{"id":7769,"date":"2020-03-15T02:05:10","date_gmt":"2020-03-14T23:05:10","guid":{"rendered":"http:\/\/lekolin.org\/goc-zoraki-iskan-ve-kurdistandaki-demografik-yapinin-degistirilmesi-4\/"},"modified":"2020-03-15T02:05:10","modified_gmt":"2020-03-14T23:05:10","slug":"goc-zoraki-iskan-ve-kurdistandaki-demografik-yapinin-degistirilmesi-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/goc-zoraki-iskan-ve-kurdistandaki-demografik-yapinin-degistirilmesi-4\/","title":{"rendered":"G\u00f6\u00e7, zoraki isk\u00e2n ve K\u00fcrdistan\u2019daki demografik yap\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi-4"},"content":{"rendered":"<p>26 Aral\u0131k 2016 Pazartesi Saat 11:29<\/p>\n<\/p>\n<div class=\"detail content_14\" id=\"text_detail\">\n<div class=\"newsImage\">\n<b>K\u00fcrdistan\u2019da ilk g\u00f6\u00e7, &#8220;Da\u011flar \u00dclkesine&#8221; sefer d\u00fczenleyen S\u00fcmerler taraf\u0131ndan esir al\u0131nan bir k\u0131s\u0131m K\u00fcrtlerin G\u00fcney Mezopotamya&#8217;ya s\u00fcrg\u00fcnleri ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Esir al\u0131nan K\u00fcrtler, S\u00fcmerlerin varo\u015flar\u0131nda ya\u015fam m\u00fccadelesi vermek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Bu ilk g\u00f6\u00e7 dalgas\u0131ndan sonra K\u00fcrtler  b\u00f6lgesel i\u015fgalciler taraf\u0131ndan sistematik g\u00f6\u00e7e mecbur b\u0131rak\u0131lacaklard\u0131r <\/b><\/p>\n<p>\t\t\t\t\t\t\t <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/5066-1.jpg\">\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n<p><strong>K\u00fcrdistan\u2019da Demografik Yap\u0131n\u0131n De\u011fi\u015ftirilmesi, Uygulanan<br \/>\nPolitikalar ve Bu Politikalar\u0131n Yol A\u00e7t\u0131\u011f\u0131 Sonu\u00e7lar<\/strong><\/p>\n<p class=\" \">K\u00fclt\u00fcrel tarih ba\u011flam\u0131nda yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, K\u00fcrtlerin<br \/>\nbinlerce y\u0131ll\u0131k ba\u015fat bir tarihe sahip olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn temel<br \/>\nniteli\u011fi kabile ve a\u015firet formlar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc ya\u015famas\u0131, tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k<br \/>\nekonomisinde devrimsel bir rol oynamas\u0131d\u0131r. Verimli Hilal k\u00fclt\u00fcr\u00fc insanl\u0131k<br \/>\ntarihinde ne kadar rol oynam\u0131\u015fsa, K\u00fcrtlerin ve bu co\u011frafyan\u0131n halklar\u0131n\u0131n<br \/>\nk\u00fclt\u00fcrel tarihteki rolleri de ona denktir. Tarihte mezolitik ve neolitik<br \/>\nd\u00f6nemlerin (M.\u00d6. 15000-4000) merkez\u00ee k\u00fclt\u00fcr\u00fcd\u00fcr. \u00c7in\u2019den ve Hint\u2019ten Avrupa\u2019ya<br \/>\nkadar t\u00fcm neolitik toplum k\u00fclt\u00fcrlerini beslemi\u015ftir. K\u00fclt\u00fcrel yay\u0131lman\u0131n<br \/>\nizlerini hem genetik hem de etimolojik y\u00f6ntemlerle bu alanlarda tespit<br \/>\nedebilmekteyiz. Yakla\u015f\u0131k olarak ve tespit edilebildi\u011fi kadar\u0131yla Verimli Hilal<br \/>\nmerkezli on iki bin y\u0131ll\u0131k bir k\u00fclt\u00fcrel \u00f6nderlik s\u00f6z konusudur. \u0130nsanl\u0131k<br \/>\ntarihinde hi\u00e7bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn bu denli uzun ve kapsaml\u0131, g\u00fcne\u015f gibi ayd\u0131nlat\u0131c\u0131,<br \/>\n\u0131s\u0131t\u0131c\u0131 ve besleyici bir rol oynad\u0131\u011f\u0131na tan\u0131k de\u011filiz. Varsa da, rolleri<br \/>\ns\u0131n\u0131rl\u0131 ve y\u00fczeyseldir.<\/p>\n<p class=\" \">Ayn\u0131 zamanda Proto K\u00fcrtlerin uygarl\u0131kla da ili\u015fkileri \u00e7ok<br \/>\nyo\u011fun olmu\u015ftur. \u0130ki y\u00f6nl\u00fc bir ili\u015fki t\u00fcm geli\u015fmelere damgas\u0131n\u0131 vurmu\u015ftur. \u0130lk<br \/>\ny\u00f6n\u00fcyle uygarl\u0131k k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn bask\u0131c\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc kent, s\u0131n\u0131f ve devlet<br \/>\nunsurlar\u0131yla hep \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 olmu\u015flard\u0131r. Bazen s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve bask\u0131n\u0131n merkezlerini<br \/>\nistila etmeye kadar varan hamleler (Babil\u2019in fethi, Ninova\u2019n\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131)<br \/>\nyaparken, g\u00fc\u00e7leri yetmeyince de \u00e7o\u011fu zaman da\u011flar\u0131n fethedilmez doruklar\u0131na<br \/>\n\u00e7ekilerek (Zagroslar\u0131n g\u00fcney eteklerinden Dersim\u2019e kadar benzer leh\u00e7eleri<br \/>\nkonu\u015fan Hewrami ve Zaza k\u00fclt\u00fcr\u00fc bu geli\u015fmelerle yak\u0131ndan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r)<br \/>\nvarl\u0131klar\u0131n\u0131 korumaya, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve \u00f6zg\u00fcr ya\u015famdan vazge\u00e7memeye \u00f6zen<br \/>\ng\u00f6stermi\u015flerdir. Bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn izleri bug\u00fcn bile olduk\u00e7a etkilidir. Da\u011f K\u00fcrtleri<br \/>\ndenilen kesim esas olarak bu hat \u00fczerinde yakla\u015f\u0131k be\u015f bin y\u0131l boyunca ya\u015fayan<br \/>\nHurri k\u00f6kenli kabilelerdir. Uygarl\u0131k k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle ili\u015fkilerinde ikinci