{"id":897,"date":"2020-03-15T00:03:55","date_gmt":"2020-03-14T21:03:55","guid":{"rendered":"http:\/\/lekolin.org\/guney-kurdistanda-donen-gizli-petrol-ranti-ve-siyasi-baglari\/"},"modified":"2020-03-15T00:03:55","modified_gmt":"2020-03-14T21:03:55","slug":"guney-kurdistanda-donen-gizli-petrol-ranti-ve-siyasi-baglari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/guney-kurdistanda-donen-gizli-petrol-ranti-ve-siyasi-baglari\/","title":{"rendered":"G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019da D\u00f6nen Gizli Petrol Rant\u0131 ve Siyasi Ba\u011flar\u0131"},"content":{"rendered":"<p>17 Kas\u0131m 2009 Sal\u0131 Saat 12:50<\/p>\n<\/p>\n<div class=\"detail content_14\" id=\"text_detail\">\n<div class=\"newsImage\">\n<b>Saddam\u2019\u0131n Kuveyt\u2019i i\u015fgal etmesinden sonra geli\u015fen olaylar\u0131n bir sonucu olarak 1991 y\u0131l\u0131ndan sonra G\u00fcneyli K\u00fcrtlerin denetimine ge\u00e7ti.<\/b><\/p>\n<p>\t\t\t\t\t\t\t <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/19-1.jpg\">\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n<p>Kuzey K\u00fcrdistan\u2019a s\u0131n\u0131r \u015fehri olan Zaxo, G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019dan T\u00fcrkiye\u2019ye<br \/>\na\u00e7\u0131lman\u0131n ilk g\u00fczerg\u00e2h\u0131 olmaktad\u0131r. Saddam\u2019\u0131n Kuveyt\u2019i i\u015fgal etmesinden<br \/>\nsonra geli\u015fen olaylar\u0131n bir sonucu olarak 1991 y\u0131l\u0131ndan sonra G\u00fcneyli<br \/>\nK\u00fcrtlerin denetimine ge\u00e7ti. \u0130brahim Halil ya da Habur s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131<br \/>\nyoluyla y\u0131lda milyarlarca dolar\u0131n gayr\u0131 me\u015fru yollardan elde edildi\u011fi<br \/>\nkaranl\u0131k bir ticaret trafi\u011fi bu alanda yap\u0131lmaktad\u0131r. <\/p>\n<p>Kuzey<br \/>\nile G\u00fcney K\u00fcrdistanl\u0131 sava\u015f a\u011falar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck gelir elde etti\u011fi bu<br \/>\nkap\u0131da b\u00fcy\u00fck bir rant sermayesi d\u00f6nmektedir. Hi\u00e7bir ulusal ve uluslar<br \/>\naras\u0131 resmi i\u015fleme tabi tutulmayan ve g\u00f6r\u00fcnmeyen bu rant\u0131n kimlerin<br \/>\nhesab\u0131na yat\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ya da ge\u00e7irildi\u011fi bilindi\u011fi halde, bu trafi\u011fin son<br \/>\nh\u0131z devam etmesi halk aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck tepkilere neden olmaktad\u0131r. \u00d6te<br \/>\nyandan daha \u00f6nce G\u00fcneyli K\u00fcrt partilerinin sava\u015f nedeni sayd\u0131klar\u0131 ve<br \/>\nbunun i\u00e7in binlerce K\u00fcrd\u00fcn bu rant sava\u015f\u0131nda \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc de herkes\u00e7e<br \/>\nbilinmektedir.