Suriye’nin güneyinde, Colani liderliğindeki yeni geçiş hükümetinin kurulmasının ardından katliam saldırıları devam ederken bölgede siyasi ve askeri dönüşümler yaşanıyor. Dera, Kuneytra ve Süveyda illerinde geçici Şam iktidarına karşı geniş halk reddi öne çıkıyor. Eski 8. Kolordu komutanı, Rusya destekli Ahmed el-Ude ise bölgesel ve uluslararası destekle olası alternatif olarak beliriyor; bu durum Colani’nin meşruiyetini zayıflatıyor.
COLANİ İKTİDARINA KARŞI ARTAN RED
Güvenilir kaynaklardan edindiğimiz bilgilere göre güney halkı geçici Şam hükümetine karşı büyük bir güvensizlik yaşıyor. El Kaide uzantısı Colani’nin iktidara gelmesinden kısa süre sonra halk, İsrail ihlallerine karşı Şam’ın sessizliği ve tepkisizliği nedeniyle güneyin İsrail’e satıldığını düşünüyor. Sözde Savunma Bakanlığı bünyesindeki HTŞ güçleri İsrail ordusuyla temas hatlarından kaçtı; bölge halkının şikayetleri cevapsız kaldı.
Güney sakinleri Colani hükümetini toprağa sadık olmayan, toprağa ihanet eden biri olarak niteliyor; politikalarının Türkiye’yi kuzeyde, İsrail’i güneyde güçlendirdiğini, ülkeyi iki orduya peşkeş çektiğini söylüyor. Colani iktidarının denetiminde tutamadığı cihadist grupların gerçekleştirdiği katliamların yanı sıra hizmet eksikliği ve güvenlik kaosu bölgedeki meşruiyetini sorgulatıyor.
UDE’Yİ KAZANMA ÇABALARI
Edindiğimiz bilgilere göre Colani iktidarı Ehmed El- Ude’yi en büyük tehdit olarak gördüğünü belirtiyor. Ude, Busra eş-Şam’daki popülerliği, Rusya ve Körfez ülkeleriyle (İran/Türkiye nüfuzundan uzak ılımlı figür olarak) ilişkileriyle öne çıkıyor. Halk, Rusya destekli askeri konsey kurulmasını ve Kuneytra’da Rus devriyeleri talep ediyor. Ude, çaba sarf edeceğini, ilişkilerini kullanacağını söylüyor. Ayrıca El-Ude’nin geçici Şam hükümetini hiçbir şekilde tanımayacağını doğruladığını bildirdi. Halk ve Ude, Colani’yi İsrail ajanı olarak görüyor.
Ude’nin şu anda Suriye’nin, Busra eş-Şam’da olduğunu belirten kaynaklarımız; Tel Şihab’ı ziyaret ettiğini bildirdi. Halk Colani hükümetini ve HTŞ güçlerinin bölgedeki suçlarına karşı tepkisini dile getirdi.
Bu halk tepkisi karşısında Colani iktidarı, Dera’daki “Sekizinci Kolordu”nun eski komutanı ve bölgede toplumsal ve saha nüfuzuna sahip en önemli askeri figürlerden biri olan Ahmed el-Ude’yi kendi tarafına çekmeye çalışıyor.
Bu bağlamda, HTŞ’ye bağlı Deraa şehrinin valisi birkaç gün önce Ahmed el-Ude’nin “devrimci” geçmişini övdü.
Bu açıklamalar, özellikle Hayat Tahrir el-Şam’a yakın çevrelerde medyada büyük yankı uyandırdı. Gözlemciler bu çağrıyı “onu kazanmaya yönelik açık bir girişim” olarak değerlendirirken, bazıları ise bunu güneyde el-Ude’nin kilit bir taraf olacağını değerlendirdi.
AHMED EL-UDE KİMDİR?
“Rusya’nın güneydeki adamı” lakaplı Ude, Dera’nın Busra eş-Şam doğumlu; İngiliz edebiyatı mezunu, BAE’de yaşadı, 2011’de Suriye’ye geri döndü. ÖSO’ya katıldı, Şebbab es-Sünne’yi kurdu, Güney Cephesi’nde büyüdü. DAIŞ ve rejime karşı savaştı.
2018 Rusya uzlaşısıyla ağır silahları teslim etti; savaşçıları Rus denetiminde kaldı. 5. Kolordu 8. Tugay komutanı oldu, bağımsız kaldı. 2022’de Dera’da DAIŞ hücrelerini temizledi (DAIŞ lideri Ebu el-Hasan el-Haşimi el-Kureşi öldü).
Rusya ile daha önceleri bağları olmasına rağmen, bölgesel ilişkileri daha sonra Moskova’nın ötesine uzandı. Körfez’deki Suriyeli iş adamlarından, özellikle de Halid el-Mehamid’den destek aldığına dair haberler, onun tüm taraflardan nispeten bağımsız hareket edebilen yerel bir güç olarak konumunu güçlendirdi.
ÇATIŞMA VE BÖLÜNME OLASILIKLARI
Colani iktidarı, el-Ude’nin sadakatini kazanmada veya etkisiz hale getirmede başarısız olmasının, güney cephesinde fiili bir bölünmeye ve belki de el-Ude’nin Körfez ve Rusya’nın ortak desteğiyle siyasi veya askeri bir eylemde bulunmaya karar vermesi halinde açık bir çatışmaya yol açabileceğinin farkındadır.
Edinilen bilgilere göre, bölgeyi HTŞ ve Türk devletine bağlı çete gruplarının varlığını zayıflatmak ve uzaklaştırmak amacıyla, El Ude ve denetimindeki kişilerden, bölgedeki aşiretlerin liderlerinden oluşan; Rusların lojistik desteğiyle bir “Güney Askeri Konseyi” kurulması için hazırlıklar yapıldığı öğrenildi.
Suriye’nin Güneyi bugün, Türkiye destekli çete grupları ve Colani öncülüğündeki eksen ile Rusya ve Körfez desteğiyle olası bir dönüş etrafında şekillenen diğer bir eksen arasında siyasi ve askeri kutuplaşmanın yeni bir safhasına doğru ilerliyor.
Arî TUFAN
