Ji sembolên hunerê Kurdî yên berxwedan û azadiya jinê Hozan Mizgîn (Gurbet Aydın), 34 sal piştî şehadeta xwe, îro jî bi stranên xwe yên dengvedan, têkoşîna xwe û helwesta jina azad di bîranînan de dijî. Ew ne tenê hunermendek bû; hunera xwe kir beşekî veqetandî yê hebûna çandî ya gelan û têkoşîna azadiyê, şoreşgerekê pir alî bû.
JIYANA DESTPÊKÊ Û TEVLÎBÛNA TÊKOŞÎNÊ
Hozan Mizgîn di sala 1962’an de li gundê Bileyder (Binatlı) yê Êlihê hate dinê. Di hawîrdoreke ku avahiya feodal û zordariyên kevneşopî lê zêde bûn de mezin bû. Ji ber sînorkirinên li ser jinan, demek dirêj nikarîbû perwerdeya xwe bidomîne. Lêbelê agirê serhildanê yê ku ji zarokatiyê ve tê de dişewitî, ew nedikarî bi bêdengiyê ve girêbide.
Hozan Mizgîn demek kin berî derbeya leşkerî ya 12’ê Îlonê 1980’î tevlî çeperên PKK’ê bû û li Geliyê Bekaa perwerdeya leşkerî û îdeolojîk dît. Di vê pêvajoyê de bala xwe da xebatên hunerî û çandî jî. Di sala 1983’yan de ji bo xebatên hunerî û çandî şandin Ewropayê. Li wir bi Hozan Sefkan re bingehên Huner-Kom û Koma Berxwedan danîn. Ev kom bûn kevirên girîng ên muzîka şoreşgerî ya Kurdî.
BI HUNERA XWE BERXWEDAN: STRAN Û BERHEM
Dengê Hozan Mizgîn ne tenê ji melodiyan pêk dihat; wê bi stranên xwe êş, hêvî û berxwedana gelê xwe anî ziman. Berhemên wê yên nemir ên wekî “Çemê Hêzil”, “Gundîno Hawar”, “Lo Hevalo” û hwd., tevî qedexeyan, ji kasêt bo kasêtan, ji dev bi dev belav bûn. Stranên wê bi Kurdî û naveroka şoreşgerî bûn, ji aliyê dewleta Tirk ve hatin qedexekirin, lê gel bi dizî guhdarî dikir û ji wan ilham digirt.
Bi xebatên xwe yên li Ewropayê, çanda Kurdî û têkoşîna azadiyê bir asteke navneteweyî. Di heman demê de di Yekîtiya Jinên Welatparêz ên Kurd (YJWK) de rolên çalak girt. Hunera xwe xiste xizmeta azadiya jinê û têkoşîna kolektîf. Di wê demê de gelek zarokan navê “Mizgîn” lê dihat kirin, ev yek nîşan dide ku bandora wê çiqas kûr bû.
VEGERA ÇIYAYAN Û ŞEHADETA WÊ
Piştî xebatên li Ewropayê, Hozan Mizgîn vegeriya Kurdistanê û hem di nava refên gerîla de hem jî di qada çandî de têkoşîna xwe domand. Di 11’ê Gulanê 1992’an de, li navçeya Tetwan a Bitlisê, di dema peywîrekê de li malê bû, hêzên dewleta Tirk malê dorpêç kirin. Mizgîn teslîmiyetê red kir, heta guleyên xwe yên dawî li ber xwe da û bi çeka xwe bi xwe şehîd ket. Ev helwestê careke din îspat kir ku ew ne tenê hunermend, lê di heman demê de fermandarek jin û milîtanek bû.
MÎRATE: JINA AZAD Û HUNERA ŞOREŞGERÎ
Mîrateya Hozan Mizgîn îro jî di dilê milyonan de dijî. Ew wekî yek ji pêşengên Renesansa Kurd tê pejirandin. Bi hunera xwe bi deh hezaran bandor kir, di dema ku tirs serdest bû de bi marşa “Herne Pêş” pêşengtiya gel kir. Bi taybetî ji bo jinan bû çavkaniya ilhamê; bi hezaran jin navê wê girtin û ber bi çiyan ve çûn, tevlî têkoşîna azadiyê bûn.
Hozan Mizgîn dengê xwe bi çiyan dihate, berxwedanê dikir stran, stranê dikir berxwedan. Ew wekî jineke azad li hember zordariya feodal û terora dewletê rabû. Hunera xwe kir amûra parastina hebûna çandî ya gel û mezinkirina têkoşîna azadiyê. Bi kesayetiya xwe nasnameyên şoreşger, fermandar, hunermend û jina azad bi hev re dijî.
Îro stranên wê hîn jî tên gotin, têkoşîna wê hîn jî ilhamê dide. Hozan Mizgîn wekî “Mizgîna Leheng, Mizgîna Çeleng” di bîranîna gelê Kurd û jinên azad de nemir bûye. Tevî ku 34 sal ji roja şehadeta wê derbas bûne jî, deng û berxwedana wê li ser riya azadiya Kurdistanê wê deng bide.
Arî TUFAN
