İsrail ve Amerika 28 Şubat sabahı İran’a yönelik geniş kapsamlı saldırılar başlattı. Çatışmaların 10 ülkeye yayıldığı süreçte can kayıpları artıyor. Hamaney’in ölümünün ardından İran saldırılarını yoğunlaştırırken, Trump operasyonların 4 hafta sürebileceğini açıkladı. İsrail ise saldırıların şiddetlenerek devam edeceğini duyurdu. İran ile İsrail arasında Haziran 2025’te 12 günlük savaş yaşanmıştı. Son 3 günde yaşananlara ilişkin yapılan önemli açıklamaları sizler için derledik.
İsrail ve ABD, bugün sabah saatlerinde İran’a yönelik hava saldırıları başlattı. ABD Başkanı Donald Trump, Devrim Muhafızları’na teslim olmaları çağrısında bulundu. Trump İran halkına ise, “Özgürlüğünüzün saati geldi. İşimiz bittiğinde hükümetinizi devralın” sözleriyle çağrıda bulundu. İran, bölgedeki ABD üslerine saldırılar başlattı ve böylece savaş Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar’a da sıçradı. ABD ve İsrail ise İran bağlantılı gruplar nedeniyle Lübnan ve Irak’taki bazı hedefleri de vurdu.
13 Haziran 2025’te İran ile İsrail arasında ABD’nin de hava saldırılarıyla dahil olduğu 12 günlük bir savaş yaşandı. Bu savaştan sonra üç ülke arasındaki gerilim devam etti. 28 Aralık 2025’ten itibaren İran’da yüzlerce kentte halk protestoları başladı. Rejim karşıtı protestolara yönelik İran’ın tepkisi sert oldu ve bazı kaynaklara göre en az 30 bin kişi yaşamını yitirdi, 50 binden fazla kişi de tutuklandı. Protestoların ardından ABD Başkanı Donald Trump, protestoculara yardımların yolda olduğu mesajını verdi ve ardından ABD’nin bölgeye yönelik askeri yığınağı arttı. ABD son 20 yılın en büyük askeri yığınağını yaparken, öbür yandan 6 Şubat’tan itibaren İran ile görümelere başladı. ABD İran’dan uranyum zenginleştirme programını tamamen bitirmesini, elindeki zenginleştirilmiş uranyumu teslim etmesini, balistik füze programını sonlandırmasını ve bölgedeki vekil güçlere desteğini kesmesini istiyor. İran ise uranyum zenginleştirme programının nükleer silah amaçlı olmadığını belirterek ABD’nin taleplerine büyük oranda karşı çıkıyor. Son olarak 26 Şubat’ta yapılan görüşmelerden de sonuç çıkmadı. Donald Trump, dün akşam yaptığı açıklamada gidişattan memnun olmadığını duyurdu. Birçok ülke de İran ve İsrail’deki vatandaşlarından bölgeyi terk etmelerini istedi. Bu sabah da İsrail ve ABD, İran’a yönelik saldırılara başladı.
MERZ: ALMANYA İSRAİL’İN GÜVENLİĞİNE BAĞLILIĞINI SÜRDÜRÜYOR
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, ülkesinin İsrail’in güvenliğine bağlılığını sürdürdüğünü ve ABD, İsrail ile bölgedeki ortaklarla yakın koordinasyon içinde olduklarını açıkladı. Merz, İran’a İsrail ve bölgedeki diğer ülkelere yönelik askeri saldırıları durdurma çağrısı yaptı. Tahran yönetiminin kendi halkına yönelik şiddeti de sonlandırması ve müzakere temelli bir çözüme geri dönmesi gerektiğini vurguladı. Merz ayrıca Almanya’nın İran’daki hedeflere yönelik saldırılara katılmadığını vurguladı.
