\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/2234-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
K\u00fcrtaj ve sezeryanl\u0131 do\u011fum tart\u0131\u015fmalar\u0131nda konunun kad\u0131n m\u00fccadelesinden uzak bir \u015fekilde ele al\u0131nmas\u0131 dikkat \u00e7ekerken, k\u00fcrtaj hakk\u0131n\u0131n ge\u00e7mi\u015fi antik \u00e7a\u011flara kadar uzan\u0131yor. D\u00fcnyada 73 \u00fclkede serbest, 68 \u00fclkede yasak olan k\u00fcrtaj, T\u00fcrkiye’de 1983 y\u0131l\u0131nda yasalla\u015ft\u0131. Bu konuda kad\u0131nlar\u0131n m\u00fccadelesi belirleyici bir ol oynarken, k\u00fcrtaj hakk\u0131n\u0131n tamamen politik ve kad\u0131nlar\u0131n kendi bedenleri \u00fczerindeki kontrol haklar\u0131 ile ilgili bir m\u00fccadele sonucu elde edilmesi dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n
D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc’n\u00fcn tahmini verilerine g\u00f6re, d\u00fcnyada her y\u0131l uygulanan 46 milyon isteyerek, hamileli\u011fi sonland\u0131rma i\u015fleminin 20 milyon kadar\u0131 g\u00fcvenli olmayan ko\u015fullarda uygulan\u0131yor ve bunun sonucunda sene de yakla\u015f\u0131k 80 bin kad\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 yitiriyor. Haziran’da haz\u0131rlanmas\u0131 planlanan k\u00fcrtaj yasas\u0131 \u00f6ncesi Ba\u015fbakan Erdo\u011fan’\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 “K\u00fcrtaja kar\u015f\u0131y\u0131m” a\u00e7\u0131klamas\u0131 dikkat \u00e7ekerken, k\u00fcrtaj\u0131n antik \u00e7a\u011flara kadar giden bir ge\u00e7mi\u015finin olmas\u0131 dikkat \u00e7ekiyor. Son d\u00f6nemlerde T\u00fcrkiye g\u00fcndemine damgas\u0131n\u0131 vuran tart\u0131\u015fmalarda konu kad\u0131n m\u00fccadelesinden uzak bir \u015fekilde ele al\u0131n\u0131yor. En son Sa\u011fl\u0131k Bakan\u0131 Recep Akda\u011f’\u0131n “12 Eyl\u00fcl d\u00f6neminde k\u00fcrtaj oldubittiye getirildi” demesi k\u00fcrtaj hakk\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele eden kad\u0131nlar\u0131n g\u00f6rmezden gelinmesinin yan\u0131 s\u0131ra bu konunun daha da geriye g\u00f6t\u00fcr\u00fclerek bir darbeci ile birlikte an\u0131lmas\u0131 tepkilere neden oldu. \u00d6zellikle AKP iktidar\u0131 d\u00f6neminde b\u00fct\u00fcn kavramlar\u0131n birbirine kar\u0131\u015fmas\u0131 ve bu konuda yarat\u0131lan kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 dikkat \u00e7ekiyor. K\u00fcrtaj\u0131n tarihte bir do\u011fum kontrol y\u00f6ntemi olarak kullan\u0131lmas\u0131 Antik \u00e7a\u011flara kadar gidiyor. K\u00fcrtaj kavram\u0131 modern t\u0131bb\u0131n geli\u015fmesiyle birlikte ba\u015flam\u0131\u015f olsa da do\u011fum kontrol\u00fcnde kullan\u0131lan bu y\u00f6ntem 4. y\u00fczy\u0131la kadar gidiyor. Antik \u00e7a\u011flarda hekimler baz\u0131 bitkiler, keskin aletler, karna uygulanan bask\u0131 ve di\u011fer y\u00f6ntemlerle k\u00fcrtaj yaparken t\u0131bb\u0131n babas\u0131 olarak nitelendirilen Hipokrat ise, \u00fcnl\u00fc yemin metninde Antik Yunan’da bulunan hekimlere k\u00fcrtaj\u0131n yap\u0131labilece\u011fini ama keskin aletlerle yap\u0131lmas\u0131n\u0131 engellemesi dikkat \u00e7ekiyor. M.\u00d6. 2. y\u00fczy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015f bir Yunanl\u0131 hekim olan Soranus ise ‘Jinekoloji’ adl\u0131 eserinde hamileliklerine son vermek isteyen kad\u0131nlara a\u011f\u0131r ta\u015f\u0131ma, \u00e7ok z\u0131plama ve at s\u00fcrme gibi tavsiyelerde bulunurken, ayr\u0131ca bebe\u011fin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in baz\u0131 bitkisel banyolar da \u00f6neriyor. Orta\u00e7a\u011f ve Yak\u0131n\u00e7a\u011f’da k\u00fcrtaj a\u011f\u0131r dini yasaklara ra\u011fmen s\u00fcrd\u00fc. T\u0131bb\u0131n geli\u015fmesi ve hekimlerin m\u00fcdahale imk\u00e2nlar\u0131 art\u0131nca k\u00fcrtaj giderek \u00e7ok yayg\u0131n uygulanan bir operasyon haline geldi.<\/p>\n
