Ortadoğu’da savaş giderek derinleşiyor. İran ile ABD-İsrail hattında süren çatışmalar, yalnızca iki güç arasındaki bir gerilim değil; daha geniş bir dizayn sürecinin parçasıdır. Bu savaşın kısa sürede sonuçlanmayacağı, aksine zamana yayılarak daha karmaşık bir hal alacağı giderek daha net görülmektedir. Her geçen gün yeni aktörlerin dahil olduğu, dengelerin sürekli değiştiği bu tablo, bölgenin uzun süreli bir belirsizlik ve istikrarsızlık sürecine girdiğini göstermektedir.
Bu savaşın dikkat çekici yönlerinden biri, klasik savaş anlayışının ötesine geçmiş olmasıdır. Artık yalnızca cepheler değil, ekonomi, enerji hatları, siyasal ittifaklar ve toplumsal dengeler de savaşın parçası haline gelmiştir. Bu nedenle bugün yaşananlar sadece askeri bir çatışma değil, aynı zamanda sistemsel bir krizin dışa vurumudur. Küresel güçler kendi hegemonya alanlarını korumaya ya da genişletmeye çalışırken, bölge halkları bu mücadelenin en ağır bedelini ödemektedir.
Bu tabloda İran’ın durumu dikkat çekicidir. Savaşın başından itibaren beklenen hızlı çözülme gerçekleşmemiş, aksine daha sert ve daha merkezi bir yapı ortaya çıkmıştır. Aynı şekilde ABD ve İsrail açısından da sürecin kolay ilerlemediği görülmektedir. Uzayan savaş, yalnızca bölgeyi değil, küresel dengeleri de zorlayan bir noktaya doğru ilerlemektedir. Bu durum, sistemin kendi içinde de bir tıkanma yaşadığını göstermektedir.
Türkiye açısından bakıldığında ise daha karmaşık bir tablo ortaya çıkmaktadır. Türkiye, şimdilik doğrudan savaşın dışında görünse de sürecin tamamen dışında değildir. Özellikle Kürt meselesi bağlamında yaşanan gelişmeler, Türkiye’nin pozisyonunu doğrudan etkilemektedir. Kürtlerin bu süreçten kazanım elde etme ihtimali, Türkiye açısından temel kaygı noktalarından biri olmaya devam etmektedir. Bu nedenle Türkiye’nin sürece nasıl dahil olacağı, yalnızca dış politik bir tercih değil, aynı zamanda iç politik dengelerle de bağlantılıdır.
Ancak bu büyük savaş tablosu içinde en dikkat çekici gelişme, Kürtlerin pozisyonudur. Geçmiş dönemlerden farklı olarak Kürtler bu savaşta doğrudan bir taraf haline gelmemiştir. Ne ABD-İsrail eksenine ne de İran merkezli hatta eklemlenmişlerdir. Bunun yerine kendi çizgilerini koruyan, bağımsız bir siyasal duruş geliştirmektedirler.
Bu durum, Kürtlerin tarihsel olarak ilk kez bu ölçekte bağımsız bir konum geliştirdiğini göstermektedir. Çünkü geçmişte Kürtler çoğu zaman büyük güçlerin planları içinde yer almak zorunda bırakılmıştır. Bugün ise ortaya çıkan tablo farklıdır. Kürtler, kendi siyasal iradeleriyle hareket etme ve kendi yolunu belirleme noktasına gelmiştir.
Newroz’da ortaya çıkan tablo da bunu açık biçimde göstermiştir. Kürdistan’ın dört parçasında ve dünyanın birçok yerinde milyonlarca insanın katıldığı Newroz kutlamaları, yalnızca bir bayram değil, aynı zamanda bir irade beyanı olmuştur. Bu irade, Kürt halkının kendi çizgisi etrafında birleştiğini ve bu çizgiden geri adım atmayacağını ortaya koymuştur.
Bu noktada belirleyici olan şey, yalnızca askeri güç değildir. Asıl belirleyici olan, halkın örgütlülüğü, bilinci ve yönünü netleştirmiş olmasıdır. Kürtler bugün yalnızca bir talep dile getiren değil, aynı zamanda kendi çözümünü kurmaya çalışan bir halk konumundadır.
Rêber Apo’nun ortaya koyduğu demokratik çözüm perspektifi de bu sürecin merkezinde yer almaktadır. Bu yaklaşım, Kürtleri iki temel çıkmazdan kurtarmaktadır: büyük güçlere bağımlılık ve dar ulus-devletçi çözümler. Bunun yerine, halkların birlikte yaşamını esas alan, demokratik ve çoğulcu bir model ortaya koymaktadır.
Sonuç olarak Ortadoğu’da savaş derinleşirken, Kürtler farklı bir yol açmaktadır. Bu yol ne savaşın tarafı olmak ne de başkalarının planlarına eklemlenmek üzerinedir. Bu yol, kendi iradesine dayanan bağımsız bir siyasal hattın kurulmasıdır.
Ve bu kez bu yol, sadece bir ihtimal değil; tarihin yönünü belirleyecek bir gerçekliktir.
Ahmet AĞAÇ
