23 Mart’ta Qamişlo’da “Kürt Kadınlarının Öncülüğünde Kürtlerin Ulusal Birliği Garanti Altına Alınır” sloganıyla Rojava’daki Kürt Kadınlarının Birinci Konferansı düzenlendi. Konferansa siyasi, toplumsal, kültürel ve medya alanlarından yaklaşık 300 delege katıldı. Ertesi gün, Ortak Eylem Platformu, Suriye kıyı bölgelerindeki kadınlara destek amacıyla “Suriyeli kadınlara destek, kıyıda kadınlara yönelik katliamları durdurmanın temelidir” sloganıyla bir açıklama yayınladı.
12 Nisan’da Gelecek Suriye Partisi Kadın Meclisi, Halep’te demokratik bir Suriye inşasında kadınların rolünü tartışan bir danışma forumu düzenledi. Foruma siyasi partiler, MSD, Halep ve İdlib’den aydınlar ile akademisyenler katıldı.
30 Temmuz’da Süveyda’daki kadınlara destek kampanyası “Birlikte Süveyda kadınlarını soykırımdan korumak için” sloganıyla başlatıldı. Aynı ayda Sara Örgütü, cinsel istismara karşı kampanya başlattı ve bu kampanya Ekim başına kadar sürdü.
Ekim ve Kasım aylarında kadınlara yönelik şiddete karşı, kadın hakları ve çocuklara destek için birçok kampanya ve konferans düzenlendi. Bunlar arasında Qamişlo’daki Kadın İletişim Birliği (YRJ) 4. Konferansı ile Kongra Star ve Zenubiya Kadın Topluluğu’nun kampanyaları öne çıktı.
Örgütsel çalışmalar kapsamında Zenobiya Kadın Topluluğu ve Kongra Star, birçok şehir ve kantonda binlerce kişiye eş başkanlık sistemini anlattı. Ayrıca kadın heyetleri, kadınların sesini ve taleplerini ulaştırmak için birçok ülkeyi ziyaret etti ve 50 toplantı ile görüşmeye katıldı.
Kadın örgütlerinin verilerine göre 2025 yılında Kadın Evleri, Toplumsal Adalet Meclisleri ve İç Güvenlik Güçleri-Kadın birimlerinde kadınlara yönelik şiddetle ilgili binlerce dosya kaydedildi; bir kısmı çözüldü, bir kısmı ise hala süreçte. Özgür Kadın Vakfı da binlerce seminer, eğitim ve sağlık çalışmasıyla kadınlara destek verdi.
YPJ’NİN DİRENİŞİ
YPJ, kadınların ordulaşmasıyla Kuzey ve Doğu Suriye’de erkek egemen ordu anlayışını yıktı ve askeri ile savunma alanında kadınların önemli rolünü gösterdi. Bu nedenle YPJ’nin askeri alandaki ilerlemesi, toplumsal değişimin öncüsü oldu. Kadının ordulaşması ve mücadelesi, toplumsal cinsiyet eşitliğinin ve ataerkilliğin yıkılmasında kadın gücünün keşfinin başlangıcı oldu.
YPJ, 2013’ten bugüne birçok askeri hamleye katıldı ve toplumsal dönüşümde öncü rol üstlendi. 2025 yılında da YPJ, işgalci Türk devleti ve çetelerinin Tişrin Barajı’na yönelik saldırıları karşısında toprak ve suyunu korumak için Tişrin Barajı ve Qereqozax Köprüsü savunmasında tarihi bir rol oynadı.
Şehit Silava ve Bêrîvan’ın bayrağını dalgalandıran YPJ savaşçıları, Arjîn Reşîd Merwan, Zeyneb Welat, Avzem Çiya ve Ronahî Yekta gibi isimlerle Tişrin Barajı savunma hattını güçlendirdi.
COLANÎ’NİN GELİŞİYLE SURİYE’DE KADINLARIN DURUMU
8 Aralık 2024’ten bugüne kadar, saldırılar, savaş kalıntılarının patlaması, rastgele silah atışları, aile içi ve toplumsal şiddet, intikam adı altında veya mezhepsel çatışmalar nedeniyle 29 kız çocuk ve kadın öldürüldü. Bu suçlar Halep, Şam, Humus, Hama, Şam kırsalı, Dera, Tartus, Kuneytra, Lazkiye, Süveyda ve Deyr ez-Zor’da (geçiş hükümetinin kontrolündeki bölümde) meydana geldi.
Ayrıca kıyı bölgeleri ve Süveyda’daki olaylarda kız çocukları da dahil olmak üzere 136 kadın kaçırıldı. Süveyda’dan gelen raporlara göre bu yılın başından itibaren 65 kadın kayıp. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği de bu yılın Ocak ayından itibaren kadınlar da dahil 97 kişinin kayıp veya kaçırılmış olduğunu bildirdi.
İŞGAL EDİLEN BÖLGELERDE KADINLARIN DURUMU
İşgal edilen bölgelerde, özellikle Efrîn, Serêkaniyê, Girê Spî ve Minbic’in işgal altındaki bölgelerinde kadınlara yönelik suçlar ve ihlaller devam ediyor. İşgal edilen bölgelerde sağlıklı bir araştırmanın mümkün olmaması nedeniyle gerçek rakamlar tam olarak bilinmiyor. Bu yüzden yalnızca şiddete karşı mücadele eden kurumların eline ulaşan bilgileri paylaşıyoruz.
Kadın Haklarını Araştırma ve Koruma Merkezi’nin belgelediği verilere göre, Kasım 2024’ten 1 Kasım 2025’e kadar Efrîn, Serêkaniyê ve Girê Spî’de 25 kadın öldürüldü, 37 kadın yaralandı ve 23 kadın da kaçırıldı.
Efrîn İnsan Hakları Örgütü’nün Kasım 2024’ten bu yılın 1 Kasım’ına kadar belgelediği bilgilere göre, Efrîn’de 14 kadın öldürüldü, 22’si (şiddet nedeniyle) yaralandı ve 30’u da kaçırıldı (bazılarının akıbeti belirsiz).
Suriye İnsan Hakları Örgütü’ne göre saldırı döneminde (Ocak-Eylül 2025 arası) Minbic’te 19 kadın öldürüldü ve 36 kadın yaralandı. Efrîn’de de saldırılar nedeniyle 7 kadın öldürüldü, bir kadın intihara zorlandı ve 3’ü de yaralandı.
Asmîn SENAR
