\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/3508-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
Kula\u011fa ilk geldi\u011finde insanda \u2013daha do\u011frusu kad\u0131nda- olduk\u00e7a merak uyand\u0131ran, ne anlama geldi\u011fi \u00fczerinden yo\u011funla\u015fmaya iten bir kavram jineoloji. Evet, ne demek acaba, jineoloji? Neden jineoloji ya da nas\u0131l jineoloji, yani kad\u0131n bilimi? Sorular \u00e7o\u011falt\u0131labilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc merak etmek, sormak, \u00f6\u011frenmek istemek, ara\u015ft\u0131rmak insana has bir \u00f6zelliktir. \u0130nsan\u0131n bilmeyle, bilgiyle ilk tan\u0131\u015fmas\u0131 da bunun \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. O y\u00fczden bir hususun iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131nda soruyu do\u011fru sormak ve bunun i\u00e7in do\u011fru y\u00f6ntem aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde olmak, her daim var olan aray\u0131\u015flar\u0131n cevab\u0131na g\u00f6t\u00fcrecek yolun ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. <\/p>\n
Jineoloji konusu bu g\u00fcn bir\u00e7ok kad\u0131n\u0131n g\u00fcndeminde. K\u00fcrt kad\u0131n hareketinin zemin olu\u015fturma y\u00f6n\u00fcnde att\u0131\u011f\u0131 ad\u0131mlar d\u00f6rt y\u0131la yak\u0131n bir s\u00fcredir devam ediyor. Ancak jineoloji \u00f6yle bir konu ki bu g\u00fcnden yar\u0131na \u00f6yle hemen tamamlanacak bir proje de\u011fil. Avrupa\u2019da ger\u00e7ekle\u015fen jineoloji konferans\u0131 ile birlikte bir\u00e7ok kad\u0131n\u0131n ilgisini uyand\u0131ran, sadece ilgi uyand\u0131rmakla kalmay\u0131p g\u00fcndemine ald\u0131\u011f\u0131 bir konu haline geldi. Bu \u00f6nemli ve olumlu bir ad\u0131m ama yeterli de\u011fil. Bu konuda K\u00fcrt kad\u0131n hareketi de hen\u00fcz yolun ba\u015flang\u0131c\u0131nda. Yani jineoloji i\u00e7in hem tart\u0131\u015fmalar, g\u00f6r\u00fc\u015fler boyutunda, hem de uygulamaya ge\u00e7irilen y\u00f6nler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131nday\u0131z.<\/p>\n
Peki, jineoloji nedir, neden jineoloji? Bunlar \u00fczerinde \u00e7ok\u00e7a tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken, her zaman g\u00fcndemde tutulmas\u0131 gereken konular. Kad\u0131n hareketi olarak kendimizi bu bilimin geli\u015fiminden ve bu sorular\u0131n yan\u0131tlanmas\u0131ndan sorumlu g\u00f6rmemiz \u00e7ok \u00f6nemli. \u00c7\u00fcnk\u00fc kad\u0131n bilimi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ba\u015flatarak sisteme alternatif bir alan ortaya \u00e7\u0131kart\u0131yoruz. Jineolojinin hem kapsam hem de y\u00f6ntem a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok farkl\u0131 bir alan. \u00c7\u00fcnk\u00fc kendisini bilginin ilk olarak \u00f6\u011frenildi\u011fi, bilmenin ilk olarak olu\u015ftu\u011fu s\u00fcre\u00e7lerin gelene\u011fi \u00fczerinden olu\u015fturuyor, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn pozitivist bilim anlay\u0131\u015f\u0131 \u00fczerinden de\u011fil. Pozitivizm erkek akl\u0131n\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fc, oysaki ilk bilenler ve bunu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ortam ile payla\u015fanlar kad\u0131nlard\u0131r. O y\u00fczden bilim, bilgi kad\u0131n akl\u0131n\u0131n yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Ancak kad\u0131nlar bilgiyi tekelle\u015ftirmemi\u015flerdir, kad\u0131n\u0131n ve bilginin kutsall\u0131\u011f\u0131 buradan gelir. <\/p>\n
