\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/5371-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
Bedirxanlar\u0131n Botan Direni\u015fi <\/strong><\/p>\n S\u0131ra Bedirxanlara gelmi\u015ftir. Bedirxan 1821 y\u0131l\u0131nda babas\u0131nda Askeri, politik ve sosyo-ekonomik konumunu peki\u015ftiren Cizre, Amediye, Musul yer yer S\u00fcleymaniye ve Van hatt\u0131na \u201c\u0130ddial\u0131 bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen bu \u00e7\u0131k\u0131\u015f, ayr\u0131 din ve Sonras\u0131nda ise, Bedirxan\u2019n\u0131n S\u00fcryanilere kar\u015f\u0131 katliama Bunun \u00fczerine Bedirxan Bey ve Nurullah Bey’e ba\u011fl\u0131 K\u00fcrt M\u00eer Bedirxan\u2019\u0131n, \u0130ngilizlerle ili\u015fki i\u00e7inde olmas\u0131na ra\u011fmen, Sonu\u00e7 olarak \u00e7ok ge\u00e7meden, Osmanl\u0131larla \u00e7at\u0131\u015fmalar Osman Pa\u015fa ordusunun sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 Miks b\u00f6lgesi Bedirxan\u2019\u0131n kendi yerinde bir nevi Cizre komutan\u0131 olarak Osmanl\u0131 Devleti, Bedirxan Bey’e kar\u015f\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131 sava\u015f\u0131 o Ba\u015fkan Apo\u2019nun hem Bedirxanl\u0131lar\u0131 de\u011ferlendiren hem de bu Ba\u015fkan Apo: \u201c\u00d6zellikle Osmanl\u0131lara isyan eden M\u0131s\u0131r Geleneksel tarzda da olsa geni\u015f bir \u00f6zerkli\u011fe sahip olan Daha somut olarak Bedirxanl\u0131lar\u0131 ve ailesel ak\u0131betlerinin Bedirxan, 14 y\u0131l Girit’te s\u00fcrg\u00fcnde ya\u015fad\u0131ktan sonra 1860\u2019da \u201cAciz kullar\u0131n\u0131n maruzat\u0131d\u0131r, <\/strong><\/p>\n Padi\u015fah\u0131m\u0131z\u0131n sayelerinde ihsan buyrulan on dokuz bin kuru\u015f Bizim ge\u00e7imimiz ya l\u00fctfedilen maa\u015fla veyahut k\u00f6lenizin O\u011flum Necip Bey kullar\u0131 d\u00f6rt y\u0131ldan beri Meclis-i Vala S\u00f6z\u00fcn k\u0131sas\u0131 aciz kulunuzun padi\u015fah\u0131m\u0131z\u0131n merhametinden Dest-i emelim damen-i ihsan\u0131n\u0131 tuttu, ha\u015fa ki kemal-i 12 Safer 1284\/5 Haziran 1282 (1867) > (Malmisanij-Cizira Bundan \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 \u201cisyan \u00f6nderlerinin g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte gev\u015fek Ku\u015fkusuz bu yakla\u015f\u0131m\u0131n ba\u015fka bir\u00e7ok nedeni de vard\u0131r. En Yukar\u0131da k\u0131saca al\u0131nt\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z M\u00eer Bedirxan\u2019\u0131n mektubu, \u00d6yle g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, K\u00fcrt elitlerinin bu d\u00f6ng\u00fcsel ihanet Ku\u015fkusuz burada Said Bey\u2019in haval\u0131 duru\u015fu, halen var olan H\u00e2lbuki giderek \u00e7ok ciddi d\u00fczenlemeler ya\u015fanmaktad\u0131r. \u0130zzeddin Yezdan\u015f\u00ear \u0130syan\u0131 1853-1856<\/strong><\/p>\n Amcas\u0131 Bedirxan’\u0131n yerine ge\u00e7en Yezdan\u015f\u00ear, 1856\u2019da Yezdan\u015f\u00ear, Bedirxan Bey’in k\u0131y\u0131m\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 ihanet \u00c7\u00fcnk\u00fc Osmanl\u0131, 1847 Y\u0131l\u0131\u2019nda Mu\u015f, Hakkari sancaklar\u0131 ile Osmanl\u0131lar planlar\u0131 gere\u011fi hedefleri M\u00eerlik sistemini Durumu kendileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan tehlikeli g\u00f6ren \u0130ngilizler yine Hep ayn\u0131 dokuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 burada yine Ba\u015fka bir isyan da, sonraki y\u0131llarda geli\u015fecektir. 1878 A\u0130HM Savunmalar\u0131\u2019nda Ba\u015fkan Apo genel anlamda bu M\u00eerleri, \u201cOrta\u00e7a\u011fdan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar olu\u015fturulan ve hep etkili k\u0131l\u0131nan \u00a0<\/p>\n d- \u015eeyh Ubeydullah Nehri \u0130syan\u0131 <\/p>\n 1881\u2019de geli\u015fen \u015eeyh Ubeydullah Nehri \u0130syan\u0131 baz\u0131 \u015eeyh Ubeydullah milli de\u011ferlerle, dini de\u011ferleri \u015eeyh Ubeydullah Nehri, 1878 y\u0131l\u0131nda Osmanl\u0131 ve Ruslar \u015eeyh Ubeydullah, \u00f6nce Do\u011fu\u2019ya y\u00f6nelir. Do\u011fu K\u00fcrdistan\u2019\u0131n \u015eeyh Ubeydullah \u0130syan\u0131 bast\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra \u0130ran Ka\u00e7ar \u015eeyh \u0130stanbul\u2019a \u00e7ekilir. Daha do\u011frusu \u0130stanbul\u2019a \u00e7ektirilir. Ba\u015fkan Apo \u015eeyh Ubeydullah \u0130syan\u0131 i\u00e7in: \u201c\u015eeyh Ubeydullah Devam\u0131nda ise Osmanl\u0131 saltanat\u0131n\u0131n ili\u015fki tarz\u0131 ve y\u00f6netim \u201cK\u00fcrt toplumunda \u00f6nemli d\u00f6neme\u00e7 noktalar\u0131 vard\u0131r. Bu Birazdan a\u00e7aca\u011f\u0131m\u0131z gibi emirliklerin tasfiyesiyle, daha \u00a0<\/p>\n Devam Edecek: Gelecek\u2026<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n Abdullah \u00d6calan Sosyal Bilimler Akademisi Yay\u0131nlar\u0131<\/strong><\/p>\n Tarih \u015eimdidir-K\u00fcrdistan Tarihine \u00d6zl\u00fc Bir Bak\u0131\u015f<\/strong><\/p>\n Kas\u0131m Engin<\/strong><\/p>\n K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/strong><\/p>\n www.lekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 \u00a0<\/p>\n 0<\/p>\n 21<\/p>\n TR<\/p>\n HE<\/p>\n \t :” ” <\/p>\n \t :”” <\/p>\n \t ” “,” ” <\/p>\n \t<\/p>\n
\nkalan M\u00eerli\u011fin ba\u015f\u0131na hen\u00fcz 18 ya\u015f\u0131ndayken ge\u00e7er. En g\u00fc\u00e7l\u00fc direni\u015flerden biri
\nolan Bedirxan direni\u015fi, 1842 y\u0131llar\u0131nda patlak vererek, 20 Temmuz 1847\u2019ye kadar
\ns\u00fcrer. Olduk\u00e7a geni\u015f bir sahaya yay\u0131lan Bedirxan Direni\u015fi para bas\u0131m\u0131, silah
\nyap\u0131m\u0131 derken Tatvan\u2019da gemi yap\u0131m\u0131 i\u00e7in tersane yapt\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, K\u00fcrt
\ngen\u00e7lerini silah uzmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmeleri ama\u00e7l\u0131 okumalar\u0131 i\u00e7in Avrupa\u2019ya
\ng\u00f6nderdi\u011fi ve kendi ad\u0131na hutbe okutmaya kadar gider. Ordusunu d\u00fczenli hale
\ngetirir. Yakla\u015f\u0131k 20 bin ki\u015filik bir ordusu bulunmaktad\u0131r. Bunlar\u0131n 12 bin
\nki\u015fisi, sava\u015f\u00e7\u0131 g\u00f6\u00e7er a\u015firetlerinden olu\u015fmaktad\u0131r. <\/p>\n
\nBedirxan Bey, 1842 y\u0131l\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan eder. Bir zaman sonra \u00f6n y\u00fcz\u00fcnde
\n“Botan Emiri Bedirxan” yaz\u0131s\u0131, arka y\u00fcz\u00fcnde ise \u201cSene 1258 hicri
\ntarihiyle bulunan sikkeler basar. Kale bur\u00e7lar\u0131na bayraklar asar. B\u00f6ylece
\nOsmanl\u0131\u2019n\u0131n resmiyette kalan egemenli\u011fini de kendi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ortadan kald\u0131rm\u0131\u015f
\noldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. <\/p>\n
\nkadar a\u00e7\u0131l\u0131m sa\u011flar. Sincar\u2019a uzan\u0131r, orada \u00caz\u00eed\u00eeler taraf\u0131ndan direni\u015fle
\nkar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca binlerce \u00caz\u00eed\u00ee\u2019yi katliamdan ge\u00e7irir. Di\u011fer beylerle ili\u015fkilenir.
