\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/3037-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
\t\t\t\t\t\t\u00d6NS\u00d6Z<\/strong><\/p>\n Ekonomi tetik\u00e7isi olarak bizlerin amac\u0131 k\u00fcresel imparatorluk kurmakt\u0131r. Bizler, di\u011fer \u00fclkeleri \u015firketlerimizin, h\u00fck\u00fcmetimizin, bankalar\u0131m\u0131z\u0131n, k\u0131sacas\u0131 benim \u015firketokrasi diye adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m kurumsal yap\u0131n\u0131n k\u00f6lesi haline getirmek i\u00e7in uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131n\u0131 kullanan elit bir grubuz. Mafyan\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 iyilikler gibi Ekonomi Tetik\u00e7ileri de g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte baz\u0131 iyilikler yapar. \u00d6rne\u011fin elektrik santralleri, otoyollar, limanlar, havaalanlar\u0131, teknoparklar gibi altyap\u0131 hizmetleri i\u00e7in bor\u00e7 temin ederler. Bu bor\u00e7lar\u0131n \u00f6n ko\u015fulu, b\u00fct\u00fcn bu projelerin Amerikan in\u015faat ve m\u00fchendislik firmalar\u0131 taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmesidir. Asl\u0131nda paran\u0131n \u00e7o\u011fu Amerika\u2019y\u0131 hi\u00e7 terk etmez yaln\u0131zca Washington\u2019daki bankalardan New York, Houston veya San Francisco\u2019daki m\u00fchendislik firmalar\u0131na transfer edilir.<\/p>\n Para hi\u00e7 vakit ge\u00e7irmeden \u015firketokrasi \u00fcyesi \u015firketlere (kredit\u00f6rlere) d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc halde bor\u00e7lu \u00fclkenin anapara art\u0131 faizin tamam\u0131n\u0131 \u00f6demesini isteriz. E\u011fer Ekonomi Tetik\u00e7isi \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 ise bor\u00e7 tutar\u0131 o kadar b\u00fcy\u00fck olur ki birka\u00e7 y\u0131l sonra bor\u00e7lu \u00fclke \u00f6demeleri aksat\u0131r. Bu oldu\u011funda biz de mafya gibi diyetini isteriz. Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019de Amerika\u2019n\u0131n iste\u011fi do\u011frultusunda oy verme, askeri \u00fcs kurma veya petrol gibi de\u011ferli kaynaklara el koyma \u015feklinde olabilir bu diyet. Buna ra\u011fmen bor\u00e7lunun borcu devam eder. B\u00f6ylece k\u00fcresel imparatorlu\u011fumuza bir \u00fclke daha eklenmi\u015f olur.<\/p>\n 2004 itibariyle 3. D\u00fcnya \u00fclkelerinin bor\u00e7 toplam\u0131 2,5 trilyon dolara, y\u0131ll\u0131k faiz \u00f6demeleri de 3.75 milyar dolara y\u00fckselmi\u015ftir. Bu tutar, t\u00fcm 3.D\u00fcnya \u00fclkelerinin sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim harcamalar\u0131 toplam\u0131ndan fazla, ald\u0131klar\u0131 d\u0131\u015f yard\u0131m\u0131n da 20 kat\u0131d\u0131r. Yine bu \u00fclkelerde n\u00fcfusun en \u00fcst y\u00fczde biri, \u00fclkelerinin mali kaynaklar\u0131n\u0131n ve gayrimenkullerinin %70 ila %90\u2019\u0131na sahiptir. Bu \u00e7a\u011fda\u015f imparatorlu\u011fun sinsili\u011fi, Romal\u0131 askerleri, \u0130spanyol fatihlerini (konkistador), 18-19 uncu yy Avrupal\u0131 s\u00f6m\u00fcrgecilerini fersah fersah geride b\u0131rak\u0131r. Biz Ekonomi Tetik\u00e7ileri kurnaz\u0131zd\u0131r. Bizler tarihten ders ald\u0131k.\u00a0 K\u0131l\u0131\u00e7 ta\u015f\u0131may\u0131z, z\u0131rh-\u00fcniforma giymeyiz.\u00a0 Ekvator,\u00a0 Nijerya, Endonezya gibi \u00fclkelerde yerli \u00f6\u011fretmenler veya esnaf gibi giyiniriz. Washington ve Paris\u2019te b\u00fcrokratlara ve bankerlere benzeriz. Proje mahallerini gezer, yoksul k\u00f6yleri dola\u015f\u0131r\u0131z. Yerel bas\u0131nda ne kadar hay\u0131rl\u0131 i\u015fler yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan s\u00f6z ederiz. Yasad\u0131\u015f\u0131 bir \u015feye tevess\u00fcl etti\u011fimiz pek nadirdir. Zira sistem aldatmacaya dayansa da tan\u0131m olarak yasald\u0131r.<\/p>\n Ancaaak\u2026.. E\u011fer biz ba\u015far\u0131s\u0131z olursak, devreye \u00e7akallar\u00a0 (\u0130stihbarat \u2013NSA ve CIA- elemanlar\u0131) girer. \u00c7akallar haz\u0131r ve naz\u0131r bekler. Ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131nda devlet ba\u015fkanlar\u0131 devrilir veya feci \u201ckaza larda \u00f6l\u00fcrler. E\u011fer Afganistan ve Irak\u2019ta oldu\u011fu gibi,\u00a0 bir \u015fekilde \u00e7akallar da beceremezlerse gen\u00e7 Amerikal\u0131lar \u00f6lmeye ve \u00f6ld\u00fcrmeye g\u00f6nderilir.<\/p>\n Bu imparatorlu\u011fun yarat\u0131lmas\u0131na ben de katk\u0131da bulundum ve su\u00e7luluk duygusu alt\u0131nda eziliyorum. New Hampshire ta\u015fras\u0131ndan bir \u00e7ocuk nas\u0131l oldu da bu pis i\u015flere bula\u015ft\u0131?<\/p>\n B\u0130R TET\u0130K\u00c7\u0130 DO\u011eUYOR<\/strong><\/p>\n Her \u015eey \u00c7ok Masumca Ba\u015flad\u0131.<\/strong><\/em><\/p>\n 1945\u2019te orta halli, \u00f6\u011fretmen bir ailenin tek \u00e7ocu\u011fu olarak do\u011fdum. Babam d\u00fcnyan\u0131n her yan\u0131ndan gelmi\u015f zengin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n okudu\u011fu Tilton okulunda \u00f6\u011fretmenlik yapt\u0131\u011f\u0131ndan ben de 14 ya\u015f\u0131nda Tiltonda burslu okumaya hak kazand\u0131m. Orda zengin \u00e7ocuklar\u0131na nispet iftiharla ge\u00e7tim, iki okul tak\u0131m\u0131n\u0131n kaptanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapt\u0131m ve okul gazetesini \u00e7\u0131kard\u0131m. Lise bitince Middlebury \u00fcniversitesinde burslu okumaya ba\u015flad\u0131m. Oras\u0131 da Tilton gibi zengin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n okuluydu. Orda hayat\u0131m\u0131 etkileyen 2 ki\u015fiyle tan\u0131\u015ft\u0131m. Birisi gen\u00e7 ve g\u00fczel Ann, di\u011feri de \u0130ranl\u0131 bir generalin o\u011flu olan Ferhat\u2019t\u0131.