Li Sûriyê ku HTŞ, komeke ji bermahiyên El Qaîdeyê pêk tê, desthilatdarî bi dest xist, wan bernameyeke perwerdehiyê ku wekî “şoreşeke di perwerdeyê de” tê binavkirin, lê ol û gelên din paşguh dike, bicîh anî.
BI MUFREDATA DAIŞ’Ê RE HAT GUHERTIN
Mufredata ku ji 12 rûpela ya weşandî ku ji hêla Wezîrê Perwerdehiyê yê hikûmeta demkî ya Şamê Nezîr Mihemed el-Qadrî ve hatiye îmzekirin, xuya dike ku tenê li ser esasên bin navê Îslamî de lê bingeha xwe ji îdeolojiya DAIŞ’ê digire ye.
Hevoka “parastina welêt” bi “parastina Xwedê” hatiye guhertin. Wezaretê teoriya pêşveçûnê (Gerdûnê) ji bernameya biyolojiyê derxist. Hemû beşên li ser şaristaniyên kevnar û kesayetiyên dîrokî ji pirtûkên dersê hatine jêbirin. Kesayetiyên dîrokî yên wekî Şahbanû Zenobiya ya Împeratoriya Palmîra ku di sedsala 3’an de li Sûriyê hukum kir û Xewla bint el-Ezwar êdî nayên hînkirin.
Di bernameya nû de, hevoka “kesên ku xezeb kişandin û yên ku rêya xwe winda kirin” di Sûreya El-Fatiha de tê pênasekirin, bi Cihû û Xiristiyanan ve hat têkildarkirin û rakirin. Dersên perwerdehiya olî ji bo ketina zanîngehê mecbûrî bûne. Hevoka “parastina welat” bi “parastina Xwedê” hatiye guhertin.
Her çend ev aliyên mufredata nûkirî yên eşkerekirî ne jî, îdeolojiya DAIŞ’ê li deverên ku ji aliyê milîsên ku ji aliyê dewleta Tirkiyê ve tên piştgirîkirin û HTŞ’ê ve tên kontrolkirin bi dizî tê hînkirin.
Li gorî agahiyên ku Lekolin.org bidestxistî, piştî dagirkirina Minbicê ji aliyê komên çete yên ku ji aliyê dewleta Tirkiyê ve tên piştgirîkirin, hikûmeta demkî ya Şamê ya Haşim Ebû Cabir ku endamekî berê yê çeteyên Cebhet el-Nusra û DAIŞ’ê bû wekî serokê herêma Minbicê tayîn kir. Piştî ku dest bi kar kir, Ebû Cabir dibistan vekirin ku tê de qaşo perwerdehiya olî dihat dayîn. Lêbelê, hatiye hînkirin ku îdeolojiya DAIŞ’ê di van dibistanan de ku bi eşkereyî ji bo hînkirina Îslamê hatine veqetandin, tê hînkirin.
Gelek mamosteyên ku ji aliyê Ebû Cabir ve hatine tayînkirin rasterast ji aliyê wî ve têne çavdêrîkirin. Yek ji wan dibistanan dibistana Gazî el-Ezza ye li bajarokê Ebû Qelqel a Minbicê ye. Li gorî agahiyên me bidest xistine, zêdetirî 100 zarokên di navbera 7 û 16 salî de li gorî îdeolojiya DAIŞ’ê têne perwerdekirin. Mamoste bi xwe ji aliyê Ebû Cabir ve ji Wezareta Şerîetê ya di bin hikûmeta Şamê de têne hilbijartin.
Dibistanek din ku îdeolojiya DAIŞ’ê bi awayekî çalak tê hînkirin El-Îman e ku li Kolana Helebê li navenda Minbicê ye. Hat hînbûn ku keç jî li vê dibistanê perwerde dibin û ev perwerde ji hêla jinên ku berê li Reqayê perwerdehiya îdeolojiya DAIŞ’ê dîtine ve tê dayîn.
HAŞIM EBÛ CABIR KÎ YE?