<\/p>\n<p>\u00d6zellikle T\u00fcrk devlet rant\u00e7\u0131lar\u0131yla birlikte<br \/>\nmafyavari karanl\u0131k i\u015flerin 1991\u2019den beri Habur s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131ndan<br \/>\ny\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc herkes\u00e7e bilinen bir ger\u00e7ekliktir. Milyarlarca dolar mazot<br \/>\nka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n 1991\u2019den beri Zaxo \u2013 Silopi hatt\u0131nda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bu<br \/>\ngelirin G\u00fcneyli g\u00fc\u00e7ler ile Ergenekon tipi \u00e7etelerin eline ge\u00e7ti\u011fi g\u00fcn<br \/>\ny\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019da bu gelir pastas\u0131ndan en b\u00fcy\u00fck pay\u0131<br \/>\nalan\u0131n Barzani ailesi oldu\u011funu s\u00f6ylemeye zaten gerek yoktur.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye \u2013 G\u00fcney K\u00fcrdistan Rant Hatt\u0131<br \/>Saddam<br \/>\nH\u00fcseyin\u2019in devrilmesinden sonra Irak s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve \u00f6zellikle \u0130brahim<br \/>\nHalil (Habur) s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131n\u0131n gelirleri tart\u0131\u015fma konusu olmu\u015ftur.<br \/>\nEllerindeki b\u00fcy\u00fck pastay\u0131 kapt\u0131rmak istemeyen KDP ve Barzani ailesi<br \/>\nyeni yollar aramaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Uluslararas\u0131 kanunlara g\u00f6re eninde<br \/>\nsonunda kap\u0131y\u0131 ortak h\u00fck\u00fcmet ve devlete devretmek zorunda kalaca\u011f\u0131n\u0131<br \/>\nkabullenen bu g\u00fc\u00e7ler gizli ceza kesme, vergi alma ve petrol satma<br \/>\nyerleri in\u015fa ederek g\u00fcmr\u00fck d\u0131\u015f\u0131nda yeni g\u00fcmr\u00fck yerleri a\u00e7t\u0131lar. Yeni<br \/>\nperonlar ve sahalar a\u00e7arak \u0130brahim Halil s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131na varmadan etraf\u0131<br \/>\nduvarlarla \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f sahalardan g\u00fcmr\u00fckleme yapmaya ba\u015flad\u0131lar.<br \/>\n\u015eirketlerden, \u015fof\u00f6rlerden ve arabalardan mazot, benzin vs gizli g\u00fcmr\u00fck<br \/>\ncezas\u0131 almaya ba\u015flad\u0131lar. Irak merkezi h\u00fck\u00fcmetine ba\u011flanmayan ve<br \/>\nK\u00fcrdistan federe h\u00fck\u00fcmetine aktar\u0131lmayan bu gizli g\u00fcmr\u00fckleme<br \/>\nsahalar\u0131nda y\u0131lda milyarlarca dolar gelir elde edildi\u011fi tespit<br \/>\nedilmi\u015ftir. G\u00fcneyli halk\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131na da m\u00fcdahale edilerek,<br \/>\nonlardan da resmi i\u015flem ad\u0131 alt\u0131nda rant ve r\u00fc\u015fvet al\u0131nmaktad\u0131r.<br \/>\nNe\u00e7irvan Barzani\u2019nin \u201cb\u00fct\u00fcn s\u0131n\u0131r gelirleri merkezi h\u00fck\u00fcmete<br \/>\nba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r  s\u00f6z\u00fc, bu temelde ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmamaktad\u0131r. Ama merkezi<br \/>\nh\u00fck\u00fcmetin s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kurulan sahalarda gizli g\u00fcmr\u00fckleri<br \/>\ndenetleme yetkisi olmad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 sadece s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131ndaki<br \/>\ngelirleri denetleyebilmektedir. KDP ve Barzani ailesinin adamlar\u0131n\u0131n 5<br \/>\nile 10 km d\u0131\u015far\u0131da kurmu\u015f olduklar\u0131 sahalardan elde edilen gelirleri<br \/>\nise kimse bilmemekte ve soru\u015fturmamaktad\u0131r. Bu yerler  Beton Sahas\u0131,<br \/>\nSaha Toz\u00ea, Ari Petrol, 5 Dolar Sahas\u0131 vs olarak bilinen yerlerdir.