\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/273-3.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
Anayasan\u0131n Kapsam\u0131<\/p>\n
Yeni anayasan\u0131n kapsam\u0131n\u0131 yani \u00e7er\u00e7eve ve iskeletini \u00f6zet olarak \u015f\u00f6yle ifade etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
1-Yeni anayasa k\u0131sa ve \u00f6zl\u00fc olmal\u0131d\u0131r. Anayasalar, devlet-toplum ili\u015fkilerinde genel ba\u011flay\u0131c\u0131 \u00e7er\u00e7eveyi ve temel demokratik kriterleri ortaya koyan sade ve \u00f6zl\u00fc metinlerdir. Her sorun ve konuyu uzun uzad\u0131ya yazman\u0131n, toplumun ve vatanda\u015f\u0131n ya\u015famlar\u0131yla ilgili t\u00fcm konular\u0131 yaz\u0131lacak metnin i\u00e7ine bir torba gibi doldurman\u0131n anlam\u0131 yoktur. Demokratik Anayasa, vatanda\u015f ve toplumun devlete nas\u0131l itaat edece\u011fini de\u011fil, devletin neyi nas\u0131l yapaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rev ile yetki s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirler. Devletin, toplumsal demokrasiyle hukuksal d\u00fczeyini belirler. Devlet organlar\u0131n\u0131 d\u00fczenler ve aras\u0131ndaki i\u00e7 i\u015fleyi\u015f kurallar\u0131n\u0131 tayin eder. 12 Eyl\u00fcl anayasas\u0131 gibi bir disiplin y\u00f6netmeli\u011fi bi\u00e7imine indirgenemez. Bu anayasa de\u011fil, k\u00f6lelerin \u00e7al\u0131\u015fma kamplar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken efendileri taraf\u0131ndan duvarlara as\u0131lan disiplin y\u00f6netmeli\u011fidir. Demokratik bir anayasan\u0131n vatanda\u015flar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma, yeme, i\u00e7me, bar\u0131nma, oynama, e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k seyahat gibi ya\u015fam faaliyetiyle fazla i\u015fi olamaz. Bir anayasa toplum ve vatanda\u015f hayat\u0131yla ilgili ne kadar fazla teferruat yazarsa o kadar fa\u015fist nitelik kazan\u0131r ve anti demokratik karakter halini al\u0131r. Belki \u0130ngilizler gibi hi\u00e7 anayasan\u0131n olmamas\u0131 daha da hay\u0131rl\u0131s\u0131d\u0131r.\u00a0<\/p>\n
2-Yeni anayasay\u0131 yukar\u0131da izah etti\u011fimiz temel ama\u00e7 ve hedeflere g\u00f6re be\u015f ana b\u00f6l\u00fcm veya ba\u015fl\u0131k alt\u0131ndan yazmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\u00a0<\/p>\n
Bunlar \u00a0<\/p>\n
A-Genel ama\u00e7lar ve esaslar ( Kurucu H\u00fck\u00fcmler)<\/p>\n
B-Evrensel \u0130nsan Haklar\u0131na Ba\u011fl\u0131l\u0131k ve Sayg\u0131<\/p>\n
C-Kad\u0131n Haklar\u0131 ve Cins \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u00a0<\/p>\n
D-Devlet Organlar\u0131n\u0131n Kurulu\u015fu ve \u0130\u015fleyi\u015f Esaslar\u0131<\/p>\n
E-Demokratik \u00d6zerklik ve Yerel Y\u00f6netimler bi\u00e7iminde s\u0131ralanabilir.<\/p>\n
A-GENEL AMA\u00c7LAR VE ESASLAR ( KURUCU H\u00dcK\u00dcMLER)<\/p>\n
1-Anayasan\u0131n giri\u015f (ba\u015flang\u0131\u00e7) metni anayasan\u0131n ruhunu ve felsefesini yans\u0131tmada anlaml\u0131d\u0131r. Giri\u015f k\u0131sm\u0131 anayasan\u0131n hedef ve amac\u0131n\u0131 ortaya koyar. Giri\u015f ya hi\u00e7 yaz\u0131lmamal\u0131, ya da yaz\u0131l\u0131rken yeni demokratik anayasan\u0131n ruhuna ve felsefesine g\u00f6re k\u0131sa ve \u00f6z olarak yaz\u0131lmal\u0131d\u0131r. 12 Eyl\u00fcl anayasas\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 metni gibi bir metin asla kabul edilemez. Ba\u015ftan sona T\u00fcrk ulus devlet milliyet\u00e7ili\u011finin propaganda ve hezeyanlar\u0131yla dolup ta\u015fan, T\u00fcrkl\u00fck vurgusundan ba\u015fka bir \u015fey tan\u0131mayan ve fa\u015fist bir karakter ta\u015f\u0131yan b\u00f6yle bir giri\u015f ba\u015ftan itibaren her t\u00fcrl\u00fc demokratik yap\u0131lanmay\u0131 bo\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131r niteliktedir. E\u011fer yaz\u0131lacaksa ba\u015flang\u0131\u00e7 metni, demokratik toplumun ortak ya\u015fam felsefesini,\u00a0\u00a0 cumhuriyetin demokratik laik ve sosyal ama\u00e7l\u0131 nitelikleri ile kapsad\u0131\u011f\u0131 tarihsel ve toplumsal de\u011ferleri ifade etmeli, ortak gelecek i\u00e7in halklar\u0131n kal\u0131c\u0131 bar\u0131\u015f i\u00e7inde birlikte ya\u015fama g\u00fcvencesini arzulayan adil ve \u00f6zg\u00fcr toplumsal idealini ortaya koymal\u0131d\u0131r.\u00a0<\/p>\n