HİZBULLAH’TAN AÇIKLAMA: AĞIR SONUÇLAR HERKESİ ETKİLER
Lübnan merkezli Hizbullah, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarına ilişkin sert bir açıklama yayımladı. The Washington Post’ta yer alan habere göre örgüt, Orta Doğu ülkelerine “İsrail ve ABD tarafından organize edildiği belirtilen saldırılara” karşı birlik çağrısı yaptı. Yazılı açıklamada, askeri adımların bölge genelinde ciddi sonuçlar doğurabileceği vurgulanarak, “Kontrol altına alınmazsa ağır sonuçlar herkesi istisnasız etkileyecek” denildi. Metinde acil bir silahlı karşılık verileceğine dair herhangi bir ifade yer almadı.
Öte yandan Hizbullah lideri Şeyh Naim Kasım’ın cumartesi günü canlı yayında halka seslenmesi bekleniyordu. Ancak planlanan konuşma ertelendi.
AB’DEN TOPLANTI KARARI
Avrupa Birliği, Orta Doğu’daki çatışmalar nedeniyle acil güvenlik toplantısı düzenleme kararı aldı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, 27 üyeli blokun pazartesi günü olağanüstü toplanacağını açıkladı. Von der Leyen, sosyal medya paylaşımında bölgesel güvenlik ve istikrar açısından gerilimin daha da tırmanmamasının hayati önemde olduğunu vurguladı. İran’ın bölgedeki ortaklara yönelik saldırılarını “haksız” olarak nitelendiren von der Leyen, çatışmanın genişlemesinin önlenmesi gerektiğini ifade etti. Toplantının, AB’nin bölgedeki gelişmelere karşı ortak bir tutum belirleme çabası kapsamında yapılacağı belirtiliyor.
İRAN’DAN BM’YE MEKTUP
İran, Birleşmiş Milletler’e gönderdiği mektupta ABD ve İsrail’e ait bölgedeki tüm üs, tesis ve askeri varlıkların “meşru askeri hedef” olduğunu bildirdi. Tahran yönetimi aynı mektupta, “saldırganlık tamamen ve açık biçimde sona erene kadar” meşru müdafaa hakkını kullanmayı sürdüreceğini belirtti. Açıklama, bölgede askeri gerilimin hızla tırmandığı bir dönemde geldi. İran’ın mesajı, saldırıların kısa vadede durmayabileceğine işaret ederken, diplomatik kanallarda çözüm arayışlarının daha da zorlaşabileceği yorumlarına yol açtı.
BM TOPLANIYOR
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Orta Doğu’daki son askeri gelişmeler üzerine acil toplantıya çağrıldı. Toplantının New York’ta yerel saatle 16.00’da yapılacağı bildirildi. Oturum talebi Bahreyn, Kolombiya, Çin, Rusya ve Fransa tarafından iletildi.
Gelişme, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’in bölgedeki “askeri eylemleri” kınamasının ardından geldi. Guterres, söz konusu adımların uluslararası barış ve güvenliği zayıflattığını belirterek “derhal çatışmaların durdurulması” çağrısı yapmıştı.
GUTERRES: ÇATIŞMALAR DERHAL DURMALI
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Guterres, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından ve İran’ın bölgedeki misillemesi sonrasında yaşanan “Orta Doğu’daki askeri tırmanışı” kınadı.
Yayımladığı açıklamada Guterres, “Çatışmaların derhal durdurulması ve gerilimin düşürülmesi çağrısında bulunuyorum” ifadelerini kullandı.
SUUDİ ARABİSTAN AÇIKLADI: İRAN, RİYAD’A SALDIRDI
Suudi Arabistan, İran’ın başkent Riyad’ı ve ülkenin doğu bölgesini hedef aldığını açıkladı. Açıklama, resmi Suudi Basın Ajansı üzerinden duyuruldu. Riyad yönetimi saldırıyı “açık ve korkakça” olarak nitelendirirken, hava savunma sistemleri tarafından püskürtüldüğünü bildirdi. Saldırının yol açtığı hasara ya da can kaybına ilişkin ayrıntı paylaşılmadı. Suudi Arabistan ile İran, 2023 yılında Çin’in arabuluculuğunda diplomatik ilişkileri yeniden tesis etmiş ve gerilimi düşürme yönünde adım atmıştı. Son gelişme, iki ülke arasında sağlanan bu yumuşamanın kırılganlığını yeniden gündeme taşıdı.