<br \/>\nZaxo\u2019dan Habur s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131na giden s\u0131n\u0131r g\u00fczerg\u00e2h\u0131nda kurulmu\u015f bu<br \/>\nsahalar adeta para basmaktad\u0131rlar. Sessizce g\u00fcnde 100 milyon dolar<br \/>\nrant\u0131n d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc bu sahalardan elde edilen gelirleri kimse<br \/>\nsorgulamamaktad\u0131r. K\u00fcrt kamuoyundan, uluslar aras\u0131 makamlardan ve Irak<br \/>\nmerkezi h\u00fck\u00fcmetinden gizlenen bu ger\u00e7ekliklere g\u00f6re Zaxo &#8211; Tawk\u00ea ve<br \/>\nS\u00fcleymaniye &#8211; Tak Tak b\u00f6lgelerinden \u00e7\u0131kar\u0131lan ham petrol Hewl\u00ear,<br \/>\nS\u00fcleymaniye ve Duhok\u2019ta (Ka\u015f b\u00f6lgesinde) kurulan rafinerilerde gizlice<br \/>\ni\u015flenerek G\u00fcney K\u00fcrdistan piyasas\u0131na ve T\u00fcrkiye\u2019ye arabalar yoluyla<br \/>\nmazot ve benzin olarak sat\u0131lmaktad\u0131r. G\u00f6r\u00fcn\u00fcrde Kerk\u00fck &#8211; \u0130skenderun<br \/>\nboru hatt\u0131na ba\u011flanm\u0131\u015f bu sahalardan hat yoluyla akan petrol\u00fcn<br \/>\nyar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 ise bu bi\u00e7imde gizlice T\u00fcrkiye\u2019ye sat\u0131lmaktad\u0131r.<br \/>\nKanada, Norve\u00e7 ve T\u00fcrkiye \u015firketlerinin ortak kurduklar\u0131 Tawk\u00ea ve Tak<br \/>\nTak petrol sahalar\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan petroller Ari Petrol, Newroz ve H\u00eaja<br \/>\ngibi petrol sahalar\u0131ndan ka\u00e7ak olarak T\u00fcrk arabalar\u0131 ve TIR\u2019lar\u0131na 750<br \/>\nile 1500 litre aras\u0131nda y\u00fckleme yap\u0131larak \u0130brahim Halil (Habur) s\u0131n\u0131r<br \/>\nkap\u0131s\u0131 \u00fczerinden T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6nderilmektedir. Son 2 y\u0131ld\u0131r Habur s\u0131n\u0131r<br \/>\nkap\u0131s\u0131 gece &#8211; g\u00fcnd\u00fcz hi\u00e7 durmadan \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. T\u00fcrk yetkilileri de<br \/>\nyapt\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda Habur s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131ndan bir y\u0131l i\u00e7erisinde,<br \/>\nb\u00fct\u00fcn TC s\u0131n\u0131r kap\u0131lar\u0131ndan iki kat daha fazla araba giri\u015f \u2013 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n<br \/>\nger\u00e7ekle\u015fti\u011fini duyurdular. Bu da gizli rant\u0131n ne kadar \u00e7ok d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcne<br \/>\ni\u015faret etmektedir. <\/p>\n<p>Rant\u0131n Alt\u0131ndaki Siyasi Ama\u00e7lar<br \/>Siyasal<br \/>\nama\u00e7lar do\u011frultusunda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ise T\u00fcrkiye\u2019nin temel ama\u00e7lar\u0131ndan<br \/>\nbirisinin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te G\u00fcney K\u00fcrdistan ile ili\u015fkilerini daha da<br \/>\ng\u00fc\u00e7lendirerek ve G\u00fcneyli g\u00fc\u00e7leri mal ve servet sarho\u015flu\u011funa koyarak,<br \/>\nK\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketini \u201cK\u00fcrt sermayesi  ile vurmaya ve yine ayn\u0131<br \/>\nsermaye ile operasyon maliyetlerini \u00e7\u0131karmay\u0131 planlad\u0131\u011f\u0131<br \/>\nanla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Zaten G\u00fcneyli g\u00fc\u00e7lerin bu y\u00f6nl\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015flerini bizzat<br \/>\nT\u00fcrkiye\u2019ye aktard\u0131klar\u0131 belirtilmektedir. Ne\u00e7irvan Barzani\u2019nin<br \/>\nT\u00fcrkiye\u2019ye, \u201cIrak h\u00fck\u00fcmeti bize % 17\u2019lik petrol hakk\u0131m\u0131z\u0131 vermiyor.<br \/>\nGelin % 50\u2019sini sizinle payla\u015fal\u0131m, bizi koruyun  dedi\u011fi<br \/>\nbelirtilmektedir. Bunun i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019de bir \u201c\u00d6zal \u00e7izgisi nin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz<br \/>\nversiyonunun zemini olu\u015fturulmaktad\u0131r. Di\u011fer taraftan ise K\u00fcrtlerle<br \/>\nhi\u00e7bir \u015feyi payla\u015fmak istemeyen \u201cDo\u011fan G\u00fcre\u015f \u00e7izgisi nin yeni<br \/>\nversiyonunun ise buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak derin bir \u00e7eli\u015fki do\u011furdu\u011fu<br \/>\nbelirtilmektedir. Hangi rant \u00e7izgisinin kazanaca\u011f\u0131 ise \u015fimdilik me\u00e7hul!<\/p>\n<p>Ama<br \/>\nrant\u0131n kendi kazan\u0131nda pi\u015firdi\u011fi ger\u00e7eklikler ise her \u015feye ra\u011fmen<br \/>\ngizlice y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Ba\u015fkalar\u0131na K\u00fcrdistan\u2019da yat\u0131r\u0131m yap\u0131lmas\u0131<br \/>\n\u00e7a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 yapan Ne\u00e7irvan Barzani ve di\u011fer KDP yetkililerinin kendileri,<br \/>\nnedense G\u00fcney\u2019de yat\u0131r\u0131m yapmamaktad\u0131rlar. Dubai ve \u0130svi\u00e7re gibi<br \/>\nyerlere yat\u0131r\u0131m yapmay\u0131 tercih etmektedirler. Di\u011fer yandan rant<br \/>\n\u00fczerinde Irak\u2019la girmi\u015f olduklar\u0131 petrol polemi\u011fi kadar, Kerk\u00fck<br \/>\n\u00fczerinde de yo\u011funla\u015fsalard\u0131 \u015fimdiye kadar Kerk\u00fck sorununu \u00e7oktan \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015f<br \/>\nolacaklard\u0131. Yoksa \u201cKerk\u00fck sorununu \u00e7\u00f6zsek de gelirleri sadece bizim<br \/>\nolmayacak, halka da akacakt\u0131r, onun i\u00e7in kafa yormaya de\u011fmez  diye mi<br \/>\nd\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar!<\/p>\n<p>Zaxo\u2019da D\u00f6nen Milyarlarca Dolar Rant<br \/>Bu<br \/>\nger\u00e7ekliklerin yan\u0131 s\u0131ra sadece Zaxo \u015fehrinde y\u0131ll\u0131k olarak d\u00f6nen rant<br \/>\ngelirlerini irdelemekte yarar vard\u0131r. \u0130brahim Halil g\u00fcmr\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda<br \/>\nkurulan Saha Q\u00eer\u00ea ya da Saha Beton diye adland\u0131r\u0131lan sahan\u0131n temelleri,<br \/>\n1992\u2019de PKK\u2019ye kar\u015f\u0131 G\u00fcneyli g\u00fc\u00e7lerle TC\u2019nin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc sava\u015f esnas\u0131nda<br \/>\nat\u0131ld\u0131 ve 1995\u2019te pazar yeri olarak T\u00fcrkiye ve Kuzeyli \u015fof\u00f6rlere<br \/>\na\u00e7\u0131ld\u0131. Etraf\u0131 duvarlarla \u00e7evrilmi\u015f saha, d\u0131\u015far\u0131dan i\u00e7erisi<br \/>\ng\u00f6r\u00fclmeyecek tarzda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sahan\u0131n i\u00e7erisinde 400 d\u00fckk\u00e2n, 2<br \/>\nkahvehane, 1 pastane, 1 lokanta, 2 b\u00fcy\u00fck tuvalet yeri ile abdesthane<br \/>\nbulunmaktad\u0131r. KDP bu sahay\u0131 gizli bir ihaleyle \u201c\u015fehitleri ad\u0131na  kendi<br \/>\n\u00fcyesi zenginlere da\u011f\u0131tt\u0131. Resmi kaynaklara g\u00f6re her d\u00fckk\u00e2n 15 bin eski<br \/>\nIrak dinar\u0131 yani 1500 dolar yapmaktad\u0131r. D\u00fckk\u00e2nlardan elde edilen para<br \/>\n600.000 dolard\u0131r. Lokanta, kahvehane ve di\u011ferleri de 40.000 dolardan<br \/>\nsat\u0131larak rant sa\u011fland\u0131. 1995 ile 2003 tarihleri aras\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019den<br \/>\ngelen ara\u00e7lara mazot cezas\u0131 kesilmekteydi. Bu s\u00fcre\u00e7te bu \u015fekliyle<br \/>\ny\u0131ll\u0131k olarak elde edilen rant geliri ise ortalama 288.000.000 (milyon)<br \/>\ndolar tutmu\u015ftur.<\/p>\n<p>2003\u2019te ABD\u2019nin Irak\u2019a m\u00fcdahalesiyle de\u011fi\u015fen<br \/>\nIrak rejimi merkezi-federal bi\u00e7ime d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcp de \u0130brahim Halil s\u0131n\u0131r<br \/>\ng\u00fcmr\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn denetiminin de merkezi h\u00fck\u00fcmete ge\u00e7mesinden sonra elindeki<br \/>\nrant\u0131 kaybetmeyi g\u00f6ze alamayan Barzani ailesi ve KDP, g\u00fcmr\u00fck d\u0131\u015f\u0131nda<br \/>\nyeni beton sahas\u0131 pazar\u0131nda 20\u2019den fazla g\u00fcmr\u00fck peronu kurdular.<br \/>\nYasad\u0131\u015f\u0131 yollardan g\u00fcmr\u00fck cezalar\u0131 kesip rant elde etmeye devam<br \/>\nettiler. Ayr\u0131ca Zaxo-\u0130brahim Halil yolu \u00fczerinde 5 b\u00fcy\u00fck saha a\u00e7arak<br \/>\nher giri\u015f-\u00e7\u0131k\u0131\u015f yapan ara\u00e7tan ge\u00e7mi\u015fte oldu\u011fu gibi tekrar giri\u015f bedeli<br \/>\nolarak 5 dolar ald\u0131lar. Her arac\u0131n bu sahalara giri\u015fi ise mecburi<br \/>\nk\u0131l\u0131nd\u0131. \u201cFi\u015f paras\u0131  ad\u0131 alt\u0131nda al\u0131nan 5 dolar y\u0131lda milyonlarca<br \/>\ndolar etmektedir. Bu sahalar Beton sahas\u0131, \u00c7emkurk sahas\u0131, Mewqi sahas\u0131<br \/>\nve Toz sahas\u0131d\u0131r. G\u00fcnl\u00fck her sahaya giri\u015f yapan ara\u00e7 say\u0131s\u0131 2000\u2019dir.