y\u00f6n<br \/>\ngeli\u015ftirilen ili\u015fkileri olumlu de\u011ferlendirip benimseme ve \u00f6z\u00fcmseme temelinde<br \/>\nolmu\u015ftur. K\u00fcrt k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde uygarl\u0131\u011f\u0131n bu yans\u0131malar\u0131 kentli, s\u0131n\u0131fl\u0131 ve devletli<br \/>\nzihniyet ve kurumlar\u0131n olu\u015fmas\u0131 bi\u00e7iminde olmu\u015ftur. Bir\u00e7ok \u00f6rnekte<br \/>\nkar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201cYenemiyorsan benze\u015f ve \u00f6yle yen  kural\u0131 burada bir kez daha<br \/>\nkar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Guti, Mittani, Hitit, Urartu, Med, Pers ve Sasani<br \/>\n\u00f6rnekleri, kendilerine sald\u0131ran uygarl\u0131k g\u00fc\u00e7lerine kar\u015f\u0131 kendilerini bizzat<br \/>\nuygarl\u0131k olarak in\u015fa edip benze\u015ferek yenmeyi ve ayakta kalmay\u0131 ifade<br \/>\netmektedir. <\/p>\n<p class=\" \">K\u00fcrt halk\u0131 i\u00e7in en ba\u015fta \u015funu belirtmek gerekir,<br \/>\nK\u00fcrdistan\u2019da g\u00f6\u00e7ebelikten yerle\u015fikli\u011fe ge\u00e7i\u015f d\u00fczenli bir \u015fekilde geli\u015fmemi\u015ftir.<br \/>\nBu durum K\u00fcrdistan\u2019a kar\u015f\u0131 geli\u015ftirilen y\u00f6nelimler kar\u015f\u0131s\u0131nda d\u00fczensiz bir<br \/>\nseyir izlemi\u015ftir. Baz\u0131 d\u00f6nemlerde yerle\u015fik olan kabile ve a\u015firet sald\u0131r\u0131lar\u0131<br \/>\nkar\u015f\u0131s\u0131nda tekrardan g\u00f6\u00e7ebeli\u011fe ge\u00e7ebilmi\u015flerdir. A\u015firetlerin ovaya do\u011fru ini\u015f<br \/>\ne\u011filimi ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 bilinen bir ger\u00e7ektir. Ama herhangi bir istila kar\u015f\u0131s\u0131nda<br \/>\ntekrar da\u011flara \u00e7ekilmi\u015flerdir. Bu durum K\u00fcrtlerde merkezile\u015fmenin geli\u015fimini<br \/>\nzay\u0131flatm\u0131\u015ft\u0131r. A\u015firetlerde uzla\u015fma, da\u011flara ka\u00e7\u0131\u015f, direni\u015f ve i\u015fbirlik\u00e7ilik<br \/>\nayn\u0131 alanda birbirine yak\u0131n olan a\u015firetler i\u00e7inde geli\u015febiliyor. Egemen<br \/>\ng\u00fc\u00e7lerin etkileri zay\u0131flay\u0131p siyasi otoritede bo\u015fluk do\u011funca ovalara do\u011fru ini\u015f<br \/>\ntekrar ba\u015flayabilmektedir. Ama daha \u00e7ok ya\u015fam i\u00e7in tercih edilen yerler ova ile<br \/>\nda\u011f aras\u0131ndaki yerle\u015fkeler olmu\u015ftur. K\u0131smi olarak tar\u0131mc\u0131l\u0131k yapabilen bu<br \/>\na\u015firetlerin temel ge\u00e7im kayna\u011f\u0131 hayvanc\u0131l\u0131k olmu\u015ftur. <\/p>\n<p class=\" \">K\u00fcrdistan\u2019da demografik (n\u00fcfusla ilgilenen bilim dal\u0131)<br \/>\nyap\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fimi olumlu veya olumsuz olarak siyasi otoritenin kimler taraf\u0131ndan<br \/>\ny\u00f6netildi\u011fine ba\u011fl\u0131yd\u0131. K\u00fcrdistan\u2019da otorite bo\u015flu\u011fu do\u011fdu\u011fu d\u00f6nemlerde K\u00fcrtler<br \/>\nBeylikler, Mirler ve \u015eeyh\u2019ler yoluyla yar\u0131 \u00f6zerk \u015fekilde kendi kendilerini<br \/>\ny\u00f6netmi\u015flerdir.<span>\u00a0 <\/span>Onlar\u0131n n\u00fcfusunda ciddi<br \/>\nsorunlar yoktu, ne i\u00e7 g\u00f6\u00e7ler nede d\u0131\u015f g\u00f6\u00e7ler de bir art\u0131\u015f veya azalma s\u00f6z<br \/>\nkonusu de\u011fildi. K\u00fcrdistan\u2019\u0131n i\u015fgal edildi\u011fi d\u00f6nemlerde i\u015fgalci otoriteler s\u00f6z<br \/>\nkonusu vergilerin toplanmas\u0131, gen\u00e7lerin askere al\u0131nmas\u0131 vb. uygulamalardan<br \/>\nkaynakl\u0131 sorunlar ba\u015f g\u00f6sterdi\u011finde tedbir ama\u00e7l\u0131 i\u00e7 ve d\u0131\u015f g\u00f6\u00e7 K\u00fcrtlere<br \/>\ndayat\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 zamanda g\u00f6\u00e7ertilen K\u00fcrt n\u00fcfusu yerine farkl\u0131<br \/>\netnik yap\u0131ya sahip topluluklar\u0131, K\u00fcrt yerle\u015fkelerine yerle\u015ftiriyorlard\u0131. Bu<br \/>\nuygulamalarla siyasi otoriteye yak\u0131n topluluklar\u0131 K\u00fcrdistan\u2019\u0131n stratejik<br \/>\nnoktalar\u0131na konumland\u0131r\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n<p class=\" \"><strong>A.<span>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>K\u00fcrdistan\u2019daki<br \/>\nG\u00f6\u00e7\u2019e Tarihsel Giri\u015f ve Nedenleri<\/strong><\/p>\n<p class=\" \">K\u00fcrdistan yer alt\u0131 ve yer \u00fcst\u00fc zenginlikleriyle her zaman<br \/>\nOrtado\u011fu\u2019da \u00e7ekim merkezi olmu\u015ftur. Merkezi Uygarl\u0131\u011f\u0131n do\u011fu\u015f d\u00f6neminde kereste,<br \/>\nmaden ocaklar\u0131 gibi kaynaklar nas\u0131l ki en \u00f6nemli ticari kaynaklardand\u0131, bug\u00fcnde<br \/>\nhalen bu \u00f6nemini korumaktad\u0131r. K\u00fcrdistan\u2019da ilk g\u00f6\u00e7, &#8220;Da\u011flar \u00dclkesine&#8221;<br \/>\nsefer d\u00fczenleyen S\u00fcmerler taraf\u0131ndan esir al\u0131nan bir k\u0131s\u0131m K\u00fcrtlerin G\u00fcney<br \/>\nMezopotamya&#8217;ya s\u00fcrg\u00fcnleri ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Esir al\u0131nan bu K\u00fcrtler, S\u00fcmerlerin<br \/>\nvaro\u015flar\u0131nda ya\u015fam m\u00fccadelesi vermek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Bu ilk g\u00f6\u00e7<br \/>\ndalgas\u0131ndan