Haşim el-Şêx Ebû Cebîr di sala 1968’an de li navçeya Meskenê ya Helebê ji dayik bûye. Wî endezyariya mekanîkê xwendiye û li Helebê lêkolînên zanistî kiriye, di heman demê de di parastina Îslama radîkal de jî çalak bûye. Ew di nav wan kesan de bû ku li dijî hêzên Amerîkî yên ku di 20’ê Adara 2003’an de, di bin navê “Operasyona Azadiya Iraqê” de ketin Iraqê şer kirine. Di sala 2005’an de, ew vegeriya û ji hêla çend şaxên hêzên ewlehiyê yên Sûriyeyê ve hate girtin û paşê birin zindana Sednayayê, li wir cezayê 8 sal zindanê lê hate birîn.
Ebû Cebîr di Îlona 2011’an de li gorî efûyek ku ji girtiyên ku sê çaran cezayên xwe temam kiribûn re hatibû dayîn, ji zindanê hate berdan. Di cih de piştî serbestberdana xwe, ew tevlî Artêşa Azad a Sûriyeyê bû û Lîwaya Musab bin Umeyr li Meskenê damezrand; wî di êrîşên ku ji bo girtina bajarên Reqa û Tebqayê, her weha Balafirgeha Leşkerî ya Cerrah, Xanesar û Meskenê dest pê kirin de fermandariya vê lîwayê kir. Lîwaya ku ew endamê wê bû, paşê tevlî Tevgera Fecr el-Şam a Îslamî bû û piştî girtina Balafirgeha Leşkerî ya Cerrahê di Adara 2013’an de, lîway tevlî Tevgera Îslamî ya Ehrar el-Şam bû. Piştî vê yekê, Ebû Caber wekî endamê Meclîsa Şûrayê ya Ehrar el-Şam û emîrê herêma Rojhilat hate tayînkirin; piştî mirina Ebû Xalid el-Sûrî, ew bû emîrê herêma Helebê.
Di 10’ê Îlona 2014’an de, piştî operasyona ku tê de serokê tevgerê, Hesen Ebûd, ligel zêdetirî 45 serçeteyên din di civînekê de li bajarokê Ram Hemdan li gundewarê Îdlibê hatin kuştin, Ebû Caber wekî fermandarê giştî yê Ehrar el-Şam hate hilbijartin. Piştî ku di 12’ê Îlona 2015’an de yekem dema xwe temam kir, wî red kir ku wê ji bo salek din dirêj bike, li ser vê yekê Meclîsa Şûrayê ya tevgerê Mihemed el-Mesrî (bi nasnavê Ebû Yahya el-Hab) wekî cîgirê wî hilbijart û Meclîsa Şûrayê jî Mihemed el-Mesrî wekî cîgir hilbijart.
Di 10’ê Kanûna Pêşîn a 2016’an de, Artêşa Ehrar hate damezrandin; ev bingeha hêzek leşkerî bû ku ji çend tugay û tabûrên DAIŞ’î pêk dihat ku paşê belav bûn. Piştî vê yekê, Ebû Cabir ji Tevgera Îslamî ya Ehrar El Şam veqetiya. Piştî demek kurt, di 28’ê Çileya 2017’an de, ji komeke ku ji çend aliyan pêk dihat, di nav de Cebhet Tehrîr El Şam, Heyet Tehrîr El Şam hate damezrandin û Ebû Cabir wekî fermandarê giştî yê wê hate ragihandin. Piştî vê yekê, çend kesên nêzîkî Ebû Cabir û yên di nav komê de ku wekî tabûrek El Qaîdeyê dihatin hesibandin, bi taybetî serokê çeteyê bi bandor Ebû Cabir Tahan, ji vê rêxistinê derketin.
Ebû Cabir cara yekem di 9’ê Sibata 2017’an de wekî serokê rêxistinê di vîdyoyekê de xuya bû û ragihand ku projeya komê dê bi dijwarkirina operasyonên leşkerî li dijî rejîma Esed dest pê bike. Di 13’ê Îlona 2017’an de, Artêşa Azad a Sûriyê ji ber pirsgirêkên navxweyî yên vê dawiyê veqetîna xwe ya tevahî ji HTŞ ragihand û paşê di 1’ê Tebaxa 2018’an de bi rêya Artêşa Azad a Sûriyê tevlî Eniya Rizgariya Neteweyî bû. Ebû Caber di sala 2017’an de ji bo demek kurt wekî serokê giştî yê nominal ê HTŞ xebitî, lê di dawiya heman salê de serokatiyê da el-Colanî, paşê bi giranî di rola şêwirmend/encûmenê de ma.