<br \/>\nG\u00fcnl\u00fck gelir 10.000 dolard\u0131r, ayl\u0131k 300.000 bin, y\u0131ll\u0131k gelir ise<br \/>\n3.600.0000 dolard\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu gelire ra\u011fmen Beton sahas\u0131 ba\u015fta olmak<br \/>\n\u00fczere, di\u011fer t\u00fcm sahalar bak\u0131ms\u0131zd\u0131r. K\u0131\u015f\u0131n \u00e7amurdan, yaz\u0131n tozdan<br \/>\nge\u00e7ilmiyor. KDP\u2019li saha g\u00f6revlileri bazen t\u0131bbi maske<br \/>\nkullanmaktad\u0131rlar. Sahalar\u0131n dikkat \u00e7ekmemesi i\u00e7in bilin\u00e7li bir tarzda<br \/>\nbak\u0131ms\u0131z b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Mewqi Sahas\u0131 (eski ismi Birle\u015fmi\u015f<br \/>\nsahas\u0131) ise esir kamp\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc vermektedir. <\/p>\n<p>Beton sahas\u0131nda<br \/>\nkurulmu\u015f g\u00fcmr\u00fck peronlar\u0131 ve \u00e7\u0131k\u0131\u015fta bulunan mazot cezas\u0131 kesme<br \/>\ndaireleri T\u00fcrkiye ve Kuzeyli K\u00fcrt \u015fof\u00f6rlerinin ara\u00e7lar\u0131na ve<br \/>\nzulalad\u0131klar\u0131 mazot litresine g\u00f6re ceza, yani g\u00fcmr\u00fck kesmektedirler.<br \/>\n400 litrenin \u00fczerinde mazot g\u00f6t\u00fcrenin para cezalar\u0131 90, 150 ve 120<br \/>\ndolar aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir. Ortalama ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda her bir ara\u00e7tan<br \/>\nyasad\u0131\u015f\u0131 yollardan 110 dolar al\u0131nmaktad\u0131r. Beton sahas\u0131nda gizli olarak<br \/>\nkurulmu\u015f g\u00fcmr\u00fc\u011f\u00fcn y\u0131ll\u0131k geliri ise 792 000 000 (milyon) dolard\u0131r. Bu<br \/>\npara Irak merkezi h\u00fck\u00fcmetinin ve Federe K\u00fcrt h\u00fck\u00fcmetinin b\u00fct\u00e7esine<br \/>\naktar\u0131lmamaktad\u0131r. Sadece KDP ve Barzani ailesi aras\u0131nda payla\u015f\u0131lmakta,<br \/>\nsadece komisyoncular\u0131na koruma \u00fccreti \u00f6denmektedir. <\/p>\n<p>Rant elde<br \/>\nedilen ve c\u00fczi miktarlarla fazla dikkat \u00e7ekmeden adeta s\u00fcr\u00fcmden<br \/>\nkazan\u0131lan mal gibi rant\u0131n sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 di\u011fer bir saha da  Saha Hizb\u00ea\u2019dir.<br \/>\nMewqi (Birle\u015fmi\u015f) sahas\u0131n\u0131n hemen kar\u015f\u0131s\u0131nda bulunmaktad\u0131r. G\u00fcnde 600<br \/>\nara\u00e7 giri\u015f yapmaktad\u0131r. Sadece ara\u00e7lardan al\u0131nan c\u00fczi giri\u015f paras\u0131,<br \/>\ny\u0131ll\u0131k 1.080.000 dolard\u0131r. Paralar uygun bir tarzda kararg\u00e2hlar yoluyla<br \/>\nKDP merkezine ve Barzani ailesine g\u00f6nderilmektedir.<\/p>\n<p>Zaxo &#8211; Tawk\u00ea<br \/>\nb\u00f6lgesinde \u00e7\u0131kar\u0131lan petrol \u00fczerinde de b\u00fcy\u00fck bir rant d\u00f6nmektedir.<br \/>\nBuradan \u00e7\u0131kar\u0131lan petrol, G\u00fcney pazar\u0131nda kendi kurmu\u015f olduklar\u0131 s\u00f6zde<br \/>\nticari benzinlik istasyonlar\u0131na sat\u0131lmaktad\u0131r. Eskiden kamuya ait olan<br \/>\nbu benzinliklerin durumu, ABD\u2019nin Irak\u2019a girmesinden sonra de\u011fi\u015fen<br \/>\nticari dengelerle birlikte farkl\u0131 boyutlara ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Halk ve<br \/>\nbelediyeye ait b\u00fct\u00fcn benzinlik istasyonlar\u0131 kapat\u0131lm\u0131\u015f, yerine yeni ve<br \/>\nticari benzinlikler a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Irak merkezi h\u00fck\u00fcmetinden habersiz<br \/>\nolarak Tawk\u00ea\u2019den \u00e7\u0131kar\u0131lan petrol G\u00fcney\u2019de kurulmu\u015f rafinerilerde<br \/>\nbenzin ve mazota d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclerek bu benzinliklere verilmektedir.