ZELENSKİY’DEN ABD’YE DESTEK
Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, cumartesi günü ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının başlamasının ardından ABD’nin “kararlılığını” övdü ve bu saldırıların İran halkına “terörist bir rejimden kurtulma” konusunda bir “şans” sunduğunu ifade etti.
Video mesajında Zelenskiy, “ABD’nin kararlı olması önemlidir. Amerika her kararlı olduğunda, dünyadaki suçlular zayıflar” dedi. Ayrıca, “İran’dan kaynaklanan terörizmden zarar görmüş tüm ülkelerin güvenliğini sağlamak ve İran halkına terörist bir rejimden kurtulma imkânı vermek doğrudur” ifadelerini kullandı.
ANKARA’DAN İLK AÇIKLAMA: ARABULUCULUK TEKLİFİ
Dışişleri Bakanlığı, ABD ve İsrail’in İran’a dönük başlattığı saldırılara ilişkin ilk açıklamasını yaptı.
Tüm taraflara saldırıların bir an önce son bulması çağrısı yapılan açıklamada “Türkiye, arabuluculuk konusunda gerekli desteği vermeye hazırdır” denildi. Açıklamada “İsrail ve ABD’nin İran’a saldırmasıyla başlayan ve İran’ın üçüncü ülkeleri hedef almasıyla devam eden gelişmeler küresel istikrarı riske atacak niteliktedir” ifadeleri yer aldı.
“Uluslararası hukuka aykırı her türlü eylemden derin kaygı duyuyor, şiddetin tırmanmasına neden olabilecek kışkırtmaları kınıyoruz. Bölgemizdeki meselelerin barışçıl yollarla çözülmesi gerektiğini bir kez daha vurguluyoruz. Türkiye, arabuluculuk konusunda gerekli desteği vermeye hazırdır.”
NATO’DAN “YAKINDAN İZLİYORUZ” AÇIKLAMASI
NATO, Orta Doğu’da tırmanan gerilimi yakından izlediğini açıkladı. AP’de yer alan habere göre ittifak sözcüsü, İran ve bölgedeki gelişmelerin dikkatle takip edildiğini duyurdu. 32 üyeli ittifakta yer alan ülkeler, 5’inci Madde olarak bilinen ortak savunma ilkesi kapsamında bir üyeye yönelik saldırıyı tüm üyelere yapılmış sayıyor. Ancak bu madde uyarınca verilecek destek her zaman askeri güç kullanımı anlamına gelmiyor; müttefikler gerekli gördükleri her türlü adımı atabiliyor. 6’ncı Madde ise bu karşılıklı savunma yükümlülüğünün coğrafi sınırlarını çiziyor ve esas olarak Kuzey Atlantik bölgesini kapsıyor.
İRLANDA’DAN AÇIKLAMA: DERİN ENDİŞE DUYUYORUZ
İrlanda Başbakanı Micheal Martin, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik füze saldırılarının ardından Orta Doğu’da daha geniş çaplı bir çatışma riskinden “derin endişe” duyduğunu açıkladı. Yazılı bir açıklama yayımlayan Martin, İran’daki gelişmelerin bölgesel tırmanışa yol açma potansiyeli taşıdığına dikkat çekerek tüm taraflara itidal çağrısında bulundu. Martin, tarafların gerilimi büyütecek adımlardan kaçınması gerektiğini vurguladı. İrlanda’nın tutumunun net olduğunu belirten Martin, çatışmaların Birleşmiş Milletler Şartı ve uluslararası hukuk ilkeleri doğrultusunda diplomasi ve müzakere yoluyla çözülmesi gerektiğini ifade etti.