<\/p>\n Ferhat beni i\u00e7kiye, gece hayat\u0131na, ailemi d\u0131\u015flamaya y\u00f6neltti. Ders \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 b\u0131rakt\u0131m. Bursum kesildi. Ben de bir sene gazetecilik yapt\u0131ktan sonra Boston \u00dcniversitesi, \u0130\u015fletme Fak\u00fcltesine kaydoldum. 1967\u2019de, son s\u0131n\u0131ftayken Ann ile evlendim.<\/p>\n Ann\u2019in babas\u0131 Deniz kuvvetlerinde \u00fcst kademede g\u00f6revli, \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 bir m\u00fchendisti. En yak\u0131n arkada\u015f\u0131, Ann\u2019in \u201cFrank Amca dedi\u011fi ki\u015fi, \u00fclkenin en geni\u015f casusluk \u00f6rg\u00fct\u00fc NSA (Ulusal G\u00fcvenlik Ajans\u0131) n\u0131n tepe y\u00f6neticilerinden biriydi. Onun te\u015fvikiyle NSA\u2019da i\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmesine gittim. Birka\u00e7 hafta sonra NSA\u2019dan kabul edildi\u011fime dair haber geldi. Sonradan \u00f6\u011frendi\u011fime g\u00f6re, Ferhat\u2019\u0131n babas\u0131n\u0131n \u0130ran\u2019da ABD istihbarat\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 bu kabulde etkili olmu\u015f.<\/p>\n NSA\u2019n\u0131n i\u015f teklifini kabul etmeden \u00f6nce Bar\u0131\u015f g\u00f6n\u00fcll\u00fclerinin bir seminerine kat\u0131lmam, yine hayat\u0131m\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirdi. \u00d6nerilen yerlerden biri,\u00a0 yerli halk\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6zelliklerini korudu\u011fu Amazon Ya\u011fmur Ormanlar\u0131yd\u0131. Frank Amca\u2019ya ak\u0131l dan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131mda, bu g\u00f6revi kabul etmemi s\u00f6ylemesi beni \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131. Oralar\u0131 petrol yata\u011f\u0131. Yerlileri anlayan iyi ajanlara ihtiyac\u0131m\u0131z olacak diyerek \u0130spanyolca ve yerel leh\u00e7eleri \u00f6\u011frenmemi te\u015fvik etti. B\u00f6ylece Ann ve ben Ekuador\u2019da bar\u0131\u015f g\u00f6n\u00fcll\u00fclerine kat\u0131ld\u0131k. Yerliler gibi ya\u015famaya ba\u015flay\u0131p onlarla akraba gibi olduk.<\/p>\n K\u00f6y\u00fcm\u00fcze bir g\u00fcn MAIN \u015firketinin Genel M\u00fcd\u00fcr yard\u0131mc\u0131s\u0131 Einar Greve geldi. MAIN, D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019n\u0131n Ekuador\u2019a ve kom\u015fu \u00fclkelere hidroelektrik santralleri ve di\u011fer alt yap\u0131 projeleri i\u00e7in milyarlarca dolar bor\u00e7 vermesi do\u011fru olur mu diye ara\u015ft\u0131rmalar y\u00fcr\u00fcten uluslararas\u0131 bir dan\u0131\u015fmanl\u0131k \u015firketiydi.<\/p>\n Einar\u2019la Ekuador\u2019da birka\u00e7 g\u00fcn ge\u00e7irdikten sonra mektupla\u015fmaya ba\u015flad\u0131k. Benden Ekuador\u2019un ekonomik durumu ve gelece\u011fi hakk\u0131nda raporlar istedi. Bir y\u0131l i\u00e7inde kendisine 15 rapor g\u00f6nderdim.<\/p>\n Bar\u0131\u015f g\u00f6n\u00fcll\u00fcs\u00fc olarak g\u00f6revim sona erince Einar bana MAIN\u2019de i\u015f teklif etti. Einar\u2019\u0131n dedi\u011fine g\u00f6re MAIN\u2019in esas i\u015fi m\u00fchendislikti. Fakat en \u00f6nemli m\u00fc\u015fterisi olan D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019n\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 m\u00fchendislik projelerinin boyutunu ve fizibilitesini saptamak \u00fczere ekonomistlere ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131. Ekuador, Endonezya, \u0130ran, M\u0131s\u0131r gibi g\u00fcvenilir istatistikleri bulunmayan yerlerde ki\u015fisel g\u00f6zlem ve de\u011ferlendirme gerekiyordu. B\u00f6ylece 1971\u2019de 26 ya\u015f\u0131nda MAIN\u2019de ekonomist olarak g\u00f6reve ba\u015flad\u0131m. Oysa ger\u00e7ek g\u00f6revimin tamamen James Bond\u2019a benzedi\u011fini k\u0131sa s\u00fcrede fark edecektim.<\/p>\n \u201cG\u0130RD\u0130N M\u0130 \u00c7IKAMAZSIN <\/strong><\/p>\n Arthur D.Little, Stone & Webster, Brown & Root, Halliburton ve Bechtel gibi m\u00fchendislik firmalar\u0131n\u0131 herkesin tan\u0131mas\u0131na ra\u011fmen MAIN kamuoyunda pek bilinmiyordu. Profesyonel kadromuzun \u00e7o\u011fu m\u00fchendis oldu\u011fu halde i\u015f makinalar\u0131m\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, bir baraka dahi in\u015fa etmemi\u015ftik. \u00d6nceleri ne yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 anlamakta bile zorluk \u00e7ekiyordum. Tek bildi\u011fim, Java adas\u0131n\u0131n enerji master plan\u0131n\u0131 haz\u0131rlamak \u00fczere 11 ki\u015filik bir heyetle Endonezya\u2019ya gidece\u011fimdi. Endonezya ve Java\u2019n\u0131n ekonometrik modellerini \u00e7\u0131karmam gerekece\u011fi ve bu konuyu hi\u00e7 bilmedi\u011fim i\u00e7in kurslara yaz\u0131ld\u0131m. Bu s\u00fcre\u00e7te, istatistiklerin amaca g\u00f6re manip\u00fcle edilebilece\u011fini ke\u015ffettim.