\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/3434-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
\t\t\t\t\t\tK\u00fclt\u00fcr bir toplumun tarihsel birikimleri sonucu olu\u015fan zihniyet yap\u0131lanmas\u0131, ya\u015fam bi\u00e7imini ifade eder. Bir toplumun yaratt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm ara\u00e7-gere\u00e7leri maddi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc olu\u015ftururken, b\u00fct\u00fcn de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 ve normlar\u0131 olarak yasa, gelenek, g\u00f6renek, ahlak, inan\u00e7 ve d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imleri olarak dil, sanat, din, felsefe, ideoloji vb. manevi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc olu\u015fturur. O nedenle \u00d6nder APO : \u201cK\u00fclt\u00fcr\u00fc insan toplumunun tarihsel s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde olu\u015fturdu\u011fu t\u00fcm yap\u0131sall\u0131klar ve anlaml\u0131l\u0131klar b\u00fct\u00fcn\u00fc olarak genel bir tan\u0131ma kavu\u015fturabiliriz. Dedi. K\u00fclt\u00fcr olu\u015fturma insan ait bir \u00f6zelliktir.\u0130nsan yaratt\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcr ve geli\u015ftirdi\u011fi toplumsall\u0131k ile di\u011fer canl\u0131 t\u00fcrlerinden bir farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftirmi\u015ftir. Di\u011fer canl\u0131 t\u00fcrlerinin insan gibi k\u00fclt\u00fcr olu\u015fturma ihtiyac\u0131 yoktur. \u0130nsan d\u0131\u015f\u0131ndaki canl\u0131lar\u0131n do\u011fduktan sonra k\u0131sa bir zaman diliminde kendi ba\u015f\u0131n\u0131n \u00e7aresine bakma, ya\u015fama yetene\u011fine sahiptir. \u0130nsan a\u00e7\u0131s\u0131ndan ise do\u011fduktan sonra uzun bir s\u00fcre bak\u0131ma muhta\u00e7 olmas\u0131,yaln\u0131z ba\u015f\u0131na ya\u015fam yetene\u011fi olmamas\u0131, insan varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ortak ya\u015fam\u0131 \u015fart k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu zorunluluk toplumsall\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmesine neden olmu\u015ftur. \u201cToplum, insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ara\u00e7 yaratarak ve bilin\u00e7lice ortak amaca y\u00fcr\u00fcmeyi esas alan hem cinsleriyle birle\u015fip kendini en yak\u0131n hayvan t\u00fcr\u00fcnden kopmas\u0131n\u0131 ve bir arada ya\u015famas\u0131n\u0131 ifade etmektedir. Tek ba\u015f\u0131na ya\u015fam olana\u011f\u0131 olamayan insan birlikte geli\u015ftirdi\u011fi ortak ya\u015famla bir\u00e7ok \u015feyin \u00fcstesinden gelebilmi\u015ftir.\u00a0\u00a0 Her t\u00fcrden ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 beslenme ve savunma i\u00e7in ara\u00e7lar yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Kolektif ya\u015fam\u0131n geli\u015ftirdi\u011fi ortak ak\u0131l sonucu, kendisinin bile hayal etmedi\u011fi geli\u015fmeleri yaratma potansiyeline insan ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Tek ba\u015f\u0131na bir ku\u015f yavrusu kadar ya\u015fam olana\u011f\u0131na sahip olamayan insan, yaratt\u0131\u011f\u0131 toplumsall\u0131\u011f\u0131 ile evrenin kozmik g\u00fcc\u00fcn\u00fc kendinde a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmas\u0131 bu ger\u00e7e\u011fi ifade eder. Toplumsall\u0131k insan\u0131n temel varl\u0131k gerek\u00e7esi olmu\u015ftur.<\/p>\n
K\u00fclt\u00fcr ve toplumsall\u0131k bir birini var eden iki olgudur.\u0130nsan\u0131n k\u00fclt\u00fcr yaratmas\u0131 ile toplumsall\u0131\u011f\u0131n\u0131 kurmas\u0131 i\u00e7 i\u00e7e geli\u015fmi\u015ftir. \u0130nsan do\u011fa ile kurdu\u011fu ili\u015fki \u00fczerinden bir k\u00fclt\u00fcr yarat\u0131m\u0131na gitmi\u015ftir. \u0130nsan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in do\u011fadan yararlan\u0131larak kendi ihtiya\u00e7lar\u0131 temelinde ara\u00e7-gere\u00e7 yarat\u0131m\u0131na giderek maddi k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131lanmaya gitmi\u015ftir. Ara\u00e7 yap\u0131m\u0131 toplumsal geli\u015fmeye bir ivme kazand\u0131rarak zihinsel geli\u015fmeyi yani manevi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn geli\u015fmesini de h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 \u0130nsan\u0131n do\u011fa kar\u015f\u0131s\u0131ndaki zorluklar\u0131 a\u015fma, ya\u015fama istemi onu aray\u0131\u015flara itmi\u015ftir.\u00a0 Do\u011fadaki di\u011fer canl\u0131lar\u0131 kendisine \u00f6rnek alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6\u011frenilen her bir \u015fey zihinsel birikime yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 Binlerce y\u0131l\u0131n tecr\u00fcbe ve denemeleri toplumsal haf\u0131zay\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur. D\u00fc\u015f\u00fcnce ve ara\u00e7 yap\u0131m\u0131 birbirinin geli\u015fimini tetikleyen iki olgudur. Ayn\u0131 zamanda toplumsalla\u015fman\u0131n zeminidir de. \u0130nsan geli\u015ftirdi\u011fi ortak ya\u015fam\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn fark\u0131na vard\u0131k\u00e7a, ona daha \u00e7ok sar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. kendini savunma, korunma, beslenme ama\u00e7l\u0131 yontu\u011fu ilk ta\u015f, yemeklerini pi\u015firmek i\u00e7in topraktan yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7anak, su testisi, hayvan y\u00fcn\u00fcnden ilk dokuma yapmas\u0131 vb. ara\u00e7 yap\u0131m\u0131 onun maddi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc olu\u015fturmu\u015ftur. Yine kom\u00fcnaliteye dayal\u0131 ya\u015fam\u0131n\u0131 koruma ve geli\u015ftirme ama\u00e7l\u0131 geli\u015ftirdi\u011fi kurallar-ahlaki, dil, inan\u00e7 da manevi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn temellini olu\u015fturmu\u015ftur.\u00a0 K\u00fclt\u00fcr\u00fc olu\u015fturan bu etmenler ayn\u0131 zamanda toplumsall\u0131\u011f\u0131 da olu\u015fturan \u00f6gelerdir.<\/p>\n
