İdlib’in Harem kasabasındaki güvenlik operasyonu, bir cihatçı gruba yönelik bir operasyon olmanın ötesinde, Colani hükümetinin içinde bulunduğu varoluşsal krizin küçük bir modelini temsil ediyor. Bu kriz çok boyutludur: güvenlik, siyasi, sosyal ve uluslararası. Bunu anlamak, karmaşık bir bölgeyi uluslararası vaatler ve sınırlı kaynaklar karışımıyla yönetmeye çalışan ve kendini kronik bir stratejik istikrarsızlık durumunda bulan bu hükümetin eylemini yöneten çelişkileri parçalara ayırmayı gerektirir.
Suriye Geçiş Hükümeti güçleri, 21-22 Ekim gecesi Harem kampına girmeye çalıştı, ancak Özbek kökenli unsurların yanı sıra Kuzey İdlib’deki gruplara bağlı bir dizi yabancı komutanın arabuluculuğu, güvenlik operasyonunun uygulanmasını engelledi. Bu, güçlerin girme girişiminde bulunması durumunda geniş çaplı çatışmaların patlak verme olasılığına yönelik dolaylı tehditlerin ardından geldi. Yerel kaynaklar, gecenin ilerleyen saatlerinde bölge çevresinde silahlı yabancı savaşçıların yoğun toplanmaya başladığını, bunun da Geçiş Hükümeti güçlerini durumun kanlı çatışmalara sürüklenmesini önlemek için geri çekilmeye zorladığını bildirdi.
Hedefteki kamp, Fransız asıllı Senegalili komutan Ömer Diaby (namı diğer Ömer Umsen) tarafından yönetiliyor. Umsen, çoğunlukla Fransız, Mağribi ve Afrika kökenli savaşçılardan oluşan “El Garib” (Yabancılar) Tugayı’nın lideri.
DOLAR VE KURŞUN OYUNU
Güvenlik operasyonu, daha geniş jeopolitik bağlamdan ayrı düşünülemez. Uluslararası tanınma ve finansal kaynak arayan Colani hükümeti, “yabancı savaşçılar” dosyasını değerli bir pazarlık kozu olarak buldu.
Yabancı gruplar, bir güvenlik sorunundan bir pazarlık aracına dönüştü. Rus ve Fransız savaşçıların “aşamalı olarak” teslim edilmesi saf bir güvenlik eylemi değil, siyasi bir anlaşmadır. Rusya için bu, ülkelerine döndüklerinde ulusal güvenliklerine tehdit oluşturabilecek savaşçıların tasfiyesini temsil ediyor. Fransa için ise, Suriye’den gelen “cihatçı tehdit” konusunda iç kamuoyu eleştirilerini sınırlandırmanın bir yoludur.
Bu anlaşmalar, iç dengeleri aşmakla birlikte yerel gerçeklik ile derin bir çelişki yaratıyor. Yabancı cihatçıları desteklemeyen yerel gruplar bile, dış güçlerin iç düzenlemelerine doğrudan müdahale ettiği bu operasyonları tehlikeli bir emsal olarak görüyor ve bu da ortaya çıkan her türlü yerel egemenlik biçimini baltalayabilir.
SOSYAL VE YEREL BOYUT
Hükümetin stratejisinin en büyük risklerinden biri, İdlib’deki sosyal ve geçim gerçekliğinden kopuk olmasında yatıyor.
Güvenlik mi Geçim mi? Hükümet “yabancıların” peşine düşmeye odaklanırken, İdlib toplumu şiddetli bir ekonomik çöküş, temel hizmetlerin çöküşü ve büyük bir yerinden edilme krizi yaşıyor. Siyasi kaynakları ve enerjiyi tüketen güvenlik operasyonları, insanların ekmek, ilaç ve bombalardan güvenliğe ihtiyaç duyduğu bir zamanda bir lüks olarak görülebilir ve bu da hükümetin meşruiyetini tabandan aşındırabilir.