<br \/>\nT\u00fcrkiye\u2019den gelen ara\u00e7lar da bu benzinliklerden mazot ve benzin alarak<br \/>\nT\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6t\u00fcrmektedirler. B\u00f6ylece dolayl\u0131 yollardan ka\u00e7ak petrol<br \/>\nsevkiyat\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Irak h\u00fck\u00fcmetinin G\u00fcney h\u00fck\u00fcmetine verdi\u011fi<br \/>\nmiktar \u00fczerindeki petrol halka verilmemektedir. Bunun \u00fczerinde de rant<br \/>\noyunlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedirler. KDP belediyeye ait benzinlikleri<br \/>\nkendisine ba\u011fl\u0131 ki\u015filere ba\u011f\u0131\u015flayarak bu ki\u015filer arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile rant\u0131n\u0131<br \/>\nme\u015frula\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Bunlar\u0131n aras\u0131nda M\u00eer Hasan Barzani, Mihemed Hemit<br \/>\nBafey\u00ee, Sil\u00eaman Mihemed, Beto Sind\u00ee, Dewal\u00ee Sind\u00ee, Xel\u00eel Nezir gibi<br \/>\n\u015fah\u0131slar ba\u015f\u0131 \u00e7ekmektedir. Zaxo belediyesine ait benzinlik ki\u015filere<br \/>\ndevredilerek, y\u0131ll\u0131k olarak 300.000 bin dolar gelir elde edilmektedir.<br \/>\nYol g\u00fczerg\u00e2h\u0131 \u00fczerinde T\u00fcrkiye \u015fof\u00f6rleri i\u00e7in kurulmu\u015f benzinlikler<br \/>\naras\u0131nda en \u00f6nemlilerinden biri \u201cIraq Oil  benzinli\u011fidir. Hec\u00ee Nezir<br \/>\nGull\u00ee ad\u0131na kurulmu\u015ftur. Bu ki\u015filer direk KDP ana merkezine ba\u011fl\u0131<br \/>\n\u00e7al\u0131\u015fan zenginler olmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca bunlar kendilerine ba\u011fl\u0131 yeni bir<br \/>\nrafineriyi de \u015e\u00eenava m\u0131nt\u0131kas\u0131nda, \u00c7iyay\u00ea B\u00eax\u00ear da\u011flar\u0131n\u0131n Silopi\u2019ye<br \/>\nbakan yamac\u0131nda kurmaktad\u0131rlar. Geliy\u00ea Zaxo\u2019da ise \u201cNewroz Oil , Betto<br \/>\nMicol\u00ee adl\u0131 ki\u015finin ad\u0131na kurulmu\u015ftur. Zaxo giri\u015finde Silopili bir<br \/>\ni\u015fadam\u0131yla birlikte bu ki\u015fi, Saddam\u2019\u0131n o\u011flu Udey\u2019le birlikte daha \u00f6nce<br \/>\n\u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Udey \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fckten sonra paralar\u0131n\u0131n ona kald\u0131\u011f\u0131<br \/>\ns\u00f6ylenmektedir. Bu ki\u015fi Zaxolu Dewal\u00ee Sind\u00ee ile birlikte b\u00fcy\u00fck bir<br \/>\nbenzinlik istasyonu olan H\u00eaja petrol tesislerini a\u00e7arak Tawk\u00ea petrol\u00fcn\u00fc<br \/>\nT\u00fcrkiye ara\u00e7lar\u0131na satmaktad\u0131r. Irak merkezi