\nMalmisanij\u2019in-Cizira Botanl\u0131 Bedirhaniler \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re:
\n\u201cOrdusunda Ermeniler \u00f6nemli bir g\u00fc\u00e7 olu\u015fturuyor, dan\u0131\u015fmanlar\u0131 ve ordu komutanlar\u0131
\naras\u0131nda Stephan Manoglyan, Oganes \u00c7alktryan ve Mir Marto gibi Ermenilerde
\nbulunuyordu ki bunlardan Manoglyan \u0130stanbul\u2019daki \u0130talyan okulunda \u00f6\u011frenim
\ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Frans\u0131zca \u0130talyanca ve T\u00fcrk\u00e7e bilmekteydi. <\/p>\n
\naz\u0131nl\u0131klara ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc yakla\u015f\u0131r. Bedirxan’\u0131n kimi komutan\u0131 Ermeni’dir. Kimisi
\nAsur\u00ee\u2019dir. Bedirxan Bey g\u00fc\u00e7 elde edip iyice s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 geni\u015fletince \u0130ngiliz ve
\nABD misyonerleri ve ajanlar\u0131n\u0131n da k\u0131\u015fk\u0131rtmas\u0131yla S\u00fcryaniler, Bedirxan Bey\u2019e
\nkar\u015f\u0131 isyana te\u015fvik edilirler. <\/p>\n
\ngiri\u015fmesi ile H\u0131ristiyan halklar\u0131na yap\u0131lm\u0131\u015f bir katliamdan dolay\u0131,
\nAvrupal\u0131lar\u0131n Osmanl\u0131 i\u00e7lerine kar\u0131\u015fma olana\u011f\u0131 olu\u015fur. Bedirxan Bey, Nasturi
\nlideri olan Mar \u015eamun\u2019a temsilci g\u00f6ndererek anla\u015fma iste\u011finde bulunmak
\nistediyse de, Mar \u015eamun’un temsilciyi kabul etmemesi ile bu giri\u015fimi
\nba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lan\u0131r. Hakk\u00e2ri sanca\u011f\u0131ndaki sekiz Nasturi a\u015firetinden 11
\nbin ki\u015filik silahl\u0131 g\u00fc\u00e7 Frans\u0131zlar ve \u0130ngilizler taraf\u0131ndan k\u0131\u015fk\u0131rtarak, K\u00fcrt
\nk\u00f6ylerine sald\u0131rt\u0131l\u0131r. Daha somut olarak Bedirxan\u2019a yak\u0131n duran iki dini adam\u0131,
\nNasturiler \u0130ngilizlerin k\u0131\u015fk\u0131rtmas\u0131yla katledince ipler kopar ve bin y\u0131llard\u0131r
\nbirlikte ya\u015fayan iki halk d\u00fc\u015fman hale getirilir. Buna birde y\u00f6rede
\nMisyonerlerin \u00f6zel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 eklenince zaten hassas olan durum, tetiklenir.<\/p>\n
\nG\u00fc\u00e7leri, Nasturiler’e kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7erler. Nasturiler, iyi tahkim edilmi\u015f
\nkalelerinde direnseler de yenilmekten kurtulamazlar. Bunu, daha sonra T\u0131homa
\nb\u00f6lgesine y\u00f6nelik ikinci bir sald\u0131r\u0131 izler. Bu y\u00f6rede isyan eden Nasturiler
\nda\u011f\u0131l\u0131rlar ve Mar \u015eamun, Urmiye’ye s\u0131\u011f\u0131n\u0131r. \u0130ngilizlerin halklar\u0131 birbirine
\nkar\u015f\u0131 k\u0131rd\u0131rtma politikalar\u0131na burada tekrar tan\u0131k olmaktay\u0131z. \u00d6nceleri farkl\u0131
\nhalk ve dini inan\u00e7 gruplar\u0131na sayg\u0131l\u0131 yakla\u015fan Bedirxan, \u0130ngilizlerin oyununa
\ngelerek halklara kar\u015f\u0131 katliama varan eylemlere giri\u015fir. Sorun elbette salt
\n\u0130ngiliz oyunu de\u011fildir. Ba\u015fka \u00f6nemli bir etken ise, K\u00fcrt egemenlerinin farkl\u0131
\nhalklara ve renklere kar\u015f\u0131 \u201ck\u00e2firlik olgusunun me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fc de
\nkullanarak sald\u0131rgan bir tutum sergilemeleridir. <\/p>\n
\nOsmanl\u0131ya kar\u015f\u0131 herhangi bir ideolojik ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n da alt\u0131n\u0131
\n\u00e7izmemiz gerekir. <\/p>\n
\nba\u015flayacakt\u0131r. Yukar\u0131da s\u00f6ylenen b\u00f6lgelerde direni\u015fler geli\u015fecek ve Osmanl\u0131 zor
\ndurumda b\u0131rak\u0131lacakt\u0131r. Osmanl\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir ordusu Bitlis ve Van\u2019dan gelerek
\nCizre \u00fczerine y\u00fcr\u00fcyecektir. Bedirxan, Miks yak\u0131nlar\u0131nda Osmanl\u0131 Ordusu\u2019nu
\nkar\u015f\u0131lamak i\u00e7in t\u00fcm g\u00fcc\u00fcn\u00fc toplayarak kar\u015f\u0131 hamle yapmaya \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. <\/p>\n
\nkomutan\u0131 Abdullah Bey, Geva\u015f b\u00f6lgesi komutan\u0131 Mahmut Han, Van’\u0131 koruyan K\u00f6r
\nMustafa Pa\u015fa gerekli bir kar\u015f\u0131 koyu\u015f g\u00f6steremeden teslim olurlar. Buna bir de
\nModikanl\u0131 Mirza Bey ihanetini eklemek gerekir. Osmanl\u0131 Ordusu buralar\u0131
\nzorlanmadan ele ge\u00e7irdikten sonra, Bedirxan Bey’in as\u0131l g\u00fc\u00e7lerinin oldu\u011fu
\nHakk\u00e2ri, Botan ve Van \u00fc\u00e7genindeki da\u011fl\u0131k b\u00f6lgeye y\u00f6nelir. Osmanl\u0131lar bu b\u00f6lgede
\ng\u00fc\u00e7l\u00fc bir direni\u015fle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rken, kanl\u0131 ge\u00e7en \u00e7at\u0131\u015fmalardan dolay\u0131 iki kez
\ngeri \u00e7ekilmek zorunda kal\u0131rlar. Daha sonra yedek kuvvetlerle, \u00f6zellikle
\ntoplarla desteklenen Osmanl\u0131 Ordusu yine sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7er. Ancak yine sonu\u00e7
\nalamazlar. Topal Osman, Bedirxan’\u0131n yenilmez direni\u015fini g\u00f6r\u00fcp sava\u015fa devam
\netmekle beraber, as\u0131rl\u0131k Osmanl\u0131 hilek\u00e2rl\u0131\u011f\u0131na ba\u015fvurur r\u00fc\u015fvet ve s\u0131n\u0131rs\u0131z
\nr\u00fctbe vaatleriyle Bedirxan Bey’in amcas\u0131 olan M\u00eer Sud\u00ee\u2018nin o\u011flu ayn\u0131 zamanda
\nmerkez olan Botan askeri g\u00fcc\u00fcn\u00fcn komutan\u0131 Yezdan\u015f\u00ear\u2019i kand\u0131r\u0131r. <\/p>\n
\nb\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 ye\u011feni Yezdan\u015f\u00ear’e, Osmanl\u0131lar taht ya da bey olma s\u00f6z\u00fc vererek
\nyanlar\u0131na \u00e7ekerler. Geri cephenin d\u00fc\u015fmesinden de \u00f6teye, geri cephe Bedirxan\u2019a
\nkar\u015f\u0131 bir cephe haline gelmi\u015ftir. Bu durumu \u00f6\u011frenen bir\u00e7ok K\u00fcrt Beyi,
\nBedirxan\u2019a yard\u0131mlar\u0131n\u0131 geri \u00e7ekeceklerdir. Bedirxan yenilerek Ewrex kalesine
\ngeri \u00e7ekilecek ve en sonunda Osmanl\u0131lara belli vaatler temelinde teslim
\nolacakt\u0131r. <\/p>\n
\ndenli \u00f6nemli sayar ki bir y\u00fcz\u00fcnde Bedirxan Bey’in Eruh Kalesi, di\u011fer y\u00fcz\u00fcnde
\nise yenilmi\u015f “K\u00fcrdistan Madalyas\u0131” olan bir sikke bast\u0131rarak kendi
\naskerlerine da\u011f\u0131t\u0131r. <\/p>\n
\ntarihi s\u00fcreci geni\u015f\u00e7e izah eden tespitlerini buraya almak istiyoruz. <\/p>\n
\n\u00f6rne\u011finden ders alan Bedirxan Bey 1820\u2019lerden itibaren beyli\u011fini s\u00fcrekli
\ngeni\u015fletti modern bir devlet d\u00fczenine do\u011fru ta\u015f\u0131maya ba\u015flad\u0131. Erken bir milli