“Devlet İçinde Devlet” Sorunsalı: Hükümet kendini devletin temsilcisi olarak sunarken, “El Garib Tugayı” gibi gruplar kendi nüfuz bölgelerinde kendi kurallarını dayatıyor. Ancak, bu sözde “devleti” bir güvenlik boşluğu veya zayıf bir hükümet otoritesi ile değiştirmek, bazı sakinlerin bakış açısından sorunu çözmeyebilir, hatta daha büyük bir kaosun veya boşluğu doldurmak için daha aşırı grupların yükselişinin kapısını açabilir.
STRATEJİK-ASKERİ BOYUT
Hükümetin metodolojisi, “parçacı yaklaşım” veya “seçici yöntem” olarak bilinen stratejik bir kusuru ortaya koyuyor.
“Zayıf Halka” Yanılsaması: “Yabancıların” hedef alınması pratik bir seçenek gibi görünse de, aslında hastalığı değil semptomu tedavi ediyor. Adaletin yokluğu, kurumların çöküşü ve çatışmanın devam etmesi gibi, bu grupların yayılmasına izin veren verimli ortamla başa çıkmıyor. Bu, altta yatan nedenler devam ederken kuru bir ormanda küçük bir yangını söndürmeye benziyor.
Sınır Ötesi Bağlılık Ağları: Bu yaklaşım, bu grupların doğasını bir ağ olarak gözden kaçırıyor. Bir Fransız kanadına saldırmak doğrudan yerel bir grubun tepkisini çekmeyebilir, ancak uluslararası finansman ve lojistik destek ağlarını, saflarını yeniden düzenlemeye veya Geçiş Hükümeti’ne daha düşmanca başka grupları desteklemeye itebilir, böylece sahneyi basitleştirmek yerine daha da karmaşık hale getirebilir.
OLASI SENARYOLAR: ÇATIŞMA VE PATLAMA ARASINDA
Gelinen aşamada birkaç olası senaryo öngörülebilir:
1.Sınırlı Tırmanma: Hükümet, yıllardır bölgeyi karakterize eden “istikrarsız istikrar” durumunda, artan gerilimlerle ancak kapsamlı bir patlama olmadan küçük yabancı gruplara yönelik seçici operasyonlarına devam ediyor.
2.Kapsamlı Yüzleşme: Tek bir hesap hatası veya güçlü müttefikleri olan bir grubu hedef alan bir güvenlik operasyonu, hükümet güçleri ile cihatçı ve yerel gruplardan oluşan bir koalisyon arasında geniş çaplı bir askeri çatışmayı tetikleyebilir ve İdlib’de kalan göreceli istikrarı ortadan kaldırabilir.
3.Kırılgan Uzlaşı: Yüksek maliyetler, hükümeti ve destekçilerini, yerel gruplarla müzakereleri, af tekliflerini ve zihinleri ve kalpleri kazanmak için kalkınma projelerini içeren daha geniş bir siyasi çerçeve içinde güvenlik operasyonlarını entegre etmeye dayanan farklı bir yaklaşım benimsemeye itebilir; böylece aşırıcı gruplar için sosyal destek tabanını zayıflatır.
STRATEJİK KARARSIZLIK TUZAĞI
Colani hükümeti, İdlib’deki yönetim krizinin semptomlarını (silahlı gruplar) krizi daha da karmaşık hale getiren araçlarla (seçici uluslararası anlaşmalar) tedavi etmeye çalıştığı stratejik kararsızlık tuzağına saplanmış durumda. Asıl ikilemi, siyasi, ekonomik ve sosyal bir çözüm olmadan saf bir güvenlik çözümünün imkansız olmasıdır; ki bunu başarmak için kaynaklardan, meşruiyetten ve vizyondan yoksundur. Bu nedenle, hızlı sonuçlar isteyen uluslararası baskıların çekici ile köklü ve kapsamlı çözümler gerektiren yerel gerçekliğin örsü arasında sıkışıp kalmıştır. Bu da onun yolculuğunu, her adımı taktik bir kazanç sağlasa bile onu kapsamlı bir stratejik patlamaya yaklaştıran bir mayın tarlasında topallayarak yürümeye benzetmektedir.
Ekrem BEREKAT