h\u00fck\u00fcmeti ise bilindi\u011fi<br \/>\ngibi K\u00fcrt y\u00f6netimini petrol h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ile su\u00e7lamaktad\u0131r. K\u00fcrt y\u00f6netimi<br \/>\nbu yapt\u0131klar\u0131yla Irak h\u00fck\u00fcmetine koz vermektedir. Ama Irak h\u00fck\u00fcmetinin<br \/>\nbu konu hakk\u0131nda somut delilleri bulunmamaktad\u0131r. <\/p>\n<p>K\u0131saca<br \/>\n\u00f6zetlersek Tawk\u00ea\u2019de \u00e7\u0131kar\u0131lan petrol \u015einava, De\u015fta Duban\u00ea ile Ka\u015f<br \/>\nm\u0131nt\u0131kas\u0131nda kurulan rafinerilerde ar\u0131nd\u0131r\u0131lmakta ve bu benzinlikler<br \/>\nyoluyla TIR, kamyon ve taksilerle T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6nderilmektedir. Yan\u0131<br \/>\ns\u0131ra yukar\u0131da da belirtildi\u011fi gibi bu trafik ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n bir\u00e7ok yan geliri<br \/>\nya da rant\u0131 da olu\u015fturulmu\u015ftur. Bundan y\u0131lda milyarlarca dolar rant<br \/>\nsa\u011flanmaktad\u0131r. Ulusal ve uluslar aras\u0131 hi\u00e7bir denetime tabi olmayan bu<br \/>\nrant adeta karaborsa bi\u00e7iminde y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Bu rant\u0131n alt\u0131nda yatan<br \/>\nger\u00e7eklikler ise toza dumana kar\u0131\u015farak kaybolmaktad\u0131r. Basitmi\u015f gibi<br \/>\ng\u00f6r\u00fclen ve g\u00f6sterilen bu rant ger\u00e7ekli\u011finin siyasal alan ve ili\u015fkilerle<br \/>\nba\u011f\u0131 ise g\u00fcnl\u00fck olarak g\u00f6zlemlenmektedir. TC ve G\u00fcney K\u00fcrdistan<br \/>\nb\u00f6lgesel y\u00f6netiminin artan i\u00e7li \u2013 d\u0131\u015fl\u0131 vaziyetleri bu rant<br \/>\nger\u00e7ekli\u011fiyle direk ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Goran Akrey\u00ee<\/p>\n<p><strong>K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/strong><\/p>\n<p>www.lekolin.org<\/p>\n<p>\t<!-- parveke begin --><\/p>\n<div>\n<div class=\"sharethis-inline-share-buttons\"><\/div>\n<p><!-- parveke END -->\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p><b>Saddam\u2019\u0131n Kuveyt\u2019i i\u015fgal etmesinden sonra geli\u015fen olaylar\u0131n bir sonucu olarak 1991 y\u0131l\u0131ndan sonra G\u00fcneyli K\u00fcrtlerin denetimine ge\u00e7ti.<\/b><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":898,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[32,31,36,33,30,35,34],"class_list":["post-897","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arastirmalar","tag-arastirma","tag-kurdi","tag-kurdish","tag-kurdistan","tag-lekolin","tag-turkish","tag-turkiye"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/897","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=897"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/897\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/898"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=897"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=897"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=897"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}