1800’lere kadar k\u00fcrtaj yasak de\u011fil<\/p>\n
D\u00fcnyada 1800’lere kadar k\u00fcrtaj\u0131 yasaklayan kanunlar \u00e7\u0131kart\u0131lmazken ulus devletlerin kurulmas\u0131yla birlikte k\u00fcrtaj insan bedeninin ve ya\u015fam\u0131n\u0131n \u00fczerinde giderek g\u00fc\u00e7lenen devlet m\u00fcdahalelerinden sadece biri haline geldi. ABD ve \u0130ngiltere’de uzun s\u00fcreli var olan resmi yasak bu s\u00fcreci engellemezken, Fransa’da 1920 y\u0131l\u0131nda k\u00fcrtaj\u0131 yasaklayan kanun, on y\u0131la kadar hapis cezas\u0131 i\u00e7erdi\u011fi gibi, bu konuda halka a\u00e7\u0131k yerlerde konu\u015fmay\u0131 bile yasaklamaya kadar ileri gitti.<\/p>\n
Devletlerin kad\u0131n bedenine m\u00fcdahalesi<\/p>\n
1942’de Nazi i\u015fbirlik\u00e7isi olarak da tan\u0131mlanan P\u00e9tain rejimi, k\u00fcrtaj\u0131 “Devlete kar\u015f\u0131 i\u015flenen su\u00e7lar” kapsam\u0131nda de\u011ferlendirdi. Bu kapsamda 1943 y\u0131l\u0131nda, k\u00fcrtaj yapmakla su\u00e7lanan bir kad\u0131n giyotinle idam edildi.<\/p>\n
K\u00fcrtaj Sovyetlerde yasal hale geldi<\/p>\n
20. y\u00fczy\u0131lda k\u00fcrtaj\u0131n ilk yasal hale geldi\u011fi \u00fclke Sovyetler Birli\u011fi oldu. 1919’da bu \u00fclkede k\u00fcrtaj kad\u0131n\u0131n istemesi durumunda uygulanmaya ba\u015flad\u0131. Sovyetler Birli\u011fi’ni \u0130zlanda ve \u0130sve\u00e7 takip etti.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de 1983’de yasalla\u015ft\u0131<\/p>\n
Sovyetler’de 1919’da yasalla\u015fan bu hak, T\u00fcrkiye’de 1965 y\u0131l\u0131nda gebeli\u011fi \u00f6nleyici ara\u00e7lar\u0131n sat\u0131\u015f ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 ve t\u0131bbi zorunluluk halinde k\u00fcrtaj hakk\u0131 tan\u0131nmas\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen kanun \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131 ancak as\u0131l olarak 1982 y\u0131l\u0131 ile birlikte k\u00fc\u00e7\u00fck cerrahi birimlerde, muayenehanelerde k\u00fcrtaj yasal hale geldi ve istenmeyen gebelikler sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde sonland\u0131r\u0131lmaya ba\u015fland\u0131.<\/p>\n
D\u00fcnyada ka\u00e7\u0131nc\u0131 haftaya kadar k\u00fcrtaja izin veriliyor?<\/p>\n
Fransa’da yasal k\u00fcrtaj i\u00e7in limit 10 hafta. Yunanistan, Danimarka, Norve\u00e7 ve Portekiz de k\u00fcrtaj i\u00e7in yasal limiti 10 hafta olarak belirlemi\u015f. Almanya, Bel\u00e7ika ve Avusturya’da bu s\u00fcre 12 hafta. \u0130ngiltere, \u0130spanya, \u0130svi\u00e7re ve Hollanda 24 haftal\u0131\u011fa kadar k\u00fcrtaja izin veriyor. Malta, \u0130rlanda ve Polonya’da ise halen k\u00fcrtaja ili\u015fkin s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 d\u00fczenlemeler var. K\u00fcrtaj\u0131n yasal olarak ilk kabul edildi\u011fi Rusya’da ise, 1936 y\u0131l\u0131nda yasaklan\u0131yor ve ard\u0131ndan 1955 y\u0131l\u0131nda yeniden serbest hale geliyor. M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkelerde ise k\u00fcrtaj genel olarak annenin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit etti\u011fi zaman serbest.<\/p>\n
K\u00fcrtaj d\u00fcnyada 73 \u00fclkede serbest 68 \u00fclkede yasak<\/p>\n
