Li Rojhilata Navîn şer her ku diçe kûrtir dibe. Pevçûnên di navbera Îran û xeta DYA-Îsraîl de, ne tenê alozî di navbera du hêzan de ye; ew beşek ji pêvajoyeke mezintir a dizaynekê ye. Ev şer wê di demek kurt de ne qede, berevajî wê, ew ê belav bibe û hîn aloztir bibe, ev yek her ku diçe zelaltir dibe. Her roj aktorên nû tevlî dibin, hevsengî her dem diguhere, ev tablo nîşan dide ku herêm ketiye nav pêvajoyeke dirêj a nediyar û bêîstîkrariyê.
Yek ji aliyên balkêş ên vê şerî ew e ku ew têgihiştina klasîk a şer derbas bûye. Êdî ne tenê eniyên şer in, lê aborî, xetên enerjiyê, ittîfaqên siyasî û hevsengiyên civakî jî bûne beşek ji şer. Ji ber vê yekê, tiştên ku îro diqewimin ne tenê pevçûneke leşkerî ne, di heman demê de derketina derve ya krîzeke sîstemî ye. Hêzên gerdûnî dema ku hewl didin qada hegemonyaya xwe biparêzin an fireh bikin, gelên herêmê bedela herî giran a vê têkoşînê didin.
Di vê tabloyê de rewşa Îranê balkêş e. Ji destpêka şer ve çareseriya bilez a ku dihat hêvîkirin pêk nehatiye, berevajî wê, avahiyeke hişktir û navendîtir derketiye holê. Bi heman awayî, ji aliyê DYA û Îsraîl ve jî pêvajo bi hêsanî naçe pêş. Şerê dirêj dibe, ne tenê herêmê, lê hevsengiyên gerdûnî jî dixe bin zorê. Ev rewş nîşan dide ku pergal di hundirê xwe de jî tengaviyekê dijî.
Dema ku ji aliyê Tirkiyê ve tê nêrîn, tablo hîn aloztir derdikeve holê. Tirkiye niha rasterast li derveyî şer xuya dike, lê ew bi temamî li derveyî pêvajoyê nîne. Bi taybetî di çarçoveya pirsgirêka Kurd de pêşveçûnên ku diqewimin, pozîsyona Tirkiyê rasterast bandor dikin. Îhtîmala ku Kurd ji vê pêvajoyê destkeftinê bi dest bixin, ji bo Tirkiyê yek ji xalên fikarê yên bingehîn dimîne. Ji ber vê yekê, Tirkiye wê çawa tevlî pêvajoyê bibe, ne tenê bijareyeke polîtîkaya derve ye, di heman demê de bi hevsengiyên polîtîkaya hundirîn ve jî girêdayî ye.
Lê di vê tabloya mezin a şer de, pêşveçûna herî balkêş pozîsyona Kurdan e. Berevajî serdemên berê, Kurd di vê şerî de rasterast ne bûne aliyek. Ne li eksena DYA-Îsraîl û ne jî li eksena navendî ya Îranê ve xwe girêdayî nekirine. Berevajî wê, ew xeta xwe diparêzin û helwesteke siyasî ya serbixwe pêş dixin.
Ev rewş nîşan dide ku Kurd cara yekem di vê pîvanê de pozîsyoneke serbixwe ya dîrokî pêş dixin. Ji ber ku di paşerojê de Kurd pir caran neçar mabûne ku di nav planên hêzên mezin de cih bigirin. Îro tablo cuda ye. Kurd bi îradeya siyasî ya xwe tevdigerin û rêya xwe diyar dikin.
Tabloya ku di Newrozê de derket holê jî ev yek bi awayekî eşkere nîşan dide. Li her çar parçeyên Kurdistanê û li gelek deverên cîhanê, milyonan mirov beşdarî pîrozbahiyên Newrozê bûn, ev ne tenê cejneke bû, di heman demê de daxuyaniyeke îradeyê bû. Ev îrade nîşan da ku gelê Kurd li dora xeta xwe yekgirtî ye û ji vê xetê paşve gav navêje.
Li vir tiştê diyarker ne tenê hêza leşkerî ye. Tiştê herî diyarker, rêxistinkirina gel, hişmendiya wî û diyarkirina riya wî ya zelal e. Kurd îro ne tenê daxwazekê pêşkêş dikin, di heman demê de gelê ku çareseriya xwe ava dike ne.
Perspektîfa çareseriya demokratîk a ku Rêber Apo aniye holê jî di navenda vê pêvajoyê de cih digire. Ev nêzîkatî Kurdan ji du xalên tengaviyê yên bingehîn rizgar dike: girêdayîbûna bi hêzên mezin û çareseriyên teng ên dewlet-neteweyî. Di şûna wan de, modela ku jiyana bi hev re ya gelan esas digire, demokratîk û pirrengî pêşkêş dike.
Di encamê de, dema ku li Rojhilata Navîn şer kûrtir dibe, Kurd rêyeke cuda vedikin. Ev rê ne li ser bûyîna aliyê şer e û ne jî li ser tevlîbûna planên yên din e. Ev rê, avakirina xetek siyasî ya serbixwe ye ku li ser îradeya xwe radiweste.
Û vê carê ev rê, ne tenê îhtîmalek e; rastiyeke ku wê riya dîrokê diyar bike ye.
Ahmed AGAÇ