Bir \u015feyi bilmeye ba\u015flamak ayn\u0131 zamanda onu payla\u015fmak ile anlam kazanm\u0131yor mu? Ama g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bilim bir kesimin elinde. Bilim topluma ait de\u011fil, toplum bilmenin d\u0131\u015f\u0131na itilmi\u015ftir. Topluma d\u00fc\u015fen tek rol nesne olmakt\u0131r. O \u00fczerinde her t\u00fcrl\u00fc deney yap\u0131lan bir olgudur, bireycili\u011fin insaf\u0131na b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r toplumun ya\u015fam\u0131. Bizler bireycili\u011fin her \u015fey oldu\u011fu ama toplumun, \u00f6rg\u00fctl\u00fc ya\u015fam\u0131n hi\u00e7bir \u015fey oldu\u011fu bir \u00e7a\u011fda ya\u015f\u0131yoruz. Jineoloji b\u00fct\u00fcn tekelle\u015fmelerin kar\u015f\u0131s\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck alternatif oluyor. Jineolojinin karakteri kapsay\u0131c\u0131 ve demokratiktir, farkl\u0131l\u0131klar\u0131 kapsar. Oysa pozitivist bilimler kesindir, mutlakt\u0131r, deneye dayan\u0131rlar, form\u00fcllerle hesaplanmayan hi\u00e7bir \u015fey bilimin konusu de\u011fildir. Hislerin, maneviyat\u0131n, toplumsal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn, ahlak\u0131n bilimde yeri yoktur. Burada su\u00e7lu bilim de\u011fil elbette, su\u00e7lu bilimi iktidarla\u015ft\u0131ran sistemdir. Jineoloji belirli s\u0131n\u0131rlar\u0131 olmayan, zekaya ket vurmayan, birinin g\u00f6zleyen-deney yapan, \u00f6tekinin ise g\u00f6zlemlenen ve bir kobay olarak kullan\u0131lan bir pozisyonda olmas\u0131na kar\u015f\u0131 olan bir d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemati\u011fini \u00f6n g\u00f6r\u00fcyor. Jineoloji keskin s\u0131n\u0131rlar koymuyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bilim kavram ve pratik olarak da \u00e7o\u011fu zaman soyut kal\u0131yor ancak jineoloji ise somut yanlar\u0131, tan\u0131mlamalar\u0131 olan, ya\u015famsal ve toplumsal konularda g\u00fc\u00e7l\u00fc belirlemeler yapan bir alan. Bu da sistemin bilgi yap\u0131s\u0131ndan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ayr\u0131\u015fma noktas\u0131. <\/p>\n
Verili tarih anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131, ekonomik yap\u0131y\u0131, estetik \u00f6l\u00e7\u00fclerini, iktidarla\u015ft\u0131ran siyaseti, toplumu bin bir par\u00e7aya b\u00f6len bilim \u00f6zellikle de sosyal bilim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ele\u015ftiren ve kar\u015f\u0131s\u0131nda alternatifini olu\u015fturan bir ger\u00e7ekli\u011fe sahip. Ulus devletin toplum bi\u00e7imine, birey \u015fekillendirmesine, her t\u00fcrden iktidar alanlar\u0131na kar\u015f\u0131 radikal bir m\u00fccadeleyi esas alan bir alan oluyor. <\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde insan alg\u0131s\u0131 \u00e7ok daralt\u0131lm\u0131\u015f, s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir durumda. Oysa ki zeka en esnek ger\u00e7ektir. Ancak sistem insan zekas\u0131n\u0131n esnekli\u011fine de kendine g\u00f6re bir bi\u00e7im vermi\u015f. \u0130nsanlar sistemin izin verdi\u011fi kadar bilgilenebilirler. Birey-toplum sistemin izin verdi\u011fi konular hakk\u0131nda bilgi sahibi olabilir. Jineoloji bu bilme anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmak, bilme alanlar\u0131n\u0131n yeniden olu\u015fmas\u0131d\u0131r asl\u0131nda. Elbette ki bu k\u00f6ks\u00fcz, ya da her \u015feyi s\u0131f\u0131rdan ele almak de\u011fildir. Ya\u015famda hi\u00e7bir \u015fey k\u00f6ks\u00fcz, \u00f6ncesiz, belleksiz, tarihsiz de\u011fildir. Her \u015feyin tarihten gelen bir miras\u0131, gelene\u011fi, bilgi birikimi, k\u00fclt\u00fcrle\u015fmi\u015f hali vard\u0131r. \u0130nsanl\u0131k binlerce y\u0131ll\u0131k tarihi bir gelene\u011fe, mirasa sahip. Bu tarih ayn\u0131 zamanda bilmenin tarihi oluyor. \u0130nsan kendini bilen canl\u0131 olmas\u0131 ile farkl\u0131l\u0131k kazan\u0131yor, Bilmenin tarihsel miras\u0131 burada ba\u015fl\u0131yor. Ve bunun \u00f6nc\u00fcs\u00fc de kad\u0131nlar oluyor. Kad\u0131nlar bilerek, \u00f6\u011frenerek ve bunu topluma mal ederek ekonomiyi, sanat\u0131, k\u00fclt\u00fcr\u00fc, ahlak\u0131, k\u00f6kle\u015fmeyi, ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131yorlar. Her \u015fey bir uyum ve kendi do\u011fall\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde geli\u015fiyor. Jineoloji do\u011fal toplumun tarihsel miras\u0131n\u0131 g\u00fcncelle\u015ftirerek insanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck tarihinin yeniden canlanmas\u0131n\u0131 ifade ediyor. <\/p>\n
Bu a\u00e7\u0131dan jineoloji dar bir bilim anlay\u0131\u015f\u0131 de\u011fildir. Bizler sistemin d\u00fc\u015f\u00fcnce kal\u0131plar\u0131 i\u00e7erisinde bir \u015fekillenme ald\u0131k. \u00c7\u00fcnk\u00fc sistem bize kendi bilme anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 empoze etti. \u015eimdi o kal\u0131plar\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmak, anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak zor geliyor. Jineoloji farkl\u0131 bir bilme anlay\u0131\u015f\u0131na sahip oldu\u011fu i\u00e7in bizim d\u00fc\u015f\u00fcnme s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z\u0131 zorluyor.\u00a0 Herkesin farkl\u0131 tan\u0131mlamalar\u0131 geli\u015fiyor. Bir konu hakk\u0131nda \u00e7ok farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerin gelmesi hem g\u00fczel hem de b\u00fcy\u00fck bir fikirsel zenginlik. Jineoloji ancak kad\u0131nlar\u0131n kendi kimlikleri, ki\u015filikleri, renkleri, sesleri, farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 bir araya getirmesi ile olu\u015fabilir. Jineolojiye \u015fekil verecek olan kad\u0131n do\u011fas\u0131d\u0131r. Kad\u0131n do\u011fas\u0131 \u00fczerinde olduk\u00e7a durulmas\u0131, yo\u011funla\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir durum. \u00c7\u00fcnk\u00fc erkek zihniyetinin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu kad\u0131n tan\u0131mlamas\u0131 \u00f6zg\u00fcr kad\u0131n ki\u015fili\u011finin reddi \u00fczerinden geli\u015fiyor, o y\u00fczden kad\u0131nlar kendi ger\u00e7eklerini kendileri tan\u0131mlamal\u0131. Bu konuda da olduk\u00e7a farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler olabilir ancak bizler bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri ortak bir paydada bulu\u015fturabiliriz ve bu konuda jineoloji en \u00f6nemli zemin. Jineoloji b\u00fct\u00fcn kad\u0131nlar\u0131n i\u00e7inde yer ald\u0131klar\u0131 bir alan, salt bir ulusa, bir kesime, bir s\u0131n\u0131fa ait de\u011fil. Pozitivist bilimin bu t\u00fcr s\u0131n\u0131rlar\u0131 olabilir ancak jineolojinin bu t\u00fcr s\u0131n\u0131rlar\u0131 yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu t\u00fcr s\u0131n\u0131rlar bilimin inkar\u0131 demektir. <\/p>\n