\nhareket olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131maktayd\u0131. Bast\u0131r\u0131lmasayd\u0131, ulus-devlete do\u011fru
\ngeli\u015febilirdi. Modern nitelemesine en yak\u0131n bir hareket olarak, Bedirxan Bey
\n\u00f6nderli\u011fi etraf\u0131nda geli\u015fen olaylar ve politikalar, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz a\u00e7\u0131s\u0131ndan da
\nolduk\u00e7a ders verici niteliktedir. \u0130ngilizler b\u00f6lgede daha \u00e7ok S\u00fcryanilere
\ndayal\u0131 bir tampon olu\u015fum yaratma pe\u015findeydi. Tercihleri bu y\u00f6nl\u00fcyd\u00fc. Kuzeyden
\nRus \u00c7arl\u0131\u011f\u0131 benzer bir tampon mekanizmas\u0131n\u0131 Ermenilere dayanarak
\nger\u00e7ekle\u015ftirmek istemekteydi. Osmanl\u0131 ve hatta \u0130ran \u0130mparatorluklar\u0131 ise kendi
\nmerkez\u00ee otoritelerini yayma pe\u015findeydiler. K\u00fcrtler d\u00f6rt y\u00f6nden ku\u015fatmay\u0131
\nya\u015famaktayd\u0131. Ku\u015fatmadaki farkl\u0131l\u0131k, bu kez gelenlerin modern ara\u00e7lar ve
\nd\u00fcrt\u00fclerle donanm\u0131\u015f olmalar\u0131yd\u0131. Bedirxan Bey\u2019in se\u00e7enekleri olmakla birlikte
\ns\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131. S\u00fcryanileri hedeflemesi stratejik bir hatayd\u0131. Ermenilerle
\nili\u015fkileri iyi olmakla birlikte stratejik olmaktan uzakt\u0131. En \u00f6nemlisi,
\ndayanabilece\u011fi hegemonik bir g\u00fc\u00e7ten yoksundu. M\u0131s\u0131r \u00f6rne\u011fi \u0130ngiltere\u2019ye dayal\u0131
\nolarak yeni bir ulus-devlete do\u011fru geli\u015firken, Bedirxan Bey \u0130syan\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda
\nyer alan \u0130ngiltere ve Rus \u0130mparatorlu\u011fu, Osmanl\u0131 Sultanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131
\ndesteklemekteydi. \u0130ran\u2019\u0131n tavr\u0131 da olumsuzdu. Ayr\u0131ca i\u00e7te gerilla tarz\u0131 bir
\nordu kurulu\u015funa ge\u00e7ememi\u015f, askeri te\u015fkilatlanmas\u0131 d\u00fczenli ordu anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131
\na\u015famam\u0131\u015ft\u0131. Uzun vadeli direni\u015f i\u00e7in niyet ve haz\u0131rl\u0131klar\u0131 yoktu. Geleneksel
\nideoloji ve \u00f6rg\u00fctlenmelerle hareket etmekteydi. Yasal bir d\u00fczenden ziyade
\nemirlerle y\u00f6netimini s\u00fcrd\u00fcrmekteydi. Ailesi i\u00e7inde de (Yezdan\u015f\u00ear) beylik
\nkonusunda \u00e7eki\u015fme vard\u0131 ve her an ihanete d\u00f6n\u00fc\u015febilirdi. T\u00fcm bu hususlar\u0131n yan\u0131
\ns\u0131ra en elveri\u015fli zamanda harekete ge\u00e7ememesi ve sultan\u0131n taktiklerine
\ntak\u0131lmas\u0131 sonunu getirdi. 1847 y\u0131l\u0131 ilkbahar\u0131ndan itibaren \u015fiddetlenen \u00e7at\u0131\u015fma,
\nYezdan\u015f\u00ear\u2019in ihanetiyle ayn\u0131 y\u0131l i\u00e7inde bast\u0131r\u0131ld\u0131. Bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7lerin deste\u011fiyle bu
\n\u00e7a\u011fda\u015fl\u0131\u011fa en yak\u0131n K\u00fcrt Hareketi\u2019nin bast\u0131r\u0131lmas\u0131 olumsuz y\u00f6nde stratejik
\nsonu\u00e7lar do\u011furdu.<\/p>\n
\nK\u00fcrt k\u00fclt\u00fcr kurumlar\u0131 art\u0131k eski canl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcremezlerdi. Merkez\u00ee
\nb\u00fcrokrasi ad\u0131m ad\u0131m yerle\u015ferek otoritesini her k\u00f6\u015feye yaymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu.
\nK\u00fcrdistan\u2019\u0131n eyalet stat\u00fcs\u00fc gittik\u00e7e daralt\u0131l\u0131yordu 1860\u2019larda da sona
\nerdirildi ve K\u00fcrdistan co\u011frafi bir terim olarak kald\u0131. Belki de Mitanniler ve
\nHititlerden (M.\u00d6.1600-1200) beri k\u00f6kl\u00fc bir gelene\u011fe sahip olan K\u00fcrt Beylik
\nd\u00fczeni art\u0131k sona ermi\u015f gibiydi. Geriye kalan beylik art\u0131klar\u0131 ya\u015fam \u015fanslar\u0131n\u0131
\nmodernle\u015fmede arayacaklar, s\u00f6m\u00fcrgeci metropollere ta\u015f\u0131narak varl\u0131klar\u0131n\u0131 K\u00fcrt
\n\u0130\u015fbirlik\u00e7ileri olarak s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015facaklard\u0131r. Bu konuda da hem
\nBabanzadelerin hem de Bedirxan\u00eelerin \u00f6yk\u00fcleri hayli ilgin\u00e7tir. Bir yandan
\nf\u0131rsat bulduklar\u0131nda el alt\u0131ndan isyan k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131lar, di\u011fer yandan
\nh\u00e2kim ulus-devletlerin te\u015fkilinde en etkili kadrolar olarak rol oynad\u0131lar.
\nGerek \u0130mparatorluk gerekse Cumhuriyet kurulu\u015flar\u0131nda bu y\u00f6nde rol oynayan bu
\nailelere mensup \u00e7ok say\u0131da kadro mevcuttur. Ayr\u0131ca \u0130lkel K\u00fcrt
\nMilliyet\u00e7ili\u011fi\u2019nin de babas\u0131 rol\u00fcndedirler\u201c demektedir. <\/p>\n
\ndetaylar\u0131n\u0131 payla\u015fmam\u0131z yerinde olacakt\u0131r. Bedirxan Bey\u2019in ne kadar Osmanl\u0131ya
\nkar\u015f\u0131 oldu\u011funu biraz a\u00e7\u0131mlamam\u0131z gerekirse Osmanl\u0131larla ideolojik bir
\n\u00e7eli\u015fkisi olmad\u0131\u011f\u0131na zaten yukar\u0131da de\u011finmi\u015ftik. Fakat as\u0131l \u00e7eli\u015fkisi, giderek
\ns\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lan beylikleri ve iktidarlar\u0131d\u0131r. Teslim al\u0131nd\u0131ktan sonra Bedirxan ailesi
\nK\u00fcrdistan\u2019dan, \u0130stanbul\u2019a s\u00fcr\u00fclecektir. Bunu bildi\u011fimiz s\u00fcrg\u00fcn olarak anlamamak
\n\u00f6nemlidir. Bedirxan ailesinin \u00e7ocuklar\u0131 okutulacak ve Osmanl\u0131n\u0131n \u00f6nemli
\nmevkilerinde g\u00f6revler alacaklard\u0131r. \u00d6rne\u011fin M\u00eer Emin \u0130stanbul\u2019da polis \u015fefi
\ngibi bir g\u00f6reve getirilecektir. Girit\u2019in Kandiye \u015fehrinde s\u00fcrg\u00fcnde ya\u015fayan M\u00eer
\nBedirxan\u2019\u0131 ise olduk\u00e7a ironik bir \u015fekilde Yunanl\u0131lar\u0131n isyana kalkt\u0131klar\u0131
\ns\u0131rada Makedonya ve Girit\u2019teki isyanlar\u0131n\u0131 Osmanl\u0131 pa\u015fa r\u00fctbesiyle, hem de
\ng\u00f6revli olmad\u0131\u011f\u0131 halde \u015fiddetle bast\u0131rmas\u0131nda ve ezmesinde g\u00f6rmekteyiz. Ba\u015fka
\nbir s\u00f6ylemle isyana kalkan Bedirxan, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n bir komutan\u0131 olarak ba\u015fka
\nhalklar\u0131 bast\u0131rmakla Osmanl\u0131 onu g\u00f6revlendirmi\u015ftir. Bu da Bedirxanlar\u0131n ne
\nkadar K\u00fcrt ve K\u00fcrdistan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kavramlar\u0131yla ve ne kadar Osmanl\u0131ya kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131yla
\nilgili oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. <\/p>\n
\nOsmanl\u0131ya yapt\u0131klar\u0131n\u0131n m\u00fck\u00e2fat\u0131 olarak \u0130stanbul\u2019a d\u00f6ner. 1866\u2019da \u015eam’a gider.