2- Anayasan\u0131n ilk de\u011fi\u015fmez maddeleri olan genel esaslar b\u00f6l\u00fcm\u00fc yeni ba\u015ftan elle al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Devletin bi\u00e7imi cumhuriyet olarak tan\u0131mlanabilir. Ancak, cumhuriyetin nitelikleri veya cumhuriyetin hangi de\u011ferleri ifade etti\u011fi demokratik toplumsal anlay\u0131\u015fa g\u00f6re yeniden tan\u0131mlanmal\u0131d\u0131r. Bu i\u00e7erik, \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyeti, evrensel insan haklar\u0131na ba\u011fl\u0131 ve sayg\u0131l\u0131, toplum ve birey \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc esas alan demokratik, l\u00e2ik ve sosyal bir hukuk devletidir bi\u00e7iminde tan\u0131mlanabilir. Gerisi fazlal\u0131k ve ideolojik propaganda i\u00e7eriklidir.<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0 3-Devletin birli\u011fi ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc konusunda bu kadar vurgu yapman\u0131n bir anlam\u0131 yoktur. Bu s\u00fcrekli bir korkuyu ve devlet kar\u015f\u0131t\u0131 d\u00fc\u015fman \u00fcretmeyi ifade eder. Demokratik bir ortamda toplumun birlik g\u00fcvencesi her zaman vard\u0131r. \u0130nk\u00e2r, bask\u0131, zor ve haks\u0131zl\u0131k dayat\u0131lmad\u0131k\u00e7a toplumlar ayr\u0131lmak de\u011fil s\u00fcrekli birle\u015fmek ve geni\u015flemek isterler. Kim ulusal devletlerin s\u0131n\u0131r engeli olmadan b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 kendi vatan\u0131 gibi dola\u015fmak ve i\u00e7inde ya\u015famak istemez ki!\u00a0 Oysa mevcut anayasa b\u00f6l\u00fcnme korkusuyla s\u00fcrekli b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck fikrini a\u015f\u0131lamakta, T\u00fcrkl\u00fck d\u0131\u015f\u0131nda di\u011fer halk topluluklar\u0131 ve inan\u00e7lar\u0131 \u00f6tekile\u015ftirmektedir.<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0 4- Devletin ba\u015fkenti Ankara ve bayra\u011f\u0131 oldu\u011fu gibi kal\u0131p, resmi dili T\u00fcrk\u00e7e olabilir. Ancak bunlar mutlak ve ebedi de\u011fi\u015fmez tabular de\u011fildir. 12 Eyl\u00fcl Anayasas\u0131n\u0131n 4.maddesinde ifade edildi\u011fi gibi \u201cbunlar\u0131 de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in anayasa teklifi dahi verilemez gibi bir sa\u00e7mal\u0131k olamaz.\u00a0<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Tarihte hangi ba\u015fkent ezel ve ebedi olup de\u011fi\u015fmemi\u015ftir. Ba\u015fkentler devlet ve toplumlar\u0131n y\u00f6netim merkezleridir. \u00dclkenin di\u011fer kentlerinden hi\u00e7bir farklar\u0131 ve ayr\u0131cal\u0131klar\u0131 yoktur. Ne zaman ihtiya\u00e7 duyulursa o zaman de\u011fi\u015febilirler. Asl\u0131nda 12 Eyl\u00fcl anayasas\u0131n\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc maddesi fa\u015fizmin hasta ruh ve anlay\u0131\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131 sergileme a\u00e7\u0131s\u0131ndan tipiktir.<\/p>\n
5- Keza bayrak mevcut haliyle kalabilir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra di\u011fer topluluklar da de\u011fer atfettikleri veya sembol bildikleri bayrak ve flamalar\u0131n\u0131 kullanabilmelidirler.<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0 6- Resmi dil T\u00fcrk\u00e7e olabilir ancak bu ifade tek ba\u015f\u0131na yetmemekte eksik kalmaktad\u0131r. Daha da \u00f6tesi d\u00fczenleme mant\u0131\u011f\u0131 ba\u015fta K\u00fcrt\u00e7e olmak \u00fczere di\u011fer dillerin ink\u00e2r\u0131n\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. Bu ibareye, \u201cT\u00fcrk\u00e7enin yan\u0131 s\u0131ra T\u00fcrkiye cumhuriyeti s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde yer alan halklar ve topluluklar, kendi dillerini kamusal alan d\u00e2hil, hayat\u0131n her alan\u0131nda konu\u015fup geli\u015ftirme haklar\u0131na sahiptirler. Devlet, bu hakk\u0131n yerine getirilmesi i\u00e7in ortam ve g\u00fcvence sa\u011flar.