Manevi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn toplumsal yap\u0131y\u0131 koruma ve geli\u015ftirme i\u015flevi onu vazge\u00e7ilmez k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yaratt\u0131\u011f\u0131 maddi k\u00fclt\u00fcr ile beslenme, bar\u0131nma, savunma ara\u00e7lar\u0131n\u0131 yarat\u0131rken, geli\u015ftirdi\u011fi ahlaki- politik de\u011ferlerle Ortak kom\u00fcnaliteye dayal\u0131 ya\u015fama s\u00fcreklilik kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle toplumsal yap\u0131ya i\u015flevsellik kazand\u0131ran ahlak, onun demokratik\u00a0 zihniyeti, dili hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n %98 lik ya\u015fam\u0131n\u0131n ahlaki ve politik toplumsal doku \u00fczerinde demokratik kom\u00fcnal yap\u0131 i\u00e7erisinde s\u00fcrd\u00fcrmesi \u00a0 %2 sini olu\u015fturan s\u0131n\u0131fl\u0131 uygarl\u0131\u011f\u0131n son 5.y\u00fcz y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemine tekab\u00fcl eden Kapitalist modernitenin toplumsal yap\u0131daki ahlaki-politik dokuyu bitirerek toplumsal do\u011fan\u0131n nas\u0131l \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcye gitti\u011fini ya\u015famam\u0131z, manevi k\u00fclt\u00fcrel \u00f6\u011felerin ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.\u00a0 Ahlaki-politik de\u011ferlerin varl\u0131\u011f\u0131 toplumsal yap\u0131y\u0131 g\u00fc\u00e7lendirip s\u00fcrekli k\u0131larken, yoklu\u011fu veya zay\u0131flamas\u0131 ise toplumsal \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc ve biti\u015fe yol a\u00e7maktad\u0131r. Bu da manevi k\u00fclt\u00fcr \u00f6\u011felerinin insan ya\u015fam\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemini ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n
Co\u011frafya ve K\u00fclt\u00fcr<\/strong><\/p>\n K\u00fclt\u00fcr olu\u015fumunda co\u011frafyan\u0131n rol\u00fc \u00e7ok belirleyicidir. Co\u011frafyan\u0131n jeopolitik durumu, iklimi,\u00a0 flora(bitki) ve fauna (hayvan) yap\u0131s\u0131 k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131n\u0131n \u015feklini ve rengini belirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan ihtiya\u00e7lar\u0131 var olan co\u011frafyada bulunan malzeme \u00fczerinden bir yarat\u0131ma gidilir. Yani denizi olan bir co\u011frafya ile \u00e7\u00f6l iklimi olan ya da da\u011flara sahip olan bir \u00fclkenin maddi ve manevi k\u00fclt\u00fcr yap\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fiktir. Her \u015feyden \u00f6nce fiziki co\u011frafya ya\u015fam tarzlar\u0131 \u00fczerinde \u00e7ok belirleyici bir rol oynar. Yine co\u011frafyan\u0131n insana sundu\u011fu imk\u00e2nlar ve o co\u011frafyan\u0131n bi\u00e7imi, \u00e7ok somut bir \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcnce ve dil \u00fczerinde etkide bulunur. Bu da insanlar\u0131n farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrel bir yap\u0131lanmaya gitmesinde etkili rol oynar. Do\u011fada var olan \u00f6zellikler k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131n\u0131n niteli\u011fini ve bi\u00e7imini, kimli\u011fini belirlemektedir. Deniz b\u00f6lgesinde ya\u015fayan bir halk\u0131n ya\u015fam tarz\u0131, maddi ve manevi k\u00fclt\u00fcr\u00fc ona g\u00f6re \u015fekillenecektir. \u00d6rnek: Deniz kavimi olan Fenike halk\u0131, denizin sundu\u011fu imk\u00e2nlar \u00fczerinden bir ya\u015fam k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc geli\u015ftirmi\u015ftir. \u0130nsanlar gemi yaparak, deniz \u00fczerinden bir aray\u0131\u015f geli\u015ftirmi\u015flerdir. Ticaret ama\u00e7l\u0131 denizlere yelken a\u00e7m\u0131\u015flard\u0131r. Cesaretlerinden dolay\u0131 korkusuz deniz kavimi olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Yemek k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde deniz \u00fcr\u00fcnleri bal\u0131k \u00e7e\u015fitleri olu\u015fturmu\u015f.\u00a0 \u0130li\u015fkilerinde ticaretten kaynakl\u0131 her gidilen \u00fclkeden bir \u015fey al\u0131narak bir \u00e7e\u015fitlili\u011fi kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Ge\u00e7mi\u015flerini, gelece\u011fe dair \u00f6zlemleri denizdeki tanr\u0131\u00e7alar, tanr\u0131lar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ifadeye kavu\u015fmu\u015ftur.\u00a0 \u00c7\u00f6l ikliminde olan bir halk i\u00e7in ise, ye\u015filli\u011fe, suya hasret vahalarda bir umut, ya\u015fam aranm\u0131\u015f ve yarat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 Bunun i\u00e7in develerin s\u0131rt\u0131nda g\u00fcnlerce geceleri \u00e7\u00f6l f\u0131rt\u0131nalar\u0131n so\u011fundan, g\u00fcnd\u00fczleri ise kavurucu s\u0131caktan yanarak esmerle\u015fen tenleri kal\u0131tsal bir \u00f6zellik kazanmas\u0131na neden olmu\u015ftur.. Ye\u015fillik bir vahaya ula\u015fma kavgas\u0131nda ya\u015fam \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f \u00e7\u00f6l, dillerine, karakterlerinde\u00a0 bir etkilenmeyi yapm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 \u00c7\u00f6l\u00fcn kum etkisinden dolay\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 ke\u00e7i k\u0131l\u0131ndan yapt\u0131klar\u0131 \u00e7ad\u0131rlarda bar\u0131nm\u0131\u015flard\u0131r. T\u00fcm bu \u00f6zellikler semitik Arap k\u00fclt\u00fcr\u00fcn temelini olu\u015fturmu\u015ftur. M.\u00d6\u00a0 S\u00fcmerlliler semitik kabileler i\u00e7in Amorit adland\u0131rmas\u0131n\u0131 kulanm\u0131\u015flar. Bu da Bat\u0131dan gelenler\u00a0 (tehllike sa\u00e7an insanlar) anlam\u0131na gelmektedir, M\u0131s\u0131rl\u0131lar ise Apiru adland\u0131rmas\u0131 ile (toz-kir i\u00e7inde insanlar ) \u015feklinde tan\u0131mlam\u0131\u015flard\u0131r. Burada co\u011frafya ve k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zelliklerin kimliklendirme de nas\u0131l etkili olu\u011funu g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. semittik kabillerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 co\u011frafyan\u0131n ya\u015fam bi\u00e7imi ve ki\u015filik yap\u0131lanmas\u0131nda nas\u0131l etkili oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00e7\u00f6l de ya\u015famalar\u0131 tozlu olmalar\u0131n\u0131, ya\u015fam i\u00e7in gerekli besinlerin bulunmamas\u0131, \u00e7evredeki verimli, ye\u015fillik alanlara sald\u0131rmalar\u0131 onlarda sald\u0131rgan bir karakterin geli\u015fmesine neden olmu\u015ftur. ve \u00e7evre halklar\u0131n da bu \u00f6zellikler temelinde onlar\u0131 tan\u0131mlamalar\u0131na neden olmu\u015ftur.