Bugün Suriye’de yaşananlar geçici bir sapma veya bireysel hatalar değil, kendisinde mutlak hakikati, toplumda ise daimi bir tehlike gören bir yönetim zihniyetinin doğrudan sonucudur. Çeşitliliği tanımayan, millî, dinî ve mezhep hassasiyetlerini anlamayan, farklılıklarda yalnızca kırılması gereken bir isyan gören bir zihniyet.
DİNİ BİR KİSVEYE BÜRÜNMÜŞ DEVLET VE ÖLÇÜLERE GÖRE PARÇALANAN BİR TOPLUM
Mevcut iktidar, Suriye’ye uymayan köktendinci bir dinî kisveye bürünmüş durumda. Çeşitli bir ulusal bedene zorla giydirilen bu dar kıyafet, uyum yerine parçalanma getiriyor. Burada devlet, kapsayıcı bir kurum olarak değil, Suriyelileri iki kampa ayıran ideolojik bir cemaat olarak yönetiliyor:
Ya itaat eden… ya da düşman.
Bu iktidar hukukla değil, sınıflandırmayla hükmediyor:
Bizimle değilse bize karşıdır. İtaat etmeyen dışarıdadır… muhalefet eden vatandaşlığından, bazen de insanlığından soyutlanır.
Bu zihniyet, dışlama ve şiddeti meşrulaştırmak için dini metinleri bağlamından kopararak uygulayan, kendisine boyun eğmeyi reddeden herkesi “müşrik”, “fitne” veya “kökten temizlenmesi gereken bir tehlike” olarak gören, siyasete dair tekfirci bir okumaya dayanıyor.
İTAAT SÖYLEMİ: DEVLETİN ÖLÜM İLANI
İktidarın başı Colani, Emevi Camii’nde şöyle dediğinde: “Ey Suriyeliler, sizin hakkınızda Allah’a itaat ettiğim sürece bana itaat edin.” Bu bir siyasi hitap değil, resmen devletin sonunu ve biat yönetiminin başlangıcını ilan ediyor.
Bu söylemde anayasaya, hesap sormaya veya itiraz hakkına yer yok. Hükümdar kendisini dinin, gücün ve kaderin vasisi olarak konumlandırıyor ve yorgun bir halktan “itaat” karşılığında aklını teslim etmesini istiyor. Kutsalla kaplanmış despotizmin formülü bu.
SAHİL BÖLGESİ: GÜVENLİK ADI ALTINDA TOPLU CEZALANDIRMA
Suriye’nin sahil bölgesinde yaşananlar “güvenlik tedbiri” değil, şüpheci ve intikam zihniyetiyle yürütülen bir toplu cezalandırma politikasıdır. Topluca suçlanmış gibi muamele gören, güçle baskı altına alınan ve kucaklanması değil, boyun eğdirilmesi gereken bir ortam olarak görülen bölgeler.
SÜVEYDA: ONUR, VATAN HAİNLİĞİ İTHAMIYLA KARŞILANIYOR
Süveyda’da insanlar onur ve haklarını talep etmek için sokaklara çıktı, ancak görmezden gelinme, vatan hainliği ithamı ve siyasi kuşatmayla karşılandılar. Çünkü iktidar, itaat mantığının dışında medeni bir talebi anlamıyor, her özgür ses anında bir tehdit olarak sınıflandırılıyor.
KUZEY VE DOĞU SURİYE: SİYASETTEN REDDEDİLEN KİMLİK
Kuzey ve Doğu Suriye’ye gelince, iktidar burayı tanınması gereken bir halk olarak değil, kırılması gereken bir coğrafya olarak görüyor. Kürtlerin ve diğer bileşenlerin siyasi varlığını inkâr etmek bir devlet politikası değil, çokluğu yalnızca bir tehlike olarak gören bir zihniyetten kaynaklanan kimliğe düşmanlıktır.
ŞÊXMEQSÛD VE EŞREFİYE: SİLAH OLARAK AÇLIK
Şêxmeqsud ve Eşrefiye mahallelerinin kuşatılması askeri bir olay değil, unsurları tamamlanmış siyasi bir suçtur. İnsanları boyun eğdirmek için ekmek ve ilacı silah olarak kullanmak, iktidarın bir halkı yönetmediğini, onu cezalandırdığının açık bir ilanıdır.
Duvayla Kilisesi Bombalaması: Nefret Söyleminin Zehirli Meyvesi
Duvayla Kilisesi’nin bombalanması tecrit edilmiş bir olay değil. Toplumu dinsel olarak bölen ve dışlamayı ve tekfiri normalleştiren bir söylemin doğal sonucudur. Devlet, “öteki” ile yüzleşen “inanan” bir cemaat olarak tasvir edildiğinde, azınlıkların hedef alınması kaçınılmaz bir sonuç haline gelir.
SONUÇ: SORUN COĞRAFYADA DEĞİL ZİHNİYETTE
Sahilden Süveyda’ya, Şêxmeqsud’tan Kuzey ve Doğu Suriye’ye, suçlar tekrarlanıyor çünkü zihniyet aynı: Suriye’ye değil, kendi özel projesine inanan bir zihniyet.
Suriye’de bu dışlayıcı zihniyeti kırmadan, itaat devleti değil eşit hakları kapsayan yönetim şekli; i; fetva devleti değil ahlaki-politik ve hukuk yönetimi; kimin yaşamayı hak ettiğini seçen bir iktidar değil, tüm Suriyelileri tanıyan bir yönetim şekli inşa etmeden çözüm olmaz.
Ve bu zihniyetin gölgesinde istikrar hakkında her türlü konuşma, çöküşün devamını örten medyatik bir illüzyondan başka bir şey değildir.
Ekrem BEREKAT