D\u00fcnyada 73 \u00fclkede serbest olan k\u00fcrtaj, 68 \u00fclkede yasaklanm\u0131\u015f durumda. D\u00fcnyan\u0131n k\u00fcrtaj konusunda b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f oldu\u011fu dikkat \u00e7ekerken, 2012 y\u0131l\u0131 itibariyle 68 \u00fclkede k\u00fcrtaj yasak. Bu \u00fclkelerin genelde orta ve G\u00fcney Amerika ile Afrika ve g\u00fcneydo\u011fu Asya’dan \u00fclkeler olmas\u0131 dikkat \u00e7ekiyor. Aralar\u0131nda Brezilya, Meksika, \u0130ran, Suriye ve Endonezya’n\u0131n da bulundu\u011fu bu \u00fclkelerde k\u00fcrtaj yasa\u011f\u0131 hi\u00e7bir istisna olmaks\u0131z\u0131n uygulan\u0131yor. K\u00fcrtaj\u0131n tamamen yasak oldu\u011fu \u00fclkeler listesinde Avrupa Birli\u011fi \u00fcyesi \u0130rlanda ve Malta da var. K\u00fcrtaja yaln\u0131zca belirli durumlarda izin veren \u00fclkeler de var. Bu grupta Suudi Arabistan, \u0130srail, Arjantin ve Tayland gibi 58 \u00fclke bulunuyor. Bu \u00fclkelerin yasalar\u0131na g\u00f6re k\u00fcrtaj, anne veya fet\u00fcs\u00fcn sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tehlikede oldu\u011fu durumlarda, tecav\u00fcz ve ensest sonucu olu\u015fan hamileliklerde veya annenin ruhsal sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in uygulanabiliyor.<\/p>\n
D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc: Yasakla k\u00fcrtaj ortadan kalkm\u0131yor<\/p>\n
D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc, yasa\u011f\u0131n uyguland\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerde k\u00fcrtaj\u0131n ortadan kalkmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak uygun olmayan ko\u015fullarda, i\u015finin ehli olmayan ki\u015filerce ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fine dikkat \u00e7ekiyor. Buna g\u00f6re, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda her y\u0131l 68 bin kad\u0131n sa\u011fl\u0131ks\u0131z k\u00fcrtaj nedeniyle hayat\u0131n\u0131 kaybediyor. D\u00fcnyada k\u00fcrtaj\u0131n serbest oldu\u011fu \u00fclke say\u0131s\u0131 ise 73. T\u00fcrkiye, Amerika Birle\u015fik Devletleri, Kanada ve Rusya’n\u0131n da d\u00e2hil oldu\u011fu bu \u00fclkelerin baz\u0131lar\u0131nda yasalarda k\u00fcrtaj\u0131n hangi aya kadar yap\u0131labilece\u011fi belirtiliyor. T\u00fcrkiye’de 10 hafta olan bu s\u00fcre baz\u0131 \u00fclkelerde 14 haftaya kadar uzayabiliyor.<\/p>\n
Kad\u0131n bedenine m\u00fcdahale eden devletlere kar\u015f\u0131 feminist m\u00fccadele<\/p>\n
K\u00fcrtaj\u0131n devletler taraf\u0131ndan yasaklanmas\u0131 ve kad\u0131n bedenine bir m\u00fcdahale haline gelmesiyle birlikte, feminist hareket de buna kar\u015f\u0131 s\u00fcrekli m\u00fccadele i\u00e7ine girdi. Simone de Beavoir, “Kad\u0131n do\u011fulmaz, kad\u0131n olunur” s\u00f6z\u00fc ile tan\u0131mlanan “\u0130kinci Cins” isimli \u00fc\u00e7 ciltlik kitab\u0131 ile di\u015fi cins olarak do\u011fmu\u015f bir insan\u0131n, y\u0131llar i\u00e7inde nas\u0131l e\u011fitilip “kad\u0131n” oldu\u011funu anlat\u0131yordu. B\u00fct\u00fcn kitap, cinsiyet rollerinin do\u011fal de\u011fil, \u00f6\u011fretilmi\u015f oldu\u011funu kan\u0131tlayan bilgi ve deneyimler i\u00e7eriyordu. Bu teori bir kavram\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Toplumsal cinsiyet kavram\u0131 kendi ba\u015f\u0131na \u00e7ok \u015fey ifade etmese de, teori ilerledik\u00e7e, toplumsal cinsiyetin asl\u0131nda sadece sonu\u00e7 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bu kavramlarla birlikte 3. Dalga feminist hareket geli\u015fmeye ba\u015flad\u0131. Beavoir, kad\u0131n siyasetini ve feminizmi derinden