\u00a0 Kamusal alanda T\u00fcrk\u00e7e ve K\u00fcrt\u00e7e iki resmi dil ge\u00e7erlidir bi\u00e7iminde bir ek yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.\u00a0<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0 7- Anayasada yer verilen b\u00fct\u00fcn fiil ve icraatlar\u0131n \u201cT\u00fcrk milleti, y\u00fcce T\u00fcrk milleti, b\u00fcy\u00fck T\u00fcrk milleti ad\u0131na atfen vurgulara yer verilmemeli, bu kavramlar anayasan\u0131n bir kavram\u0131 olarak kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu vurgu, di\u011fer topluluklar\u0131 ink\u00e2r eden, T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc resmi \u00fcst\u00fcn \u0131rk ve ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 etnik kesim olmay\u0131 varsayan bir kavramd\u0131r. Zaten ya\u015fanan temel sorunlar\u0131n kayna\u011f\u0131nda bu ibarenin ifade etti\u011fi zihniyet yatmaktad\u0131r. T\u00fcrklerle beraber T\u00fcrkiye Cumhuriyeti s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki di\u011fer halk ve topluluklar\u0131n ortak siyasal kimli\u011fini ve toplumsal birli\u011fini tan\u0131mlayan yeni kavram ve ifadeler geli\u015ftirilmeli ve kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiyelilik \u00fcst kimli\u011fi kabul g\u00f6r\u00fcrse bunlar T\u00fcrkiye toplumu, T\u00fcrkiye halk\u0131, T\u00fcrkiye ulusu gibi daha esnek ve demokratik muhteval\u0131 kavram ve tan\u0131mlar olmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca T\u00fcrkiye ulusunun kimlerden olu\u015ftu\u011fu da a\u00e7\u0131k bir ifadeye kavu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. \u201cT\u00fcrkiye ulusu T\u00fcrk, K\u00fcrt ve T\u00fcrkiye de t\u00fcm toplumu olu\u015fturan di\u011fer halk ve topluluklar\u0131n bile\u015fiminden meydana gelmektedir bi\u00e7iminde tan\u0131mlanmal\u0131d\u0131r.\u00a0 T\u00fcrkiye kavram\u0131 T\u00fcrklerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yeri ve \u00fclkeyi \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rsa da bir\u00e7ok halk\u0131n ortak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 co\u011frafyay\u0131 da ifade etmektedir. Etnik bir toplulu\u011fun de\u011fil, bir co\u011frafyan\u0131n ad\u0131d\u0131r. Bu kavram T\u00fcrk milleti, T\u00fcrk halk\u0131, T\u00fcrk ulusu gibi tek bir etnik yap\u0131y\u0131 vurgulayan, kendi i\u00e7inde ink\u00e2rc\u0131l\u0131\u011f\u0131 bar\u0131nd\u0131ran milliyet\u00e7i-\u015foven kavrama nazaran daha demokratik ve kabul edilebilir kapsamdad\u0131r. Anayasa sadece bir etnik yap\u0131y\u0131 y\u00fccelterek ve \u00fcst\u00fcn k\u0131larak yaz\u0131lamaz. T\u00fcrkl\u00fck d\u0131\u015f\u0131nda bir\u00e7ok halk ve topluluk T\u00fcrkiye de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131na, hepsi de e\u015fit demokratik haklara sahip olmak istediklerine ve yeni anayasada bunu b\u00f6yle tan\u0131mlamak istedi\u011fine g\u00f6re buna uygun demokratik anlam i\u00e7eren kavram ve form\u00fcller geli\u015ftirilmelidir.<\/p>\n
9-Mevcut anayasada, 6. Maddenin \u201cEgemenlik kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z milletindir ibaresi anlams\u0131z ve mu\u011fl\u00e2k bir tan\u0131mlamad\u0131r. Cumhuriyetin kurulu\u015f y\u0131llar\u0131nda halife ve sultanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 s\u00f6ylenmi\u015f bir \u015fiar olarak belki anlam\u0131 olmu\u015f olabilir.\u00a0 Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131nda bu ibarenin siyasi ve sosyal hayat i\u00e7inde pratik de\u011feri ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur. Bunun yerine \u201cEgemenlik toplumun demokratik iradesiyle belirlenir demek daha ger\u00e7ek\u00e7idir. Veya yerine hi\u00e7bir belirleme yapmadan t\u00fcmden kald\u0131r\u0131labilinir. Yine bu maddenin devam\u0131 olarak, \u201cT\u00fcrk Milleti, egemenli\u011fini, Anayasan\u0131n koydu\u011fu esaslara g\u00f6re, yetkili organlar\u0131 eliyle kullan\u0131r ibaresi yerine, \u201cT\u00fcrkiye halklar\u0131 veya toplumu iradesini Anayasan\u0131n koydu\u011fu esaslara g\u00f6re, yetkili organlar\u0131 eliyle kullan\u0131r ibaresi konulmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca Hi\u00e7bir kimse veya organ kayna\u011f\u0131n\u0131 Anayasa ve halk iradesinden almayan bir devlet yetkisi kullanamaz ibaresi eklenerek bu bi\u00e7imiyle genel esaslar b\u00f6l\u00fcm\u00fc yeniden d\u00fczenlenmeli ve sadele\u015ftirilmelidir. <\/p>\n