sonra K\u00fcrtler  b\u00f6lgesel i\u015fgalciler (Asur, Elam, Babil, Pers ve<br \/>\nOsmanl\u0131\u2026) taraf\u0131ndan sistematik g\u00f6\u00e7 politikalar\u0131 ile yurtlar\u0131n\u0131 terk etmek<br \/>\nmecburiyetinde b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Sosyolojik analizini yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda yerle\u015fik ve<br \/>\nyar\u0131 g\u00f6\u00e7ebe hayat\u0131n\u0131 \u00f6rg\u00fctlemeye \u00e7al\u0131\u015fan K\u00fcrtler a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 toplumsal<br \/>\n\u00f6zelliklerini co\u011frafik konumundan alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu konuda \u00d6nderlik  \u2018\u2019K\u00fcrtler Da\u011f\u2019\u0131<br \/>\nesas alan bir savunma anlay\u0131\u015f\u0131, tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131kla beslenme k\u00fclt\u00fcr\u00fc<br \/>\nsayesinde otantik bir halk olarak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar varl\u0131klar\u0131n\u0131 korumu\u015flard\u0131r<br \/>\n\u2019\u2019der.(38) K\u00fcrdistan tarihine asl\u0131nda bu a\u00e7\u0131dan sava\u015flar tarihi dersek abartm\u0131\u015f<br \/>\nolmay\u0131z. Hi\u00e7bir zaman rahat y\u00fcz\u00fc g\u00f6rmemi\u015f bir halk ger\u00e7e\u011fi s\u00f6z konusu.<br \/>\nUygarl\u0131\u011f\u0131n ilk do\u011fu\u015f d\u00f6nemi sava\u015flarla ge\u00e7mi\u015f, bu uygarl\u0131klar\u0131n b\u00f6lgede<br \/>\nhegemonya olma giri\u015fimleri yine sava\u015flarla belirlenmi\u015ftir. Sava\u015f demek daha<br \/>\nfazla i\u015fgal, y\u0131k\u0131m, a\u00e7l\u0131k, yoksulluk ve g\u00f6\u00e7 demektir. Tarihte Asur-Akat<br \/>\nsald\u0131r\u0131lar\u0131, Bizans ile Sasaniler aras\u0131 sava\u015f (300 y\u0131l), Mo\u011follar-Ha\u00e7l\u0131<br \/>\nsald\u0131r\u0131lar\u0131, Osmanl\u0131-Safevililer aras\u0131 (400 y\u0131l) \u2026vs. Ya\u015fanan sava\u015flar oldu\u011fu<br \/>\ngibi K\u00fcrdistan topraklar\u0131nda cereyan etmi\u015ftir. <\/p>\n<p class=\" \">Ksenephon  K\u00fcrdistan \u00fclkesinde Acemlerden ka\u00e7an Yunan<br \/>\nordusunun durumunu anlat\u0131rken, Karduk \u00fclkesinin tarihin ilk ba\u015flar\u0131ndan<br \/>\nitibaren bir sava\u015f alan\u0131 oldu\u011funun kan\u0131t\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. \u201cAcemler, onlar\u0131n<br \/>\n(Yunanl\u0131lar\u0131n) yiyeceklerini k\u00f6ylerden ald\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce k\u00f6yleri ate\u015fe<br \/>\nverdiler. Ksenephon k\u00f6yleri yak\u0131lan k\u00f6yl\u00fclere yard\u0131m ederek, k\u00f6ylerin<br \/>\nyak\u0131lmas\u0131na meydan vermiyordu. Ancak Hisrof o d\u00fc\u015f\u00fcncede de\u011fildi. Yunanl\u0131lar da<br \/>\nHisrof\u2019un d\u00fc\u015f\u00fcncesine kat\u0131larak Karduk\u2019lar\u0131n k\u00f6ylerini yakmaya ba\u015flad\u0131lar.  Bu<br \/>\nilk belgeli anlat\u0131m\u0131n \u00f6rnekleri daha sonrada K\u00fcrtlerin her isyan\u0131nda ya da<br \/>\ndireni\u015finde kaderi gibi olacakt\u0131r. K\u00fcrdistan\u2019da \u00e7at\u0131\u015fan yabanc\u0131 g\u00fc\u00e7lerin her<br \/>\nikisi de Karduk k\u00f6ylerini yakm\u0131\u015ft\u0131r der. <\/p>\n<p class=\" \">B\u00fcy\u00fck \u0130skender\u2019in Do\u011fu\u2019ya yapm\u0131\u015f oldu\u011fu fetih seferi<br \/>\nK\u00fcrdistan\u2019\u0131n y\u0131k\u0131m\u0131 ile sonu\u00e7land\u0131. \u0130skender \u00f6ncesi hakim olan g\u00fc\u00e7lerle,<br \/>\n\u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra generalleri aras\u0131ndaki sava\u015flar ve generallerin birbirleri<br \/>\naras\u0131ndaki sava\u015flarda K\u00fcrdistan bir\u00e7ok defa el de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n<p class=\" \">Ayn\u0131 \u015fekilde M.S. 224 ile M.S. 645 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda<br \/>\nRomal\u0131larla Sasaniler aras\u0131nda onlarca sava\u015f ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ki devletin b\u00f6lgeye<br \/>\negemen olmak i\u00e7in verdikleri sava\u015flar\u0131n tamam\u0131 K\u00fcrt yerle\u015fim yerleri \u00fczerinde<br \/>\nolmu\u015ftur. K\u00fcrdistan\u2019da en kanl\u0131 sava\u015flar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6nemde neredeyse t\u00fcm<br \/>\nbu sava\u015flar Amed, Nusaybin ve Urfa \u00e7evrelerinde y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Sasaniler,<br \/>\nRomal\u0131lardan ald\u0131klar\u0131 y\u0131ll\u0131k vergiyi alamad\u0131klar\u0131 zaman Roma\u2019n\u0131n denetimindeki<br \/>\nK\u00fcrt \u015fehirlerine sald\u0131rm\u0131\u015f, ya da Harran vb. alanlarda tar\u0131mla u\u011fra\u015fan K\u00fcrtleri<br \/>\nya talan etmi\u015f ya da katletmi\u015ftir. Med sonras\u0131 K\u00fcrtler adl\u0131 kitab\u0131nda Tori<br \/>\nEbul Fara\u00e7\u2019tan aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re sava\u015flar s\u00fcrecinde s\u00fcrekli ku\u015fatma alt\u0131nda<br \/>\nbulunan Amed, Urfa, Nusaybin ve di\u011fer kaleler hangi g\u00fc\u00e7 taraf\u0131ndan al\u0131n\u0131rsa<br \/>\nard\u0131ndan katliamlar ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r demektedir. Dini inan\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131<br \/>\nSasaniler\u2019e daha yak\u0131n olan K\u00fcrtler \u00e7o\u011funlukla sava\u015flarda Sasaniler\u2019i<br \/>\ndesteklemelerine ra\u011fmen her iki taraftan da zarar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Sava\u015flar s\u0131ras\u0131nda<br \/>\nDicle ve F\u0131rat nehirlerinden biri s\u00fcrekli olarak Sasani ve Romal\u0131\u2019lar aras\u0131nda<br \/>\nde\u011fi\u015fen s\u0131n\u0131r olmu\u015ftur. Ama Romal\u0131\u2019lar ve Sasaniler aras\u0131ndaki her t\u00fcrl\u00fc<br \/>\nanla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n sonucunda sava\u015flar K\u00fcrdistan\u2019da yap\u0131lmaktayd\u0131. Bundan dolay\u0131 en<br \/>\n\u00e7ok etkilenenlerde K\u00fcrtler oluyordu. Sasaniler ile Romal\u0131lar aras\u0131ndaki<br \/>\nsava\u015flar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar, ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri katliamlar\u0131n boyutlar\u0131<br \/>\ng\u00fcn\u00fcm\u00fczle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sava\u015flar\u0131n y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha anla\u015f\u0131l\u0131rd\u0131r. \u00d6rne\u011fin<br \/>\nM.S. 503 y\u0131l\u0131nda Amed\u2019i ku\u015fatan Sasaniler, buray\u0131 Romal\u0131\u2019lar\u0131n elinden<br \/>\nald\u0131klar\u0131nda, \u201con binlerce ki\u015fiyi katletmi\u015flerdir. (39) On binlerle hesaplanan<br \/>\ntutsak ve katletme sava\u015flar\u0131 s\u0131ras\u0131nda, \u015fehirlerden bile da\u011flara ka\u00e7\u0131\u015flar<br \/>\nolmu\u015ftur. Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda yerle\u015fik tar\u0131m yapanlar da sadece ba\u011f bozumu<br \/>\ns\u0131ras\u0131nda k\u00f6ylere inmi\u015flerdir.<\/p>\n<p class=\" \">M.S. 928 y\u0131l\u0131nda Arap egemenli\u011finin zay\u0131flamas\u0131 sonucunda<br \/>\nBizansl\u0131lar\u0131n K\u00fcrdistan\u2019a y\u00f6nelik yeni bir sald\u0131r\u0131lar\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu<br \/>\nsald\u0131r\u0131lar s\u0131ras\u0131nda Mara\u015f gibi M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n elindeki baz\u0131 \u015fehirler tekrar<br \/>\ngeri al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. M.S 958-959 y\u0131llar\u0131nda Amed, Ad\u0131yaman ve Urfa y\u00f6releri y\u0131k\u0131ma<br \/>\nu\u011frat\u0131l\u0131r. Yine Bizans ordular\u0131 M.S 965-966 y\u0131llar\u0131nda Amed, Nusaybin ve<br \/>\nAntakya y\u00f6relerini ya\u011fmalay\u0131p y\u0131k\u0131ma u\u011fratt\u0131lar. Bu \u015fekilde ard\u0131-arkas\u0131<br \/>\nkesilmeyen sald\u0131r\u0131lar kar\u015f\u0131s\u0131nda Mervani K\u00fcrt devletinin elinde sadece Amed ve<br \/>\nFarqin (Silvan) kal\u0131r. Arada kalan t\u00fcm b\u00f6lge Bizansl\u0131lar\u0131n eline ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n<p class=\" \">Abbasilerin zay\u0131flamas\u0131yla beraber yeni bir g\u00fc\u00e7 olarak<br \/>\nortaya \u00e7\u0131kan T\u00fcrkler ba\u015fta Abbasilerin askeri vurucu g\u00fcc\u00fcyken yava\u015f yava\u015f<br \/>\niktidar\u0131n sahibi olurlar. Abbasi halifesi Mehdi (Muhammed el-Mehd\u00ee bin Abdull\u00e2h<br \/>\nMans\u00fbr 775-785 on y\u0131l halifelik yapm\u0131\u015ft\u0131r) zaman\u0131nda T\u00fcrkmen boylar\u0131 Adana,<br \/>\nMara\u015f, G\u00f6yn\u00fck, Malatya, Amed, Ahlat ve Malazgirt civar\u0131na yerle\u015ftirildiler.<br \/>\nNeredeyse K\u00fcrdistan\u2019\u0131n demografik yap\u0131s\u0131 de\u011fi\u015ftirilir. Bu uygulama di\u011fer<br \/>\nhalifeler d\u00f6neminde de devam etti. Abbasiler kendilerini Bizansl\u0131lardan<br \/>\nkorumak, daha fazla toprak elde etmek i\u00e7in bu yolu kullan\u0131rken buralardan<br \/>\nAnadolu i\u00e7lerine do\u011fru sald\u0131r\u0131lar yapmay\u0131 da hedeflemi\u015flerdi. 1071 y\u0131l\u0131ndan<br \/>\n\u00f6nce Sel\u00e7uklu T\u00fcrkmen boylar\u0131 Anadolu\u2019ya s\u0131zmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. D\u00fczensiz ak\u0131nc\u0131<br \/>\nsald\u0131r\u0131lar\u0131yla Anadolu\u2019nun \u00e7e\u015fitli yerlerine kadar ilerleyen bu gruplar talan<br \/>\nyapt\u0131ktan sonra tekrar s\u0131n\u0131rlar\u0131na \u00e7ekiliyorlard\u0131. K\u00fcrtlerle de yer yer<br \/>\n\u00e7at\u0131\u015fmalar geli\u015fiyordu. K\u00fcrdistan bu ak\u0131nc\u0131 boylar\u0131n\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan da<br \/>\netkilenmi\u015fti. 1071 Malazgirt sava\u015f\u0131ndan sonra, daha \u00f6nce \u00e7e\u015fitli sava\u015flarda<br \/>\nBizans ve T\u00fcrkler taraf\u0131ndan ku\u015fat\u0131lan ve ele ge\u00e7irilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan Amed<br \/>\nB\u00f6lgesi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumu\u015ftur.