<\/p>\n MAIN, beni e\u011fitmesi i\u00e7in Claudine ad\u0131nda g\u00fczel bir bayan\u0131 g\u00f6revlendirdi. Claudine bana, hi\u00e7 kimsenin i\u015fim hakk\u0131nda bilgi vermedi\u011fini, zira bunu yapmaya bir tek kendisinin yetkili oldu\u011funu s\u00f6yleyerek, g\u00f6revinin beni ekonomi tetik\u00e7isi olarak yeti\u015ftirmek oldu\u011funu ilave etti. Ne yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131 kar\u0131m dahil hi\u00e7 kimsenin bilmemesi gerekti\u011fini belirttikten sonra, i\u015fimin iki ana amac\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131. \u00d6ncelikle, haz\u0131rlayaca\u011f\u0131m raporlarla MAIN ve di\u011fer Amerikan \u015firketlerinin (Bechtel, Halliburton, Stone& Webster gibi) devasa m\u00fchendislik ve in\u015faat projeleri i\u00e7in uluslararas\u0131 finansman kurulu\u015flar\u0131n\u0131n verece\u011fi kredilere dayanak sa\u011flayacakt\u0131m. Verilen bor\u00e7, projeleri ger\u00e7ekle\u015ftiren Amerikan \u015firketlerine geri d\u00f6nd\u00fckten sonra ikinci g\u00f6revim, muazzam bor\u00e7 alt\u0131na giren bu \u00fclkeleri iflas ettirmekti. B\u00f6ylece s\u00f6z konusu \u00fclkeler askeri \u00fcs, BM\u2019lerde lehimize oy, petrol ve di\u011fer do\u011fal ham maddeleri kullan\u0131m\u0131 gibi ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z i\u00e7in kolay hedef olabilecekti. \u0130\u015fim, bir \u00fclkeye milyarlarca dolar yat\u0131r\u0131m yap\u0131lmas\u0131n\u0131n etkilerini tahmin etmek olacakt\u0131. Gelecek 20-25 y\u0131lda ekonomik b\u00fcy\u00fcmenin ne kadar olaca\u011f\u0131n\u0131 ve \u00e7e\u015fitli projelerin etkilerini ara\u015ft\u0131ran \u00e7al\u0131\u015fmalar yapacakt\u0131m. Projelerin her birinden beklenen ancak a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylenmeyen \u00f6zellikler, m\u00fcteahhit firmalar i\u00e7in \u00e7ok karl\u0131 olmas\u0131, \u00fclkedeki bir avu\u00e7 varl\u0131kl\u0131 ve etkili aileyi mutlu etmesi, uzun d\u00f6nemde \u00fclkeyi mali ve siyasi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k alt\u0131na sokmas\u0131 idi. Bor\u00e7 y\u00fck\u00fc ne kadar b\u00fcy\u00fck olursa o kadar iyi olacakt\u0131. Bu y\u00fck \u00fclkenin en yoksul vatanda\u015flar\u0131n\u0131 sonraki on y\u0131llar boyunca sa\u011fl\u0131k, e\u011fitim gibi temel ihtiya\u00e7lardan yoksun b\u0131rakacakm\u0131\u015f, ne gam.<\/p>\n B\u00fcy\u00fck alt yap\u0131 Projeleri GSMH art\u0131\u015f\u0131na \u00f6nemli katk\u0131da bulunur ancak GSMH mutlak de\u011fer olarak aldat\u0131c\u0131d\u0131r. Bir tek ki\u015fi, \u00f6rne\u011fin bir enerji \u015firketi sahibi bile yararlanacak \u015fekilde GSMH artabilir, halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu bor\u00e7 y\u00fck\u00fc alt\u0131nda ezilse bile. Zengin daha da zenginle\u015firken fakir daha da fakirle\u015febilir. Buna ra\u011fmen istatistiki a\u00e7\u0131dan b\u00fcy\u00fcme ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n Di\u011fer ABD vatanda\u015flar\u0131 gibi MAIN \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu enerji santralleri, otoyollar, limanlar in\u015fa etmekle \u00fclkelere iyilik etti\u011fimize inan\u0131yordu. Okullar\u0131m\u0131z ve bas\u0131n\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn yapt\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 iyi niyetle yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6\u011fretmi\u015fti. Y\u0131llarca hep \u015fu ifadeyi duydum: Amerikan bayra\u011f\u0131n\u0131 yak\u0131yorlar, el\u00e7ili\u011fimizin \u00f6n\u00fcnde g\u00f6steri yap\u0131yorlar, neden lanet olas\u0131 \u00fclkelerini terk edip onlar\u0131 yoksulluk i\u00e7inde yuvarlanmaya b\u0131rakm\u0131yoruz?<\/p>\n Bunu s\u00f6yleyenler de genelde e\u011fitimli insanlar. Oysa d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda el\u00e7ilik bulundurmam\u0131z\u0131n amac\u0131 kendi \u00e7\u0131karlar\u0131m\u0131za hizmettir ki bunun da 20.yy\u2019\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndaki anlam\u0131, Amerika Cumhuriyetini Global \u0130mparatorlu\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek demektir. 18.yy s\u00f6m\u00fcrgecileri de, kendi topraklar\u0131n\u0131 savunan K\u0131z\u0131lderililerin \u015feytan\u0131n hizmetk\u00e2r\u0131 olduklar\u0131na inan\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n Bir g\u00fcn Claudine\u2019e birlikte Java\u2019ya gidece\u011fimiz ki\u015filerin de benimle ayn\u0131 i\u015fi mi yapacaklar\u0131n\u0131 sordum.<\/p>\n \u201cHay\u0131r, onlar m\u00fchendis dedi.\u00a0 \u201cOnlar elektrik santrali, da\u011f\u0131t\u0131m hatlar\u0131, limanlar ve yollar\u0131n planlar\u0131n\u0131 yaparlar. Sen ise onlar\u0131n tasarlayaca\u011f\u0131 sistemlerin ve dolay\u0131s\u0131yla verilecek kredinin boyutlar\u0131n\u0131 hesaplayacaks\u0131n. Anahtar ki\u015fi sensin <\/p>\n Bir ba\u015fka g\u00fcn Claudine \u015fu bilgiyi verdi. \u201cBizler k\u00fc\u00e7\u00fck, \u00f6zel bir kul\u00fcb\u00fcz. D\u00fcnya \u00fclkelerinin milyarlar\u0131n\u0131 doland\u0131rmak i\u00e7in iyi, \u00e7ok iyi para al\u0131r\u0131z. \u0130\u015finin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, d\u00fcnya liderlerini Amerika\u2019n\u0131n ticari \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 kollayan geni\u015f bir \u015febekenin bir par\u00e7as\u0131 olmaya ikna etmek olacak. Sonu\u00e7ta bu liderler \u00f6yle bir bor\u00e7 bata\u011f\u0131na saplan\u0131rlar ki Amerika\u2019n\u0131n sad\u0131k k\u00f6leleri olurlar. B\u00f6ylece siyasi, ekonomik ve askeri gereksinimlerimizi istedi\u011fimiz zaman istedi\u011fimiz \u015fekilde kar\u015f\u0131larlar. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k kendi halklar\u0131na teknoparklar, santraller, havaalanlar\u0131 getirdikleri i\u00e7in siyasi konumlar\u0131 g\u00fc\u00e7lenir. Bu arada Amerikan m\u00fchendislik ve m\u00fcteahhitlik firmalar\u0131 da iyice zenginle\u015fir .<\/p>\n Tarih boyunca imparatorluklar askeri g\u00fc\u00e7le veya g\u00fc\u00e7 tehdidi ile kuruluyordu. Fakat II.d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n sona ermesi, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin do\u011fu\u015fu ve n\u00fckleer sava\u015f korkusu y\u00fcz\u00fcnden askeri harekat g\u00f6ze al\u0131namayacak kadar riskli hale geldi.<\/p>\n 1951 d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu. O tarihte \u0130ran, do\u011fal kaynaklar\u0131n\u0131 ve halk\u0131n\u0131 istismar etti\u011fi i\u00e7in British Petroleum\u2019a (bug\u00fcnk\u00fc BP) cephe alm\u0131\u015ft\u0131. \u0130ran\u2019\u0131n \u00e7ok sevilen, demokratik bi\u00e7imde se\u00e7ilmi\u015f ba\u015fbakan\u0131\u00a0 (Time dergisi onu 1951\u2019de y\u0131l\u0131n adam\u0131 se\u00e7mi\u015fti) Muhammet Musadd\u0131k \u0130ran\u2019\u0131n t\u00fcm petrol varl\u0131klar\u0131n\u0131 millile\u015ftirdi. Buna \u00f6fkelenen \u0130ngiltere, Amerika\u2019dan yard\u0131m istedi. Fakat her iki \u00fclke de, askeri bir m\u00fcdahalenin Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin tepkisini \u00e7ekece\u011finden korkuyordu.<\/p>\n O y\u00fczden Amerika, Deniz Kuvvetlerini g\u00f6ndermektense CIA ajan\u0131 Kermit Roosevelt\u2019i (Theodore\u2019un torunu) g\u00f6nderdi. Kermit para veya tehditle yanda\u015f toplad\u0131. Onlarla sokak isyanlar\u0131 ve \u015fiddet g\u00f6sterileri d\u00fczenledi. \u00d6yle ki Musadd\u0131k istenmeyen adam gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. Sonunda Musadd\u0131k indirildi ve ya\u015fam\u0131n\u0131n geri kalan\u0131n\u0131 ev hapsinde ge\u00e7irdi. Amerikan yanl\u0131s\u0131 R\u0131za \u015eah mutlak diktat\u00f6r haline geldi. Kermit Roosevelt yeni bir meslek ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131 ve \u015fimdi ben onun saflar\u0131na giriyordum.<\/p>\n Roosevelt\u2019in oyunu Ortado\u011fu\u2019nun tarihini de\u011fi\u015ftirmek yan\u0131nda imparatorluk kurman\u0131n en eski y\u00f6ntemlerini de demode k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Kore ve Vietnam yenilgileri de buna katk\u0131da bulundu. Sonu\u00e7ta anla\u015f\u0131ld\u0131 ki Amerika k\u00fcresel imparatorluk hayalini ger\u00e7ekle\u015ftirmek istiyorsa her yerde Roosevelt\u2019in \u0130ran y\u00f6netimini uygulayacakt\u0131r. N\u00fckleer sava\u015fa girmeden Sovyetler Birli\u011fi\u2019ni yenmenin tek yolu buydu.<\/p>\n Ancak bir sorun vard\u0131: Kermit Roosevelt bir CIA ajan\u0131yd\u0131. Yakalansayd\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 tats\u0131z olacakt\u0131. \u0130lk kez yabanc\u0131 bir h\u00fck\u00fcmeti Amerika ala\u015fa\u011f\u0131 ediyordu ve gerisi de gelecekti. Fakat bu operasyonlar\u0131n do\u011frudan Washington\u2019u i\u015faret etmemesi gerekiyordu.<\/p>\n Ne mutlu ki 1960\u2019larda bir ba\u015fka devrim daha ger\u00e7ekle\u015fti. Uluslararas\u0131 \u015firketler ile D\u00fcnya Bankas\u0131 ve IMF gibi \u00e7ok uluslu kurulu\u015flar g\u00fc\u00e7 kazand\u0131. D\u00fcnya Bankas\u0131 ve IMF\u2019yi Amerika ile Avrupa\u2019daki emperyalist karde\u015flerimiz finanse ediyordu. H\u00fck\u00fcmetler, \u015firketler ve uluslararas\u0131 kurulu\u015flar aras\u0131nda simbiyotik bir ili\u015fki do\u011fmu\u015ftu.<\/p>\n Ben i\u015fe ba\u015flad\u0131\u011f\u0131mda sorun \u00e7oktan \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Amerikan istihbarat te\u015fkilatlar\u0131 (NSA dahil) potansiyel Ekonomi Tetik\u00e7iklerini te\u015fhis edecek ve bunlar \u015firketler taraf\u0131ndan istihdam edilecek, h\u00fck\u00fcmetten bir kuru\u015f para almayacaklard\u0131. B\u00f6ylece,\u00a0 kirli i\u015fleri ortaya \u00e7\u0131karsa h\u00fck\u00fcmet de\u011fil, h\u0131rsl\u0131 \u015firketler su\u00e7lanacakt\u0131. \u00dcstelik marka,\u00a0 serbest ticaret, bilgi h\u00fcrriyeti gibi yasal k\u0131l\u0131flarla bu \u015firket ve kurulu\u015flar meclis ara\u015ft\u0131rmalar\u0131ndan ve kamuoyu bask\u0131s\u0131ndan korunacaklard\u0131.<\/p>\n ENDONEZYA: B\u0130R EKONOM\u0130 TET\u0130K\u00c7\u0130S\u0130NE DERSLER<\/strong><\/p>\n \u0130lk g\u00f6revim Endonezya\u2019da olacakt\u0131. Endonezya y\u00fczy\u0131llarca \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerin egemenlik sava\u015flar\u0131na sahne olmu\u015f, nihayet 1949 da Sukarno\u2019nun liderli\u011finde Hollanda\u2019dan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015ft\u0131. Fakat 17500 adadan ve say\u0131s\u0131z dil, k\u00fclt\u00fcr, \u0131rktan olu\u015fan \u00fclkede birli\u011fi sa\u011flamak kolay olmam\u0131\u015ft\u0131. Kanl\u0131 i\u00e7 sava\u015flar\u0131 takiben general Suharto 1968 de bir darbeyle ba\u015fkan oldu.