<\/p>\n Da\u011f ve ova alanlar\u0131ndaki \u015fekillenme ise daha farkl\u0131 olmu\u015ftur. K\u00fcrtlerin yak\u0131n tarihe kadar da da\u011fl\u0131 halk olarak adland\u0131r\u0131lmas\u0131 bulunduklar\u0131 co\u011frafya ile ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Tarihte de b\u00f6yle bir adland\u0131rma ilk defa s\u00fcmerler taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u201cMezopotamya b\u00f6lge halklar\u0131n\u0131n adland\u0131r\u0131lmas\u0131 co\u011frafi \u00f6zelliklere g\u00f6re olmu\u015ftur. \u201cEtimolojik olarak Ari, Ur, Hurri kelimelerinin S\u00fcmerce k\u00f6kenli oldu\u011fu ve tepe, plato, da\u011fl\u0131 grup anlam\u0131na geldi\u011fi kan\u0131s\u0131nday\u0131m. S\u00fcmerlerin Kuzeydo\u011fu kom\u015fular\u0131na, ya\u015fad\u0131klar\u0131 co\u011frafyadan \u00f6t\u00fcr\u00fc \u2018da\u011f-tepe halk\u0131\u2019 demeleri m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kald\u0131 ki, ayn\u0131 co\u011frafyada ya\u015fayan K\u00fcrtlere halen \u2018da\u011fl\u0131 halk\u2019 anlam\u0131na gelen bir\u00e7ok deyi\u015f yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. \u2018Kart-kurt\u2019 deyi\u015fi de bu geleneklerdendir. \u2018Da\u011f halk\u0131\u2019 deyimi bu nedenle anla\u015f\u0131l\u0131rd\u0131r. (Ortado\u011fu savunmas\u0131 s.25)<\/p>\n K\u00fcrdistan\u2019da tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131kla ge\u00e7inen bir ya\u015fam k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn olmas\u0131, denizcilik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn olmamas\u0131, K\u00fcrdistan\u0131n da\u011f\u0131l\u0131k ve oval\u0131k bir yap\u0131ya sahip olmas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. K\u00fcrt halk\u0131 her b\u00f6lgenin yap\u0131s\u0131na g\u00f6re bir \u015fekillenmeyi, farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 geli\u015ftirmi\u015ftir.\u00a0 Da\u011flarda bulunan insanlar ya\u015famlar\u0131n\u0131 oran\u0131n ko\u015fullara g\u00f6re yap\u0131land\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r.\u00a0 Bol sular\u0131 ve ye\u015fillikleri olan yaylalarda hayvanc\u0131l\u0131k yaparak, s\u00fct\u00fcnden, derisinden faydalanarak hayvanc\u0131l\u0131k k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc geli\u015ftirmi\u015flerdir. Y\u00fcksek da\u011fl\u0131k alanlar\u0131n \u00e7ok uzun ge\u00e7en k\u0131\u015f mevsiminden dolay\u0131 masal ve dengbej k\u00fclt\u00fcr\u00fc daha belirgin bir tarzda geli\u015ftirmi\u015ftir. Uzun, ge\u00e7meyen k\u0131\u015f aylar\u0131n g\u00fcnd\u00fcz ve gecelerinde odalarda ge\u00e7mi\u015fin ya\u015fam tecr\u00fcbeleri ac\u0131lar\u0131, sevin\u00e7leri, korkular\u0131, umutlar\u0131n\u0131 anlat\u0131klar\u0131\u00a0 masallarda, d\u00f6kt\u00fckleri a\u011f\u0131tlar\u0131nda, s\u00f6yledikleri t\u00fcrk\u00fclerinde ifade etmi\u015flerdir. Ova kesimde olanlar ise var olan ko\u015fullar temelinde tar\u0131m \u00fcretimi geli\u015ftirmi\u015f, erken \u015fehirle\u015fme ve uygarl\u0131\u011f\u0131n \u00f6zelliklerine a\u00e7\u0131k olmas\u0131na neden olmu\u015ftur.<\/p>\n K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fu c\u00f6mert, misafir perver karakteri ile tan\u0131nmas\u0131 co\u011frafyan\u0131n sundu\u011fu zengin besin maddeleri ve neolitik d\u00f6nemdeki ana kad\u0131n\u0131n kom\u00fcnal demokratik ya\u015fam anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n bir sonucudur.\u00a0 K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n cesaret ve sava\u015f\u00e7\u0131 y\u00f6nleri ise, halk olarak \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir yap\u0131ya sahip olmalar\u0131 ve sahip oldu\u011fu g\u00fczel ve zengin co\u011frafyaya kar\u015f\u0131 derin olan yurtseverlik anlay\u0131\u015f\u0131ndan dolay\u0131 cesaretli bir karakter kazanmalar\u0131na neden olmu\u015ftur.\u00a0 Da\u011flar d\u00fc\u015fmandan korunmalar\u0131na imk\u00e2n verdi\u011fi i\u00e7in kutsal ya\u015fam mek\u00e2nlar\u0131 olmu\u015ftur. K\u00fcrdistan\u2019da denizin olmamas\u0131 bir toplumsal an\u0131 ve payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015f olmas\u0131 onun i\u00e7in bir \u00f6zelli\u011fi, manevi ba\u011f\u0131 geli\u015ftirmemi\u015f, di\u011fer yandan insanlar da\u011flarda ya\u015fam imk\u00e2n\u0131 bulduklar\u0131 i\u00e7in \u00e7ok \u00f6zel bir anlam\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Toplumsal haf\u0131zay\u0131 olu\u015fturan, da\u011flarda ger\u00e7ekle\u015fen, ge\u00e7mi\u015fin bin bir \u00e7e\u015fitteki an\u0131lar\u0131, ba\u015far\u0131, ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131, \u00f6fke, h\u00fcz\u00fcn ve sevin\u00e7lerini olu\u015fturarak k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131ya kendi rengini katm\u0131\u015ft\u0131r. Bir b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnce, duygu ve ki\u015filik \u00f6zellikleri bu temelde karakter kazanm\u0131\u015ft\u0131.\u00a0\u00a0 Bu g\u00fcn K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n devam eden gerilla m\u00fccadelesi da\u011flar\u0131n her zaman \u00f6zg\u00fcrl\u00fck yarat\u0131m mekanlar\u0131 olmas\u0131ndan kayna\u011f\u0131n\u0131 almaktad\u0131r.<\/p>\n K\u00fcrtler i\u00e7inde ya\u015famlar\u0131n\u0131 kurduklar\u0131 do\u011fa ve canl\u0131lar\u0131 ile olan ba\u011flar\u0131n\u0131 geli\u015ftirdikleri zannaat ve sanatlar\u0131na yans\u0131tm\u0131\u015flard\u0131r. Ceylan, \u015fahmaran, at, ku\u015f, \u00e7i\u00e7ek, a\u011fa\u00e7 vb. kilimlerine, nak\u0131\u015flar\u0131na i\u015flenerek, g\u00f6n\u00fcllerindeki yerlerini, anlam\u0131n\u0131 dile getirmi\u015flerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu co\u011frafyada bulunan nice hayvan geli\u015ftirdikleri toplumsall\u0131klar\u0131n\u0131 tamamlayarak, renk katm\u0131\u015flard\u0131r.\u00a0 O nedenle K\u00fcrt masallar\u0131ndaki d\u00fc\u015fman ve kahramanlar \u00e7\u00f6llerdeki kutsal ve zehirli y\u0131lanlar\u0131n aksine \u015fan ve \u015f\u00f6hretin sembol\u00fc olan aslanlar, g\u00fczelli\u011fin ve temizli\u011fin simgesi olan ceylanlar,\u00a0 atlar, k\u00f6pekler, ke\u00e7iler, koyunlar vb. yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Ge\u00e7mi\u015ften beri ya\u015famlar\u0131nda \u00f6nemli yer tutan hayvanlar\u0131 ile gelecekteki hayallerinde de \u00f6ncelikli ve vazge\u00e7ilmez olmu\u015ftur.\u00a0 \u00c7\u00fcnk\u00fc kad\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde ya\u015fama anlam verme, kendi fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131na varma bu renkli do\u011fa ve canl\u0131lar\u0131 ile geli\u015fmi\u015fti. O nedenle ya\u015fam \u00e7ok renkli ve duyguludur.