\u00a0B-EVRENSEL \u0130NSAN HAKLARINA BA\u011eLILIK VE SAYGI<\/p>\n
1-Mevcut anayasada TEMEL HAKLAR VE \u00d6DEVLER ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda d\u00f6rt b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fan hak ve \u00f6devler s\u0131ralamas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar \u00a0 GENEL H\u00dcK\u00dcMLER,\u00a0 K\u0130\u015e\u0130N\u0130N HAKLARI VE \u00d6DEVLER\u0130,\u00a0 SOSYAL VE \u0130KT\u0130SAD\u00ce HAKLAR VE \u00d6DEVLER,\u00a0 S\u0130YAS\u00ce HAKLAR VE \u00d6DEVLER bi\u00e7iminde s\u0131ralanm\u0131\u015flard\u0131r. Burada \u00f6nemli olan uzun uzad\u0131ya hak s\u0131ralamas\u0131 yapmak de\u011fildir. Bu haklar\u0131n i\u00e7erikleri, nas\u0131l korunduklar\u0131, savunulduklar\u0131 ile kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmad\u0131klar\u0131d\u0131r. Ger\u00e7ek hayat i\u00e7inde kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n ne oldu\u011fudur. Bu maddeler s\u0131ralamas\u0131na \u00fcst\u00fcn k\u00f6r\u00fc bak\u0131l\u0131rsa T\u00fcrkiye bir hak ve \u00f6dev cenneti say\u0131labilir. Lakin i\u015fin ger\u00e7e\u011fi ve ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z hakikat hi\u00e7te b\u00f6yle de\u011fildir.\u00a0 Anayasada bu kadar hak s\u0131ralamas\u0131 yap\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen yine de en bariz haks\u0131zl\u0131klar ve zorbal\u0131klar toplumun yakas\u0131n\u0131 b\u0131rakmamaktad\u0131r.\u00a0<\/p>\n
2- Temel haklar\u0131n istismar\u0131 ve ink\u00e2r\u0131 konusunda, daha \u00e7arp\u0131c\u0131 anla\u015f\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan baz\u0131 bariz \u00f6rnekler vermek yerinde olacakt\u0131r. K\u0130\u015e\u0130N\u0130N HAKLARI VE \u00d6DEVLER\u0130 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda ifade edilen, \u00d6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi ve korunmas\u0131, Madde 20- \u201cHerkes, \u00f6zel hayat\u0131na ve aile hayat\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini isteme hakk\u0131na sahiptir. \u00d6zel hayat\u0131n ve aile hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011fine dokunulamaz denilmektedir. Ama bu kayd\u0131n hemen akabinde, \u201cMill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi\u2026 Ne ba\u011fl\u0131 olarak, usul\u00fcne g\u00f6re verilmi\u015f h\u00e2kim karar\u0131 olmad\u0131k\u00e7a \u015fart\u0131 gelmektedir. Ama biz T\u00fcrkiye\u2019nin Milli g\u00fcvenlik gerek\u00e7esiyle h\u00e2kim karar\u0131n\u0131n hi\u00e7bir zaman eksik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi bilmekteyiz. \u00d6zellikle K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n talepleri s\u00f6z konusu olunca milli g\u00fcvenlik gerek\u00e7esiyle ki\u015finin \u00f6zel hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011fi ve korunmas\u0131n\u0131n hi\u00e7bir anlam\u0131 kalmamaktad\u0131r.\u00a0<\/p>\n
3-SOSYAL VE EKONOM\u0130K HAKLAR VE \u00d6DEVLER b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde de benzer sonu\u00e7larla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. E\u011fitim ve \u00f6\u011frenim hakk\u0131 ve \u00f6devi konusunda, Madde- 42. \u201cKimse, e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lamaz denildikten sonra, \u201cE\u011fitim ve \u00f6\u011fretim, Atat\u00fcrk ilkeleri ve ink\u0131l\u00e2plar\u0131 do\u011frultusunda, \u00e7a\u011fda\u015f bilim ve e\u011fitim esaslar\u0131na g\u00f6re, Devletin g\u00f6zetim ve denetimi alt\u0131nda yap\u0131l\u0131r. Bu esaslara ayk\u0131r\u0131 e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim yerleri a\u00e7\u0131lamaz… H\u00fckm\u00fcn\u00fc takiben, \u201cT\u00fcrk\u00e7eden ba\u015fka hi\u00e7bir dil, e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131na ana dilleri olarak okutulamaz ve \u00f6\u011fretilemez denilmektedir.\u00a0<\/p>\n