<\/p>\n<p class=\" \">16.yy\u2019a gelindi\u011finde Safevi-Osmanl\u0131 imparatorluklar\u0131n\u0131n<br \/>\nb\u00f6lge hegemonyas\u0131 i\u00e7in y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f olduklar\u0131 sava\u015f\u0131n merkezi K\u00fcrdistan\u2019d\u0131r. 400<br \/>\ny\u0131l boyunca devam edecek olan bu sava\u015f K\u00fcrdistan halk\u0131na katliam, talan, y\u0131k\u0131m<br \/>\nve g\u00f6\u00e7ten ba\u015fka bir \u015fey getirmemi\u015ftir. Safevi imparatorlu\u011fu ideolojik olarak<br \/>\n\u015eia \u2019l\u0131\u011fa dayan\u0131rken, Osmanl\u0131 imparatorlu\u011fu ise \u0130slam\u2019\u0131n S\u00fcnni mezhebini esas<br \/>\nal\u0131r. Her iki imparatorluk aras\u0131nda ki mezhep fark\u0131n\u0131n ceremesini en fazla<br \/>\nK\u00fcrtler \u00e7ekeceklerdir. Safeviler s\u0131n\u0131r\u0131n her iki taraf\u0131nda ki alevi-k\u0131z\u0131l ba\u015f<br \/>\nK\u00fcrt a\u015firetlerini yanlar\u0131na \u00e7ekerken, Osmanl\u0131larda s\u0131n\u0131r\u0131n her iki taraf\u0131ndaki<br \/>\nS\u00fcnni K\u00fcrtleri \u00f6rg\u00fctleyecektir. Her sava\u015fta yenilen hangi taraf olursa olsun<br \/>\nkaybeden yine K\u00fcrtler olmu\u015ftur. Osmanl\u0131lar sava\u015fta yenilgiyle \u00e7\u0131km\u0131\u015fsa sebebi<br \/>\nAlevi K\u00fcrtlerdir onlar\u0131 katliam ve s\u00fcrg\u00fcn bekler. Safeviler yenilmi\u015fse S\u00fcnni<br \/>\nK\u00fcrtlere g\u00f6\u00e7 ve katliam dayat\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin: \u201c\u015eah Tehmas\u0131p K\u00fcrtleri Osmanl\u0131lara<br \/>\nkar\u015f\u0131 kullanmak amac\u0131yla Mansur a\u015firetini \u00f6rg\u00fctleyip, silahland\u0131rarak Erzurum\u2019a<br \/>\ng\u00f6\u00e7ertirmi\u015ftir. Baz\u0131 verilere g\u00f6re 30.000 aile bu ama\u00e7la k\u00f6ylerinde zorla<br \/>\ns\u0131n\u0131rlar\u0131 muaheze etmek i\u00e7in g\u00f6t\u00fcrt\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr\u2026 Yine \u015eah \u0130smail \u0130ran\u2019\u0131n do\u011fu ve<br \/>\ng\u00fcney do\u011fu s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 \u00d6zbek sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 savunmak i\u00e7in \u015fuan Kuzey<br \/>\nK\u00fcrdistan olarak bilinen co\u011frafyadan Qermani a\u015firetinin \u00e7o\u011funlu\u011funu Horasan\u2019a<br \/>\nzorla g\u00f6\u00e7 ettirmi\u015ftir. Bu g\u00f6\u00e7 ilk defa K\u00fcrtlerin Horasan\u2019a g\u00f6\u00e7 ettirilmesidir.<br \/>\nK\u00fcrtleri s\u0131n\u0131rlarda siper etme siyaseti \u015eah \u0130smail\u2019den sonrada s\u00fcrd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<br \/>\nZira \u00d6zbek k\u00f6kenli Abdul Mu-imenin Me\u015fhed\u2019e sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda kenti savunan K\u00fcrtler<br \/>\nolmu\u015ftur. Horasan\u2019a en b\u00fcy\u00fck K\u00fcrt g\u00f6\u00e7\u00fc 1598 de olmu\u015ftur. \u0130lk Kuzeyden K\u00fcrtler<br \/>\nTehran-Veramine g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr, oradan da Horasan\u2019a yerle\u015ftirildiler. Net olmamakla<br \/>\nbirlikte 45 bin aile o d\u00f6nemde Safeviler taraf\u0131ndan Horasan\u2019a g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<br \/>\nNadir \u015eah Horasan\u2019dan 5 bin K\u00fcrt aileyi Osmanl\u0131lara kar\u015f\u0131 Erzurum\u2019a yerle\u015ftirir.<br \/>\n2000 aileyi de Gilan (mazenderan-re\u015ft) Ruslar\u0131 engellemek i\u00e7in g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Baz\u0131<br \/>\nkaynaklara g\u00f6re bu tarihten \u00f6ncede K\u00fcrtler, Gilan\u2019a g\u00f6\u00e7 etmi\u015flerdir. Fakat<br \/>\nNadir \u015fah\u0131n politik-askeri nedenlerden dolay\u0131 2000 K\u00fcrt aileyi Gilan\u2019a zorla<br \/>\ng\u00f6\u00e7 ettirdi\u011finden \u015f\u00fcphe yoktur. \u015euan Gilan\u2019da 60 civar\u0131nda K\u00fcrt k\u00f6y\u00fc<br \/>\nbulunmaktad\u0131r. Horasan\u2019da 1.5 milyon K\u00fcrt A\u015fhan, B\u0131cnurd, Cacarm, Sebzewar,<br \/>\nNi\u015fapur, Qu\u00e7an, \u00c7\u0131naran ve Me\u015fhede yay\u0131lm\u0131\u015f durumdad\u0131r.<span>\u00a0 <\/span>Her ne kadar kendi k\u00fclt\u00fcrlerini k\u0131smen<br \/>\nkorumu\u015f olsalar da, \u0130ran\u2019a ulus-devletin geli\u015fiyle birlikte b\u00fcy\u00fck oranda sistematik<br \/>\nasimilasyon politikalar\u0131na tabi tutulmu\u015flard\u0131r. (40)<\/p>\n<p class=\" \">1639-Kasr-\u0131 \u015eirin anla\u015fmas\u0131yla K\u00fcrdistan resmen ikiye<br \/>\nb\u00f6l\u00fcn\u00fcr. Bu anla\u015fmadan sonra her iki imparatorluk s\u00f6z\u00fcm ona s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131<br \/>\ng\u00fcvenceye almak i\u00e7in yeni demografik de\u011fi\u015fimleri g\u00fcndemlerine al\u0131rlar.<br \/>\nOsmanl\u0131lar kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki alevi-k\u0131z\u0131lba\u015f K\u00fcrtlerin bir\u00e7o\u011funu Anadolu<br \/>\ni\u00e7lerine, bat\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131na ve bir k\u0131sm\u0131n\u0131 da S\u00fcnni K\u00fcrtlerin bulundu\u011fu alanlara<br \/>\ns\u00fcrg\u00fcn ederler. Safeviler de ayn\u0131 uygulamay\u0131 S\u00fcnni K\u00fcrtlere uygulayarak n\u00fcfusun<br \/>\nb\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kuzey s\u0131n\u0131rlar\u0131na s\u00fcrg\u00fcn ederler. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu bu<br \/>\nyerlere T\u00fcrkmenleri yerle\u015ftirirken Safevi \u0130mparatorlu\u011fu ise \u015eii k\u00f6kenli<br \/>\nAzerileri ve di\u011fer topluluklar\u0131 s\u00fcrekli K\u00fcrdistan\u2019a yerle\u015ftirmeye<br \/>\n\u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Her iki taraf da s\u00fcrg\u00fcn ettikleri K\u00fcrtlerin mal varl\u0131klar\u0131na ve<br \/>\ntopraklar\u0131na el koyarak bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 devlet m\u00fclk\u00fcne ge\u00e7irirler. Geriye<br \/>\nkalanlar\u0131 da bu alanlara yerle\u015ftirdikleri d\u00f6nmelere, T\u00fcrk e\u015frafa ve kendi<br \/>\nyanda\u015f\u0131 K\u00fcrtlere t\u0131mar olarak da\u011f\u0131t\u0131rlar. Bu uygulamayla her iki taraf\u0131n<br \/>\ns\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fini K\u00fcrtler sa\u011flam\u0131\u015f olacakt\u0131r. \u201c K\u00fcrtler, zaman\u0131nda<br \/>\nSafevi h\u00fck\u00fbmdar\u0131 \u015eah Abbas taraf\u0131ndan binlerce K\u00fcrd\u00fcn s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderildi\u011fi<br \/>\n\u0130ran&#8217;\u0131n kuzeydo\u011fusunda kalan b\u00f6lge ba\u015fta olmak \u00fczere, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Afganistan<br \/>\ns\u0131n\u0131rlar\u0131ndaki b\u00f6lgelerde 1500&#8217;lerden beri ya\u015famaktad\u0131rlar. Zaman\u0131nda s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilmi\u015flerin<br \/>\n\u00e7o\u011funlu\u011fu nihayetinde Afganistan&#8217;\u0131n i\u00e7lerine ilerlemi\u015f, Herat ve di\u011fer bat\u0131<br \/>\nAfganistan \u015fehirlerine yerle\u015fmi\u015flerdir. 16. y\u00fczy\u0131lda Afganistan&#8217;daki K\u00fcrt<br \/>\nkolonilerinin n\u00fcfusu on binleri bulmaktayd\u0131. (41) Bug\u00fcn de yakla\u015f\u0131k bir bu\u00e7uk<br \/>\nmilyon K\u00fcrt buralarda ya\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p class=\" \">\u00d6zelikle Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funda iskan ve g\u00f6\u00e7 ile<br \/>\ndemografik yap\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi politikalar\u0131, g\u00fcvenlik eksenli geli\u015ftirilen<br \/>\nbir stratejiydi. Nitekim \u0130ttihat\u00e7\u0131lar daha sonra bu politikalara derinlik<br \/>\nkazand\u0131rarak Ermeni, Rum, Asuri ve K\u00fcrtlere kar\u015f\u0131 \u00e7ok ac\u0131mas\u0131zca hayata<br \/>\nge\u00e7ireceklerdir. Bu politikalar\u0131n\u0131n tarihi, iki karakteristik n\u00fcfus hareketi<br \/>\nile \u00f6zetlenebilir. Biri  \u0130mparatorlu\u011fun kendi politik g\u00fcc\u00fcne ba\u011fl\u0131 olarak<br \/>\n\u015fekillenen ve fethedilen topraklar\u0131n kolonizasyonu i\u00e7in d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fck bir n\u00fcfus<br \/>\nhareketi olarak ger\u00e7ekle\u015fendir. Di\u011feri ise  1683 Viyana yenilgisinin yan\u0131nda<br \/>\n\u00f6zellikle Rusya\u2019n\u0131n 1800\u2019li y\u0131larda Kafkasya ve Balkanlarda ki yay\u0131lmac\u0131<br \/>\npolitikalardan kaynakl\u0131 g\u00f6\u00e7e zorlanan T\u00fcrk, Pomak, M\u00fcsl\u00fcman halklar ve Osmanl\u0131<br \/>\nyan\u0131nda yer alm\u0131\u015f n\u00fcfusun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Osmanl\u0131 topraklar\u0131na s\u00fcr\u00fclmesiyle<br \/>\nuygulanacak olan isk\u00e2n politikalar\u0131 olarak a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kand\u0131r. Bu de\u011fi\u015fim i\u00e7<br \/>\npolitika meselesi olarak kabul edilen, g\u00f6\u00e7ebelerin isk\u00e2n\u0131 meselesine yakla\u015f\u0131m\u0131<br \/>\nda etkilemi\u015ftir. Osmanl\u0131 d\u00f6neminde Anadolu\u2019ya y\u00f6nelmi\u015f olan bu yay\u0131lmac\u0131<br \/>\nhareket, \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun temel felsefesi olmu\u015f ve i\u015fgal edilen yeni alanlara<br \/>\nT\u00fcrk unsurlar\u0131n g\u00f6\u00e7 etmesi ola\u011fan bir hale gelmi\u015ftir. Osmanl\u0131 Beyli\u011fi, g\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc<br \/>\nn\u00fcfus ve kolonizasyon politikas\u0131 gere\u011fi her fetih sonras\u0131, topraklar\u0131n etnik-dinsel<br \/>\nkompozisyonuna m\u00fcdahale ediyordu. Anadolu\u2019da nas\u0131l ki fetih sonras\u0131 bu<br \/>\npolitikalar sistemli y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc, Balkanlar\u2019da da her fetih ve kolonizasyon<br \/>\nsistemli bir sevk ve isk\u00e2n politikas\u0131 e\u015fli\u011finde y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyordu. Bunun i\u00e7in<br \/>\nAnadolu halk\u0131ndan bir miktar n\u00fcfus, sistemli bir \u015fekilde fethedilen<br \/>\n(Balkanlara) topraklara transfer ediliyordu. Evlad-\u0131 fatihan denilen ve fetih<br \/>\nhareketine kat\u0131lanlar\u0131n g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak gelip yerle\u015fmelerine ek olarak,<br \/>\nfethedilen yerlerin \u201c\u015fenlendirilmesi  i\u00e7in daha kalabal\u0131k bir insan kitlesine<br \/>\nihtiya\u00e7 oluyordu. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun kan kaybetme, zay\u0131flama s\u00fcrecine<br \/>\ngirmesiyle birlikte K\u00fcrt beylerinin haklar\u0131na k\u0131s\u0131tlamalar getirilmeye<br \/>\nba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. A\u011f\u0131r vergiler ve askere al\u0131nma durumlar\u0131 K\u00fcrt toplumu i\u00e7inde<br \/>\nhuzursuzlu\u011fa ve dolay\u0131s\u0131yla \u00e7at\u0131\u015fmalara neden oluyordu. Bu \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n yan\u0131<br \/>\ns\u0131ra baz\u0131 K\u00fcrt beyliklerinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k aray\u0131\u015flar\u0131, Osmanl\u0131\u2019y\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 derecede<br \/>\nkayg\u0131land\u0131r\u0131yordu. Yine K\u00fcrt n\u00fcfusunun 3\/1\u2019inin g\u00f6\u00e7ebe \u015fekilde ya\u015famas\u0131,<br \/>\nOsmanl\u0131n\u0131n merkezile\u015fme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in ciddi bir sorundu. 