\u00a0 Do\u011fadaki renklilik ya\u015fam tarz\u0131na, giyim ku\u015fam\u0131na da yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Bu neolitikteki bereket, bollukla birlikte insanlar\u0131n do\u011fa ile bar\u0131\u015f\u0131k olmas\u0131ndan do\u011fan \u00f6zg\u00fcrl\u00fckt\u00fcr. K\u00fcrtler binlerce y\u0131l do\u011fa ile kurduklar\u0131 simbiyotik ili\u015fki \u00e7er\u00e7evesinde \u00f6zg\u00fcr ya\u015fam\u0131\u015f, onun m\u00fccadelesini her ko\u015fulda vermi\u015flerdir. Daha sonra uygarl\u0131\u011f\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131 sonucu geli\u015fen, katliamlar, k\u00fclt\u00fcrel soyk\u0131r\u0131mlarla bu renkli ya\u015fam s\u00f6nd\u00fcr\u00fclerek siyah beyaza boyanmak istenmi\u015ftir. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u00fczy\u0131lda siyasi \u0130slam\u2019\u0131n bilin\u00e7li olarak Ortado\u011fu ve K\u00fcrdistan\u2019da geli\u015ftirilmesi ile b\u00f6yle bir gri ya\u015fam anlay\u0131\u015f\u0131 geli\u015ftirilmek istenmektedir.\u00a0 Binlerce y\u0131l K\u00fcrt kad\u0131nlar\u0131n\u0131 renga renk giyim ku\u015fam\u0131 yerine bu g\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n gere\u011fi denilerek kad\u0131n\u0131 siyah \u00e7ar\u015faflara bo\u011fan, bununla d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ruhta bir kararmaya yol a\u00e7an bir tehlike g\u00f6r\u00fclmektedir. Bin y\u0131ld\u0131r M\u00fcsl\u00fcman olan K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n son y\u0131llarda b\u00f6yle bir anlay\u0131\u015f\u0131n geli\u015ftirilmesinin ideolojik-politik nedenleri ile ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc K\u00fcrt toplumunda kad\u0131n sadece b\u00fcy\u00fck ac\u0131lar ya\u015fand\u0131\u011f\u0131nda karalar giyerdi. Bu g\u00fcn t\u00fcm ya\u015fam\u0131n ac\u0131l\u0131 bir karektere b\u00fcr\u00fcnd\u00fcr\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc K\u00fcrtler hi\u00e7 devlet kurmamalar\u0131na ra\u011fmen bu g\u00fcne kadarki varl\u0131klar\u0131n\u0131 neolitikten beri geli\u015ftirdikleri maddi ve manevi k\u00fclt\u00fcrlerini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde koruyarak gelmi\u015flerdir. K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00fczerinde son y\u00fcz y\u0131llarda geli\u015ftirilen k\u00fclt\u00fcrel soyk\u0131r\u0131m politikalar\u0131 ile yok edilmek istenmi\u015ftir.\u00a0\u00a0 Toplum ya\u015fam\u0131 ak\u0131\u015fkand\u0131r. S\u00fcrekli bir geli\u015fmeyi ya\u015far. Bu ayn\u0131 zamanda onun bir de\u011fi\u015fimi de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. K\u00fcrdistan \u00fczerindeki politikalar bu do\u011fal geli\u015fimi engellemektedir.\u00a0 <\/p>\n K\u00fcrt Co\u011frafyas\u0131n\u0131n \u00d6znelli\u011finde Geli\u015fen Evrensel K\u00fclt\u00fcr<\/strong><\/p>\n Ortado\u011fu -Mezopotamya co\u011frafi \u00f6zellikleri ve sahip oldu\u011fu do\u011fal kaynaklar a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fcnya a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok farkl\u0131 bir \u00f6nemi ta\u015f\u0131maktad\u0131r. K\u00fcrdistan co\u011frafyas\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fu \u00f6zellikler onda bir \u00f6znelli\u011fi yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bu co\u011frafyan\u0131n fiziki yap\u0131s\u0131n\u0131n da\u011flar ve oval\u0131k alanlar\u0131 olu\u015fturmas\u0131, var olan \u00e7ok say\u0131da bitki, hayvan \u00e7e\u015fidinin d\u00fcnya ba\u015fka yerlerinde olmamas\u0131,\u00a0 s\u00fcrekli ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 bir ikliminin olmas\u0131 b\u00f6lge a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00f6zellikler insanl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan ilk yap\u0131sal ve anlam yarat\u0131m\u0131n\u0131n bu co\u011frafya ve halklar\u0131 taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n ilk ya\u015fam n\u00fcvesinin, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u015fekillendi\u011fi yer \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131ma onuruna eri\u015fmi\u015ftir. Toros-Zagros eteklerinde Dicle-F\u0131rat havzas\u0131 insanl\u0131\u011f\u0131n ilk temel k\u00fclt\u00fcr\u00fc olan Aryen dil-k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn olu\u015fumuna kaynakl\u0131k etmi\u015ftir. Bu olu\u015fumda belirleyici olan e\u015fsiz bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc, uygun iklim ko\u015fullar\u0131 ile jeolojik yap\u0131n\u0131n avantajl\u0131 konumu gibi etmenleri bir arada bar\u0131nd\u0131rmas\u0131, yeni k\u00fclt\u00fcrel yarat\u0131mlara vesile olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n K\u00fcrdistan co\u011frafyas\u0131n\u0131n jeo-fizik konumu yeni yarat\u0131mlar i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir avantaj konumundad\u0131r. Y\u00fcksek da\u011flar\u0131n, ormanl\u0131k yama\u00e7lar\u0131n,\u00a0 ma\u011faralar\u0131n bulunmas\u0131 do\u011fa kar\u015f\u0131s\u0131nda hen\u00fcz kendini donatmam\u0131\u015f, o y\u00f6nl\u00fc bir toplumsal s\u0131\u00e7ramay\u0131 geli\u015ftirmemi\u015f insan toplulu\u011fu a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece do\u011fal ve g\u00fcvenlikli bir ortam ve ya\u015fam imk\u00e2n\u0131 sunmaktad\u0131r.\u00a0 Geni\u015f oval\u0131k alanlardaki yumu\u015fak toprak \u00e7e\u015fitli bitki \u00fcretimi i\u00e7in m\u00fckemmel bir ortam\u0131n do\u011fal geli\u015fmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Yine iklim ko\u015fullar\u0131n\u0131n s\u0131cak ve y\u00fcksek tepelik alanlar\u0131n ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 olmas\u0131, d\u00f6rt mevsimin bir arada ya\u015fanmas\u0131 ,zengin bitki ve hayvan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn olu\u015fmas\u0131na,\u00a0 elveri\u015fli bir ya\u015fam olana\u011f\u0131n\u0131 geli\u015fmesine neden olmu\u015ftur. B\u00f6ylelikle co\u011frafya toplumsal ya\u015fam i\u00e7in zengin bir kaynak konumundad\u0131r. \u00d6zellikle insan ya\u015fam\u0131 i\u00e7in gerekli olan bin bir \u00e7e\u015fitteki bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc ve hayvan \u00e7e\u015fitleri, meyveleriyle t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n \u00f6zelde de insan\u0131n cenneti \u00e7oktan olu\u015fmu\u015f bulunmaktad\u0131r. Bir araya toplanan t\u00fcm bu ko\u015fullar b\u00f6lgenin co\u011frafi olarak toplumsal-k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fmede bir s\u0131\u00e7ramaya vesile