\nBedirxan Bey, s\u00fcrg\u00fcnde 1868 y\u0131l\u0131nda vefat eder. \u00d6ld\u00fckten sonra da Osmanl\u0131 taraf\u0131ndan
\nd\u00fczenli olarak \u00f6denen maa\u015f\u0131, ailesi i\u00e7in bir ku\u015fak daha devam etmi\u015ftir.
\nO\u011fullar\u0131ndan yedi tanesi, pa\u015fa r\u00fctbesiyle Osmanl\u0131 Ordusu\u2019na girmi\u015ftir. Bedirxan
\nBey\u2019in Girit\u2019teki isyan\u0131 bast\u0131rmas\u0131ndan dolay\u0131 \u0130stanbul\u2019a gelmesine izin
\nverilmi\u015ftir. Bu arada Bedirxan’\u0131n, Osmanl\u0131 vezirine maa\u015f\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in
\nverdi\u011fi dilek\u00e7e ili\u015fkilerinin niteli\u011fini anlamam\u0131z a\u00e7\u0131\u015f\u0131ndan da hayli
\na\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 olacakt\u0131r. Dilek\u00e7e bir yandan yenilmi\u015f bir sultan\u0131n kendi m\u00fclk\u00fc
\n\u00fczerinde hak talebini yans\u0131tan bir i\u00e7eri\u011fe sahipken, di\u011fer taraftan Osmanl\u0131n\u0131n
\nemektar ve eski bir y\u00f6neticisinin -kulunun- isteklerini yans\u0131tmaktad\u0131r.
\nDilek\u00e7ede maa\u015f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ya da K\u00fcrdistan\u2019da kullan\u0131lmas\u0131na izin
\nverilmeyen topraklar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131m hakk\u0131 talep eder. Bunun yan\u0131nda devlette
\nmemur olarak \u00e7al\u0131\u015fan yak\u0131nlar\u0131n\u0131n k\u0131demlerinin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 rica eder. Daha
\niyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in mektubun t\u00fcm\u00fcn\u00fc buraya alarak g\u00f6stermek daha iyi olabilir:\n<\/p>\n
\nayl\u0131kla \u00e7oluk \u00e7ocu\u011fumu idareden aciz bulundu\u011fum meydanda iken ge\u00e7enlerde
\nA\u011fustos tamimiyle mahvoldu\u011fu gibi bu defa yap\u0131lacak indirim dolay\u0131s\u0131yla
\nmaa\u015f\u0131m\u0131n \u00fc\u00e7 bin d\u00f6rt y\u00fcz yetmi\u015f kuru\u015f daha azalaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sebeple
\nnas\u0131l ve hangi sermaye ile idare edeyim diye b\u00fct\u00fcn b\u00fct\u00fcn hayretler i\u00e7inde
\nkald\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc evimde bulunan kalabal\u0131k n\u00fcfus k\u00f6le ve cariye de\u011fil ki satarak
\nazaltay\u0131m. Hizmet\u00e7i de\u011fil ki kovay\u0131m. C\u00fcmlesi \u00e7oluk \u00e7ocu\u011fum olup y\u00fcz on ki\u015fiden
\nfazlad\u0131r. Bunlar\u0131 bu miktar maa\u015fla nas\u0131l ge\u00e7indirece\u011fimin endi\u015fe ve kaygusu
\ni\u00e7indeyim. Ge\u00e7en 1275 y\u0131l\u0131nda da y\u00fczde on bir indirme yap\u0131lm\u0131\u015f ve maruzat\u0131m
\n\u00fczerine makam-\u0131 devletleri kulunuzu bu indirimde muaf tutmu\u015f ge\u00e7mi\u015flerle
\nberaber maa\u015f\u0131m tam olarak verilmi\u015fti. Bu kere de indirme umumi ise de yine
\nk\u00f6lelerini umum aras\u0131nda tutmay\u0131p af buyurmalar\u0131n\u0131 y\u00fcksek \u015fefkat ve
\nmerhametlerinden istirham eylerim. Bana emsal olarak de\u011fil memleketimizde belki
\nyabanc\u0131 diyarlarda da kimse bulunmayaca\u011f\u0131ndan k\u00f6lenizin di\u011ferlerine emsal
\ntutulmayaca\u011f\u0131n\u0131 da \u00fcmit ve istirham ederim.<\/p>\n
\nK\u00fcrdistan eyaletinde bulunan dokuz k\u00f6y\u00fcnden alt\u0131s\u0131 yine devlet mal\u0131 olarak
\nkal\u0131p geri kalan \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn k\u00f6lenize ita ve ihsan buyurulmas\u0131 suretiyle olacakt\u0131r.
\nBu halde aile efrad\u0131m\u0131n \u00e7o\u011funu bu k\u00f6ylere g\u00f6nderip orada \u00e7ift ve \u00e7ubukla
\nge\u00e7imlerini sa\u011flamak geri kalanlar\u0131 da ihsan buyrulacak maa\u015fla burada
\nge\u00e7indirmem icap edecektir.<\/p>\n
\nmazbata kaleminde \u00e7al\u0131\u015fmakta bir hayli bilgi sahibi olmu\u015f bulunmaktad\u0131r. Y\u00fcksek
\nsayelerinde r\u00fctbe-i salise (\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc r\u00fctbe) sahibi olan o\u011flum k\u00f6lenizin,
\nmaa\u015f\u0131mdan indirilen \u00f6l\u00e7\u00fcde bir maa\u015fla ya g\u00fcmr\u00fck veya divan-\u0131 muhasebat
\n(Say\u0131\u015ftay) meclislerinden birine aza olarak \u00e7\u0131ra\u011f buyurulursa yine bize faydas\u0131
\nolacakt\u0131r. <\/p>\n
\nba\u015fka s\u0131\u011f\u0131nacak yerim yoktur. Dertlerimi kabul ve l\u00fctuf ile dinleyecek olan
\nzat-\u0131 devletlerinden ba\u015fkada bir s\u0131\u011f\u0131nma\u011f\u0131m bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan b\u00fct\u00fcn endi\u015fe ve
\n\u0131zt\u0131rab\u0131mla halimi merhametli nazarlar\u0131n\u0131z\u0131n \u00f6n\u00fcne sermek c\u00fcretinde bulundum. <\/p>\n
\nkereminden mahrum kala (emellerimi ta\u015f\u0131yan elim, ihsanla dolu ete\u011finizden
\ntuttu. Yetkin c\u00f6mertli\u011finizden mahrum kalmay\u0131 Allah g\u00f6stermesin.) Halime g\u00f6re
\ny\u00fcksek \u015fan\u0131n\u0131za yak\u0131\u015fan ne ise onun yap\u0131lmas\u0131 suretiyle kulunuzu bu ya\u015ftan
\nsonra \u00e7oluk \u2013 \u00e7ocu\u011fum yan\u0131nda utand\u0131rmay\u0131p her suretle padi\u015fah\u0131m\u0131z efendimiz
\nhakk\u0131nda hay\u0131rl\u0131 dualar\u0131ma ve zat-\u0131 devletimizin \u015feref ve \u015fan\u0131n\u0131n y\u00fckselmesi
\nhususundaki temennilerini aral\u0131ks\u0131z devam etmeme imkan bah\u015fedilmesi niyaz\u0131n\u0131
\narza cesaret eyledim. Ol babda ve her halde emir ve ferman l\u00fctuf ve ihsan
\nefendimizindir. <\/p>\n
\nBotanl\u0131 Bedirhaniler) <\/p>\n
\nsiyasi ba\u011flarla da olsa, tabii olduklar\u0131 egemen devletin geleneksel yap\u0131s\u0131na
\ntarihsel ili\u015fkiler \u00fczerinden olduk\u00e7a sad\u0131k olduklar\u0131d\u0131r. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki
\n\u201cisyan edenler sert bir \u015fekilde bast\u0131r\u0131lmalara ra\u011fmen, isyandan sonra
\nbir\u00e7o\u011fu devlet deste\u011fi ile refah i\u00e7inde bir hayat ya\u015fayabilmi\u015flerdir. \u0130syanc\u0131
\nolanlar, egemen devlet taraf\u0131ndan tekrar kendisinden say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bazen
\naffedilerek tekrar g\u00f6revlendirilmi\u015flerdir. <\/p>\n
\nba\u015fta direni\u015f \u00f6nderlerinin i\u00e7inden \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 toplumda b\u0131rakt\u0131klar\u0131 etkilerinden
\ndolay\u0131, devletin bilin\u00e7li bir politika y\u00fcr\u00fctmesidir. Ama bununla beraber bu
\nki\u015filere sahip \u00e7\u0131kmas\u0131, daha \u00e7ok da bu ailelerin sonraki ku\u015faklar\u0131n\u0131 da
\ndevletin hizmetine sokmas\u0131n\u0131n bir sebebi de, bu kesimi s\u00fcrekli olarak
\nkendisinden bir par\u00e7a olarak kabul etmesinden kaynaklanmaktad\u0131r. <\/p>\n
\nesasta bir ruhsal duru\u015fu ifade etmektedir. Devlete olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, ona
\nyakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yans\u0131tmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir belgedir.