1800 y\u0131llar\u0131na<br \/>\ngelindi\u011finde Avrupa\u2019da geli\u015fen ulus-devlet kar\u015f\u0131s\u0131nda gerileyen Osmanl\u0131,<br \/>\nTanzimat (1839-1878) kanunlar\u0131yla adeta Avrupa\u2019daki ulus-devlet yap\u0131lanmas\u0131n\u0131<br \/>\ntaklit ederek imparatorlu\u011fun modernle\u015fmesi ve merkezile\u015fmesi projesine ba\u011fl\u0131 olarak<br \/>\ng\u00f6\u00e7ebelerin isk\u00e2n meselesi, merkezi otoritenin sa\u011flanmas\u0131n\u0131n bir \u00f6nko\u015fulu<br \/>\nolarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yordu. Bunun i\u00e7in, n\u00fcfus sicil b\u00fcrolar\u0131 imparatorlu\u011fun t\u00fcm<br \/>\nvilayetlerinde a\u00e7\u0131l\u0131r. K\u00fcrtlerin, g\u00f6\u00e7ebe a\u015firetlerin isk\u00e2n\u0131 \u00f6nemli bir sorun<br \/>\nolarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. K\u00fcrt g\u00f6\u00e7ebelerin isk\u00e2n\u0131 meselesi, g\u00fcvenlik ve ekonomik gibi<br \/>\nkayg\u0131lardan daha \u00e7ok, eldeki topraklar \u00fczerinde h\u00e2kimiyetin art\u0131r\u0131lmas\u0131<br \/>\nmeselesi olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Sahipsiz topraklara yap\u0131lan her isk\u00e2n bir n\u00fcfus<br \/>\nsay\u0131m\u0131 ile birlikte ger\u00e7ekle\u015fiyor, ard\u0131ndan askeri yoklamalar yap\u0131l\u0131yor ve bu<br \/>\ntopraklar\u0131n vergilendirilmesi sa\u011flan\u0131yordu. Ancak, isk\u00e2n projesine g\u00f6\u00e7ebelerin<br \/>\ndireni\u015flerini k\u0131rmakta devlet zorlan\u0131yordu. \u00dcstelik isk\u00e2n sonras\u0131 dahi, bu<br \/>\ng\u00f6\u00e7ebeler sorun olmaya devam ediyorlard\u0131. Ba\u015flarda devlet 50 ya da 100 g\u00f6\u00e7ebe<br \/>\naile i\u00e7in bir a\u015firet grubu olu\u015fturdu\u011fundan, g\u00f6\u00e7er gruplar a\u015firete<br \/>\nba\u011flanam\u0131yordu. Bu durumda yeni bir isk\u00e2n politikas\u0131 belirlendi ve g\u00f6\u00e7erlerin<br \/>\nmevcut k\u00f6ylere da\u011f\u0131t\u0131larak isk\u00e2nlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc. Da\u011f\u0131t\u0131lacak g\u00f6\u00e7er aile say\u0131s\u0131<br \/>\n\u015f\u00f6yle belirlenmi\u015ftir: 20 hanelik bir k\u00f6ye 5-6 aile, 30 hanelik bir k\u00f6y i\u00e7in 7-8<br \/>\ng\u00f6\u00e7er aile ve 40-50 hanelik bir k\u00f6y i\u00e7in 10-20 g\u00f6\u00e7er ailenin isk\u00e2n\u0131<br \/>\nger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. G\u00f6\u00e7ebelere y\u00f6nelik en b\u00fcy\u00fck isk\u00e2n hareketi F\u0131rka-\u0131 \u0130slahiye<br \/>\nolup  \u00c7ukurova, Gavurda\u011f\u0131, K\u00fcrt da\u011f\u0131 ve Kozan civar\u0131nda 26 g\u00f6\u00e7ebe a\u015firetin,<br \/>\ng\u00fcneyden gelen M\u0131s\u0131rl\u0131 Mehmet Ali Pa\u015fa\u2019n\u0131n tehdidini perdelemek amac\u0131yla hayata<br \/>\nge\u00e7irilmi\u015ftir.<\/p>\n<p class=\" \">Yine 1808\u2019de tahta \u00e7\u0131kan II. Mahmud, ilkin K\u00fcrdistan&#8217;\u0131<br \/>\nOsmanl\u0131&#8217;n\u0131n merkezi otoritesine kay\u0131ts\u0131z-\u015farts\u0131z ba\u011flama ve merkezi otoritenin<br \/>\nen \u00fccra k\u00f6\u015feye kadar dayat\u0131lmas\u0131 politikalar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu s\u00fcre\u00e7 1831<br \/>\ny\u0131l\u0131nda t\u0131mar sistemini sona erdirir.<span>\u00a0<br \/>\n<\/span>Daha sonra gelen Abd\u00fclmecid vak\u0131flar\u0131n topraklar\u0131n\u0131n \u00e7ok az k\u0131sm\u0131<br \/>\nd\u0131\u015f\u0131nda, Osmanl\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki t\u00fcm topraklar\u0131 devlet m\u00fclk\u00fcne ge\u00e7irir. 1858<br \/>\ny\u0131l\u0131nda Abd\u00fclmecid taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan arazi kanunnamesiyle (toprak kanunu)<br \/>\ntopraklar tapulan\u0131r. Ancak k\u00f6ylerin ortak topraklar\u0131na tapu verilmez.<br \/>\nK\u00fcrdistan\u2019daki mirler, \u015feyhler ve a\u015firet reisleri devletle yapt\u0131klar\u0131 i\u015fbirli\u011fi<br \/>\nsonucunda ucuz fiyata b\u00fcy\u00fck topraklar\u0131 ele ge\u00e7irerek toprak a\u011falar\u0131 haline<br \/>\ngelirler. Ayr\u0131ca y\u00fcksek d\u00fczeyli memurlar da \u00e7ok geni\u015f arazileri kendi<br \/>\n\u00fczerlerine tapularlar. Bu \u015fekilde bir yandan yoksul k\u00f6yl\u00fcler<br \/>\ntopraks\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p k\u00f6ylerinden terke zorlan\u0131rken di\u011fer yandan ko\u00e7er a\u015firetler<br \/>\ntopra\u011fa yerle\u015fmeye \u00e7ekilerek \u00e7\u00f6z\u00fclmek istenir.<span>\u00a0<br \/>\n<\/span>Bununla birlikte 15-30 ya\u015f aras\u0131 erkeklerin mecbur edildi\u011fi, 12 ve daha<br \/>\nsonra 15 y\u0131la \u00e7\u0131kar\u0131lan askerlik nedeniyle K\u00fcrtlere ne k\u00f6yde ne de \u015fehirde<br \/>\nya\u015fam imk\u00e2n\u0131 kal\u0131r.