B\u00f6ylece, hi\u00e7\u00a0 \u201cKimse, e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lamaz h\u00fckm\u00fc, kula\u011fa son derece ho\u015f gelen, herkese adil bir hak olarak sunulan, vatanda\u015f\u0131n gelece\u011fi i\u00e7in konuldu\u011fu kabul g\u00f6ren bu hak h\u00fckm\u00fc, pe\u015fi s\u0131ra konulan \u015fartlarla tam bir haks\u0131zl\u0131\u011fa ve k\u00fclt\u00fcrel asimilasyona d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f oluyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc sadece devletin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc tek tip T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 olmak isteyenler bu e\u011fitim hakk\u0131ndan yararlanabilirler. Bunun art\u0131k bir hak olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, evrensel insan haklar\u0131n\u0131 hi\u00e7e sayan bir insanl\u0131k su\u00e7una d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fi ortadad\u0131r. Burada, alt\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin de imzas\u0131 bulundu\u011fu BM evrensel insan haklar\u0131 bildirgesine ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fen hak ihlali s\u00f6z konusudur. B\u00f6yle bir anayasa karar\u0131yla alenen \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yap\u0131lmaktad\u0131r. Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulu taraf\u0131ndan 10 Aral\u0131k 1948 tarihinde ilan edilen Evrensel \u0130nsan Haklar\u0131 Bildirisi, Madde- 26. \u201cE\u011fitim, insan \u015fahsiyetinin tam geli\u015fmesini ve insan haklar\u0131 ile temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere sayg\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesini ama\u00e7lamal\u0131d\u0131r dedikten sonra, bunun devam\u0131nda, \u201cAnne ve babalar, \u00e7ocuklar\u0131na verilecek e\u011fitimin t\u00fcr\u00fcn\u00fc se\u00e7mek hakk\u0131na sahiptirler demektedir. Birle\u015fmi\u015f Milletler Evrensel \u0130nsan Haklar\u0131 Bildirgesine g\u00f6re vatanda\u015f ve toplumsal guruplar bu hakk\u0131n\u0131 T\u00fcrk\u00e7e mi, K\u00fcrt\u00e7e mi, \u0130ngilizce mi, Arap\u00e7a m\u0131 yerine getirir onu tayin etmek devletin ne i\u015fi, nede g\u00f6revidir. Vatanda\u015flar olarak anne ve babalar bu hakk\u0131 kendince uygun bulduklar\u0131 dil, ko\u015ful ve imk\u00e2nlara g\u00f6re \u00f6zg\u00fcrce yerine getirme hakk\u0131na sahiptirler.<\/p>\n
Asl\u0131nda, \u201cKimse, e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lamaz h\u00fckm\u00fc, yanl\u0131\u015f ve haks\u0131zd\u0131r denilemez. Arkas\u0131ndan kay\u0131t ve \u015fartlar ko\u015fulmadan bu bi\u00e7imiyle toplumun ihtiya\u00e7 ve ama\u00e7lar\u0131na g\u00f6re serbest b\u0131rak\u0131l\u0131r, pe\u015fi s\u0131ra bu hakk\u0131n nas\u0131l uygulanaca\u011f\u0131 devlet kendince \u015fartlara ba\u011flamazsa ger\u00e7ekten bir hak h\u00fckm\u00fcd\u00fcr. Hi\u00e7bir mahzuru yoktur. Ne var ki her hakk\u0131n arkas\u0131na ulus devlet s\u00fcrekli \u015fart getirmekte, g\u00fcd\u00fckle\u015ftirmekte ve t\u00fcm haklar\u0131 bo\u015fa \u00e7\u0131karmakta ve haklar\u0131 hak gasp\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektedir.\u00a0<\/p>\n