\nDenilebilir ki, yenilginin en bariz a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan ruh halidir. Elbette ki
\nyenilmi\u015f olanlar\u0131n ruhsal olarak k\u0131r\u0131lm\u0131\u015fl\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131rd\u0131r. Ancak sorun
\nb\u00f6yle de\u011fildir. Aslolan Osmanl\u0131larla ya\u015fad\u0131klar\u0131 ili\u015fki tarz\u0131n\u0131n b\u00f6yle bir
\ntavr\u0131 yaratmas\u0131d\u0131r. Anlay\u0131\u015flar\u0131nda Osmanl\u0131lara ait olma duygusu vard\u0131r. Onlar\u0131n
\nbir tebaas\u0131 olma durumunun kabulleni\u015fi s\u00f6z konusudur. Ya\u015fanan durum, bir
\nb\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcne kar\u015f\u0131 yap\u0131lan hatadan duyulan pi\u015fmanl\u0131ktan dolay\u0131 bir nevi itiraf ve
\n\u00f6z\u00fcrd\u00fcr. K\u00fcrt Egemenleri d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 her zaman biraz b\u00f6yle ba\u011fl\u0131 ve sad\u0131k
\nduygular beslemi\u015flerdir. Ne de olsa onlara ya\u015fam zemini sunanlar bu d\u0131\u015f
\ng\u00fc\u00e7lerdir. \u00c7o\u011fu zaman onlar\u0131n eliyle ba\u015fa gelmi\u015flerdir. \u00d6rnek kabilinden,
\nBedirxanlar\u0131n Osmanl\u0131lara kar\u015f\u0131 direni\u015fe kalk\u0131\u015fmadan \u00f6nce Osmanl\u0131larla
\nortakla\u015fa olarak tasfiye ettikleri Said Bey -ki bu olay 1838 y\u0131llar\u0131na denk
\ngeliyor- benzer karakter \u00e7izgileri g\u00f6stermektedir. \u0130lgin\u00e7 olan ise Said Bey\u2019in,
\nBedirxan\u2019a akraba olmas\u0131d\u0131r. Sonradan Bedirxan\u2019a ihanet edecek olan
\nYezdan\u015f\u00ear\u2019in day\u0131s\u0131d\u0131r. <\/p>\n
\nolgusu yaln\u0131zca bizi hayretler i\u00e7inde b\u0131rakm\u0131yor. Bir\u00e7ok ba\u015fka halktan
\ninsanlar\u0131 da hayrete d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor. Zira ba\u015fka halklarda ihanet, K\u00fcrt egemen
\ns\u0131n\u0131flar\u0131nda ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 gibi ele al\u0131nm\u0131yor. \u0130hanet, ger\u00e7ek anlamda ihanet olarak
\nele al\u0131n\u0131yor. Ve bir yerde ihanet varsa, orada buna kar\u015f\u0131 tavizsiz bir duru\u015f
\nsergileniyor. \u0130hanet eden de ihanetini bildi\u011fi i\u00e7in ars\u0131z ars\u0131z ortalarda
\ndola\u015fm\u0131yor. Daha \u00f6nce s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz Moltke, bir\u00e7ok direni\u015fin bast\u0131r\u0131lmas\u0131nda
\nOsmanl\u0131lara ak\u0131l vermi\u015f bir askerdir. Moltke an\u0131lar\u0131nda, Said Bey olay\u0131na d\u00f6n\u00fck
\n\u015f\u00f6yle yazmaktad\u0131r: \u201cPa\u015faya do\u011fru y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc ve onun elini \u00f6per gibi yapmas\u0131
\ns\u0131ras\u0131nda, tasas\u0131z ve emin tavr\u0131na hayran kalmaktan kendimi alamad\u0131m. Pa\u015fa ve
\nhepimiz aya\u011fa kalkm\u0131\u015ft\u0131k. Said, af ricas\u0131na gelmiyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc ma\u011fluplar af
\ndilemezdi. Aksine, ray yani dostluk teklifine geliyordu. Bu teklif hen\u00fcz
\nd\u00fc\u015fmanl\u0131k yapacak kuvveti olanlardan gelirse kabul edilirdi. Said Bey, pa\u015fa ile
\nbenim aramda oturdu. \u00c7ubuklar ve kahveler getirildi. Sanki sadece basit bir
\nanla\u015fmazl\u0131k olmu\u015f gibi K\u00fcrt\u00e7e g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ba\u015fland\u0131 (Malmisanij). <\/p>\n
\naskeri g\u00fcc\u00fcnden gelmiyordu. Haval\u0131 ve \u015fa\u015faal\u0131 geli\u015f ve oturu\u015f, esasta
\nOsmanl\u0131larla olan ili\u015fki anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n sonucuydu. \u0130syana kalk\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n g\u00f6rmezden
\ngelinmesi i\u00e7in, isyan halinde olan ya da isyan etme potansiyeli ta\u015f\u0131yan bir
\nK\u00fcrt Beyi\u2019ni rahatl\u0131kla tasfiye edebilecek bir ihanet kapasitesi oldu\u011funu
\ng\u00f6sterir gibidir. Bir k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcne kar\u015f\u0131 yetmezlik yapm\u0131\u015ft\u0131r. A\u011fabey
\ntekrar k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc \u00e7a\u011f\u0131rarak, onu bir daha bunlar\u0131 yapmamas\u0131 i\u00e7in uyaracak ve karde\u015f
\na\u011fabey ili\u015fkisi sadakat temelinde devam edecektir. Dedi\u011fimiz gibi bu bir
\nk\u00fclt\u00fcrd\u00fcr. K\u00fcrt egemenlerinin i\u015fgalcilere kar\u015f\u0131 bir ya\u015fam k\u00fclt\u00fcr\u00fc! <\/p>\n
\nOsmanl\u0131lar o eski ili\u015fkilerini s\u00fcrd\u00fcrmemektedirler. Her ge\u00e7en g\u00fcn yeni bir
\nM\u00eerli\u011fi tasfiye etmektedirler. Ne var ki al\u0131\u015f\u0131lagelen ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k k\u00fclt\u00fcr\u00fc,
\nderinli\u011fine devam ediyor. Ruhlara i\u015flemi\u015f bu k\u00fclt\u00fcr adeta genden gene
\naktar\u0131larak ya\u015fam\u0131n\u0131 devam ettiriyor. \u00d6yle ki Osmanl\u0131lara kar\u015f\u0131 bir yenilgi
\nal\u0131nsa da, sanki bir \u015fey olmam\u0131\u015f gibi bir durum s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir. K\u00fcrt Beyi\u2019nin
\nkalesi d\u00fc\u015f\u00fcyor fakat bu uydula\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 k\u00fclt\u00fcr yine de devam ediyor. \u0130\u015fte bu
\nger\u00e7eklik d\u0131\u015far\u0131dan gelmi\u015f bir Alman generalini hayretlere d\u00fc\u015f\u00fcrmektedir. Ne
\nvar ki bu K\u00fcrt egemenlerinin s\u00fcrekli ya\u015fad\u0131klar\u0131 bir durumdur. Onlar, yani bu
\nihaneti ya\u015fayanlar neden \u015fa\u015f\u0131rs\u0131nlar ki? Osmanl\u0131, yani i\u015fgalci g\u00fc\u00e7 ruhlar\u0131nda
\n\u00f6yle bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yaratm\u0131\u015f ki s\u00f6k\u00fcl\u00fcp at\u0131lmas\u0131 \u00e7ok ama \u00e7ok zordur. \u0130syan
\nedenler biliyor ki, kendileri Osmanl\u0131n\u0131n bir kulu ve tebaas\u0131d\u0131r. Osmanl\u0131 da
\nbiliyor ki onlar\u0131n, yani bu beylerin ya\u015fam garantileri kendi ellerindedir.
\nBunun i\u00e7in de su\u00e7lu kendisini su\u00e7lu g\u00f6rmez, yenen de kendisini infazc\u0131 g\u00f6rmez.