olmas\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Denilebilir ki Mezopotamya da do\u011fa b\u00fcy\u00fck bir adalet anlay\u0131\u015f\u0131 ile var k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 binlerce \u00e7e\u015fitlilikteki canl\u0131 t\u00fcr\u00fcyle, bu co\u011frafyada insan ya\u015fam\u0131n\u0131 tamamlam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsan\u0131n toplumsal geli\u015fmede s\u0131\u00e7rama yapmas\u0131na neden olmu\u015ftur. \u0130nsanl\u0131k ilk defa yerle\u015fik ya\u015fama ge\u00e7mi\u015f, ilk tohumu ekmeyi, ilk elbiseyi yapmay\u0131, ilk defa hayvanlar\u0131 evcille\u015ftirmeyi, ilk savunma ara\u00e7lar\u0131n\u0131, ilk evi yapmay\u0131, ilk ahlaki kurallar\u0131, ortak payla\u015f\u0131m\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnceyi, dili, inanc\u0131 vb. bir\u00e7ok toplumsal de\u011feri yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bu g\u00fcn toplumsal ya\u015fam\u0131m\u0131zda kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z ara\u00e7-gere\u00e7, toplumun manevi de\u011ferleri o d\u00f6nemde yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.Bu yarat\u0131mlar ayn\u0131 zamanda insanl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeni bir tarihin ba\u015flat\u0131lmas\u0131na neden olmu\u015ftur.<\/p>\n K\u00fcrdistan\u2019da Kad\u0131n \u00d6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde Geli\u015fen Toplumsall\u0131k ve K\u00fclt\u00fcr\u00fc<\/strong><\/p>\n Verimli Hilal co\u011frafyas\u0131nda insanl\u0131\u011f\u0131n ilk toplumsal k\u00fclt\u00fcr\u00fc kad\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde geli\u015fme sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131n\u0131n \u00e7ocuklarla aras\u0131ndaki ba\u011f, ya\u015famdaki belirleyicili\u011fi, onu yarat\u0131c\u0131 konuma itmi\u015ftir. Yerle\u015fik ya\u015fam ve tar\u0131m devrimi ger\u00e7ekle\u015fmeden \u00f6nce insanlar g\u00f6\u00e7ebe konumdayd\u0131lar. Erkekler avc\u0131l\u0131k, kad\u0131nlar da toplay\u0131c\u0131l\u0131kla u\u011fra\u015f\u0131yordu. Ya\u015famda do\u011fal bir i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc vard\u0131. Kad\u0131n\u0131n uzun s\u00fcre toplay\u0131c\u0131l\u0131k yapmas\u0131n\u0131n getirdi\u011fi tecr\u00fcbe sonucu yabani bitkileri tan\u0131yarak evcille\u015ftirmesi, bu bitkileri ekmesi, kerpi\u00e7ten ev yapmas\u0131 kendisi ile beraber bir\u00e7ok geli\u015fmeye vesile olmu\u015ftur. B\u00f6lgede toplumsal tarih a\u00e7\u0131s\u0131ndan ya\u015fanan \u00e7ok \u00f6nemli geli\u015fmelerde ana kad\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fck rol\u00fcn\u00fc oynam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk ke\u015fif edilen olay ve olgular t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n temel k\u00fclt\u00fcr de\u011ferlerini olu\u015fturacak bir yap\u0131lanma geli\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n Do\u011fa ile simbiyotik ili\u015fki kuran kad\u0131n ona bir kutsall\u0131k atfetmi\u015f. \u0130lk inan\u0131\u015f olarak totem do\u011fada yararland\u0131klar\u0131 her canl\u0131 bitki ve hayvanda ifadesini bulmu\u015ftur. Kad\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde geli\u015fen tar\u0131m ve k\u00f6y devrimi ile bu kutsall\u0131k ana tanr\u0131\u00e7ada simgele\u015ferek toplum inanc\u0131nda nitel bir geli\u015fmeye yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7ocuklar\u0131 do\u011furan, besleyen, evi kuran, hayvanlar\u0131, bitkileri evcille\u015ftiren, bitkilerden her derde deva bulan, her \u015feye b\u00fcy\u00fck sevgiyle yakla\u015fan, ya\u015fam\u0131 \u00fcreterek payla\u015fan e\u015fitlik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc geli\u015ftiren, yaratan, \u00f6\u011freten, geli\u015ftiren ana kad\u0131n\u0131 toplumun kendisi kutsayarak, tanr\u0131\u00e7al\u0131k rol\u00fcn\u00fc vermi\u015ftir. O art\u0131k t\u00fcm zor zamanlarda t\u00fcm toplumun zor g\u00fcnlerinde s\u0131\u011f\u0131naca\u011f\u0131, yard\u0131m isteyece\u011fi, refah zamanlarda ise sayg\u0131 duyaca\u011f\u0131, yarat\u0131c\u0131, b\u00fcy\u00fcleyici ya\u015fam\u0131n s\u0131rr\u0131na eri\u015fen Tanr\u0131\u00e7a Star olmu\u015ftur, \u0130\u015ftar olmu\u015ftur. Ana tanr\u0131\u00e7a toplum ya\u015fam\u0131n\u0131 g\u00fcvenceye almak i\u00e7in g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam ak\u0131\u015f\u0131nda geli\u015ftirdi\u011fi kurallarla ahlaki-politik toplumun temel dokusunu da \u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yarat\u0131lan demokratik, kom\u00fcnal, \u00f6zg\u00fcr, e\u015fit ya\u015fam\u0131n k\u00fclt\u00fcrel gelene\u011fi ya\u015famda anlam g\u00fcc\u00fcn\u00fcn zenginle\u015fmesine neden olmu\u015ftur.<\/p>\n \u0130lk de\u011firmenin olu\u015fumu, ilk y\u00fcn e\u011firme, \u00e7anak \u00e7\u00f6mle\u011fin olu\u015fumu, ilk tekerle\u011fin olu\u015fumu, topra\u011f\u0131 s\u00fcrmek i\u00e7in saban\u0131n bulunu\u015fu vb ile d\u00f6nemin insanl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan ilk b\u00fcy\u00fck teknik devrim olan Tel Xalaf K\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015fimine vesile olmu\u015ftur. Bu geli\u015fmeler toplumsal ya\u015famda daha \u00fcst d\u00fczeyde yeni bir evreyi ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bulu\u015flarla insan a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha \u00fcst d\u00fczeyde bir ya\u015fam kalitesi, k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve dil devrimi geli\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n Dil Devriminin Geli\u015fimi <\/strong><\/p>\n Toplumsalla\u015fman\u0131n maddi k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131s\u0131nda ya\u015fanan geli\u015fmeleri zihinsel alana da yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Verimli Hilal geli\u015fen tar\u0131m-k\u00f6y devriminin \u00e7ok \u00f6nemli bir sonucu da d\u00fcnyada ikinci simgesel dil devrimi olan Aryen dil yap\u0131s\u0131n\u0131n geli\u015fmesidir. Ondan \u00f6nce birinci simgesel dil devrimi, Afrika\u2019n\u0131n \u00e7ok zengin i\u015faret dillerinden Semitik simgesel dil yap\u0131s\u0131na dayal\u0131 kabile sistemine ge\u00e7i\u015fle ger\u00e7ekle\u015fen semitik dil yap\u0131s\u0131d\u0131r. Maddi anlamdaki k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fmenin bir