<span>\u00a0 <\/span><\/p>\n<p class=\" \">Bu gibi uygulamalar K\u00fcrtler\u2019de b\u00fcy\u00fck rahats\u0131zl\u0131klara yol<br \/>\na\u00e7ar. Yar\u0131 \u00f6zerk stat\u00fcn\u00fcn ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ba\u015fta Baban, Bedirhan ve \u015eeyh<br \/>\nUbeydullah aileleri olmak \u00fczere 19. y\u00fczy\u0131l\u0131 kapsayan isyanlar\u0131n geli\u015fmesine yol<br \/>\na\u00e7ar. \u0130syanlar\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131 sonras\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kta ya\u015fanan, liderler ve yak\u0131n<br \/>\n\u00e7evresinin s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fckleri \u0130stanbul\u2019da padi\u015fah\u0131n yak\u0131n\u0131nda saraylarda ve<br \/>\nkonaklarda l\u00fcks i\u00e7inde ya\u015fat\u0131lmas\u0131 olurken \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n da Osmanl\u0131<br \/>\nmekteplerinde okutulmas\u0131 olmu\u015ftur. Buna kar\u015f\u0131 halk ise, her isyan sonras\u0131 gelen<br \/>\nyenilgi ile k\u00f6yleri yak\u0131l\u0131p on binlercesi bat\u0131yla do\u011fru g\u00f6\u00e7e yollanm\u0131\u015ft\u0131r.<span>\u00a0 <\/span>Kalanlar ise, en a\u011f\u0131r vergiler alt\u0131nda ve<br \/>\nyoksulluk i\u00e7inde k\u0131vran\u0131r hale getirilmi\u015ftir. Bug\u00fcn Bat\u0131 (T\u00fcrkiye) ve<br \/>\nAnadolu&#8217;da farkl\u0131 yerlerde uzun s\u00fcreden beri ya\u015fayan K\u00fcrtlerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131,<br \/>\nMir Muhammed (Soran M\u00eeri) ile ba\u015flayan k\u0131y\u0131m zincirinin s\u00fcrg\u00fcnleri olarak<br \/>\nAnadolu&#8217;nun \u00e7orak bozk\u0131rlar\u0131ndaki yerle\u015fim yerlerine s\u00fcr\u00fclenlerdir. Bu<br \/>\nd\u00f6nemdeki isyanlarda Orta Anadolu\u2019ya s\u00fcr\u00fclen 2 milyondan daha fazla K\u00fcrt<br \/>\nvard\u0131r. Bunlar ba\u015fl\u0131ca \u015fu a\u015firetlerden olu\u015fmaktad\u0131r:<\/p>\n<p class=\" \">Re\u015fvan, Canbeg, Lek (\u015eexbizin\u00ee), Milan, \u015eadi-Rutan, Zerik\u00ee<br \/>\n(Zirkan), S\u00eaw\u00ead\u00ee, Ter\u00eekan, Mika\u00eelan, Mirdes\u00ee, Molikan, Badil\u00ee, Nasir\u00ee, Ko\u00e7giri<br \/>\n(Sanz), Mahasi, Belikan, Celikan, Oxciyan, Cutkan, Xelkan, S\u00eafkan Pisiyan ve<br \/>\nBeski\u2019dir. Bu s\u00f6z\u00fc edilen a\u015firetlerin her biri geni\u015f K\u00fcrt co\u011frafyas\u0131ndan<br \/>\ns\u00fcr\u00fclenlerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu a\u015firetlere mensup ki\u015fileri bug\u00fcn hala Diyarbekir&#8217;de,<br \/>\nMalatya&#8217;da, Sivas&#8217;ta, Viran\u015fehir&#8217;de, Urfa&#8217;da, Siverek&#8217;te, Hakkari&#8217;de, Palu&#8217;da,<br \/>\nDersim ve De\u015ft\u00ea Her\u00eer\u00ea\u2019de g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p class=\" \"><strong>Yar\u0131n: Osmanl\u0131\u2019n\u0131n 1913-1923 kadar olan s\u00fcredeki G\u00f6\u00e7<br \/>\npolitikalar\u0131<\/strong><\/p>\n<p class=\" \"><strong>G\u00f6\u00e7 Dosyas\u0131-Abdullah \u00d6calan Sosyal Bilimler Akademisi<\/strong><\/p>\n<p class=\" \"><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p class=\" \"><strong>K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/strong><\/p>\n<p class=\" \"><strong>www.lekolin.com &#8211; www.lekolin.org &#8211; www.lekolin.net \u2013<br \/>\nwww.lekolin.info -www.navendalekolin.com -http:\/\/kursam.org\/index.html<\/strong><\/p>\n<p class=\" \">\u00a0<\/p>\n<p>  0<\/p>\n<p>  21<\/p>\n<p>  TR<\/p>\n<p>  HE<\/p>\n<p>\t  :&#8221; &#8221; <\/p>\n<p>\t :&#8221;&#8221; <\/p>\n<p>\t &#8221; &#8220;,&#8221; &#8221; <\/p>\n<p>\t<!-- parveke begin --><\/p>\n<div>\n<div class=\"sharethis-inline-share-buttons\"><\/div>\n<p><!-- parveke END -->\n<\/div><\/div>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p><b>K\u00fcrdistan\u2019da ilk g\u00f6\u00e7, &#8220;Da\u011flar \u00dclkesine&#8221; sefer d\u00fczenleyen S\u00fcmerler taraf\u0131ndan esir al\u0131nan bir k\u0131s\u0131m K\u00fcrtlerin G\u00fcney Mezopotamya&#8217;ya s\u00fcrg\u00fcnleri ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Esir al\u0131nan K\u00fcrtler, S\u00fcmerlerin varo\u015flar\u0131nda ya\u015fam m\u00fccadelesi vermek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Bu ilk g\u00f6\u00e7 dalgas\u0131ndan sonra K\u00fcrtler  b\u00f6lgesel i\u015fgalciler taraf\u0131ndan sistematik g\u00f6\u00e7e mecbur b\u0131rak\u0131lacaklard\u0131r <\/b><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7770,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[32,1601,1651,1602,712,1600,31,36,33,30,35,34,80,1603,1599],"class_list":["post-7769","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arastirmalar","tag-arastirma","tag-daki","tag-degistirilmesi-4","tag-demografik","tag-goc","tag-iskan","tag-kurdi","tag-kurdish","tag-kurdistan","tag-lekolin","tag-turkish","tag-turkiye","tag-ve","tag-yapinin","tag-zoraki"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7769","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7769"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7769\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7770"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7769"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7769"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7769"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}