Tevî ku Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk li Bakurê Kurdistanê tê meşandin jî, Rêxistina Îstîxbarata Neteweyî ya Tirkiyeyê (MÎT) çalakiyên xwe yên neqanûnî li her çar aliyên Kurdistanê bi lez û bez didomîne. Her çend serdanên Rêveberê MÎT’ê Îbrahîm Kalin ên bo Bexda, Kerkûk, Hewler û Silêmaniyê wekî “rêyeke pêşketinê” û “entegrasyona aborî” têne pêşkêş kirin jî, ew di rastiyê de konseptek îstîxbarata leşkerî-îstîxbaratî temsîl dikin ku armanc dike tevgera azadiya Kurd tasfiye bike, statuya Şingalê têk bibe, herêmê bixe nav şerekî nû û destkeftiyên Kurdan li Rojava bi tevahî ji holê rake.
Ji bilî serdanên fermî, MÎT ku çalakiyên xwe yên îstîxbaratê li her çar aliyên Kurdistanê didomîne, tê gotin ku bi rêya îstîxbarata KDP’ê, Parastin, toreke nû ya ajanan li Rojava ava kiriye. Hêjayî gotinê ye ku ev ne tora yekem a bi vî rengî ye. Wekî ku were bîranîn, bernameya taybet “Destên Tarî” (Destên Tarî), ku di 10’ê Îlona 2024’an de li ser Ronahi TV dest bi weşanê kir, hemî hûrguliyên têkiliyên MÎT-Parastin-ENKS, digel îtîrafên ajanan eşkere kir. Malpera me Lekolin.org di nûçeya xwe ya taybet a 24’ê Îlona 2024’an de, ajanên MÎT-Parastinê yên ku piştî “Destên Tarî” ketine panîkê eşkere kir.
Piştî hilweşandin û eşkerekirina van torên ajanan, MÎT careke din seferber bû, di nav Parastinê de komeke nû ava kir û erk da wan ku rêveber û pêşengên welatparêz ên li Rojava hedef bigirin. Di nûçeya me ya taybet a 28’ê Mijdara 2024’an de, me diyar kir ku ev tîm di bin serokatiya rayedarekî MÎTê yê bi navê Davut û rayedarekî Parastinê yê bi navê Xelil ku ji Duhokê û eşîra Şêxan e, hatiye damezrandin.
MÎT Û PARASTIN CARDIN KETIN TEVGERÊ
MÎT ku di 6’ê Çile de êrîşên li ser Bakur-rojhilatê Sûriyeyê û Rojava da destpêkirin, bi rêya komên çete yên girêdayî xwe û HTŞê bi sedan sivîl kuştin û bi hezaran kes koçber kirin. Mercên peymana ku piştî êrîşan di 29’ê Çile de hat îmzekirin heta niha bi tevahî nehatine bicîhanîn. Dîsa, di 26’ê Nîsana 2025’an de, li Qamîşloyê Konferansa Yekîtiya Kurd bi beşdariya partiyên Kurd ên Sûriyeyê û nûnerên siyasî yên cûrbecûr hat lidarxistin. Daxuyaniya piştî civînê bal kişand ser avakirina şandeyek hevbeş a Kurd ji bo danûstandinan bi rêveberiya Şamê re û misogerkirina mafên destûrî yên Kurdan. Lêbelê, dema ku bi hikûmeta demkî ya Şamê re peymanên qirêj dikir û hemû bendên daxuyaniyê paşguh dikir, Parastin berdewam kir ku xizmeta armancên MÎT’ê bike.
Hat hînbûn ku MIÎT, di vê pêvajoyê de bêkar nema, bi hevkariya Parastinê, bi rêya ENKS û PDK-Sê, toreke nû ya ajantiyê ava kiriye. Em bi we re parve dikin ka kî di tora ajantiyê ya avabûyî de beşdar e, rolên wan û hwd. Agahiyên ku me derbarê tora ajanên 6 kesan de piştrast kirine ev in:
Mihemed Emo:
Ew di beşek ji sekretariya giştî ya ENKSê ye. Li ser talîmatên Parastinê komeke wî ya taybet heye. Ev kom ji van kesan pêk tê: Berzan Yûnis, Nêçîrvan Yûnis, Beşîr Qado, Bengîn Mihemed û Emîr Elî. Mihemed Emo van kesan di asta herî bilind de nêzîkî xwe dihêle û talîmatên Parastinê bi rêya wan dixe pratîkê. Ji aliyekî ve, li ser kesên hedef lêkolînên meydanî dikin û ji aliyê din ve, li gorî daxuyaniyên kesên ku ji hêla Parastinê ve hatine girtin, çalakiyên piştrastkirin û nasnameyê dikin û encamên wan digihînin Mihemed Emo. Dû re ew rasterast ji Parastinê re dişîne.
Emîr Elî:
Emîr Elî endamê Yekîtiya Ciwanên PDK-S ye. Ew 45 salî ye, ji bajarê Amûdê ye û ji eşîra Omeriya ye. Lîse xwendiye. Dê û bavê wî wefat kirine. Du zarokên wî hene. Emîr bi Mihemed Emo re têkiliyên nêzîk hene û bi taybetî bi Mihemed Emo û Berzan Yûnis re nêzîk e. Ji sala 2013an vir ve endamê PDK-S ye. Ew beşdarî hemû çalakiyên qirêj ên li dijî Rêveberiya Xweser dibe.