yans\u0131mas\u0131 olarak simgesel dil geli\u015fmi\u015ftir. Bu insanl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan yepyeni bir bulu\u015ftur. Ya\u015fam hi\u00e7bir maddi araca gerek kalmadan sihirli s\u00f6zlerle anlam bulacak, ifade edilebilecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc daha \u00f6nce i\u015faret yani beden dili kullan\u0131larak ya da hayvanlar taklit edilerek ya\u015famdaki anlam yarat\u0131lmak istenmekteydi. Simgelerle b\u00fcy\u00fcleyici bir anlat\u0131m ve varolu\u015f ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. \u201cBurada devrim yaratan olay i\u015faretler yerine kavramlarla ileti\u015fimin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesidir. <\/p>\n Dilin geli\u015fimi analitik zek\u00e2n\u0131n geli\u015fimini de h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Geli\u015fen her yeni bulu\u015f kendisi ile beraber bir anlam\u0131- kavram- olguyu da yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Ya\u015famda kullan\u0131lan her nesneye ve olguya bir ad verilerek ya\u015famda yeni bir k\u00fclt\u00fcrel anlamsall\u0131k yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ayn\u0131 zamanda insan kimli\u011finin k\u00fclt\u00fcrde, dilde anlam bulmas\u0131na neden olmu\u015ftur. \u00c7\u00fcnk\u00fc hi\u00e7bir canl\u0131 insan\u0131n esnek zek\u00e2s\u0131 sonucu yaratt\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve onun bir par\u00e7as\u0131 olan simgesel dili yaratma seviyesine eri\u015fmemi\u015f. Bu hep insan toplumuna ait bir \u00f6zellik olarak insan\u0131 di\u011fer canl\u0131 t\u00fcrlerinden farkl\u0131 k\u0131lacak, toplumlar aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klarda yeni bir kimlik olgusunu ortaya \u00e7\u0131karacakt\u0131r. Bu nedenle dil toplumsal kimli\u011fin yap\u0131s\u0131n\u0131 anlama kavu\u015fturmaktad\u0131r. Simgesel dil devriminin insanl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemi hen\u00fcz istenilen d\u00fczeyde anla\u015f\u0131lmaktan uzakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilgelerin de dedi\u011fi gibi hi\u00e7bir devrim dil devrimi kadar insanl\u0131\u011fa hizmet etmemi\u015ftir.<\/p>\n Dilin geli\u015fimi ya\u015famda \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir aktivitenin geli\u015fmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsanlar aras\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnce, duygu vb gibi ortak manevi de\u011ferler yaratarak toplumun ortak akl\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirerek, ge\u00e7mi\u015f ve yar\u0131nlar aras\u0131ndaki diyalektik de yakalanm\u0131\u015ft\u0131r. Simgesel dilin geli\u015fimi de t\u0131pk\u0131 geli\u015fen teknik bulu\u015f ve yarat\u0131mlar gibi toplumsal geli\u015fmeye b\u00fcy\u00fck bir ivme kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u201cDilin kendisi bir toplumun kazand\u0131\u011f\u0131 zihniyet, ahl\u00e2k ve estetik duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncenin toplumsal birikimidir anlam ve duygunun bilince \u00e7\u0131km\u0131\u015f, ifadeye kavu\u015fmu\u015f kimliksel ve ansal varolu\u015fudur. Dile kavu\u015fan toplum, ya\u015fam\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc gerek\u00e7esine sahip olmu\u015f demektir. Dilin geli\u015fkinlik d\u00fczeyi ya\u015fam\u0131n geli\u015fkinlik d\u00fczeyidir. (Demokratik Uygarl\u0131k Manifestosu cilt 4) T\u00fcm bu geli\u015fmeler yerel \u00f6zellikler sonucu olu\u015fmu\u015f bulunmaktad\u0131r. Toplumsall\u0131\u011f\u0131n k\u00f6k h\u00fccresi Verimli Hilal\u2019in \u00f6zg\u00fcn ko\u015fullar\u0131 sonucu geli\u015fmi\u015f bulunmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc daha \u00f6nce kabile konumuna gelmi\u015f insan d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinden ge\u00e7mesine ra\u011fmen yukar\u0131 Mezopotamya\u2019da ger\u00e7ekle\u015fen yarat\u0131m\u0131 olu\u015fturma kabiliyetine ula\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Nedeni ise b\u00f6lgesel \u00f6zelliklerden kaynaklanmaktad\u0131r.\u00a0 \u00d6nemli olan etmen bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn daha sonra neden evrenselle\u015fti\u011fidir?<\/p>\n Aryen K\u00fclt\u00fcr ve Dilin Evrenselle\u015fmesi<\/strong><\/p>\n \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n varl\u0131k kazanmas\u0131nda belirleyici olan toplumun t\u00fcm temel kavram, olgu ilk olarak Aryen halk topluluklar\u0131 taraf\u0131ndan Verimli Hilal\u2019de geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bu co\u011frafyan\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak geli\u015fmi\u015ftir. Bu g\u00fcn toplumsal ya\u015fam\u0131n geli\u015fiminde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z temel aletlerin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc tar\u0131m k\u00f6y devriminde icat edilmi\u015ftir. Balta, kazma, her t\u00fcr \u00e7\u00f6mlek\u00e7ilik, tar\u0131m i\u00e7in saban ve hayvan ko\u015fumu, tekerlek, dokuma, elle \u00f6\u011f\u00fctme de\u011firmeni bulunmu\u015ftur. \u015eimdi y\u00f6ntemde, \u015fekilde farkl\u0131l\u0131k olsa da yarat\u0131m\u0131, birikimi ortaya \u00e7\u0131karan form\u00fcl o d\u00f6neme aittir. Ayn\u0131 \u015fekilde insan\u0131n yarat\u0131mlar\u0131n\u0131 estetik olarak en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131karan sanat ve din de burada kurumla\u015farak t\u00fcm d\u00fcnyaya k\u00fclt\u00fcr yay\u0131l\u0131m\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu nedenle Aryen dil ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc t\u00fcm insanl\u0131k i\u00e7in k\u00f6kl\u00fc bir k\u00fclt\u00fcrel alt yap\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur. Yarat\u0131lan toplumsal varolu\u015fun k\u00f6k h\u00fccresi, k\u00fclt\u00fcr\u00fc bu co\u011frafyadan t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131l\u0131m g\u00f6stermi\u015ftir. Fiziki yay\u0131l\u0131m olma ihtimali ile birlikte, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir k\u00fclt\u00fcrel yay\u0131l\u0131m ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bir kaynak, bir nehir gibi K\u00fcrdistan\u2019dan d\u00fcnyaya farkl\u0131 var olu\u015flar\u0131 yaratma g\u00fcc\u00fcnde olan bir k\u00fclt\u00fcrel ak\u0131\u015f ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n Ya\u015fanan say\u0131s\u0131z