Bunlarla birlikte jineoloji feminizm miras\u0131n\u0131 da, yarat\u0131mlar\u0131n\u0131 da i\u00e7ine alarak, eksik kalan y\u00f6nlerini daha g\u00fc\u00e7l\u00fc tespit ederek, bunlar\u0131n giderilmesi y\u00f6n\u00fcnde daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir m\u00fccadele zemini olu\u015fturur. Feminizm miras\u0131n\u0131n devam\u0131 jineoloji ile olacakt\u0131r. Feminizmin sistem i\u00e7le\u015fen yanlar\u0131n\u0131 a\u015fmak i\u00e7in en uygun alan jineoloji olmaktad\u0131r. Feminizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan en \u00e7ok ele\u015ftirilmesi gereken husus bu olmaktad\u0131r. Ne teorik olarak ne de pratik olarak sistem i\u00e7ine \u00e7eken baz\u0131 yanlar\u0131 ele alma hususu zay\u0131ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin feminizm devlet yap\u0131lanmas\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc ele\u015ftirip alternatif bir zemin yaratmam\u0131\u015ft\u0131r, beraberinde s\u0131n\u0131fsal s\u0131n\u0131rlar\u0131 kendi i\u00e7inde dahi a\u015famam\u0131\u015ft\u0131r. Kendi i\u00e7inde bu kadar par\u00e7al\u0131 olmas\u0131 bunun sonucudur. Feminizm mevcut konumuyla toplumun her kesiminden kad\u0131na hitap edememektedir, kendisi kendi etraf\u0131nda s\u0131n\u0131rlar olu\u015fturmu\u015ftur. <\/p>\n
Elbette ki feminizmin bir m\u00fccadele miras\u0131 vard\u0131r, kad\u0131n sorununu g\u00fcndemle\u015ftirmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan somut sonu\u00e7lar a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, b\u00fcy\u00fck bedeller vermi\u015ftir. Bunlar kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck i\u00e7in m\u00fccadele \u00e7abalar\u0131n\u0131n bir sonucudur. Ancak \u015fu da bir ger\u00e7ek ki feminizm sistemden k\u00f6kl\u00fc bir kopu\u015fu ya\u015famam\u0131\u015ft\u0131r. Erkek ger\u00e7e\u011finden k\u00f6kl\u00fc bir kopu\u015f ya\u015famam\u0131\u015ft\u0131r. Kendini liberalizmin, modernizmin etkisinden kurtaramam\u0131\u015ft\u0131r. Sistemden kopu\u015f demek onun d\u00fc\u015f\u00fcnce kal\u0131plardan kopmakt\u0131r. Kad\u0131n i\u00e7in haz\u0131rlanan d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ya\u015fam s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 reddetmektir. Kad\u0131n do\u011fall\u0131\u011f\u0131n\u0131 yeniden ortaya \u00e7\u0131kararak kad\u0131n eksenli bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ile ya\u015famakt\u0131r, sistemin bilgi yap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleyerek \u00f6zg\u00fcr bilme anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ilk ba\u015fta kendinde a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak ve bunu payla\u015fmakt\u0131r. Bunun i\u00e7in kendine ya\u015fam alanlar\u0131 yaratmak ve sistem i\u00e7erisinde her zaman m\u00fccadele i\u00e7erisinde olmakt\u0131r, kendi m\u00fccadele arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131 yaratmakt\u0131r, kendini her zaman i\u015flevli k\u0131lmakt\u0131r. Dar \u00f6rg\u00fctlenmeler ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmamakt\u0131r. Toplumsall\u0131\u011f\u0131 sa\u011flayan kad\u0131nd\u0131r o zaman \u015fimdi neden bunu yapamas\u0131n? Bu a\u00e7\u0131dan feminizm kendini bu handikaptan kurtaramam\u0131\u015ft\u0131r. Ya\u015fam tarz\u0131nda dahi sistemin kal\u0131plar\u0131 y\u0131k\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Feminizmin en \u00e7ok kaybetti\u011fi nokta budur. O y\u00fczden jineoloji bu handikaptan \u00e7\u0131kman\u0131n yolu oluyor. <\/p>\n
