Bilindiği üzere Şam hükümetinin 26 yıl aradan sonra ABD’ye yaptığı ilk resmi ziyaretten kısa bir süre önce yani 17 Eylül’de Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın, Suriye’nin başkenti Şam’a resmi bir ziyaret gerçekleştirerek Suriye Geçici Devlet Başkanı Colani ve Suriye Geçici Dış işleri bakanı Esad Şibani ile bir araya geldi. Görüşmede iki ülke arasındaki ilişkiler, bölgesel güvenlik konuları ve Suriye Demokratik Güçleri (QSD) ile 10 Mart 2025’te varılan anlaşmanın ilerlemesi gibi gündem maddeleri ele alındı. Bu kısım genel basına yansıyan tarafı asıl olan ise arka perdede Türk devletinin MİT eliyle gerçekleştirmeyi hedeflediği kirli planlardır.
Bu kirli planların farkında olan Rojava Demokratik Özerk yönetim yetkililerinden İlham Ahmed, Al Majalla dergisine verdiği röportajda, “Türkiye’nin Şam ile görüşmelerdeki rolü olumlu değil. Türkiye, Suriye meselesine hem askeri hem de siyasi açıdan derinden dahil. Şam’daki karar vericiler üzerinde belli bir seviyede nüfuza sahip olduğunu biliyoruz. Tarafsız kalarak arabulucu rolü oynamasını umuyoruz, ama kalamıyor.” Ahmed, Şara’nın SDG ile anlaşmayı “Ankara’nın isteği dışında” imzaladığını duyduklarını belirterek, “Türkiye, Suriye’deki Kürt meselesiyle Türkiye’deki Kürt meselesini ilişkilendiriyor. Bu, siyasi süreci geciktiriyor” dedi. Kürt halkının Rojava Devrimiyle elde ettiği kazanımları tasfiye etmeye yeminli Türk devleti yukarda İlham Ahmed’in belirttiklerinin de ötesinde bizzat Şam’ın her görüşmesinin zeminini ve içeriğini hazırlamaktadır. Suriye’deki çıkarlarını esas alan Türk devleti Şam hükümetini kendi maşası olarak görmektedir.
MİT başkanı Kalın, Şibani’nin ABD ziyaretinin programını düzenleyerek, ona belirli direktifler vermiş ve QSD dosyalarını teslim etmiştir. Edindiğimiz bilgilere göre MİT’in Şibani’ye verdiği ve Şibani’nin ABD heyetine sunduğu konular arasında şunlar yer alıyor:
-İsrail’in Suriye’deki tüm tehditleri ortadan kaldırması ve Cebel Şex dahil tüm üslerde kalmalarını kabul etmesi. Güney Suriye’de (Kuneytra, Dera, Süveyda) ve Cebel Şeyh bölgesine ilişkin siyasi ve güvenlik görüşmeleri şimdiye kadar devam etmektedir. Bu mutabakatların sonuç alıp almadığı sorusu gündemde yerini korurken İsrail tarafından yapılan son açıklamalar henüz Şam hükümeti ile tam bir anlaşmaya varmadığını ortaya koyuyor. Cebel Şeyh dağı ve kırsalının İsrail tarafında kontrolü ciddi jeostratejik sonuçlar barındırıyor. Zira bu durum, başkent Şam’ın güvenliğiyle doğrudan bağlantılı olup Barada Havzası ve kentin temel su kaynaklarını etkiliyor. İsrail kaynakları, Tel Aviv’in bu noktaları hayati gördüğünü ve elinde tutmakta ısrarcı olduğunu birçok kez belirtti.
-QSD’nin Koalisyonla ortaklaşa devam ettirdiği DAIŞ ile mücadele dosyasının Şam hükümetine teslim edilmesi ve bu sürecin koalisyon güçleriyle koordineli yürütülmesi. İstisnasız tüm diplomatik görüşmelerde DAIŞ’e karşı mücadele kartının kendisine ve HTŞ’ye verilmesini talep eden Türk devleti Şibani’nin ABD ziyaretinde de dile getirilecek konuların başına yerleştirmiş.
-Şam hükümetinin, İsrail’in garantisiyle ve İsrail’in taleplerine uygun şekilde Süveyda’ya girmesi, ancak buna karşılık İsrail’in dolaylı ya da endirekt olarak Rojava Demokratik Özerk Yönetimine ve QSD’ye olan desteğini durdurması. Ayrıca Şam hükümetinin Kuzey ve doğu Suriye bölgelerinde kontrolü ele almasını desteklemesi.