\nNe de olsa ba\u011fl\u0131l\u0131k ve sonsuz sadakat devam ettirilecektir. Ve bu bir karakter
\nolarak, t\u00fcm bu egemenlerin ruhuna i\u015flemi\u015f bir ili\u015fki ve ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k durumudur. <\/p>\n
\nger\u00e7ekleri g\u00f6rse de i\u015f i\u015ften ge\u00e7mi\u015ftir. O da ihanetin bedelini ezilmekle \u00f6der. <\/p>\n
\nkar\u015f\u0131s\u0131nda, Bedirxan Bey’in yerine Cizre Beyi olarak atanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak
\nOsmanl\u0131lar\u0131n Cizre Beyli\u011fini yeniden canland\u0131rmaya niyetleri yoktur. <\/p>\n
\nCizre, Botan ve Mardin\u2019i i\u00e7ine alan idari birim olarak bir K\u00fcrdistan Eyaleti\u2019ni
\nolu\u015fturmu\u015f ve ba\u015f\u0131na da Esat Muhlis Pa\u015fa\u2019y\u0131, K\u00fcrdistan’da y\u00f6netim olarak
\natam\u0131\u015flard\u0131. <\/p>\n
\nortadan kald\u0131rmakt\u0131. Bunu daha sonra 1856 y\u0131l\u0131nda resmi olarak Arazi
\nKanunnamesiyle pratikle\u015ftireceklerdi. Olaylar bast\u0131r\u0131l\u0131p tehlike atlat\u0131l\u0131nca,
\nYezdan\u015f\u00ear’e de gerek kalmayacakt\u0131r. Onu uzakla\u015ft\u0131r\u0131p yerine bir Osmanl\u0131 pa\u015fas\u0131
\natamalar\u0131 ve b\u00f6lgedeki K\u00fcrt Beylikleri\u2019nin t\u00fcm\u00fcn\u00fc ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in yeni
\nd\u00fczenlemelere giri\u015fmenin zaman\u0131 gelmi\u015ftir. Umdu\u011funu bulamayan Yezdan\u015f\u00ear,
\nOsmanl\u0131ya kar\u015f\u0131 i\u00e7 cephe a\u00e7mak i\u00e7in, onun K\u0131r\u0131m Sava\u015f\u0131’n\u0131n elveri\u015fsiz
\nkonumundan yararlanmak ister. \u0130syan, h\u0131zla b\u00fcy\u00fcr ve geni\u015fler. \u00d6yle ki i\u00e7ine K\u00fcrdistan\u2019da
\nya\u015fayan farkl\u0131 ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131 da, S\u00fcryanileri, Ermenileri ve Rumlar\u0131 da
\nkatar. Bu d\u00f6nemde halklar, \u00f6zg\u00fcrle\u015fmek i\u00e7in bir kurtar\u0131c\u0131 aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7indedirler
\nve bu rol\u00fc bu kez de Yezdan\u015f\u00ear oynar. <\/p>\n
\ndevreye girdiler. \u0130ngilizlerin Musul konsolosu, K\u00fcrt a\u015firetlerin aras\u0131na ikilik
\nsokarak Yezdan\u015f\u00ear’in Osmanl\u0131yla uzla\u015fmas\u0131 i\u00e7in yo\u011fun \u00e7aba g\u00f6sterir. Yezdan\u015f\u00ear,
\npolitik tutars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve verilen vaatlere hemen kanmas\u0131ndan kaynakl\u0131 olarak,
\nOsmanl\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015fmeyi kabul eder. Musul\u2019daki \u0130ngiliz konsolosu Risam\u2019in s\u00f6zde
\nki\u015fisel g\u00fcvencesiyle, g\u00f6r\u00fc\u015fme vaatleriyle tuza\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclerek \u0130stanbul’a
\ng\u00f6nderilir ve orada tutuklan\u0131r. B\u00f6ylece lidersiz kalan isyan k\u0131sa s\u00fcrede
\nda\u011f\u0131l\u0131r. <\/p>\n
\ng\u00f6rmekteyiz. \u0130syan eden ki\u015fi, daha birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce o d\u00f6nemin en b\u00fcy\u00fck
\ndireni\u015fini kendi yetki, mevkii ve bireysel menfaatleri i\u00e7in satan ve pazarlayan
\nYezdan\u015f\u00ear\u2019dir. Bu kez de kendisi isyan edecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bireysel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n
\nzaman\u0131 ge\u00e7mi\u015ftir. Osmanl\u0131 kendisini yeterince g\u00fc\u00e7l\u00fc hale getirmi\u015ftir. Bir
\ni\u015fbirlik\u00e7iye ihtiyac\u0131 yoktur. \u00d6zcesi, kullan\u0131m de\u011feri kalmayan bir Yezdan\u015f\u00ear
\ns\u00f6z konusudur. \u0130kinci bir dipnot da, \u0130ngilizlerin oyununa yeniden yeniden
\nd\u00fc\u015f\u00fclmesidir. \u0130ngilizlerin ipiyle kuyuya inmek, herhalde her zaman kuyunun
\ndibini boylamaktan \u00f6teye bir sonu\u00e7 do\u011furmamaktad\u0131r. <\/p>\n
\ny\u0131l\u0131nda Bedirxan\u2019l\u0131lardan Osmanl\u0131 Ordusu\u2019nda pa\u015fa olan Osman ve H\u00fcseyin
\nPa\u015falar\u0131n (bunlar Bedirxan\u2019\u0131n o\u011fullar\u0131d\u0131r) Ruslarla sava\u015ftan d\u00f6nerken,
\nK\u00fcrdistan\u2019da \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 bir isyan vard\u0131r. \u0130syana, K\u00fcrt a\u015firetlerinden ve
\nk\u00f6yl\u00fclerinden yo\u011fun destek gelir. Yakla\u015f\u0131k dokuz ay Botan\u2019\u0131 kontrol alt\u0131nda
\ntutarlar. Bedirxanl\u0131lar yakla\u015f\u0131k k\u0131rk y\u0131ldan beri b\u00f6lgeyi denetimlerinde
\ntutmad\u0131klar\u0131 halde, b\u00f6lgede bulunan a\u015firetler eski M\u00eer ailesinin isyan\u0131n\u0131 hemen
\ndestekler, hatta te\u015fvik ederler. Yaln\u0131zca bu ger\u00e7eklik bile, b\u00f6lgede Osmanl\u0131ya
\nkar\u015f\u0131 rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n ne boyutta oldu\u011funu g\u00f6sterir. Eksik olan yeg\u00e2ne olgu,
\nhalk\u0131n bu rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 do\u011fru temellerde \u00f6rg\u00fctleyecek bir \u00f6nderli\u011fin
\nolmay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Yap\u0131lan halka \u00f6nderlik de\u011fil, bilakis kendi ailesel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131
\nd\u00fc\u015f\u00fcnen politikalar\u0131n \u00f6tesinde ba\u015fka bir \u015fey olmamaktad\u0131r. Bu durumun ise adeta
\ns\u00fcrekli direnmelerine ra\u011fmen kaybeden bir halk\u0131n umutlar\u0131n\u0131 s\u00f6nd\u00fcrmenin
\n\u00f6tesinde bir de\u011feri yoktur. <\/p>\n
\nbeyleri, \u015feyhleri ve c\u00fcmle cemaat K\u00fcrt egemenlerini ele al\u0131rken, \u015fu tarihsel
\nde\u011ferlendirmeyi yapmaktad\u0131r: <\/p>\n
\nK\u00fcrt feodalitesini \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek, olup biteni anlamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem
\nta\u015f\u0131maktad\u0131r. Genel karakteri kadar \u00f6zg\u00fcn y\u00f6nleri, olu\u015fum ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclme
\ny\u00f6ntemleri, kimlere nas\u0131l \u00e7\u0131kar sa\u011flad\u0131\u011f\u0131, halktan neler g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc, zihniyet ve
\nruhsal ya\u015fam\u0131 ne t\u00fcr etkiledi\u011fi, iradeyi ve ahlak\u0131 nas\u0131l al\u00e7altt\u0131\u011f\u0131, halk\u0131n
\ntarihsel kimli\u011fi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde hangi tahribatlar ve a\u015f\u0131nmalara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131,
\nyabanc\u0131la\u015fmay\u0131 ne kadar derinle\u015ftirdi\u011fi, ekonomik, sosyal ve siyasal olarak da,
\ndaha ileri ve zengin olanaklar\u0131 nas\u0131l engelledi\u011fi t\u00fcm y\u00f6nleriyle \u00e7\u00f6z\u00fcmlendik\u00e7e,
\nb\u00fcy\u00fck bir ayd\u0131nlanma sa\u011flanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla do\u011fru ve ileriye y\u00f6nelik
\nbir politikle\u015fme ve demokratik bi\u00e7imlenmenin yolu a\u00e7\u0131lacakt\u0131r. Bu g\u00f6revin bir t\u00fcrl\u00fc
\nyerine getirilmedi\u011fini \u00f6nemle belirtmek gerekir. K\u00fcrt \u00fcst tabakas\u0131 politik
\nzeminini hi\u00e7bir zaman tart\u0131\u015fmam\u0131\u015f ve \u00f6zele\u015ftiriye a\u00e7mam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun alt\u0131nda bin
\ny\u0131llarca s\u00fcrm\u00fc\u015f lanetli bir \u00e7\u0131karlar d\u00fcnyas\u0131n\u0131n gizli oldu\u011funu, bunun a\u00e7\u0131\u011fa
\n\u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir ihanet ve su\u00e7lamaya konu te\u015fkil edece\u011fini \u00e7ok iyi
\nbildi\u011finden kim kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na uygunsa, hi\u00e7bir insani ilkeye ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z
\n\u00f6n\u00fcne getirmeden, gerekti\u011finde en fa\u015fist, en karanl\u0131k ve yok edici g\u00fc\u00e7lerle
\nittifak etmeyi, halk\u0131 karanl\u0131kta b\u0131rakmay\u0131 ve ilerici olu\u015fum ve geli\u015fmeleri yok
\netmeyi, g\u00f6z\u00fcn\u00fc k\u0131rpmadan bunun gereklerini yerine getirmeyi en uygun politika
\nbellemekte u\u011fursuz ve lanetli tarihi s\u00fcrd\u00fcrmekten asla vazge\u00e7memektedir. <\/p>\n
\nfarkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterir. \u015eeyh Ubeydullah \u0130syan\u0131, \u00f6nemli milli de\u011ferler ta\u015f\u0131r.