<\/p>\n Amerika Vietnam\u2019daki ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n domino etkisi yapmas\u0131ndan ve kom\u00fcnizmin di\u011fer \u00fclkelere yay\u0131lmas\u0131ndan korkuyordu. Anahtar \u00fclke Endonezya idi. MAIN\u2019in elektrifikasyon projesi, Amerika\u2019n\u0131n G\u00fcneydo\u011fu Asya\u2019daki egemenli\u011fini garantileme master plan\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. Amerikan d\u0131\u015f politikas\u0131 Suharto\u2019nun \u0130ran \u015eah\u0131 gibi davranaca\u011f\u0131 sav\u0131na dayan\u0131yordu. Endonezya\u2019da elde edecek kazan\u0131mlar\u0131n t\u00fcm \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda, bilhassa patlamaya haz\u0131r bekleyen Ortado\u011fu\u2019da yank\u0131lar\u0131 olacakt\u0131. Bu da yetmezmi\u015f gibi Endonezya\u2019da petrol vard\u0131. Rezervlerin miktar\u0131n\u0131 kimse bilmiyordu fakat parlak g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu.<\/p>\n Endonezya\u2019ya var\u0131nca, iki ki\u015filik heyetimizin ba\u015fkan\u0131 \u015f\u00f6yle dedi: Evet, burada bulunmam\u0131z\u0131n sebebi, d\u00fcnyan\u0131n en yo\u011fun n\u00fcfusuna sahip adas\u0131 Java\u2019n\u0131n elektrifikasyon master plan\u0131n\u0131 haz\u0131rlamak. Fakat bu buzda\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcnen k\u0131sm\u0131. Esas amac\u0131m\u0131z, Endonezya\u2019y\u0131 kom\u00fcnizmin k\u0131ska\u00e7lar\u0131ndan kurtarmak ve kuzey kom\u015fular\u0131 Vietnam, Kambo\u00e7ya, Laos\u2019un izinden gitmesini \u00f6nlemek.\u00a0 Entegre bir elektrik sisteminin kurulmas\u0131, kapitalizm ve demokrasinin hakimiyetini garantileyecektir. Master plan\u0131 haz\u0131rlarken, Endonezya\u2019daki petrole ihtiyac\u0131m\u0131z oldu\u011funu dikkate al\u0131p, limanlar\u0131n, boru hatlar\u0131n\u0131n, in\u015faat \u015firketlerinin bolca elektrik almas\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131n. Eksik y\u00f6nde hata yapmaktansa, fazla y\u00f6nde hata yapmam\u0131z daha iyidir. <\/p>\n Master Plan tamamland\u0131ktan sonra plan dahilindeki b\u00f6lgeleri gezmeye \u00e7\u0131kt\u0131m. Terc\u00fcman\u0131m beni Bandung\u2019da bir kukla (karag\u00f6z) g\u00f6sterisine g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Dalang denen<\/p>\n kuklac\u0131 100\u2019\u00fcn \u00fcst\u00fcndeki kuklay\u0131 farkl\u0131 seslerle seslendiriyordu. \u00d6m\u00fcr boyu unutamayaca\u011f\u0131m g\u00f6steride kuklalardan biri Richard Nixon\u2019du.<\/p>\n Nixon k\u0131l\u0131kl\u0131 kuklan\u0131n arkas\u0131nda Orta Do\u011fu ve Uzak Do\u011fu haritas\u0131 vard\u0131. \u00dclkeler, haritadaki kendi yerlerinde \u00e7engellerde as\u0131l\u0131yd\u0131. Yerde de, \u00fcst\u00fcnde $ i\u015faretleri bulunan bir kova vard\u0131. Nixon haritaya yakla\u015ft\u0131, Vietnam\u2019\u0131 \u00e7engelinden \u00e7\u0131kar\u0131p a\u011fz\u0131na soktu. \u201cAyy, ac\u0131, \u00e7ok k\u00f6t\u00fc, bundan istemiyoruz deyip kovaya att\u0131. Y\u00fcz\u00fcn\u00fc tekrar haritaya d\u00f6nd\u00fc. Sonraki \u00fclke se\u00e7imleri beni \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7inde b\u0131rakt\u0131: Zira G\u00fcney Do\u011fu Asya\u2019n\u0131n domino \u00fclkelerini de\u011fil, hep Orta Do\u011fu \u00fclkelerini se\u00e7iyordu: Filistin, Kuveyt, Suudi Arabistan, Irak, Suriye ve \u0130ran, arkadan Pakistan ve Afganistan. Her seferinde Nixon \u00fclkeyi kovaya atmadan \u00f6nce \u0130slamiyet\u2019e k\u00fcf\u00fcrler ediyordu: \u201cM\u00fcsl\u00fcman k\u00f6pekler, Muhammed\u2019in canavarlar\u0131, M\u00fcsl\u00fcman \u015feytanlar gibi. En sonunda da haritadaki \u00e7engelinden Endonezya\u2019y\u0131 kald\u0131rarak \u201cBunu da D\u00fcnya Bankas\u0131na verelim. Bakal\u0131m bize bundan nas\u0131l para kazand\u0131rabilir dedi.<\/p>\n G\u00f6steriden \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra terc\u00fcman\u0131mla aramda \u015fu konu\u015fma ge\u00e7ti.<\/p>\n \u201cDalang, Nixon\u2019a Vietnam d\u0131\u015f\u0131nda niye yaln\u0131zca M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkeleri kovas\u0131na att\u0131rd\u0131 ? \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc plan b\u00f6yle. Vietnam ilk ad\u0131mdan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi. T\u0131pk\u0131 Naziler i\u00e7in<\/p>\n Hollanda\u2019n\u0131n oldu\u011fu gibi. Ger\u00e7ek hedef M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyas\u0131. \u201cAmerika\u2019n\u0131n anti-\u0130slam oldu\u011funa inanamam \u201c\u0130yi de M\u00fcsl\u00fcmanlar ile H\u0131ristiyanlar aras\u0131nda niye d\u00fc\u015fmanl\u0131k olsun ki?<\/p>\n \u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc Bat\u0131, \u00f6zellikle de lideri Amerika, d\u00fcnyay\u0131 hakimiyeti alt\u0131na almak, tarihin en b\u00fcy\u00fck imparatorlu\u011funu kurmak istiyor. Neredeyse ba\u015faracak. \u015eu anda \u00f6n\u00fcndeki tek engel Sovyetler Birli\u011fi. Fakat Sovyetleri kal\u0131c\u0131 bir engel olarak g\u00f6rm\u00fcyor. Dinleri yok, inan\u00e7lar\u0131 yok, ideolojilerinin i\u00e7i bo\u015f. Tarih boyunca iman her \u015feyin \u00f6n\u00fcnde gelmi\u015ftir. Biz M\u00fcsl\u00fcmanlarda da iman var, hatta sizden fazla. O y\u00fczden bekliyoruz ve g\u00fc\u00e7leniyoruz. Sonra bir y\u0131lan gibi sald\u0131raca\u011f\u0131z. <\/p>\n \u201cNe korkun\u00e7!