KANADA’DAN ABD’YE DESTEK
Kanada Başbakanı Mark Carney, İran’ın nükleer silah edinmesini engellemek ve uluslararası barış ile güvenliği tehdit etmesinin önüne geçmek amacıyla ABD’nin attığı adımları desteklediğini açıkladı. Carney, Kanada’nın tutumunun net olduğunu belirterek, “İran İslam Cumhuriyeti Orta Doğu’daki istikrarsızlık ve terörün başlıca kaynağıdır” ifadelerini kullandı. ABD ve İsrail’in bu sabah İran’a yönelik saldırılarının ardından açıklama yapan Carney, İran’da bulunan Kanada vatandaşlarına da “bulundukları yerde güvenli şekilde kalmaları” çağrısında bulundu.
MISIR’DAN “DERİN ENDİŞE” AÇIKLAMASI
Mısır Dışişleri Bakanlığı, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından bölgede yaşanan “ciddi askeri tırmanıştan” derin endişe duyduğunu açıkladı. Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, gerilimin çatışma alanını genişletebileceği ve bunun Orta Doğu genelinde “kapsamlı bir kaosa” yol açabileceği uyarısında bulunuldu. Kahire yönetimi, askeri yöntemlerin yalnızca daha fazla şiddet üreteceğini vurgulayarak, bölgesel güvenlik ve istikrar için tek seçeneğin “diplomasi ve diyalog” olduğunu belirtti. Açıklamada ayrıca İran’ın Körfez ülkelerine yönelik saldırıları da kınandı.
RUSYA’DAN SALDIRILARA KINAMA
Rusya, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarını “egemen ve bağımsız bir Birleşmiş Milletler üyesi devlete karşı önceden planlanmış ve sebepsiz bir silahlı saldırı” olarak niteledi. Bakanlık, askeri operasyonların derhal durdurulmasını ve diplomasiye geri dönülmesini talep etti. Telegram üzerinden yayımlanan açıklamada, Washington ve Tel Aviv’in İran’ın nükleer programına ilişkin kaygıların “arkasına saklandığı” savunularak, asıl hedefin rejim değişikliği olduğu öne sürüldü. Moskova yönetimi, saldırıların bölgede “insani, ekonomik ve hatta radyolojik bir felakete” yol açma riski taşıdığı uyarısında bulundu. Açıklamada, ABD ve İsrail’in “Orta Doğu’yu kontrolsüz bir tırmanışın uçurumuna sürüklediği” ifade edildi.
İRAN DIŞİŞLERİNDEN AÇIKLAMA: HAK ETTİKLERİ DERSİ VERECEĞİZ
İranlı Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, saldırılar karşısında ülkesinin kendini savunacağını açıkladı. Nükleer müzakerelerde İran heyetine başkanlık eden Erakçi, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda sert mesajlar verdi.
Erakçi, ülkesine karşı ABD ve İsrail tarafından yürütülen savaşın “tamamen sebepsiz, yasa dışı ve gayrimeşru” olduğunu savundu. Trump’ın “Önce Amerika” söylemini “Önce İsrail”e dönüştürdüğünü belirten Arakçi, bunun her zaman “Amerika’nın kaybı” anlamına geldiğini ifade etti. İranlı bakan, ülkesinin silahlı kuvvetlerinin hazır olduğunu belirterek, “Güçlü silahlı kuvvetlerimiz bugün için hazır ve saldırganlara hak ettikleri dersi verecek” mesajını paylaştı. Tahran yönetiminin bu açıklaması, bölgede tırmanan askeri gerilimin daha da derinleşebileceğine işaret ediyor.
