Hat hînbûn ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ku hebûna leşkerî ya sînorkirî ya Rûsyayê li başûrê Sûriyeyê û têkiliyên bazirganî û dîplomatîk ên bi hikûmeta Şamê re wekî gefek potansiyel dibîne, ji bo xurtkirina serdestiya xwe li Sûriyeyê gavên nû davêje.
Li gorî agahiyên ku ji çavkaniyên pêbawer hatine wergirtin, di 16ê Nîsana 2026an de li Şamê, di navbera berpirsên ewlehiyê yên Amerîkî û hikûmeta demkî ya Şamê de civînek veşartî pêk hat. Di civînê de eşkere bû ku DYA dixwaze hebûna leşkerî ya Rûsyayê li Sûriyeyê bi dawî bike û armanc dike ku li hin deveran baregehên Amerîkî ava bike da ku baregehên Rûsyayê biguhezîne.
Ev pêşketin bi bangên zêde yên li Washingtonê re hevdem in; medyaya Amerîkî ragihand ku gelek senatoran bi eşkereyî daxwaz kirine ku Rûsya divê baregehên hewayî û deryayî li Deryaya Spî neke. Ev qanûndanêrên Amerîkî bawer dikin ku hebûna Rûsyayê li Sûriyeyê ji navendek piştgiriya lojîstîkî ya deryayî wêdetir diçe, lê di şûna wê de wekî navendek lojîstîkî ji bo birêvebirina operasyonên leşkerî û ewlehiyê yên Rûsyayê li herêmê xizmet dike. Wekî din, têkiliya xurt a Rûsya-Îranê bandora Rûsyayê li Sûriyeyê dike sîwanek ewlehiyê ji bo dewlet û saziyên “dijminê Îsraîlê” û astengiyek stratejîk ji bo hevpeymaniya nû-avakirî (Îsraîl-Qibris-Yewnanistan) li Deryaya Spî ya Rojhilat. Li gorî raporan, şandeya ewlehiyê ya Amerîkî bi eşkereyî ji aliyê Sûrî re gotiye ku divê Rûsya hemû baregehên xwe yên deryayî û hewayî yên li herêma peravê, tevî baregeha xwe ya deryayî ya li Tartusê, vala bike. Li gorî agahiyan, Washingtonê tekez kiriye ku ev baregeh tenê platforma stratejîk a Moskowê li Deryaya Spî ne û armanca wê ew e ku Rûsyayê bi tevahî ji vê herêmê derxîne. Her wiha li gorî agahiyan, şandeya Amerîkî diyar kiriye ku operasyonên leşkerî û îstîxbaratî yên Rûsyayê li peravên Sûriyeyê bi giranî bi piştgiriya lojîstîkî ya artêşa Sûriyeyê ve girêdayî ne û ev yek “piştgiriya nerasterast ji dijminên Îsraîlê re” pêk tîne.
ARMANCA STRATEJÎK A WASHINGTONÊ
Çavkaniyên me diyar kirin ku armanca sereke ya Amerîkayê qelskirina kapasîteya Rûsyayê ya bicihkirina hêzên xwe li avên germ, bi taybetî Deryaya Spî û xurtkirina serdestiya deryayî ya Rojava ye. Tê payîn ku ev gav jî şiyana Rûsyayê ya kontrolkirin û berfirehkirina rêyên bazirganiya deryayî yên bi rêya Sûriyeyê sînordar bike.
Di dema hevdîtinê de, aliyê Amerîkî îşaret kir ku gavên wekî beşdarbûna şîrketên Amerîkî di ji nû ve avakirina Sûriyeyê de piştî vekişîna Rûsyayê, tamîrkirina benderan û avakirina bingehek nû ya deryayî ya Amerîkî li peravê jî dê di rojevê de bin. Ev pêşniyar bi hinceta “parastina Sûriyeyê û misogerkirina hevsengiya herêmî” hate pêşkêş kirin.
Heman çavkaniyan destnîşan kirin ku avakirina hejmareke sînorkirî ya baregehên Amerîkî li ser peravê li şûna baregehên Rûsyayê dê hebûna leşkerî û siyasî ya Washingtonê li Rojhilata Navîn bi girîngî xurt bike û bihêle ku ew bandora xwe, nemaze li dijî Sûriyeyê, biparêze.
Her wiha hate gotin ku Washington dê zextek zêdetir li ser hikûmeta demkî ya Şamê bike da ku vekişîna hêzên Rûsyayê misoger bike û dê hêzên Îsraîlî yên li başûrê Sûriyeyê wekî amûrek zextê li ser erdê bikar bîne da ku van armancan bi dest bixe.
ENQERE DI ELARIM DE YE
Van gavên Amerîkayê li Enqerê gelek gengeşiyê çêkirine. Li gorî agahiyên me, Enqere bawer dike ku vekişîna hêzên Rûsyayê ji peravên Sûriyeyê dê derfetê bide Amerîka û Îsraîlê ku hebûna xwe ya îstîxbaratî û leşkerî li herêmê xurt bikin. Ev yek armanca Tirkiyeyê ya zêdekirina bandor û hebûna xwe ya leşkerî li herêma peravên Sûriyeyê rave dike.