Bu y\u00fczden jineolojiyi yeni bir feminist ak\u0131m olarak, daha do\u011frusu K\u00fcrt kad\u0131nlar\u0131n\u0131n feminizmi olarak ele almak, jineolojinin \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 pozitivizm olarak de\u011ferlendirmek jineolojinin kapsam\u0131n\u0131 daraltmakt\u0131r, pozitivizmi ele\u015ftirirken i\u015fin \u00f6z\u00fcnde Jineolojiye pozitivist bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla bakmakt\u0131r. \u0130\u015fte bu y\u00fczden sistemin bilgi kal\u0131plar\u0131n\u0131 reddetmeliyiz. Neden kad\u0131nlar\u0131n kendi yarat\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131, emekleri, \u00e7abalar\u0131, tart\u0131\u015fmalar\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kan bir kad\u0131n bilimi olmas\u0131n? Neden kad\u0131nlar kendi bilimlerini kendileri in\u015fa edemesin? Bunun \u00f6n\u00fcndeki engel nedir? Kad\u0131n sadece hastal\u0131klar kapsam\u0131nda bilimin konusu olabilir mi? Bu kad\u0131n do\u011fas\u0131na ters d\u00fc\u015fmektedir. Sistem kad\u0131n\u0131 ezik, g\u00fc\u00e7s\u00fcz, silik, pasif, hasta, idraksiz olarak tan\u0131t\u0131yor. Oysaki kad\u0131nlar binlerce y\u0131l \u00f6nce kendi yarat\u0131mlar\u0131 olan bir sistem in\u015fa ettiler, toplumsall\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131lar. Kad\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131 as\u0131l ifade eden bunlar oluyor. Kad\u0131n do\u011fas\u0131 yarat\u0131c\u0131d\u0131r,\u00a0 o zaman jineoloji de yarat\u0131c\u0131, sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm olan bilim olmal\u0131d\u0131r. Sistemi y\u0131kmak sadece onu ele\u015ftirmek ile de\u011fil alternatifini yaratmak ile olur. Jineoloji ancak bu \u015fekilde \u00f6z\u00fcn\u00fc yakalayabilir. Kad\u0131nlar olarak hepimiz jineolojinin bir par\u00e7as\u0131 olarak onu geli\u015ftirmekten, olu\u015fturmaktan sorumluyuz. <\/p>\n
Evet, bu g\u00fcn kad\u0131nlar jineolojiyi tart\u0131\u015f\u0131yorlar, daha da \u00e7ok tart\u0131\u015facaklar. Sorular\u0131n, ele\u015ftirilerin, jineolojinin geli\u015ftirilmesinin, yol ve y\u00f6ntemlerinin tespit edilmesinde bunlar \u00e7ok anlaml\u0131 ve tarihi ad\u0131mlar. Nas\u0131l ki feminizm son s\u00f6m\u00fcrgenin ba\u015fkald\u0131r\u0131s\u0131 olarak \u00fczerindeki binlerce y\u0131ll\u0131k s\u00f6m\u00fcr\u00fcye ra\u011fmen kad\u0131n direni\u015finin s\u00fcrd\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc olduysa, jineoloji de bu direni\u015fin zafere ula\u015fmas\u0131n\u0131 garanti alt\u0131na alma iddias\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor.\u00a0\u00a0 <\/p>\n
Armanc Sarya<\/p>\n
K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n
www.lekolin.org – www.navendalekolin.com – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info<\/p>\n
<\/p>\n
\t<\/p>\n