MACRON’DAN BM’YE ÇAĞRI: ACİL TOPLANTI İSTEDİ
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ABD, İsrail’in İran’a saldırının ardından patlak veren çatışmanın uluslararası barış ve güvenlik açısından “ciddi sonuçlar” doğurabileceğini belirterek Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin acil toplanması çağrısında bulundu. Macron, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, mevcut tırmanışın herkes için tehlikeli olduğunu vurguladı. Gerilimin derhal durdurulması gerektiğini belirten Macron, İran yönetiminin nükleer ve balistik füze programlarını sonlandırmak için “iyi niyetli müzakerelere” dönmek dışında bir seçeneği kalmadığını ifade etti. Fransa Cumhurbaşkanı ayrıca İran halkının kendi geleceğini özgürce inşa edebilmesi gerektiğini söyledi. İran’daki son protesto dalgasına ve bu gösterilere yönelik sert müdahalelere atıfta bulunan Macron, “İslam rejiminin işlediği katliamlar onu meşruiyetsiz kılıyor ve sözün yeniden halka verilmesini gerektiriyor” dedi.
Macron, diplomatik çözümün gecikmeden devreye girmesi gerektiğini belirterek, “Ne kadar erken olursa o kadar iyi” mesajı verdi.
İNGİLTERE: DAHA GENİŞ BİR BÖLGESEL ÇATIŞMA İSTEMİYORUZ
İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Cumartesi sabahı hükümetin acil durum komitesine başkanlık etti. Londra, Washington ve Tel Aviv hattında artan gerilimi yakından izlerken, Starmer’ın gün içinde müttefik liderlerle telefon diplomasisi yürütmesi planlandı.
İngiltere hükümeti adına yapılan açıklamada, “Daha geniş bir bölgesel çatışmaya doğru tırmanış görmek istemiyoruz” denildi. Açıklamada, İran’ın nükleer programına ilişkin sorunun askeri yöntemlerle değil, müzakere yoluyla çözülmesi gerektiği vurgulandı.
Londra yönetimi, ABD ve İsrail’in düzenlediği saldırılarda herhangi bir rolü olmadığını da özellikle belirtti. Öte yandan İngiltere Dışişleri Bakanlığı, İsrail ve Filistin topraklarına yönelik seyahat uyarısını güncelleyerek tüm seyahatlere karşı uyarı yayımladı. Orta Doğu’daki diğer ülkelerde bulunan Britanya vatandaşlarına ise “bulundukları yerde derhal güvenli bir şekilde kalmaları” çağrısı yapıldı.
BM’DEN SALDIRILARA KINAMA
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, İsrail ve ABD’nin askeri saldırıları ile İran’ın “misilleme” olarak nitelendirilen saldırılarına tepki gösterdi.
AP’de yer alan habere göre Türk, yaptığı açıklamada sivillerin bir kez daha çatışmaların bedelini ödediğini vurguladı. “Her silahlı çatışmada olduğu gibi, en ağır bedeli siviller ödüyor” diyen Türk, bombardımanların ve füze saldırılarının anlaşmazlıkları çözmeyeceğini belirtti. “Bombalar ve füzeler farklılıkları çözmenin yolu değildir; yalnızca ölüm, yıkım ve insani acı üretir” ifadelerini kullanan Türk, taraflara itidal çağrısı yaptı. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri, gerilimin düşürülmesi ve müzakere masasına geri dönülmesi gerektiğini söyledi.
AB: TÜM TARAFLARI AZAMİ İTİDAL GÖSTERMEYE ÇAĞIRIYORUZ
Avrupa Birliği (AB) liderleri ortak bir bildiri yayımladı. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Konseyi Başkanı António Costa imzalı bildiride, “Nükleer güvenliğin sağlanması ve gerilimleri daha da tırmandırabilecek veya küresel nükleer silahların yayılmasını önleme rejimini zayıflatabilecek her türlü eylemin önlenmesi son derece önemlidir. Tüm tarafları azami itidal göstermeye, sivilleri korumaya ve uluslararası hukuka tam olarak saygı göstermeye çağırıyoruz” denildi.