Nêçîrvan Yûnis:
Nêçîrvan Yûnis endamê Tevgera Çeksazî û karmendê Weqfa Alîkariyê ya Berzanî li Amûdê ye. Di demên dawî de, ew bi karwana alîkariyê ya Weqfa Berzanî re çû Dêra Zor û Reqayê. Hat hînbûn ku Yûnis ku bi eşîrên li wir re têkilî danî, agahî li ser eşîrên li herêmê kom kir da ku ji Parastin re were şandin.
Wekî ku tê zanîn, di demên dawî de xelkê Qamîşloyê li dijî zêdebûna bihayên mazotê, benzînê û elektrîkê derdikevin kolanan. Ji dema ku ev xwepêşandan dest pê kirine, hat hînbûn ku Nêçîrvan her roj diçe Qamîşloyê û di xwepêşandanan de roleke çalak dilîze. Ew bi endamekî Çeksazî yê bi navê Ezîz Behlewî yê ji Qamîşloyê re dixebite da ku xelkê di xwepêşandanan de teşwîq bike û Rêveberiya Xweser hedef bigire. Her wiha, bi talîmatên Parastin, ew bi talîmatên Rêveberiya Xweser re rû bi rû maye ku di navbera xelkê herêma Amûdê de tohmetan bike û nakokî çêbike.
Berzan Yûnis:
Berzan Yûnis, endamê Ciwanên PDK-S, birayê mezin ê Nêçîrvan e. Berzan, 26 salî, li Amûdê ji dayik bûye û ji eşîra Gabare ye. Mezûnê Dibistana Pîşeyî ya Dad û Darayî ya Zanîngeha Firatê ye. Bavê wî, Selah, endamê PDK-S bû, gelek caran bi Mesûd Barzanî re civiya û di sala 2016’an de koça dawî kir. Dayika wî, Emel, di Buroya Jinan a PDK-S de dixebite. Birayê wî, Kovan, ji sala 2013’an vir ve bi Çeteyên Roj re têkildar e û ji sala 2015’an vir ve wekî endamê Parastinê çalak e. Xwişkek wan heye ku ew jî di Buroya Jinan a PDK-S de dixebite.
Barzan, ku madeyên hişber bikar tîne, bi piranî bi endamên PDK-S re têkildar bûye. Ew ji dema ku buroya PDK-S li Amûdê vebûye ve endam e. Ew bi awayekî çalak beşdarî çalakiyên li dijî Rêveberiya Xweser dibe. Hat hînbûn ku Barzan bi Parastinê re xebitiye û agahî û îstîxbarata ku li ser karmendên Rêveberiya Xweser kom kiriye bi birayê xwe Kovan re parve kiriye ku ew jî li Parastinê ye. Her wiha têkiliyên wî yên pir kur bi Mihemed Emo re hene.
Beşîr Qado:
Beşîr Qado endamê PDK-S ye. Li Amûdê ji dayik bûye, 45 salî ye û ji eşîra Omeriya ye. Nexwende ye. Zewicî ye û çar zarokên wî hene. Dê û bavê wî wefat kirine. Bi salan Beşîr bi bêwarî û bikaranîna madeyên hişber dihat nasîn. Di sala 2020’an de tevlî PDK-S bû. Beşdarî hemû civîn û çalakiyan dibe. Bi Mihemed Emo (endamê Parastinê) re bi hev re dixebite.
Bengîn Mihemed:
Bengîn Mihemed endamê Partiya Wekhev (Wekhevî) ye ku girêdayî ENKS’ ye. Li Amûdê ji dayik bûye, 46 salî ye, ji eşîra Omeriya ye. Mezûnê Beşa Fîzîkê ya Zanîngeha Tişrîn e. Dê û bavê wî wefat kirine. Bengîn xwe wekî rewşenbîr û siyasetmedar dibîne, xwedî têkiliyên berfireh di nav civakê de ye. Têkiliyên wî yên pir nêzîk bi endamên ENKS (Elî Begarî, Mihemed Emo, Ebdil Kerîm Hac Tahir, hwd.) re hene. Bengîn, ku kesekî materyalîst e, madeyên hişber bikar tîne. Rewşa wî ya aborî piştî tevlîbûna ENKSê bi awayekî berbiçav baştir bû. Di sala 2015’an de, ew tevlî Partiya Wekhev bû û çalakiyên wî di nav partiyê de her ku diçe zêde dibin. Ew beşdarî hemî civîn û çalakiyên hem ENKS û hem jî Wekhev dibe.
Dema ku Rêveberiya Xweser Sazî û dibistanên Zimanê Kurdî vekirin, wî di destpêkê de red kir ku beşdarî wan bibe. Paşê, bi dizî dest bi mamostetiyê li dibistanên rejîmê kir. Di sala 2022’an de, Barzan çû Başur (Başûrê Kurdistanê) û bi rêya Parastinê beşdarî bernameyeke perwerdehiya îstîxbaratê ya du mehan li baregeha MÎT a li Hewlerê bû.
Piştî vegera xwe di sala 2023’an de, beşdarî xwepêşandanên ku ji aliyê Meclîsa ENKSê ve li dijî zêdebûna bihayê genim di wê salê de hatibûn destpêkirin bû, raya giştî li dijî Rêveberiya Xweser tehrîk kir û xwepêşandan organîze kir. Di sala 2025’an de, wekî berdevkê Buroya Amûdê ya ENKSê hat hilbijartin. Di demên dawî de wekî cîgirê serokê Buroya Amûdê ya ENKSê hat hilbijartin. Ew yek ji çalaktirîn xebatkarên meydanî yên MÎT û Parastinê ye.