\u00a0 Bunu de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in ne yapabiliriz?<\/p>\n \u201cBu kadar a\u00e7g\u00f6zl\u00fc olmaktan vazge\u00e7in. Ve de bencil. B\u00fcy\u00fck evlerinizden, s\u00fcsl\u00fc ma\u011fazalar\u0131n\u0131zdan ba\u015fka ger\u00e7ekler de var d\u00fcnyada. \u0130nsanlar a\u00e7l\u0131ktan \u00f6l\u00fcrken siz arabalar\u0131n\u0131z\u0131n benzinini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz. Bizimki gibi \u00fclkeler yoksulluk i\u00e7inde bo\u011fulurken imdat \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 duymuyorsunuz. Size bunlar\u0131 s\u00f6ylemeye \u00e7al\u0131\u015fanlara kulaklar\u0131n\u0131z\u0131 t\u0131k\u0131yorsunuz. Onlar sizin i\u00e7in ya radikal ya kom\u00fcnist . Bu tutumunuzu b\u0131rakmazsan\u0131z sonunuz hi\u00e7 iyi olmayacak. <\/p>\n Karag\u00f6z oynat\u0131c\u0131 Dalang\u2019a birka\u00e7 g\u00fcn sonra yolda kimli\u011fi bilinmeyen biri \u00e7arpt\u0131 ve \u00f6ld\u00fc. Gen\u00e7 Endonezyal\u0131larla yapt\u0131\u011f\u0131m konu\u015fmalar g\u00f6zlerimin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Bencil bir d\u0131\u015f politikan\u0131n gelecek ku\u015faklara yaramayaca\u011f\u0131n\u0131 fark ettim. G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcme \u015funlar\u0131 yazd\u0131m.<\/p>\n \u201cYoksul \u00fclkelere d\u0131\u015f yard\u0131m k\u0131l\u0131f\u0131 alt\u0131nda verdi\u011fimiz bor\u00e7lar bug\u00fcn\u00fcn \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ve onlar\u0131n torunlar\u0131n\u0131n\u00a0 rehine\u00a0 olmas\u0131na yol\u00a0 a\u00e7\u0131yor.\u00a0 \u015eirketlerimizin,\u00a0 onlar\u0131n\u00a0 kaynaklar\u0131n\u0131 talan etmesine izin vermek ve bize olan bor\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6deyebilmek i\u00e7in e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k gibi hizmetlerden feragat etmek zorunda kalacaklar. Amerika Vietnam gibi s\u00f6m\u00fcrge sava\u015flar\u0131nda harcad\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn paray\u0131 d\u00fcnyadan a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 kald\u0131rmaya,\u00a0 e\u011fitim\u00a0 ve\u00a0 temel sa\u011fl\u0131k hizmetlerine herkesin ula\u015fabilmesine, ormanlar\u0131n , sulak alanlar\u0131n korunmas\u0131na harcasayd\u0131 d\u00fcnya nas\u0131l bir d\u00fcnya olurdu acaba? <\/p>\n PANAMA<\/strong><\/p>\n Panama havaalan\u0131na 1972\u2019nin bir Nisan ak\u015fam\u0131 ayak bast\u0131m. Yol boyunca g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm bilboard\u2019lar\u0131 ba\u015fkan OmarTorrijos\u2019un resimleri s\u00fcsl\u00fcyordu.<\/p>\n MAIN\u2019in devasa Kalk\u0131nma Master Plan\u0131n\u0131n son g\u00f6r\u00fc\u015fmelerini yapmakla g\u00f6revlendirilmi\u015ftim. Plan, bu iki milyonluk minicik fakat son derece stratejik \u00fclkeye enerji, ula\u015f\u0131m ve tar\u0131m sekt\u00f6rlerinde D\u00fcnya Bankas\u0131, Amerikan Kalk\u0131nma Bankas\u0131 ve USAID\u2019in milyarlarca dolar yat\u0131r\u0131m yapmas\u0131na zemin haz\u0131rlayacakt\u0131.<\/p>\n Panama vaktiyle, Columbia\u2019n\u0131n bir par\u00e7as\u0131yken,\u00a0 S\u00fcvey\u015f\u00a0 kanal\u0131n\u0131\u00a0 a\u00e7an\u00a0 Frans\u0131z m\u00fchendis Ferdinand de Lesseps burada da kanal a\u00e7ma giri\u015fiminde bulunmu\u015ftu.<\/p>\n De Lesseps ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131 fakat Theodore Roosevelt\u2019in Panama\u2019ya g\u00f6z dikmesine yol a\u00e7t\u0131. 1903\u2019de Amerika bir sava\u015f gemisi g\u00f6ndererek k\u0131sta\u011f\u0131 i\u015fgal etti ve Panama\u2019y\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet olarak ilan etti. Kukla bir h\u00fck\u00fcmet kurarak ilk kanal anla\u015fmas\u0131n\u0131 imzalad\u0131. Anla\u015fma, yap\u0131m\u0131 planlanan kanal\u0131n iki yakas\u0131n\u0131n Amerikan b\u00f6lgesi olmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor, Amerikan m\u00fcdahalesini me\u015fru k\u0131l\u0131yor ve bu s\u00f6zde ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00fclkenin tam kontrol\u00fcn\u00fc veriyordu.<\/p>\n Yar\u0131m y\u00fczy\u0131l boyunca Panama, Washington\u2019la g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011flar i\u00e7inde bulunan varl\u0131kl\u0131 ailelerce y\u00f6netildi. Bunlar, Amerikan \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korumay\u0131 g\u00f6rev edinmi\u015f sa\u011fc\u0131 diktat\u00f6rlerdi. Halk\u0131n korkun\u00e7 yoksulluk i\u00e7inde, b\u00fcy\u00fck plantasyon ve \u015firketlerin k\u00f6lesi halinde ya\u015famas\u0131 umurlar\u0131nda de\u011fildi. Son diktat\u00f6r Arias\u2019\u0131OmarTorrijos bir darbeyle indirip devlet ba\u015fkan\u0131 oldu.<\/p>\n Torrijos d\u00f6neminde Panama, tarihinde ilk kez Washington veya ba\u015fka\u00a0 bir\u00a0 yerin kuklas\u0131 olmad\u0131. Moskova veya Beijing\u2019in tahriklerine kap\u0131lmad\u0131. Torrijos sosyal reforma ve yoksullara yard\u0131ma inan\u0131yordu fakat kom\u00fcnizme de kar\u015f\u0131yd\u0131.