4- S\u0130YAS\u00ce HAKLAR VE \u00d6DEVLER konusunda devletin niyeti ve hak gasp\u0131 daha bariz olarak a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar. Madde 66.- \u201cT\u00fcrk Devletine vatanda\u015fl\u0131k ba\u011f\u0131 ile ba\u011fl\u0131 olan herkes T\u00fcrk\u2019t\u00fcr denilerek vatanda\u015fl\u0131k tan\u0131m\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Bunun fa\u015fist ve ink\u00e2r ama\u00e7l\u0131 bir tan\u0131mlama oldu\u011fu izah etmeye gerek duyulmayacak kadar a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bir devletin vatanda\u015f\u0131 olmak mutlak etnik bir kimli\u011fe mahk\u00fbm olmak demek de\u011fildir. Burada vurgulanmak istenen, \u201cbu devlet T\u00fcrklerin devletidir. Sizin de bu devlete \u00fcye olman\u0131z i\u00e7in T\u00fcrk olman\u0131z gerekir anlam\u0131na gelir ki bu T\u00fcrkle\u015ftirme politikas\u0131n\u0131n gelmi\u015f oldu\u011fu sonu\u00e7lar ortad\u0131r. T\u00fcm kimlikleri, halklar\u0131, renkleri, farkl\u0131l\u0131klar\u0131 yok sayma, var\u0131m diyenleri k\u0131r\u0131mdan ge\u00e7irme vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Art\u0131k bu T\u00fcrkle\u015ftirme plan\u0131 y\u00fcr\u00fcmedi\u011fi i\u00e7in yeni bir vatanda\u015fl\u0131k tan\u0131m\u0131 getirilmelidir. Eski tan\u0131m yerine, anayasada tan\u0131mlanan hak ve g\u00f6revlere haiz T\u00fcrkiye cumhuriyetine uyruk herkes vatanda\u015f say\u0131lmal\u0131d\u0131r. Vatanda\u015fl\u0131k etnik bir aidiyet olmay\u0131p siyasal \u00fcyelik anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n
5-Siyas\u00ee partilerle ilgili h\u00fck\u00fcmlerde, Madde-68. \u201cSiyas\u00ee partilerin t\u00fcz\u00fck ve programlar\u0131 ile eylemleri, Devletin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na, \u00fclkesi ve milletiyle b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne,\u2026\u00a0 Ayk\u0131r\u0131 olamaz denilerek daha ba\u015ftan itibaren demokratik siyasi faaliyetlerin \u00f6n\u00fcne set \u00e7ekilmi\u015ftir. Oysa devletin bu konuda yapabilece\u011fi tek bir m\u00fcdahale g\u00f6revi vard\u0131r. O da bu hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleyen g\u00fc\u00e7lere m\u00fcdahale etmek ve g\u00fcvenlikli ortam\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Ne var ki, kendi \u015fartlar\u0131n\u0131 koymakla bu hakk\u0131 engelleyen bizzat devletin kendisi olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu aldat\u0131c\u0131 ve sanal hak durumu, Haberle\u015fme h\u00fcrriyeti, Din ve vicdan h\u00fcrriyeti, D\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaat h\u00fcrriyeti, D\u00fc\u015f\u00fcnceyi a\u00e7\u0131klama ve yayma h\u00fcrriyeti, Bilim ve sanat h\u00fcrriyeti, Bas\u0131n h\u00fcrriyeti, Dernek kurma h\u00fcrriyeti, Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131 gibi daha da s\u0131ralayabilece\u011fimiz anayasada ki\u015fiye tan\u0131nan t\u00fcm hak ve h\u00fcrriyetler i\u00e7in ge\u00e7erlidir.\u00a0\u00a0<\/p>\n
Bu hak s\u0131rlamas\u0131 bir zamanlar\u0131n f\u0131nd\u0131k reklam\u0131na benzemektedir. Reklam\u0131 yapan \u015fovcu f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn iyi ve faydal\u0131 meziyetlerini s\u0131ralad\u0131ktan sonra arkas\u0131ndan \u201ctabi yemek i\u00e7in bulabilirseniz diyerek t\u00fcm dediklerini anlams\u0131z k\u0131l\u0131yordu. Anayasada tan\u0131mlanan haklar da benzer anlams\u0131z sonuca vard\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6nce haklar\u0131n genel, soyut, g\u00fczel ve faydal\u0131 meziyet ve zorunluluklar\u0131 s\u0131ralanmakta, pe\u015fi s\u0131ra bunlar\u0131 kullanman\u0131n haks\u0131z ve kabul edilemez \u015fartlar\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclerek anlams\u0131z k\u0131l\u0131nmakta ve hak gasp\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmektedir.\u00a0
\u00a0
Temel haklar konusunda do\u011frusu \u015fu olmal\u0131d\u0131r: Anayasada, evrensel \u0130nsan haklar\u0131na ili\u015fkin genel tan\u0131mlar oldu\u011fu gibi konur. Devlet bunun arkas\u0131na art\u0131k kendi \u015fartlar\u0131n\u0131 s\u0131ralamaz. Gerisi, yani uygulama bi\u00e7imi topluma b\u0131rak\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin, e\u011fer e\u011fitim hakk\u0131n\u0131 yerine getirmek i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmalarda nitelik ve demokratik ama\u00e7larla ilgili sorun arz eden baz\u0131 yetersizlikler \u00e7\u0131karsa belki genel baz\u0131 standartlar getirilebilinir o kadar. Bunlar ise genellikle anayasa konusuna giremezler. Halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilmi\u015f demokratik idarelerin g\u00fcnl\u00fck i\u00e7tihatlarla yapabilecekleri d\u00fczeltmeler olacakt\u0131r. <\/p>\n