SUUDİ ARABİSTAN’TAN İRAN’A KINAMA
Suudi Arabistan’dan İran’ın saldırılarına ilişkin açıklama geldi. Açıklamada şöyle denildi:
“Suudi Arabistan Krallığı, İran’ın acımasız saldırganlığını ve Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn Krallığı, Katar Devleti, Kuveyt Devleti ve Ürdün Haşimi Krallığı’nın egemenliğinin açıkça ihlalini en güçlü şekilde kınamakta ve lanetlemektedir. Kardeş ülkelerle tam dayanışmasını ve desteğini teyit etmekte, aldıkları tüm önlemlerde onları desteklemek için tüm imkanlarını seferber etmekte ve ülkelerin egemenliğinin ve uluslararası hukuk ilkelerinin sürekli ihlalinin ciddi sonuçları konusunda uyarıda bulunmaktadır.”
BAFİL TALABANİ’DEN HAMANEY İÇİN MESAJ
Kürdistan Yurtseverler Birliği (YNK) Genel Başkanı Bafil Talabani, bölgede yaşanan son gelişmelere ilişkin bir mesaj yayımladı. Hamaney için İran’a taziye dileklerini ileten Talabani, gerilimi düşürme ve diyaloğa dönme çağrısı yaptı.
Talababi’nin mesajı şöyle:
“İran’ın Dini Lideri ve küresel İslam dünyasının önde gelen liderlerinden Ayetullah Ali Hamaney’in şehadeti bizi derinden üzmüştür.
Bu vesileyle, İran halkına ve değerli ailesine başsağlığı ve taziyelerimizi sunuyoruz.
Ayrıca dünyayı, gerilimi düşürmek ve diyalog ile anlayışa dönmek için çabalarını birleştirmeye çağırıyoruz. Bu, Orta Doğu’da istikrarın sağlanması için tek yoldur.”
ÇİN’DEN HAMANEY AÇIKLAMASI
AFP’de yer alan habere göre Çin, ABD ve İsrail’in İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’i öldürmesini “şiddetle kınadığını” açıkladı ve askeri operasyonların derhal durdurulması çağrısında bulundu. Pekin yönetimi, suikastı İran’ın egemenliği ve güvenliğine yönelik “ciddi bir ihlal”, Birleşmiş Milletler Şartı’nın amaç ve ilkeleri ile uluslararası ilişkilerin temel normlarının çiğnenmesi olarak nitelendirdi. Çin Dışişleri Bakanlığı, bu eyleme “kesinlikle karşı çıktıklarını” vurguladı. Açıklama, Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ile Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov arasında gerçekleşen telefon görüşmesinin hemen ardından geldi. Wang, görüşmede ABD ve İsrail’in “egemen bir liderin açıkça öldürülmesi ve rejim değişikliğinin teşvik edilmesi” girişimini “kabul edilemez” olarak değerlendirdi.
PUTİN’DEN HAMANEY İÇİN TAZİYE MESAJI
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran’ın dini lideri Hamaney’in ölümü nedeniyle taziye mesajı yayımladı. Rus devlet ajansı TASS’ın aktardığına göre Putin, Hameney’in ölümünü “insan ahlakı ve uluslararası hukukun tüm normlarını ihlal eden sinsi bir cinayet” olarak nitelendirdi.
PAPA’DAN “ŞİDDET SARMALINI DURDURUN” ÇAĞRISI
Papa Leo, Aziz Petrus Meydanı’nda yaptığı haftalık konuşmasında bölgedeki gelişmeleri “derin bir endişeyle” takip ettiğini belirterek “şiddet sarmalının” durdurulması çağrısında bulundu. Taraflara “bu sarmalı onarılamaz bir uçuruma dönüşmeden önce durdurma yönünde ahlaki sorumluluk üstlenmeleri” çağrısı yapan Papa, istikrar ve barışın karşılıklı tehditler ya da silahlarla değil, ancak makul, samimi ve sorumlu bir diyalogla inşa edilebileceğini vurguladı.