geli\u015fme bir \u00e7a\u011flayan gibi insanl\u0131\u011fa bereketi ya\u011fd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Binlerce y\u0131l insanl\u0131\u011f\u0131n hayallerini s\u00fcsleyecek cennet Verimli Hilalde v\u00fccut bulmu\u015ftur. \u00d6nderli\u011fimiz o d\u00f6nemde pe\u015fi s\u0131ra geli\u015fen devrimsel geli\u015fmeleri i\u00e7in \u201c\u0130nsanl\u0131k \u00fczerinde y\u0131ld\u0131z ya\u011fmuru mis\u00e2li bir geli\u015fme s\u00f6z konusudur. D\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt yan\u0131n\u0131 birer \u0131\u015f\u0131k, y\u0131ld\u0131z ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda olan olay ve olgularla ya\u011fmurlamakta, toplumsal geli\u015fmenin cennet hayalini, hatta ger\u00e7ekle\u015fme anlar\u0131n\u0131 ekmektedir K\u00dcLT\u00dcRLE\u015eT\u0130RMEKTED\u0130R. demektedir<\/p>\n K\u00fcrt k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir k\u00fclt\u00fcrel olu\u015fum oldu\u011fu i\u00e7in d\u00fcnyan\u0131n her yerindeki farkl\u0131 co\u011frafya ve iklimlerde ya\u015fama cevap olabilme, geli\u015fme olana\u011f\u0131 bulabilmi\u015ftir. Yani temel olan bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn \u00e7ekirdek formlar\u0131 gidilen her \u00fclkede co\u011frafik \u00f6zelliklere ba\u011fl\u0131 olarak kendi i\u00e7inde bir \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, yerelli\u011fi geli\u015ftirmi\u015ftir. De\u011fi\u015fimi \u00f6z\u00fcn zenginle\u015fmesi olarak de\u011ferlendirebiliriz. Bu nedenle Aryen dil ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn insanl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok farkl\u0131 bir \u00f6nemi vard\u0131r. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n k\u00f6k h\u00fccresidir. T\u00fcm insanl\u0131\u011fa ya\u015fam veren, onu do\u011furand\u0131r. Bu k\u00fclt\u00fcr insanl\u0131\u011f\u0131n evrensel tarihinde farkl\u0131 bir anlam ve \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n Aryen dilinin temel \u00e7ekirdek, k\u00f6k oldu\u011funu, bug\u00fcn K\u00fcrdistan\u2019da ve d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 yerlerinde kullan\u0131lan bir\u00e7ok dilde, ara\u00e7 adlar\u0131nda ve kavramda, kaynaktan dolay\u0131 ortakla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliriz. Bu g\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde ya\u015fam\u0131m\u0131zda yer alan bir\u00e7ok kavram ve nesnenin ad\u0131 ortakt\u0131r. Yine Avrupa dil yap\u0131s\u0131 K\u00fcrt\u00e7e\u2019ninki Aryeniktir.\u00a0 En \u00f6nemli husus K\u00fcrdistan yerelinde ba\u015flayan bu toplumsal k\u00fclt\u00fcr\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131 ilerletme, y\u00f6n belirlemede, bir motor g\u00fcc\u00fc olmas\u0131d\u0131r. Geli\u015ftirilen tar\u0131m ve k\u00f6y k\u00fclt\u00fcr\u00fc insanl\u0131\u011f\u0131n zihninde ya\u015fam tarz\u0131nda olu\u015fumu kadar farkl\u0131 bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme neden olarak, d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka yerlerindeki yerellere kendi renginde toplumsal k\u00fclt\u00fcrlerini olu\u015fturmas\u0131na neden vesile olmu\u015f. Bu konumundan dolay\u0131 kendi zaman\u0131nda evrensel bir merkez olma d\u00fczeyini yakalam\u0131\u015ft\u0131r. O art\u0131k tarihsel toplumun ak\u0131\u015f s\u00fcrecinde insanl\u0131\u011f\u0131 besleyen bir ana nehir, kaynakt\u0131r. Binlerce y\u0131l maruz kald\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm sald\u0131r\u0131lara ra\u011fmen insanl\u0131\u011f\u0131 hep besleyecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu k\u00fclt\u00fcr\u00fc yaratan insanlar\u0131n ya\u015fam anlay\u0131\u015f\u0131nda, zihniyetinde hep payla\u015fma, arma\u011fan k\u00fclt\u00fcr\u00fc vard\u0131r. Ve bu \u00e7o\u011funlukla s\u0131n\u0131fl\u0131 uygarl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fimi ile suistimal edilecektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc daha sonra geli\u015fecek olan S\u00fcmer s\u0131n\u0131fl\u0131 uygarl\u0131\u011f\u0131 kendisini bu k\u00fclt\u00fcr\u00fc gasp ederek, bu k\u00fclt\u00fcr \u00fczerinden olu\u015fturacakt\u0131r. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n kutsal de\u011ferlerine ters tarihsel bir ak\u0131\u015f\u0131 geli\u015ftirecekler. Bundan sonras\u0131 geli\u015fen merkezi uygarl\u0131k bu kaynak \u00fczerinden kendini besleyecektir.<\/p>\n Hurri topluluklar taraf\u0131ndan yarat\u0131lan bu g\u00fczel ve anlaml\u0131 ya\u015fam k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00e7evreye yay\u0131lmas\u0131 do\u011fal karakteri gere\u011fidir. Ger\u00e7ekle\u015fen varolu\u015f b\u00fcy\u00fcleyici oldu\u011fu kadar b\u00fcy\u00fck bir \u00e7ekim g\u00fcc\u00fcne sahiptir. O d\u00f6nem insan\u0131nda ya\u015fam\u0131n temel gayesini olu\u015fturan her \u015fey r\u00fcyalarda bile g\u00f6r\u00fclmeyecek de\u011ferleri yaratm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015fin en b\u00fcy\u00fcleyici yan\u0131 bu yarat\u0131lan de\u011ferlerin d\u00fcnyan\u0131n her yerinde ayn\u0131 i\u015flevi g\u00f6rmesiydi. Bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn gitti\u011fi her yerde kendi versiyonu olan ba\u015fka bir k\u00fclt\u00fcr\u00fc yaratmas\u0131yd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc teknik bulu\u015flar ve evcille\u015ftirilen yabani hayvan-bitkiler t\u00fcm insanl\u0131k i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir bollu\u011fu ve bereketi de ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Mezolitik toplum gibi neolitik toplumun da d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt yan\u0131na bu topraklardan yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bilimsel bir g\u00f6r\u00fc\u015f olarak genel kabul g\u00f6rmektedir. Bu, ana yay\u0131lman\u0131n tarih \u00f6ncesi en \u00f6nemli \u00e7a\u011f\u0131 oldu\u011fu gibi, toplumsal kapsam\u0131 itibariyle de uygarl\u0131\u011f\u0131 haz\u0131rlayan t\u00fcm ko\u015fullar\u0131 ba\u011fr\u0131nda besleme \u00f6zelli\u011fine sahiptir. Neolitik toplum M\u00d6 6-4 bin y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Orta Dicle ve F\u0131rat boylar\u0131nda Xalafla\u015fma K\u00fclt\u00fcr\u00fc denen a\u015famay\u0131 geli\u015ftirmi\u015ftir. (M\u00d6 6 bin y\u0131llar\u0131nda Kuzey Afrika-M\u0131s\u0131r, A\u015fa\u011f\u0131 