Tê zanîn ku HTŞ demek dirêj e projeyek ji aliyê hêzên navneteweyî ve hatiye amadekirin. DYA, Brîtanya, Îsraîl, Tirkiye û Erebistana Siûdî polîtîkayên cidî di derbarê HTŞ de pêşxistine. Di destpêkê de, rejîma Esed, Îran û Rûsya bûn hedef; di qonaxa duyemîn de jî Kurd hedef hatin girtin.
Lêbelê, li Sûriyeyê, tevgerek heye ku bi paradîgmaya xwe ya demokratîk gelan dike yek, jiyana xwuşk û biratiyê xeyal dike û bi paradîgmayek demokratîk, ekolojîk û azadiya jinan tevdigere. QSD di şerê li dijî DAIŞ’ê de bedelên giran daye, xwe bi rêxistin kiriye û ji aliyê her kesî ve hatiye qebulkirin. Bi rêz û nirxek mezin nêzî eşîrên ereb û gelê ereb bûye û ev nêzîkatî di nav civaka ereb de deng vedaye.
Hêzên navneteweyî, bi pêşkêşkirina HTŞ wekî “projeyek”, eşîr û gelê ereb tevlihev kirine, armanc dikin ku bi anîna beramberê hev a gelan li dijî hev kaosê biafirînin. Tirkiyeyê di polîtîkayên koçberiyê yên herêmî de rolek pêşeng lîstiye. Îsraîlê Kurdan wekî amûrek siyasî ji bo berjewendiyên xwe dîtiye. Ji aliyê din ve, DYA, Erebistana Siûdî û Qeter hewl dane ku van rêxistinan bi kirîna pere û sozên siyasî li ser asta navneteweyî rewa bikin.
RETORÎKA “ZILAMÊ BI HÊZ” BERHEMA ZÎHNIYETA KUJERÊ KASTÎKÎ YE
Retorîka “zilamê bi hêz” a Trump û nêzîkatiya “zilamê bi hêz bi zilamê bi hêz re peymanan dike” pir xeternak in. Ev têgihîştin berhema zîhniyeta Kujerê Kastîkî ye. Kurd di vê pêvajoyê de faktora hevsengiyê ya herî mezin in. Paşguhkirina Kurdan di rastiyê de tê wateya paşguhkirina herêmê.
Di dîrokê de, Tirkiyeyê her gav hewl daye ku Kurdan ji bo berjewendiyên xwe bikar bîne, wan ne wekî gelekî wekhev, lê wekî hêmanek girêdayî dibîne. Ev zîhniyet, dema ku hewl dide Kurdan ji holê rake, di rastiyê de gelê Tirkiyeyê dixe nav xetereyek mezin. Şewba desthilatdariyê nahêle ku rastî were dîtin û her tiştê ku tê kirin di demek dirêj de dawiya xwe amade dike.
Li welatên Ereban, gelê Ereb zîhniyeta dijminatiyê dane avakirin û Tirkiye, Erebistana Siûdî û hin komên radîkal ên çêkirî herêmê bêîstîqrar kirine da ku xizmetê ji projeyên DYA, Brîtanya û Îsraîlê re bikin. Binçavkirin û girtin bi xeletî li ser eşîrên Ereb hatine ferzkirin û rêxistinên li dijî Kurdan hatine teşwîqkirin. Agahiyên xelet li raya giştî ya cîhanê hatine belavkirin û têgihîştina ku neheqî li Ereban hatiye kirin, afirand. Lêbelê, li Bakur-rojhilatê Sûriyeyê, veberhênana herî zêde li herêmên Ereban hatiye kirin û ziman, çand û civaka Ereban bi piranî hatiye parastin.
Armanc ew e ku QSD qels bibe, wan neçar bike ku di rewşek qels de li ser maseya danûstandinan rûnin û polîtîkayên xwe ferz bikin. Armanca rastîn ew e ku çavkaniyên enerjî û bazirganiyê yên Rojhilata Navîn werin bikaranîn. Netewperestiya Ereb a sûnî û siyaseta nasnameyê ya radîkal têne xurt kirin, Kurdan hedef digirin û eşîrên Ereb di vê pêvajoyê de beşdar dikin. Armanc ew e ku şerekî Kurd-Ereb were destpêkirin. Bi rastî destûr nayê dayîn ku kes desthilatdariyê bi dest bixe; armanc ew e ku hemû desthilatdariyê di yek destî de kom bikin da ku kontrolê ava bikin.
QSD bi hêza çekan nehat têkbirin. Wan ji ber sedemên exlaqî, siyasî û wijdanî tercîh kir ku bi eşîrên Ereb re şer nekin. Her çend hin kes vê yekê wekî qelsiyê bibînin jî, qelsiya rastîn di vê têgihîştinê de ye. Kurd dixwazin bi gelên herêmê re bi xwuşk û biratî bijîn.
Ev hêzên ku li serê civakan kirine bela dê demek dirêj nedomin. Ew ne xwedî rewatiya birêvebirina gel û ne jî herêmê ne. DYA, Brîtanya û Îsraîl van pêkateyan demkî bikar tînin; wek e çewa li Afganistanê, ew ê dema ku dem were wan berdin. Van hêzan ji bilî kuştin û wêrankirinê tiştek fêrî mirovahiyê nekirine.
Êrîşên li ser Rojava bi plan, piralî û pir hovane ne. Komkujî, îşkence û pêkanînên nemirovane hatine kirin. Li beramberê vê, Kurdan, li her deverê cîhanê, bi dostên xwe re bertekek tund nîşan dane. Dema ku dibe Kurd, nastiya ku mirov bêyî ku îdeolojî an jî girêdana partiyê li ser pirsgirêka Kurd çi be, bi hev re tevdigerin, ev yek jî bi xwe re hişmendiyek dîrokî afirandiye.
Rojava beşek piçûke lê pir hêja ye ku rûmet û serbilindiya 80 mîlyon Kurdan temsîl dike. Li her deverê ku mafên Kurdan bi destûrî neyê garantîkirin, pirsgirêkên bi vî rengî dê berdewam bikin. Kurd bêyî garantiya xwerêveberiyê nikarin azad bin.
Ev pêvajo ezmûnek e ku bi bedelên mezin ji bo Kurdan hatiye bidestxistin. Berxwedana Rojava sembola azadî û rizgariyê ye. Eşkere ye ku peymanên hatine çêkirin xetereyan dihewînin heya ku ew bi destûrî neyên garantîkirin.
Dijminatiya li hember Kurdan ne wekî dijminatiya li hember gelên din e; ew ji wijdan, exlaq û mirovahiyê bêpar e. Ji ber vê yekê, pir girîng e ku Kurd di zûtirîn dem de yekîtiya neteweyî bi dest bixin. Gefa qirkirinê hîn neqediyaye.
Veguherîna demokratîk û civakî li Rojhilata Navîn nayê xwestin. Tevgera Kurd ku ji hêla jinan ve tê rêvebirin, paşverû û emperyalîzma herêmî ditirsîne. Ji ber vê yekê ye ku êrîş li ser Kurd û tevgera demokratîk tê kirin.
Di vê pêvajoyê de Kurd têk neçûne; berevajî vê, ew ji hêla leşkerî û civakî ve hîn xurttir bûne. Ji ber ku ew baweriya xwe bi xwuşk û biratiya gelan tînin, wan çekên xwe li dijî gelê Ereb negerandin, li şûna wê vekişandinê hilbijartin. Ev helwest dê destkeftiya herî xurt a pêşerojê be.
Şiyar ADIYAMAN
