Ev plan li ser esasê piştgiriya MÎT’ê (Saziya Îstîxbaratê ya Tirk) ji eşîrên Tirkmen ên li başûrê Sûriyê, bi taybetî li gundewarê Quneytrayê, li dijî projeyeke Îsraîlî-Amerîkî tê pêş xistin. Li gorî agahiyên ku hatine bi dest xistin, MÎT dixwaze bi rêya hevkariyê bi malbatên Tirkmen ên li van herêman re, li dijî planên Îsraîl û Amerîkayê raweste û bandora wan li başûrê Sûriyê lawaz bike. Ev yek di çarçoveya stratejiya Tirkiyê ya li Sûriyê de tê dîtin, ku armanc dike bandora xwe li herêmê xurt bike û li hemberî projeyên dijber bibe asteng.
Xalên Sereke yên Hevpeymana di Civîna 12ê Tîrmeha 2025an de:
Li gorî agahiyên hatine diyarkirin, di civîna di navbera HTŞ (Heyet Tehrîr el-Şam), Îsraîl, û şandeya Azerbaycanê de, ku bi beşdariya MOSSAD, berpirsên dîplomatîk ên Îsraîlê, û nûnerên HTS’ê hat lidarxistin, çend xalên girîng hatine îmzekirin. Ev xal wekî bingeha peymana aştiyê (di çarçoveya Peymana Îbrahîmî de) têne dîtin:
1.Rakirin û qedexekirina çekên giran li herêmên Deraa, Quneytra, û Siwêda.
2.Qedexekirina ketina grûpên çekdar (çi yên girêdayî Wezareta Parastinê, çi yên serbixwe) di van herêman de.
3.Tenê derbaskirina polîsên xwecihî yên Sûrî li van herêman, bêyî ku endamên biyanî tê de bin.
4.Derxistina fermandarên Filistînî ber bi Qeterê ve, ne Tirkiyê.
5.Qedexekirina avakirina kampên leşkerî yên biyanî li van herêman (lê dibe ku di kampên hevbeş de cih bêne girtin).
6.Qedexekirina danûstandinê bi Hizbullahê re, ku eger ev xal bê binpêkirin, hemû xalên peymanê dê bêne betalkirin.
Plana MÎT’ê û Piştgiriya Tirkmenan:
MÎT ne razî bûye ku Îsraîl û Amerîka hewl didin bandorê li ser hikûmeta nû ya HTS’ê bikin da ku şerên li başûrê Sûriyê (bi taybetî li Siwêda) rawestînin. Ji ber vê yekê, MÎT’ê stratejiyeke berevajî pejirandiye, ku tê de:
– Hevpeymana Îsraîl-Amerîka têk bibe bi rêya piştgirîkirina Tirkmenan li başûrê Sûriyê.
– Hevkariya bi malbatên Tirkmen re li gundên Quneytrayê were kirin, bi taybetî di warên siyasî û leşkerî de.
-Erkdarkirina ciwanên Tirkmen ji van malbatan ji bo tevlîbûna leşkerî û parastinê.
Gund û Malbatên Tirkmen ên Têkilî werin avakirin:
Li gor agahiyên ku me bi dest xistine MÎT’ê navnîşana gund û malbatên Tirkmen ên ku divê têkiliyên leşkerî û siyasî bi wan re werin avakirin, diyar kiriye:
– El-Qadiriye: Malbatên El-Essaf, Qasim Hemû, El-Ezuliye.
– El-Rezaniye: Malbatên Kablan, Musa, Taraş.
-Eyn el-Simsim: Malbatên El-Beyk, Hemû Silêman.
– Gundê Hafr: Malbatên Muhammed Sayyadi, Ehmed Samîz, Raşid Asaad.
– El-Dab: Malbatên Toron, Ehmed el-Xetib, Osman el-Xetib.
-Kefr Nefax: Malbatên Taher Zidan, Mihamed Eli Can.
– Malbatên din: Akaş, El-Ulayka, Mihamed Şebrak, Ehmed Ebas, Xelîl Aboş.
HERÊMÊN TIRKMENAN LI SÛRIYÊ:
Tirkmen bi piranî li bakur û rojhilatê Sûriyê ne, lê li başûrê Sûriyê jî, bi taybetî li gundewarê Quneytrayê, hin civakên Tirkmen hene. Herêmên sereke yên Tirkmenan ev in:
Haleb: Jarablus, al-Rai (Çobanbey), A’zaz, Mare’, Tell Rifaat, Exterin, û gundên wekî Dudiyan, Qubbat al-Turkmen, Ghuz, Baraghida.
Latakia: Bayır-Bucak, gundên wekî Yamadi, Ayn al-Bayda, Sallour.
Homs: Gundên Ayn al-Hisan (Ziyaret), Ayn al-Abd, Al-Ameriye.
Hama: Gundên Al-Tuwayni, Kafr Zita, Latamneh.
Idlib: Navçeyên Sarmada, Jisr al-Shughur, Sarmin, Saraqib.
Ev plana MÎT’ê nîşan dide ku Tirkiye dixwaze bandora xwe li başûrê Sûriyê xurt bike, bi taybetî li dijî projeyên Îsraîl û Amerîkayê, ku ew wekî gefekê li ser berjewendiyên xwe dibîne. Piştgiriya Tirkmenan li Quneytrayê dibe ku ji bo avakirina hêzeke herêmî be ku li hemberî van projeyan bisekine. Her wiha bi piştgiriya Tirkmenan ji nû ve erîşekê bibe li ser gelên Durzî yên Sûweyda. Lê belê, ev planên qirêj dikare bibe sedema zêdebûna aloziyên li herêmê, ji ber ku Îsraîl jixwe li Quneytrayê û Golanê xwedî hêzeke leşkerî ye, û her wiha hêjî li herema Sûweyda şer û pevçûn dem demî berdewam dike.
Aras ŞAHO
