Taxên Şêx Meqsûd û Eşrefiye yên Helebê ji 6’ê Çileyê ve rastî êrîşên dagirkerî yên tund û bêhempa tên ku ji hêla çeteyên girêdayî bi navê “Hikûmeta Demkî” ya li Şamê ve têne birêvebirin û rasterast di bin parastina dewleta dagirker a Tirkiyeyê de dixebitin. Ev êrîş ne tenê operasyonên leşkerî yên bêserûber bûn, lê bi komkujiyên tirsnak ên li taxên Eşrefiye û Benî Zeyd re jî pêk hatine. Ji ber astengkirina belgekirinê ya bi zanebûn û reşkirina medyayê, heta niha hejmareke rast a qurbaniyan nehatiye destnîşankirin.
Li gorî çavkanî û agahiyên pêbawer, nêzîkî 42 hezar çeteyên ku ji aliyê navneteweyî ve weke terrorist têne naskirin di bombebaran û êrîşên li ser taxên Şêx Meqsûd û Eşrefiyê de beşdar bûne. Ev kom ji aliyê nêzîkî 110 tank, 4 balafirên Bayraktar ên Tirkiyê û 67 dronên xwekuj ve tên piştgirîkirin. Her wiha, topên dûravêj ji herêma Hemîdaniyê, Dibistana Piyade û gundewarê Helebê yê nêzîkî Muslimiyê ve ji bo bombebarankirina taxan hatine bikaranîn. Ev yek piştrast dike ku tiştê diqewime operasyoneke dagirkerî ya berfireh e ku bi tu hincetên ewlehiyê yên herêmî nayê rewakirin.
Daneyên ji qada şer nîşan didin ku zêdetirî 50 wesayîtên zirxî û bi dehan roketavêj beşdarî operasyonê bûne. Komên ku hatine kirêkirin ên ku bi têkiliyên nêzîk ên bi Tirkiyeyê re têne zanîn rasterast di êrîşan de beşdar in: Firqeya Suleyman Şah – El-Amşat, Firqeya Sultan Murat, Firqeya El-Hemze, Tevgera Nûreddîn Zengî, Ehrer el-Şerqiye
Hemû ev kom di lîsteya terorê yên navneteweyî de ne, an jî rêber û endamên wan di lîsteyên weha de cih digirin. Ji ber ku ew ji hêla leşkerî û ewlehiyê ve ji hêla dewleta dagirker a Tirkiyeyê ve têne kontrol kirin, her biryarek ku bi navê qaşo Hikûmeta Demkî ve tê gotin an jî her îdîaya serweriya neteweyî were dayîn ne derbasdar e.
Ji aliyekî din ve, hêza ku li hember van êrîşan li ber xwe dide Hêzên Ewlekariya Navxweyî yên Helebê ne ku hejmara wan tenê di navbera 2 hezar û 3 hezar endaman de ye û li gorî Peymana 1’ê Nîsanê ya di navbera Encûmena Taxê û heman Hikûmeta Demkî de ji parastina taxên Şêx Meqsûd û Eşrefiyê berpirsiyar in. Lêbelê, vê hikûmetê soza xwe şikand, li peymanê xiyanet kir û sozên xwe yên ji bo gelê Helebê paşguh kir. Careke din, wê îspat kir ku ew desthilatdariyek bê bawerî û ne rewa ye.
Di demekê de ku berxwedan û parastina rewa ya taxan berdewam dike, xetera vegotina fermî ya ku ji hêla Hikûmeta Demkî ve tê belavkirin û ji hêla piraniya ragihandina bi zimanê Erebî ve tê pejirandin û hilberandin, eşkere dibe. Ev vegotin hewldanek eşkere ye ku komkujiyan rewa bike, kuştinên li ser bingeha nasnameyê rewa bike û ji bo mezhebperestî û dûrxistinê bergiriyek siyasî peyda bike.
Hikûmeta Demkî di 6’ê Çileyê de îdia kir ku şervanên Hêzên Demokratîk ên Sûriyeyê (QSD) û PKK li taxên Şêx Meqsûdê hene. Roja din, wê vegotina xwe guherand, dest bi axaftina li ser “bermahiyên rejîmê” û “komên biyanî” kir. Piştre, di 10‘ê Çileyê de, ya ku jê re “Artêşa Sûriyeyê” tê gotin ku ji komên bi pere-kirê pêk tê, daxuyaniyek da û destpêkirina operasyonek ji bo “paqijkirina” Helebê ji hêzên Kurd ragihand.
Ev daxuyanî qebûlkirinek nerasterast lê eşkere ye ku armanca rastîn a êrîşan ne ewlehî ye, lê siyasî-neteweyî ye. Armanc ew e ku Kurd ji bajarê Helebê werin derxistin û ew bibin hedefek rewa ji bo kuştin û koçberiyê. Ev yek ji vegotinên herî xeternak e ku ji hêla desthilatdariyek ve ne ji hêla hikûmetek ve hatî hilberandin ku kuştina Sûriyan ji ber nasnameya wan rewa dike.
Cûrbecûr û nakokiya vegotinan ne tenê tevliheviyê nîşan dide, lê di heman demê de derewek sîstematîk eşkere dike ku armanc dike ku raya giştî bixapîne û rê li ber polîtîkayên paqijkirina etnîkî bi hincetên derewîn ên wekî “paqijkirina ewlehiyê” an “îstîqrarkirinê” veke. Ne mimkune ku tiştên li Şêx Meqsûd û Eşrefiyê qewimîn ji projeya berfirehtir a Tirkiyeyê qût were destgirtin ku dixwaze demografiya Helebê ji nû ve şekil bide û yek ji pêkhateyên wê yên dîrokî yên bêhempa ji holê rake.
Tiştê ku îro diqewime ne şerekî li dijî “gefeke ewlehiyê” ye, lê sûcê rêxistinkirî ye. Ev sûc ku bi navê hikûmeteke demkî ya nakok tê kirin, bi her roja ku derbas dibe eşkere dike ku vegotina wê tenê perdeyek e ji bo dûrxistina Kurdan û hilweşandina tevna civakî ya mayî ya Sûriyeyê.
Ekrem BEREKAT