6-Demokratik anayasalarda Bireysel ve Kolektif Hak ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fcklerin Birlikteli\u011fi \u0130lkesi birbirinden ayr\u0131lamaz hayati bir ilkedir. Demokratikle\u015fme sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde hayati bir rol oynayan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ilkesinin uygulanmas\u0131nda bireysel ve kolektif ayr\u0131m\u0131na gitmek toplumlar\u0131n do\u011fas\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130nsan toplumunda birey hi\u00e7bir zaman topluluksuz ya\u015famam\u0131\u015ft\u0131r. Bireyin elde etti\u011fi veya ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, aidiyetini ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 topluluklarla payla\u015famad\u0131k\u00e7a hi\u00e7bir anlam ifade etmez. Toplumdan soyutlanm\u0131\u015f birey ne kadar anlams\u0131zsa, edindi\u011fi hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler de o kadar anlams\u0131zd\u0131r ve uygulanma yetene\u011finde de\u011fildir. \u00d6zcesi hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ne bireysiz ne de toplumsuz birlikte olmadan, payla\u015f\u0131lmadan ya\u015fanacak de\u011ferler de\u011fildir. BM kararlar\u0131 da bu ger\u00e7e\u011fi teyit etmektedir. BM Genel Kurulunun 4 Aral\u0131k 1986 tarihli karar\u0131yla yay\u0131nlanan BM Geli\u015fme Hakk\u0131na dair Bildirinin 6. Maddesinin 2. F\u0131kras\u0131nda,\u00a0 \u201cB\u00fct\u00fcn insan haklar\u0131 ve temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler b\u00f6l\u00fcnmezdir ve birbirine ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r denilmektedir.\u00a0<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla Bireysel ve Kolektif Hak ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fcklerin Birlikteli\u011fi \u0130lkesi birbirinden ayr\u0131lamaz hayati bir ilke olarak anayasada yer bulmal\u0131d\u0131r. Ba\u015fta BM ve AB insan kaklar\u0131 \u015fartnameleri olmak \u00fczere uluslararas\u0131 t\u00fcm belgelerde temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler birey ve topluluklar birbirlerinden soyutlanarak tan\u0131mlanmam\u0131\u015ft\u0131r. Bireysel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ile toplumsal hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin kolektif birlikteli\u011fi etle t\u0131rnak gibi birbirlerini ko\u015fulland\u0131rmaktad\u0131r. En ba\u015f\u0131nda BM ULUSAL YA DA ETN\u0130K, D\u0130NSEL VE D\u0130LSEL AZINLIKLARA MENSUP K\u0130\u015e\u0130LER\u0130N HAKLARI B\u0130LD\u0130RGES\u0130, bu kolektif haklar\u0131n birlikteli\u011fini ifade etmektedir.\u00a0<\/p>\n
K\u00fcrt a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n\u2019 \u201ckilit kavramlar\u0131ndan biri olan \u201cbireysel ve k\u00fclt\u00fcrel haklar kavram\u0131 \u00f6z\u00fcnde K\u00fcrt sorununu \u00e7\u00f6zme ad\u0131 alt\u0131nda kolektif ve \u00f6zg\u00fcr K\u00fcrt kimli\u011fini tasfiye plan\u0131n\u0131 ve uygulamalar\u0131n\u0131 maskelemek i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bireyler k\u00fclt\u00fcrel sosyal haklar\u0131n\u0131 bireysel ya\u015fayabilir ama topluluk\u00e7a ya\u015famazlar hipotezi T\u00fcrk ulus devlet y\u00f6netiminin K\u00fcrtlerin kolektif toplumsal haklar\u0131n\u0131 ink\u00e2r etmek i\u00e7in ba\u015fka k\u0131l\u0131flar alt\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 yeni bir icatt\u0131r. Yani, her biriniz ayr\u0131 ayr\u0131 K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fabilirsiniz ama topluluk\u00e7a ortak konu\u015famazs\u0131n\u0131z ucubeli\u011fidir. Bunun anayasada resmi bir g\u00f6r\u00fc\u015f haline gelmesi kabul g\u00f6remeyece\u011fi gibi ink\u00e2rc\u0131l\u0131\u011f\u0131n neden oldu\u011fu sorunlar\u0131n s\u00fcr\u00fcp gitmesine de neden olacakt\u0131r.\u00a0\u00a0<\/p>\n