<\/p>\n Panama kanal\u0131n\u0131 ve \u00e7evresini tamamen Amerika\u2019ya ait olmaktan kurtar\u0131p Panama devletine iadesi i\u00e7in Torrijos ba\u015fkan Jimmy Carter ile m\u00fczakerelere ba\u015flad\u0131. Carter mant\u0131kl\u0131 ve duyarl\u0131 bir insand\u0131 fakat Washington\u2019daki muhafazakarlar ve dinciler yaygaray\u0131\u00a0 kopard\u0131.\u00a0 Nas\u0131l\u00a0 olur\u00a0 da\u00a0 bu\u00a0 milli\u00a0 savunma\u00a0 kalemizi,\u00a0 Amerikan\u00a0 dehas\u0131n\u0131n<\/p>\n sembol\u00fcn\u00fc, Amerika\u2019n\u0131n ticari \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u011f\u00fcm noktas\u0131n\u0131\u00a0 elden\u00a0 \u00e7\u0131karmaya kalkard\u0131k?<\/p>\n Ba\u015fkan Carter b\u00fct\u00fcn itirazlara kulak t\u0131kayarak 1977\u2019de Kanal\u0131 ve Kanal B\u00f6lgesini Panama\u2019ya devreden anla\u015fmay\u0131 imzalad\u0131. Uzun ve eziyetli bir ikna s\u00fcrecinden sonra Kongre\u2019nin anla\u015fmay\u0131 onaylamas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Bunun \u00fczerine muhafazakarlar intikam almay\u0131 ahdetti.<\/p>\n Ba\u015fkan Carter\u2019dan sonra gelen Reagan h\u00fck\u00fcmeti kanal\u0131 geri almak i\u00e7in epeyce u\u011fra\u015f verdi. Fakat Torrijos kar\u015f\u0131 koydu. Bunun \u00fczerine 31 Temmuz 1981\u2019de bir u\u00e7ak \u201ckazas\u0131nda hayat\u0131n\u0131 kaybetti. Bir kez daha Latin Amerika bas\u0131n\u0131 \u201c CIA\u00a0 suikast\u0131 ba\u015fl\u0131klar\u0131 att\u0131. 52 ya\u015f\u0131ndaki Torrijos\u2019un \u00f6l\u00fcm\u00fc CIA\u2019nin suikastlar dizinine bir yenisini eklemi\u015fti.<\/p>\n Torrijos ya\u015fasayd\u0131, Orta ve G\u00fcney Amerika \u00fclkelerinde gittik\u00e7e artan \u015fiddeti \u00f6nlemenin \u00e7aresini bulacakt\u0131. Petrol \u015firketlerinin Amazon havzas\u0131n\u0131 mahvetmesine izin vermeyecek, Washington\u2019un ter\u00f6rist ve uyu\u015fturucu sava\u015f\u0131 dedi\u011fi, ama asl\u0131nda \u00e7aresiz insanlar\u0131n evlerini ve ailelerini koruma giri\u015fimlerini hafifletecek \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretecekti. En \u00f6nemlisi, G\u00fcney Amerika\u2019da, Afrika\u2019da ve Asya\u2019daki liderlere \u00f6rnek olacakt\u0131. Tabi ki CIA, NSA VE ET\u2019ler buna izin vermeyecekti.<\/p>\n Torrijos\u2019un halefi Manuel Noriega ba\u015flang\u0131\u00e7ta selefinin izinden gidiyor izlenimi verdi fakat Torrijos adalet ve e\u015fitlik timsali iken, Noriega k\u0131sa s\u00fcrede yolsuzluk ve kanunsuz i\u015flere bula\u015ft\u0131. Dahas\u0131 Amerika\u2019n\u0131n tropik sava\u015f e\u011fitim \u00fcss\u00fc \u201cSchool of Americas \u0131n s\u00fcre uzat\u0131m\u0131na izin vermedi. Bunun \u00fczerine 20.12.1989\u2019da Amerika Panamaya, II.D\u00fcnya Sava\u015f\u0131ndan bu yana bir \u00fclkeye yap\u0131lan en b\u00fcy\u00fck hava sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131 d\u00fczenledi. Bu, sivil halka yap\u0131lan haks\u0131z bir sald\u0131r\u0131yd\u0131. Oysa Panama ve Panamal\u0131lar ne Amerika ne de ba\u015fka bir \u00fclke i\u00e7in tehdit te\u015fkil ediyordu. Noriega \u015eilinin Pinochet\u2019si , Nikaragua\u2019n\u0131nSomosa\u2019s\u0131 gibi katliam yapmam\u0131\u015f, insan haklar\u0131n\u0131 \u00e7i\u011fnememi\u015fti. Tek yapt\u0131\u011f\u0131 Kanal Antla\u015fmas\u0131na uyulmas\u0131n\u0131 istemek ve yeni bir Kanal i\u00e7in Japonlarla g\u00f6r\u00fc\u015fmekti. Amerikan askerlerinin bu iki milyonluk \u015fehirde b\u00fcy\u00fck-\u00e7ocuk say\u0131s\u0131z insan \u00f6ld\u00fcrmesine ve \u015fehrin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc yakmas\u0131na Washington\u2019un g\u00f6sterebildi\u011fi tek gerek\u00e7e, Noriega\u2019n\u0131n uyu\u015fturucu ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 idi. Bu \u015fehrin d\u00fcnyan\u0131n en de\u011ferli arazilerinden birinin \u00fcst\u00fcnde oldu\u011fundan kimse s\u00f6z etmiyordu tabi.<\/p>\n Noriega Amerika\u2019ya getirilip, kendi \u00fclkesindeki eylemleriyle Amerikan yasalar\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fi gibi \u00f6rne\u011fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir iddia ile yarg\u0131land\u0131 ve 40 y\u0131la mahkum edildi.<\/p>\n Sald\u0131r\u0131 , Amerika\u2019n\u0131n imparatorluk kurman\u0131n eski usullerine d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, Reagan gibi Bush\u2019un da amaca ula\u015fmak i\u00e7in muazzam g\u00fc\u00e7 kullanmakta teredd\u00fct etmeyece\u011fini d\u00fcnyaya g\u00f6steriyordu. Hedef, Torrijos miras\u0131n\u0131 kukla bir h\u00fck\u00fcmete devretmek kadar, Irak gibi ba\u015fka \u00fclkeleri de sindirmekti.<\/p>\n Bush h\u00fck\u00fcmetinin yapt\u0131\u011f\u0131 ter\u00f6rizmden farks\u0131z, gayri me\u015fru bir eylemdi.\u00a0 Amerikan Ordusu bu bombard\u0131mandan sonra 3 g\u00fcn boyunca bas\u0131n\u0131, K\u0131z\u0131lha\u00e7\u2019\u0131 ve di\u011fer g\u00f6zlemcileri \u015fehre sokmad\u0131. Bu arada askerler \u00f6l\u00fcleri yak\u0131p g\u00f6md\u00fcler. Su\u00e7 delillerinin yok edilmesi ve katliam\u0131n boyutlar\u0131 konusunda sorulan sorular hep cevaps\u0131z kald\u0131. D\u00fcnya bu olay\u0131 \u015fiddetle k\u0131nad\u0131\u011f\u0131 halde bas\u0131na uygulanan sans\u00fcr y\u00fcz\u00fcnden pek az<\/p>\n Amerikal\u0131n\u0131n haberi oldu. Amerika sahip oldu\u011fu g\u00fcc\u00fc i\u011fren\u00e7 bir bi\u00e7imde k\u00f6t\u00fcye kullanarak k\u00fcstah Amerikal\u0131 politikac\u0131lar\u0131n ve onlar\u0131n Panamal\u0131 yardak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n ama\u00e7lar\u0131na hizmet etmi\u015fti. Nitekim Torrijos d\u00f6neminden \u00f6nce Amerikan h\u00fck\u00fcmetinin kuklas\u0131 olan oligar\u015fi tekrar iktidara getirildi ve Amerika kanal\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc yeniden ele ge\u00e7irdi.