F\u0131rat, Basra K\u00f6rfezi ve Orta Anadolu\u2019ya, \u00c7atalh\u00f6y\u00fck\u2019e) Yakla\u015f\u0131k M\u00d6 5000\u2019de Kafkasya, Kuzey Karadeniz, Balkanlar, Kuzeydo\u011fu \u0130ran, Hindistan, Pencap ve \u0130ndus k\u0131y\u0131lar\u0131na, M\u00d6 4000\u2019de \u00c7in\u2019e ve t\u00fcm Avrupa\u2019ya,\u00a0 M\u00d6 3000\u2019de Amerika k\u0131tas\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu g\u00fcn K\u00fcrdistan\u2019\u0131n bir\u00e7ok b\u00f6lgesinde \u00f6zellikle Urfa\u2019da G\u00f6beklitepe\u2019de yap\u0131lan son ara\u015ft\u0131rmalar bu co\u011frafyan\u0131n ve halk\u0131n\u0131n insanl\u0131k tarihinde b\u00f6yle bir yarat\u0131c\u0131 rol\u00fc \u00fcstlendi\u011fini do\u011frulamaktad\u0131r. Hatta R\u00eaber APO G\u00f6beklitepe\u2019de kaz\u0131lar daha da derinle\u015ftirilirse verili tarihin de\u011fi\u015fece\u011fine vurgu yapmaktad\u0131r. Bu nedenle bu co\u011frafya ve kadim halklar\u0131na, insanl\u0131k \u00e7ok \u015fey bor\u00e7ludur. Biliyoruz ki \u00c7in, M\u0131s\u0131r, Hindistan, Amerika ve d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki insan toplumundaki geli\u015fmelerin verimli Hilalden sonra ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi tarihi belgelerle kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n Verimli Hilal\u2019de ger\u00e7ekle\u015fen her olu\u015fum zaman\u0131n ilerleyi\u015finde toplumsal ak\u0131\u015fta bir zenginli\u011fe yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 . \u0130nsan\u0131n \u00f6n\u00fcnde duracak bir g\u00fc\u00e7 kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Ne do\u011fa, ne a\u00e7l\u0131k, ne de fiziki g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc bir engeldir. O insanl\u0131\u011f\u0131n cennetinde bir okyanus yaratm\u0131\u015f ve bu okyanusun sular\u0131n\u0131n her y\u00f6ne akmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olmu\u015ftur. Okyanus dalgalar\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer k\u0131talar\u0131nda k\u0131y\u0131lara vuran Aryen dil ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc her gitti\u011fi yerde yeni bir ya\u015fam\u0131 ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc yaratm\u0131\u015ft\u0131r.Ya\u015fam\u0131n bereketi, bollu\u011fu, kutsall\u0131\u011f\u0131, buradan d\u00fcnyaya yay\u0131lacak, ancak hi\u00e7bir zaman orijinindeki b\u00fcy\u00fcleyici anlam\u0131 yaratmayacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc orijinal olan her zaman versiyondan g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. \u00d6yle ki bu co\u011frafyan\u0131n \u00e7ok uza\u011f\u0131nda bu topraklarda ya\u015famam\u0131\u015f olan bilgeler Verimli Hilal\u2019deki bu \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn ve anlam g\u00fcc\u00fcn\u00fcn fark\u0131n\u0131 hissedebilecektir. \u00d6nderli\u011fimizin aktard\u0131\u011f\u0131 gibi, Bradway \u015fu c\u00fcmlelerle ger\u00e7e\u011fi ifade etmekten \u00e7ekinmeyecektir. \u201cYa\u015fam d\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir yerinde Zagros-Toros da\u011f silsilelerinin kavisli eteklerindeki kadar anlaml\u0131 olamaz. (demokratik uygarl\u0131k manifestosu 1.cilt)<\/p>\n \u0130nsanl\u0131k i\u00e7in geli\u015ftirilen t\u00fcm bu yarat\u0131mlar\u0131 K\u00fcrdistan co\u011frafyas\u0131n\u0131n eseridir.\u00a0 \u0130nsan\u0131 yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011fa y\u00f6nelten ya\u015fam ko\u015fullar\u0131d\u0131r ancak yarat\u0131ma zemin veren de co\u011frafyan\u0131n yap\u0131s\u0131 ve zenginlikleridir.\u00a0 Her co\u011frafya kendi \u00f6zelliklerine g\u00f6re yarat\u0131m\u0131n\u0131 belirler. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n toplumsal-k\u00fclt\u00fcrel bir varl\u0131k olarak ilkgeli\u015fimini Hilala Zerin de yapmas\u0131 co\u011frafyan\u0131n karakteristik \u00f6zelli\u011finin sonucudur. Do\u011fu Afrika Rif’inden \u00e7\u0131kan homo sapiensin millyonlarca y\u0131l gezginci klan kabile toplumunu a\u015famamas\u0131 ve Mezopotamya ya geldikten sonra toplumsal bir s\u0131\u00e7ramay\u0131 ve onun k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc olu\u015fturmas\u0131 bize bu ger\u00e7e\u011fi g\u00f6stermektedir. \u0130nsan ya\u015fam\u0131n\u0131 tamamlama a\u00e7\u0131s\u0131ndan evcille\u015ftirilmeye uygun hayvan \u00e7e\u015fitlerin bu b\u00f6lgede olmas\u0131, besin de\u011feri y\u00fcksek bitkilerin tah\u0131l \u00fcr\u00fcnlerin bu co\u011frafyada do\u011fal olan bir iklim sonucu yeti\u015fmesi insan ya\u015fam\u0131n\u0131 \u00e7ok etkilemi\u015ftir. Aryen dil ve k\u00fclt\u00fcr devrimi gibi bir geli\u015fmenin d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka yerlerinde kutuplarda, sahra \u00e7\u00f6llerinde, deniz b\u00f6lgesinde de\u011fil de bu b\u00f6lgede geli\u015fmesi co\u011frafyan\u0131n yarat\u0131mlardaki \u00f6nemini ispatlamaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda da kutsal kitaplarda aranan\u00a0 cennetin K\u00fcrdistan\u00a0 oldu\u011funu g\u00f6rmemiz gibi.<\/p>\n Bu nedenle verimli Hilal\u2019in insanl\u0131k tarihinde \u00e7ok \u00f6nemli bir yeri vard\u0131r. Verimli Hilalin kadim halklar\u0131ndan olan K\u00fcrtler, evrensel k\u00fclt\u00fcr\u00fc temsil eden bir halkt\u0131r. Evrenselin olu\u015fumuna kaynakl\u0131k eden bir halkt\u0131r. \u0130nsanl\u0131\u011fa ya\u015fam, can veren, b\u00fcy\u00fcten kutsal bir ana gibidir. Bu kutsall\u0131\u011f\u0131n yarat\u0131c\u0131lar\u0131 ve co\u011frafyalar\u0131 bu g\u00fcn yerlerde, ayaklar alt\u0131nda ezim ezim ezilmektedir. Bu konuda K\u00fcrt halk\u0131 evrensel bir zulme maruz kalm\u0131\u015ft\u0131r. R\u00eaber APO t\u00fcm y\u00f6nleri ile ayd\u0131nlatt\u0131\u011f\u0131 tarihsel toplum ger\u00e7e\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir \u00f6zele\u015ftirinin verilmesi gerekti\u011fini vurgulamaktad\u0131r. Bu g\u00fcne kadar insanl\u0131\u011f\u0131n belle\u011finde silinmeyen bir ger\u00e7ek var, o da kutsala zarar vermedir. Ve k\u0131yamete davetiye \u00e7\u0131karmad\u0131r. Bu g\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 k\u0131yamet belki bu y\u00f6nden kavranabilir.<\/p>\n Zelal Edessa<\/p>\n K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n www.lekolin.org – www.navendalekolin.com – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info<\/p>\n <\/p>\n \t<\/p>\n