T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin yeni anayasas\u0131 ba\u015fta, BM \u0130NSAN HAKLARI EVRENSEL B\u0130LD\u0130RGES\u0130, AVRUPA \u0130NSAN HAKLARI S\u00d6ZLE\u015eMES\u0130,\u00a0 BM ULUSAL YA DA ETN\u0130K, D\u0130NSEL VE D\u0130LSEL AZINLIKLARA MENSUP K\u0130\u015e\u0130LER\u0130N HAKLARI B\u0130LD\u0130RGES\u0130,\u00a0 BM HER T\u00dcRL\u00dc IRK AYRIMCILI\u011eININ TASF\u0130YE ED\u0130LMES\u0130NE DA\u0130R ULUSLARARASI S\u00d6ZLE\u015eME, BM SOYKIRIM SU\u00c7UNUN \u00d6NLENMES\u0130 VE CEZALANDIRILMASI S\u00d6ZLE\u015eMES\u0130, AVRUPA KONSEY\u0130 ULUSAL AZINLIKLARIN KORUNMASI \u0130\u00c7\u0130N \u00c7ER\u00c7EVE S\u00d6ZLE\u015eME, AVRUPA YEREL Y\u00d6NET\u0130MLER \u00d6ZERKL\u0130K \u015eARTI gibi pek \u00e7o\u011funun alt\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin de imzas\u0131 bulunan ama gereklerini hakk\u0131yla yerine getirmek yerine \u00e7arp\u0131tmay\u0131 marifet sayan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri art\u0131k lafzen de\u011fil cevherden yerine getirmeyi ve sayg\u0131 g\u00f6stermeyi bilmelidir. Bunlar\u0131 yeni anayasan\u0131n demokratik harc\u0131 haline getirmelidir.<\/p>\n
7-Yukar\u0131daki anlay\u0131\u015f ve d\u00fczeltmeler temelinde Aleviler,\u00a0 Yezidiler, H\u0131ristiyan topluluklar, Yahudiler, Cemaat ve tarikatlar gibi her inan\u00e7 gurubuna e\u015fit haklar getiren anayasal g\u00fcvenceler sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Devletin resmi suni \u0130slam mezhebini koruyup \u00fcst\u00fcn ve ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 k\u0131lmay\u0131 ama\u00e7 edinmi\u015f Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ya la\u011fvedilmeli veya t\u00fcm inan\u00e7 guruplar\u0131n\u0131n e\u015fit ve demokratik temsil edildikleri sivil toplum kurulu\u015fu olarak yeniden d\u00fczenlenmelidir. <\/p>\n
KADIN HAKLARI VE C\u0130NS \u00d6ZG\u00dcRL\u00dc\u011e\u00dc <\/p>\n
1-Anayasan\u0131n temel konular\u0131ndan birini de cins \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve bunun daha somut ifadesi olarak kad\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve e\u015fitlik sorunu te\u015fkil etmektedir. Kad\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve e\u015fitlik talepleri pozitif hukukun ayr\u0131mc\u0131l\u0131k normlar\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmeyecek kadar ciddi ve hayati taleplerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kad\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sorunu demokratik toplumsal in\u015fan\u0131n temel paradigmas\u0131n\u0131 olu\u015fturmakta, siyasal, ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel ve t\u00fcm toplumsal sorunlardan \u00f6ncelik ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u0130ddias\u0131 ne olursa olsun, kad\u0131n\u0131 ya\u015famsal anlamda \u00f6zg\u00fcrl\u00fck d\u00fcnyas\u0131na ta\u015f\u0131mayan ve toplumsal ya\u015famla ba\u011f\u0131n\u0131 anlaml\u0131 k\u0131lamayan hi\u00e7bir demokratik \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc projenin hayat bulamayaca\u011f\u0131 ve amac\u0131na ula\u015famayaca\u011f\u0131 bilinmelidir.<\/p>\n
2-Yeni Anayasada, toplumsal ya\u015fam\u0131n her alan\u0131nda kad\u0131n\u0131n toplumsal stat\u00fcs\u00fcn\u00fc e\u015fit ve \u00f6zg\u00fcr d\u00fczeye getiren, ger\u00e7ekten cinsiyet\u00e7i erkek egemenli\u011fine son veren tan\u0131m ve ifadeler getirilmelidir. Ayr\u0131ca kad\u0131na kar\u015f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc bask\u0131 ve \u015fiddeti yasaklayarak ceza konusu yapan ifadeler koymak kadar, egemen cinsiyet\u00e7ili\u011fe kar\u015f\u0131 kad\u0131na pozitif olarak ekonomik, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel g\u00fcvenceler sa\u011flayan d\u00fczenlemeler yap\u0131lmal\u0131, moral ve etik d\u00fczeyde kad\u0131n savunulmal\u0131 ve y\u00fcceltilmelidir.<\/p>\n
KCK Hukuk Komitesi<\/p>\n
K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n
www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n
\t<\/p>\n