etkilerken, feministler k\u00fcrtaj ve do\u011fum kontrol\u00fcn yasalla\u015fmas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadeleye devam etti. Bu m\u00fccadeleler \u00f6zellikle Kuzey Avrupa ve ABD’de g\u00fc\u00e7 kazand\u0131. Fransa’da feministler, 14 y\u0131l s\u00fcren zorlu bir m\u00fccadele verdiler ve 1967’de do\u011fum kontrol\u00fc yasalla\u015ft\u0131. ABD’de k\u00fcrtaj\u0131n yasalla\u015fmas\u0131 1973 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti. Bu geli\u015fme di\u011fer \u00fclkelerde de tekrar etti.<\/p>\n
K\u00fcrtaj\u0131n T\u00fcrkiye’de yasalla\u015fma s\u00fcre\u00e7leri<\/p>\n
K\u00fcrtaj, T\u00fcrkiye’de bir n\u00fcfus kontrol\u00fc politikas\u0131 olarak 1983 y\u0131l\u0131nda yasalla\u015ft\u0131, di\u011fer bir ifadeyle “su\u00e7 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131”. Yine de evli kad\u0131nlar k\u00fcrtaj olabilmek i\u00e7in kocalar\u0131ndan izin almak zorundalar. T\u00fcrkiye’de k\u00fcrtaj, \u00fc\u00e7 a\u015famal\u0131 bir hukuki s\u00fcrecin sonunda 1983 y\u0131l\u0131nda yasalla\u015ft\u0131: 1923-1965 aras\u0131 d\u00f6nemde k\u00fcrtaj\u0131n yasak olmas\u0131 dikkat \u00e7ekiyor. Gebeli\u011fi sonland\u0131rman\u0131n yasak oldu\u011fu bu d\u00f6nemde, gebeli\u011fi \u00f6nleyici tedbirler de yasaklan\u0131yor. 1965-1983 aras\u0131 d\u00f6nemde de izlenen do\u011fum yanl\u0131s\u0131 politikalara ba\u011fl\u0131 olarak 1955-1960 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 en y\u00fcksek seviyeye ula\u015f\u0131yor. Bu durumun sosyal ve ekonomik sorunlara yol a\u00e7mas\u0131yla, halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve kad\u0131n do\u011fum uzmanlar\u0131n\u0131n gebeli\u011fin sonland\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik makaleleri yo\u011funla\u015ft\u0131 ve 1965 y\u0131l\u0131nda 557 say\u0131l\u0131 N\u00fcfus Planlamas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun \u00e7\u0131kt\u0131. Bu yasayla t\u0131bbi zorunluluklar halinde gebeli\u011fin sonland\u0131r\u0131lmas\u0131na izin verildi ve daha \u00f6nce verilen para ve madalya \u00f6d\u00fclleri kald\u0131r\u0131ld\u0131. 1983 sonras\u0131nda da 2827 say\u0131l\u0131 N\u00fcfus Planlamas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun ile hamileli\u011fin 10. haftas\u0131 dolana kadar iste\u011fe ba\u011fl\u0131 k\u00fcrtaj hakk\u0131 tan\u0131nd\u0131. 10. haftadan sonra ise annenin hayat\u0131n\u0131 tehdit edecek ve do\u011fan \u00e7ocuk i\u00e7in a\u011f\u0131r maluliyete neden olacak hallerde gerek\u00e7eli rapor ile k\u00fcrtaj yap\u0131labilece\u011fi s\u00f6ylendi. Hala uygulamada olan bu kanuna g\u00f6re, hamile kad\u0131n evli ise k\u00fcrtaj i\u00e7in kendi r\u0131zas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra kocas\u0131n\u0131n da izni gerekiyor. Ayr\u0131ca 2005’te TCK’de yap\u0131lan bir d\u00fczenlemeyle tecav\u00fcz halinde hamileli\u011fin 20. haftaya kadar sonland\u0131r\u0131labilece\u011fi h\u00fckm\u00fc getirildi. Hamilelik s\u00fcresi on haftadan az olan kad\u0131n\u0131n kendi hamileli\u011fini sonland\u0131rmas\u0131 halinde su\u00e7 olu\u015fmayacak, hamilelik s\u00fcresi on haftadan fazla olan kad\u0131n\u0131n kendi hamileli\u011fini sonland\u0131rmas\u0131 halinde ise kad\u0131na bir y\u0131la kadar hapis veya adli para cezas\u0131 verilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.-D\u0130HA<\/p>\n
K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n
www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n
\t<\/p>\n