\nBa\u015fkan Apo, \u015eeyh Ubeydullah i\u00e7in \u015f\u00f6yle demektedir: \u201c\u015eeyh Ubeydullah d\u00f6nemi
\nmoderne yak\u0131nd\u0131r daha do\u011frusu \u015feyhlerin bu ilk ba\u015fkald\u0131r\u0131s\u0131, d\u00f6nemin bir K\u00fcrt
\nproto-milliyet\u00e7ili\u011fi d\u00f6nemi oldu\u011fudur. \u015eeyh Ubeydullah\u2019\u0131n bunu temsil etti\u011fi
\ns\u00f6ylenebilir. (Tarih \u00dczerine S\u00f6yle\u015fi-Abdullah \u00d6calan) <\/p>\n
\nbirle\u015ftirerek bir\u00e7ok K\u00fcrt a\u015fireti ve konfederasyonunu ortakla\u015ft\u0131rabilmi\u015ftir.
\n\u015eeyh Ubeydullah\u2019\u0131n Nesturileri ve Asurileri yan\u0131na almas\u0131 direni\u015f ve isyan\u0131n
\nderinli\u011fini g\u00f6sterir. \u0130syana ge\u00e7meden \u00f6nce, bir\u00e7ok K\u00fcrt M\u00eeriyle
\nili\u015fkilenmi\u015ftir. Ayn\u0131 zamanda d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerle de ili\u015fkilenmesini bilmi\u015ftir.
\n\u015eemzinan’dan, Urmiye\u2019ye kadar h\u0131zla yay\u0131labilmi\u015ftir. Fazla g\u00fc\u00e7lenmesi, Ruslar\u0131
\ntedirgin etmi\u015ftir. Yine Amerikan misyonerlerine yapt\u0131\u011f\u0131 milli devlet olma
\na\u00e7\u0131klamalar\u0131 belgelidir. \u015eeyh Ubeydullah\u2019\u0131n, Amerikan misyoneri Dr. Cohran\u2019a
\nyazd\u0131\u011f\u0131 mektuptan da fikirleri net bir \u015fekilde anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Mektupta \u201cK\u00fcrt
\nHalk\u0131 be\u015f y\u00fcz binden fazla aile ile ayr\u0131 bir halkt\u0131r. Dinleri ve dilleri
\ndi\u011ferlerine g\u00f6re farkl\u0131d\u0131r. Yasalar\u0131 ve gelenekleri ayr\u0131d\u0131r. \u2026kendi i\u015flerimizi
\nkendimiz y\u00f6netmek istiyoruz. B\u00f6ylelikle su\u00e7lular\u0131m\u0131z\u0131 cezaland\u0131r\u0131rken, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve
\nba\u011f\u0131ms\u0131z oluruz. Di\u011fer uluslar gibi ayr\u0131cal\u0131klar\u0131m\u0131z olur. Su\u00e7lular\u0131m\u0131z
\nkonusunda, di\u011fer uluslara hi\u00e7bir zarar gelmeyece\u011fi s\u00f6z\u00fcn\u00fc \u00fcstlenmeye haz\u0131r\u0131z
\n(Waide Jwaideh) der. Ubeydullah, ayn\u0131 mektuplar\u0131nda direni\u015f ve isyan\u0131n nedeni
\nolarak \u201cK\u00fcrt Halk\u0131\u2019n\u0131n itibar ve selametini zedeleyici haks\u0131zl\u0131klar\u0131n ortaya
\n\u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Bu y\u00f6ne do\u011fru \u00f6nemli g\u00f6r\u00fc\u015fler ve d\u00fc\u015f\u00fcnceler, t\u00fcm g\u00fc\u00e7lerin
\ntopyek\u00fbn olarak kendisini hedef almas\u0131na yol a\u00e7ar. <\/p>\n
\naras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen sava\u015fa kat\u0131l\u0131r. Osmanl\u0131lar bu sava\u015f\u0131 kaybederler. Bat\u0131da
\nher g\u00fcn kaybeden Osmanl\u0131, do\u011fuda da kaybetmektedir. Bu durumu \u015eeyh bizzat
\ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunun \u00fczerine \u015eeyh, bu durumu de\u011ferlendirmek i\u00e7in bat\u0131l\u0131larla ili\u015fki
\ngeli\u015ftirerek, onlara planlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klar. Kald\u0131 ki 1878 y\u0131l\u0131nda Berlin\u2019de
\nyap\u0131lan anla\u015fmada Osmanl\u0131 bir\u00e7ok gayrim\u00fcslim halka, \u00f6zelde de Ermenilere kar\u015f\u0131
\ntavizler vermi\u015ftir. Bu arada, Ermenistan gibi hususlar tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu
\ndurum, \u015eeyhi etkileyen bir husustur. Kald\u0131 ki farkl\u0131 gayri M\u00fcslim halklarla
\npozitif ili\u015fkiler geli\u015ftirmek, d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lere mesajlar i\u00e7ermekteydi. \u015eeyh t\u00fcm bu
\ngeli\u015fmelerden rahats\u0131z olan K\u00fcrt a\u015firetlerini ve beylerini toplamak i\u00e7in
\n\u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flar. Ancak var olan rahats\u0131zl\u0131klar\u0131 Ermenilerin aleyhine
\ngeli\u015ftirilmesi yerine bir arada ya\u015famay\u0131 ye\u011fleyen bir tutum i\u00e7erisindedir.
\nBat\u0131l\u0131 devletler K\u00fcrdistan\u2019da yeni reformlar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, K\u00fcrtler de isyan
\nhaz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yaparlar. \u015eeyh, \u0130stanbul\u2019dan K\u00fcrdistan\u2019a \u00e7\u0131kmadan t\u00fcm \u00f6nemli a\u015firet
\nreislerine, beylerine ve \u015feyhlerine telgraf g\u00f6ndererek toplant\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. \u00d6yle
\nki \u015eemzinan\u2019da toplant\u0131 yaparken, \u00f6nemli bir say\u0131da bey, a\u015firet reisi ve ileri
\ngelenleri bu toplant\u0131da haz\u0131r bulunacakt\u0131r. Yukar\u0131da dile geldi\u011fi gibi b\u00f6lgede
\nya\u015fayan Ermeni ve Asuriler de, \u015eeyhle ili\u015fkilenmi\u015flerdir. Bir taraftan \u015eeyh\u2019in
\nsamimiyetine inanm\u0131\u015flard\u0131r, di\u011fer taraftan ise Osmanl\u0131ya kar\u015f\u0131 ancak ortak
\nhareket etmek suretiyle K\u00fcrt elitlerinin s\u00fcrekli olarak Sultan\u2019\u0131n piyonu olup
\nkendilerine sald\u0131rmalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc alacaklard\u0131r. \u00dcbeydullah\u2019\u0131n bir fetva ile
\nErmeni ve Asurilere asla kar\u0131\u015f\u0131lmamas\u0131 talimat\u0131n\u0131 sava\u015f\u0131n ortas\u0131nda vermi\u015f
\noldu\u011funu da belirtelim. <\/p>\n
\nKurman\u00e7 olan kesiminin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irir. Mahabad\u2019\u0131 da al\u0131r.
\nS\u0131rada Urmiye vard\u0131r. Urmiye de ele ge\u00e7irilir. Bu geli\u015fmelerden Ruslar, \u0130ngilizler
\nve Osmanl\u0131lar olduk\u00e7a rahats\u0131z olur. Osmanl\u0131lar, \u015eeyh\u2019in \u00fczerine y\u00fcr\u00fcrler. \u015eeyh
\ndo\u011fudan \u00e7\u0131kmak zorunda kal\u0131r. Neredeyse hi\u00e7bir m\u00fcttefiki ve isyan\u0131n bile\u015feni,
\n\u015eeyh\u2019in yaratt\u0131\u011f\u0131 geli\u015fmelerde bizzat kendi \u00f6z \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n korundu\u011funu g\u00f6rmez.
