EMÎN SABİT KİMDİR?
Kod adı Ali Kohên olan Emin Sabit, ünlü bir İsrail ajanıdır. Geçen yüzyılın 90’lı yıllarının başında Suriye’de çalıştı. Ali Kohen, 1924 yılında Halep’ten gelen Suriyeli göçmenlerden Eliyahu ben Şaul Cohen adıyla İskenderun’da doğdu. Daha sonra İsrail’e giderek İsrail istihbarat teşkilatı MOSSAD’a katıldı.
1962’’de Ali Kohen, Kemal Emin Sabit adlı Suriyeli bir iş insanı kimliğiyle Suriye’ye girdi. Bu isim bir Suriye doğumlu ancak Arjantin’de yaşadığı iddialarından oluşuyordu. MOSSAD, kendisini Güney Amerika’daki Suriye toplumuyla ilişkilendiren sahte bir arka plan hikayesi hazırlamıştı.
Ali Kohen, Şam’daki siyasi ve askeri elitlere başarılı bir şekilde sızdı ve bu süre zarfında, özellikle 1967 yılındaki savaş öncesindeki hazırlıklar olmak üzere son derece hassas istihbarat bilgileri topladı. Birkaç yıl boyunca bilgi gönderdikten sonra Suriye istihbaratı, evinden gelen radyo sinyallerini izledikten sonra ve Hindistan büyükelçiliğinin sinyallerin başarısız olduğu yönündeki şikayeti üzerine kimliği ortaya çıktı. Ayrıca 1965’te tutuklandı.
Cohen casuslukla suçlandı ve 18 Mayıs 1965’de Şam’ın Merce Meydanı’nda ölüm cezasına çarptırıldı. Eli Cohen, İsrail’de kahraman bir sembol olarak görülüyor ve adı İsrail’in sokak ve caddelerine veriliyor.
2025’de İsrail, Cohen’in idamının 60. yıldönümü münasebetiyle Suriye arşivlerinden Cohen ile ilgili yaklaşık 2 bin 500 belge, fotoğraf ve dosyanın alındığını duyurdu. Bunlar arasında kayıtlı vasiyetnameleri, kişisel eşyaları ve gizli belgeleri de vardı.
1971’de İsrail Başbakanı Golda Meir şunları söyledi: “Araplar, İsrail’in çocuklarını ve torunlarını, onların ülkesinde iktidara nasıl getireceğimize şaşıracaklar.” Bu açıklama resmi değildi ancak kendi danışmanları ve yayın organları tarafından bilinçli bir şekilde genişçe yayıldı.
BİLİNMEYEN KİMLİK: COLANİ KİMDİR?
Eli Cohen’in (Ali Kohên) torunu Yusuf Şaul Cohen, bizzat Ebu Muhammed el-Colani olduğuna inanılıyor. Üzerinde araştırma yapıldığında, 17 yaşında Til Abib Üniversitesi’nde gizli bir proje olan ve İslami hatip ve vaizler tarafından İslami topluluklar hakkında casusluk yapmak için eğitilen ama derinlemesine bakıldığında söz konusu eğitimciler istihbarat casusları olduğu ortaya çıkıyor. Eğitmenleri İngiliz ve İsrailli istihbarat görevlileri ve askerlerdi. 2003’de CIA ile anlaşarak Irak’a gitti ve El-Kaide örgütünün güvenilir bir üyesi olarak bu örgütü denetlemek üzere görevlendirildi. Yeni görev ve sorumluluklar nedeniyle 2008 yılında tutuklandığında eğitim aşamasındaydı. 2011 yılında hayatının 2 yıl içindeki en büyük görevine, yani Nusra Cephesi’nin kuruluşunu duyurmaya hazırlandı.
Birkaç yıl sonra Eli Cohen’in kalıntılarını ve kişisel eşyalarını İsrail’e teslim etme görevini yerine getirdi.
Eli Cohen’in torununun Şam iktidarına gelmesi, özellikle Suriye’de istihbarat alanına dahil olması, Eli Cohen’in Şam’da idam edilmesinden bu yana, yani Eli Cohen’in intikamı olarak İsrail tarafından yapılan uzun vadeli bir plan olduğu belirtiliyor.
Colani’nin bilinmeyen kimliği üzerine birçok çalışma yapılıyor. Bu nedenle birçok siyasi analist onun kimliğini Yahudilerle ilişkilendiriyor. Colani’nin 8 gün içinde Suriye’de iktidara gelmesinin ardından tüm işaretler, İngiliz ve İsrail istihbaratının kendisini iktidara getirildiğini gösteriyor. Bu konuda yapılan araştırma ve incelemelerden sonra Ebu Muhammed el-Colani’nin kimliğinin Yahudi olabileceği ve aşiret ortamlarında eğitilerek İsrail güvenlik teşkilatlarıyla takviye edildiği ve MOSSAD için çalıştığı varsayılmaktadır. Özellikle Suriye kıyılarında ve İsveç’te yaşanan olaylardan sonra bu durum daha da netleşti.
Bu da önümüzdeki günlerde Suriye’de askeri darbe olabileceğini gösteriyor. Eğer Colani bu Yahudi soyundansa, mevcut hükümetin faaliyetlerini kabul etmeyecekleri için Sünni mezhebi arasında bir savaş çıkabilir ve bu da mezhep savaşlarına yol açacağı öngörülüyor. Rusya’nın Suriye kıyılarına, İsrail’in ise Güney Suriye’ye müdahale etmesi çok uzak değil. Kuzey Suriye’nin kendisi Suriye Demokratik Güçleri’nin kontrolü altındadır. İç tarafta Suriye, Suriye Ordusu ve Türkler arasında bölünebilir ve böylece Suriye dört parçaya bölünecektir. Efrin ve Serekaniyê gibi Türk işgali altındaki alanlar dahil Güney Kürdistan’da olduğu gibi federal yapı içinde Kürdistan BirliK Partisi (YNK), Kürdistan Demokratik Partisi (KDP) olarak parçalı hale getirilen bir sistem gibi Kürtler arasında (ENKS çizgisi ve Özerk Yönetim çizgisi) bölüştürmeye yönelik bir sistem geliştirmeye çalışılacaktır. Bu uluslararası projenin Esad rejiminin yıkılmasından önce kabul edildiği yönünde iddia ediliyor.
Gülizar ZANA