-ABD’nin, Fransa’nın QSD’ye verdiği desteği durdurması için baskı yapması, zira Kalın Fransa’nın Suriye yönetimi ile QSD arasındaki anlaşmayı engellediğini belirtiyor. Koalisyon güçleri içerisinde yer alan Fransa’nın DAIŞ ile mücadele çerçevesinde QSD’ye sunduğu destek biliniyor. MİT’in Rojava’yı sadece askeri olarak değil siyasi olarak da yalnızlaştırma politikası güttüğü Kalın’ın verdiği perspektiften net anlaşılıyor.
-ABD aracılığıyla İsrail ile uygun bir anlaşma yapılması, ancak bu anlaşmanın adım adım ilerlemesi. İsrail’in Süveyda’daki Dürzilere desteği durdurması ve onların Suriye yönetimiyle anlaşma yapmaları için baskı yapması. Aynı zamanda İsrail’in, Türk devletinin Suriye’de kurmak istediği üsleri hedef almaması.
ABD ziyaretinden dönen Şibani’nin, görüşme raporunu MİT’e sunduğu öğrenildi. Bu taleplerin MİT tarafından şekillendirildiği ve HTŞ’nin (Heyet Tahrir el-Şam) bu maddeleri hayata geçirmek için bir araç olarak kullanıldığı net bir şekilde anlaşılıyor. MİT, HTŞ aracılığıyla Suriye’nin tüm topraklarını kontrol altına almayı hedefliyor. Bu bağlamda, HTŞ’nin İsrail ile sadece belirli noktalarda güvenliği sağlama ve üs kurma konusunda anlaşmalar yapması teşvik ediliyor. Karşılığında, İsrail’in Dürzilere ve Kürtlere verdiği desteği durdurması talep ediliyor. Ayrıca, QSD’nin elindeki DAIŞ dosyasını alarak ABD’nin ve Avrupa ülkelerinin desteğini kesmesi için var olan gerekçeleri ortadan kaldırmaya çalışıyor. Bu amaçla, MİT’in desteğiyle HTŞ, Suriye çölünde DAIŞ’i yeniden aktive ederek, DAIŞ eliyle Suriye’nin birçok bölgesinde kanlı saldırılar gerçekleştirirek DAIŞ’in HTŞ kontrolündeki bölgelerde canlandığını göstermeye çalışıyor. Böylece, ABD ile HTŞ arasında bir koordinasyon sağlanması hedefleniyor. Ancak, bu planların uygulanabilirliği belirsiz, zira İsrail ile yapılan önceki anlaşmalar başarısızlıkla sonuçlanmış durumda. Hatırlanacağı üzere Temmuz 2025’te ABD, Ürdün ve Suriye arasında Süveyda için Uluslararası soruşturma, tazminat, altyapı onarımı ve insani yardım konvoyları (örneğin, Şam’dan Süveyda’ya düzenli yardım sevkiyatları) konusunda “ortak yol haritası” imzalandı.
İsrail, Ağustos 2025’te hava yoluyla yardım gönderdi ve koridor talebini ilk kez Paris’te dile getirdi.
Bu minvalde Tel Aviv, Golan Tepeleri’nden Süveyda’ya uzanan bir “insani koridor” oluşturmak istedi. Bu, yardım teslimatı için karayolu erişimi anlamına geliyor ve İsrail’e bölgede doğrudan etki alanı yaratıyor. Netanyahu, BM’de “Suriye’nin egemenliğine saygı gösteren, Dürzileri koruyan bir anlaşmadan bahsetti.
Şam hükümeti, talebi “egemenlik ihlali” olarak tanımladı. Colani, “Suriye savaşmayı bilir ama istemez; Süveyda olayları anlaşmayı sabote etmek için tuzak” dedi. Şam, 1974 ateşkes anlaşmasına dönmeyi savunuyor ve İsrail’in “insani yardım” kisvesi altında nüfuz kurmasını reddediyor. Bu açıklamayla, görüşmeler tamamen durdurdu; ABD Elçisi Tom Barrack’ın “gerilimi azaltma anlaşması” açıklaması da etkisiz kaldı. Bunun yanında Rojava Demokratik Özerk Yönetimine ve QSD’ye uluslarası alanda destekler büyürken Şibani’nin MİT taleplerini birçok yönüyle ABD’ye kabul ettiremediği görülüyor. Ayrıca elde ettiğimiz bilgileri baz aldığımızda, MİT’in Suriye’deki politikalarının bir tıkanma noktasına ulaştığı tespit edildi; bu tıkanıklığı aşmak için Türkiye, Özerk Yönetim’e karşı sınırlı bir askeri operasyon planını yeniden gündeme aldı. Ancak, bu operasyon için ABD, Fransa, İngiltere ve Suudi Arabistan gibi etkili devletlerden henüz izin çıkmadığı bilgisine ulaşıldı.
Arî TUFAN