\nTabi ihanet de bu alg\u0131lay\u0131\u015f\u0131n cabas\u0131d\u0131r. Celali olan Timur Han bulundu\u011fu alanda
\nolduk\u00e7a etkili bir isimdir. Bu ismin \u015eah\u2019\u0131n Ordusu\u2019na kat\u0131lmas\u0131yla dengeler
\nde\u011fi\u015fir ve ya\u015fanan sonu\u00e7 itibariyle yenilgidir. Yine \u0130ran Ka\u00e7ar devleti ba\u015fka
\nbir\u00e7ok hinli\u011fi de uygular. \u00d6rne\u011fin \u015eeyh Ubeydullah\u2019\u0131n etkili Komutanlar\u0131nda
\nolan Hamza\u2019ya haber yollayarak anla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 belirtir ve bir komployla
\nyanlar\u0131na \u00e7ekerek katlederler. <\/p>\n
\nDevleti K\u00fcrt Halk\u0131\u2019na korkun\u00e7 katliamlar yapar. Eline sa\u011f ge\u00e7en K\u00fcrtleri
\nkatlederken mal varl\u0131klar\u0131na ise el koymaktad\u0131r. Katliamlar o d\u00fczeyde dozaj\u0131
\ny\u00fcksektir ki, katliama onay veren \u0130ngilizler ve Ruslar bile rahats\u0131z olur.
\nRuslar\u0131n Tahran\u2019daki el\u00e7isi: \u201cRusya\u2019n\u0131n politikas\u0131 K\u00fcrdistan\u2019da yeniden \u00e7\u0131kacak
\nbir ihtilalle zarar g\u00f6recektir. .Bunun i\u00e7indir ki, \u0130ran\u2019\u0131n K\u00fcrtlere reva
\ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc vah\u015fiyane davran\u0131\u015f\u0131 terk etmesi gerekmektedir demektedir. Yine
\nOsmanl\u0131lar\u0131n Vakit gazetesinde ise: \u201cSipah Salar, askerlerine K\u00fcrtlere
\nac\u0131mamalar\u0131n\u0131, k\u00f6ylerini yakmalar\u0131n\u0131, mahsullerin imha etmelerini (Tarihin
\n\u0130syan\u0131-Osman Akba\u015f) belirtti\u011fini dile getirerek, uygulanan vah\u015feti dile
\ngetirmektedir.<\/p>\n
\n\u015eeyh Ubeydullah Nehri, 1882\u2019de tekrardan \u015eemzinan’a d\u00f6n\u00fcp isyan\u0131 bu kez Osmanl\u0131lara
\nkar\u015f\u0131 ba\u015flat\u0131r. Ancak isyan yeniden bast\u0131r\u0131l\u0131r. Bunun sonucunda \u015eeyh, Musul\u2019a
\ng\u00f6t\u00fcr\u00fclerek hapsedilir. Ancak ayn\u0131 zamanda \u015eeyhin bir komutan\u0131 da olan o\u011flu
\nSeyit Abdulkadir, Musul kentine sald\u0131rarak babas\u0131n\u0131 kurtar\u0131r. \u015eeyh tekrardan
\nbir isyan geli\u015ftirmek istese de, yeniden esir d\u00fc\u015fer ve yine yenilir. \u015eeyh
\nUbeydullah, Mekke’ye s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilir. Orada s\u00fcrg\u00fcnde 1883 y\u0131l\u0131nda vefat
\neder. Geriye kalan yeniden boynu b\u00fck\u00fck, sinmi\u015f ve umutsuz bir halkt\u0131r. <\/p>\n
\nHareketi, Osmanl\u0131-Rus Sava\u015f\u0131yla (1877-1878) ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak geli\u015fim
\ng\u00f6stermi\u015ftir. Osmanl\u0131lar\u0131n Ruslar kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fc\u00e7 duruma d\u00fc\u015fmesinden
\nyararlan\u0131lm\u0131\u015f, d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerle olan \u00e7eli\u015fkilerinden yararlan\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\nAyr\u0131ca imparatorluktaki milli hareketlerden de etkilenilmi\u015ftir. K\u00fcrt toplumunda
\nyeni geli\u015fen beklentiler dikkate al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Hareket sadece din adamlar\u0131n\u0131n
\nde\u011fil, etkili di\u011fer \u00e7evrelerin de deste\u011fiyle k\u0131sa s\u00fcrede b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr. Merkez\u00ee
\nb\u00fcrokrasiden \u015fik\u00e2yetler ve milli istekler d\u00fczenlenen toplant\u0131larda dile
\ngetirilmi\u015f ve ama\u00e7 kapsam\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Hareket hem Osmanl\u0131 hem de \u0130ran
\nK\u00fcrdistan\u2019\u0131n\u0131n geni\u015f b\u00f6l\u00fcmlerinde etkili olmu\u015f ve askeri form kazanm\u0131\u015ft\u0131r.
\nResmi bir devlete d\u00f6n\u00fc\u015fmesi i\u00e7in d\u00f6nemin hegemonik g\u00fc\u00e7lerinden birinin veya
\nbirka\u00e7\u0131n\u0131n deste\u011fi yeterli olacakt\u0131r. Ancak bu destek g\u00f6sterilmemi\u015ftir. \u0130ran ve
\nOsmanl\u0131 devletlerinin Bat\u0131l\u0131 hegemon g\u00fc\u00e7lerin t\u00fcm isteklerini kabul etmeleri,
\nbu deste\u011fin esirgenmesinde temel etken olmu\u015ftur. Destek Osmanl\u0131 ve \u0130ran
\ndevletlerinden yana g\u00f6sterilince, bu b\u00fcy\u00fck isyan hareketinin tasfiye edilmesi
\nde kolay olmu\u015ftur demektedir. <\/p>\n
\nstratejisi \u00fczerine \u015fu ger\u00e7ekli\u011fe dikkat \u00e7ekmektedir: \u201cSultan \u0130kinci Abd\u00fclhamit
\nd\u00f6neminde meydana gelen bu hareketten sultanl\u0131k \u00f6nemli dersler \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r.
\nBedirxan Bey ailesine uygulanan y\u00f6ntem aynen Ubeydullah Nehr\u00ee ailesi \u00fczerinde
\nde denenmi\u015ftir. \u0130stanbul\u2019a ta\u015f\u0131n\u0131p onlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla K\u00fcrtlerin bir k\u0131sm\u0131
\nkontrol alt\u0131na al\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r . <\/p>\n
\ntarihsel d\u00f6neme\u00e7ler K\u00fcrt toplumuna \u00f6zg\u00fc bir sosyal olay de\u011fildir. Her toplum
\nkendisini anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, bu d\u00f6neme\u00e7leri ele alarak anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ve
\nbu d\u00f6neme\u00e7ler, eskinin y\u0131k\u0131lmas\u0131 \u00fczerine geli\u015fen yeniyi ifade eder. Toplumsal
\n\u00f6rg\u00fctlenmeler de\u011fi\u015fik ekonomik tarz, de\u011fi\u015fik siyasal de\u011fi\u015fikliklerle olur.
\nK\u00fclt\u00fcrel alanlarda de\u011fi\u015fiklikler olur. Bu de\u011fi\u015fiklikler birden bire olmaz. Eski
\nyeniyi i\u00e7inde ta\u015f\u0131r. Yeni eskiyi olu\u015fturur. Son tahlilde toplumsal olaylar,
\ndevrimsel bir \u00e7izgiyi takip ederler. K\u00fcrt Toplumu evrimle birlikte d\u0131\u015f
\nm\u00fcdahalelerden daha \u00e7ok etkilenmi\u015ftir. Toplumsal de\u011fi\u015fimi genellikle d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler
\nbelirlemi\u015flerdir. K\u00fcrt toplumunun ya\u015fam\u0131na \u00e7ok say\u0131da yabanc\u0131 girmi\u015ftir.
\nBunlar\u0131n her biri, bir de\u011fi\u015fiklik yapm\u0131\u015f ve bir d\u00f6nemi ifade etmi\u015flerdir. Bu
\nd\u00f6neme\u00e7lerin bir tanesi de 19. yy\u2019da Emirliklerin y\u0131k\u0131lmas\u0131 ve isyanlar\u0131n
\nbast\u0131r\u0131lmalar\u0131n ard\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan durumdur. Bu durum kimi K\u00fcrt \u00f6zelli\u011fini
\ngeri iterken, kimisini ba\u015fat hale getirmi\u015ftir. Toplumsal sadakat noktalar\u0131
\nde\u011fi\u015fmi\u015f, toplumun en kutsal kavram\u0131 de\u011fi\u015fmi\u015ftir. Bu tabakala\u015fmada ve
\ns\u0131n\u0131fla\u015fmada de\u011fi\u015fiklikler olmu\u015ftur. (A\u015firet\u00e7ilik ve Milliyet\u00e7ilik) <\/p>\n
\nsahte ve daha yapay iki elitist kategori geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bunlardan ilki daha
\n\u00e7ok M\u00eerlerin yan\u0131nda bar\u0131nan k\u00e2hyalar\u0131n, Osmanl\u0131ya ajanl\u0131k yapanlar\u0131n ve
\ntoplumda de\u011fer g\u00f6rmeyen tiplemelerin a\u011fa olarak ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r. Di\u011feri ise,
\ntoplumun belle\u011finde \u00e7\u00f6z\u00fcm g\u00fcc\u00fc olarak alg\u0131lanan M\u00eerlerin ortadan kalkmalar\u0131yla,
\nolu\u015fan kaos ortam\u0131nda yerlerine alan dini liderlerin ge\u00e7mesidir. <\/p>\n
\nwww.lekolin.info -www.navendalekolin.com -http:\/\/kursam.org\/index.html<\/strong><\/p>\n