<\/p>\n GUATAMALA<\/strong><\/p>\n Guatamala ve Orta Amerikan\u0131n hakimi, 1800lerde kurulan\u00a0 UnitedFruitCompany (UFC) idi. 1950\u2019lerde demokratik bir s\u00fcre\u00e7le JacobArbenzGuatamala\u2019n\u0131n\u00a0 ba\u015fkan\u0131 se\u00e7ildi. O s\u0131rada Guatamala topraklar\u0131n\u0131n %70\u2019i, n\u00fcfusun %3\u2019\u00fcn\u00fcn elindeydi. Arbenz halk\u0131 a\u00e7l\u0131ktan kurtarmay\u0131 vaad etti ve kapsaml\u0131 bir toprak reformu ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n Guatamala\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck ve en bask\u0131c\u0131 toprak sahibi United FruitCompany bu \u00f6nlemlere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. B\u00fct\u00fcn Orta Amerika\u2019da bunun \u00f6rnek te\u015fkil etmesinden korkuyorlard\u0131. United FruitCompany Amerika\u2019da muazzam bir\u00a0 kampanya\u00a0 ba\u015flatt\u0131. Ama\u00e7 Amerika halk\u0131n\u0131 ve Kongre\u2019yi Arbenz\u2019in Rus komplosunun bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funa ve Guatamala\u2019n\u0131n Sovyet uydusu oldu\u011funa ikna etmekti. 1954\u2019te CIA darbe d\u00fczenledi. Amerikan pilotlar\u0131 GuatamalaCity\u2019i bombalad\u0131lar. Demokratik y\u00f6ntemle se\u00e7ilmi\u015f olan Arbenz ala\u015fa\u011f\u0131 edilip yerine zalim sa\u011fc\u0131 diktat\u00f6r CastilloArnas getirildi.<\/p>\n Yeni h\u00fck\u00fcmet her \u015feyini United FruitCompany\u2019ye bor\u00e7luydu. Derhal Arbenz\u2019in reformlar\u0131n\u0131 geri \u00e7ekip yabanc\u0131lardan al\u0131nan her t\u00fcrl\u00fc vergiyi kald\u0131rd\u0131. Binlerce ki\u015fiyi tutuklatt\u0131. United FruitCompany, CIA ve albay diktat\u00f6r aras\u0131ndaki i\u015fbirli\u011finin meyvesi, y\u00fczy\u0131l\u0131n geri kalan\u0131 boyunca Guatamala\u2019y\u0131 kas\u0131p kavuran ve halen de devam etmekte olan \u015fiddet ve ter\u00f6rizm oldu. 1970\u2019lerin ba\u015f\u0131, uluslararas\u0131 ekonomide \u00f6nemli de\u011fi\u015fikliklerin\u00a0 ya\u015fand\u0131\u011f\u0131\u00a0 bir\u00a0 d\u00f6nem oldu. 1960\u2019larda bir grup \u00fclke, b\u00fcy\u00fck petrol \u015firketlerine kar\u015f\u0131 OPEC petrol kartelini kurmu\u015ftu. \u201c7 k\u0131z karde\u015f olarak bilinen b\u00fcy\u00fck petrol \u015firketlerinin kas\u0131tl\u0131 olarak ham petrol fiyatlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck tuttuklar\u0131n\u0131n, b\u00f6ylece \u00fcretici \u00fclkelere d\u00fc\u015f\u00fck bedel \u00f6derken kendilerinin y\u00fcksek karlar elde ettiklerinin fark\u0131ndayd\u0131lar.<\/p>\n \u00dcretici \u00fclkelerin birlikteli\u011fi 1973\u2019te petrol ambargosuyla sonu\u00e7land\u0131. Amerika\u2019daki benzin istasyonlar\u0131nda b\u00fcy\u00fck kuyruklar olu\u015ftu. B\u00fcy\u00fck Buhran\u2019a yak\u0131n ekonomik karga\u015fa ya\u015fand\u0131. T\u00fcm d\u00fcnyada b\u00fcy\u00fcme yava\u015flad\u0131, i\u015fsizlik artt\u0131,\u00a0 sabit\u00a0 kur\u00a0 sistemi \u00e7\u00f6kt\u00fc.<\/p>\n 18 Mart 1974\u2019te ambargo sona erdi\u011finde ham petrol fiyatlar\u0131n\u0131n varili 1.39 $ dan 8.32 Ambargo, d\u00fcnya siyasetinde Suudi Arabistan\u2019\u0131n konumunu y\u00fckseltip bizim ekonomimiz i\u00e7in stratejik \u00f6nemini fark etmemize yol a\u00e7t\u0131. Dahas\u0131, Amerikan \u015firketokrasi liderlerini \u201cPetrodolarlar\u0131 tekrar Amerika\u2019ya nas\u0131l\u00a0 d\u00f6nd\u00fcrebiliriz? aray\u0131\u015f\u0131na itti.<\/p>\n Ambargo biter bitmez Washington Suudi Arabistan\u2019la g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ba\u015flad\u0131. Petrodolarlar ve bir daha ambargo olmamas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda onlara teknik yard\u0131m, askeri techizat\/e\u011fitim ve modern tesisler \u00f6nerdi. M\u00fczakereler JECOR (Amerika- Suudi Arabistan Ortak Ekonomik Komisyonu) adl\u0131 s\u0131rad\u0131\u015f\u0131 bir organizasyonun kurulmas\u0131yla sonu\u00e7land\u0131.<\/p>\n JECOR, geleneksel d\u0131\u015f yard\u0131m programlar\u0131n\u0131n\u00a0 tam\u00a0 tersini\u00a0 yapacakt\u0131:\u00a0 Suudi Arabistan\u2019\u0131n Suudi paras\u0131 ile in\u015fas\u0131 i\u00e7in Amerikan firmalar\u0131n\u0131\u00a0 g\u00f6revlendirmek. Amerika\u2019n\u0131n geli\u015fmekte olan bir \u00fclkeyle yapt\u0131\u011f\u0131, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa dayal\u0131 en kapsaml\u0131 anla\u015fmayd\u0131.<\/p>\n MAIN\u2019in eleman\u0131 olarak g\u00f6revim, muazzam paralar\u0131n nerelere harcanabilece\u011fini g\u00f6steren senaryolar yazmakt\u0131. K\u0131sacas\u0131, Amerikan m\u00fchendislik ve in\u015faat firmalar\u0131n\u0131n milyarlarca dolar kazanabilmesi i\u00e7in yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131 kullanacakt\u0131m. Bir taraftan Suudi ekonomisi bizimkine ba\u011f\u0131ml\u0131 hale gelirken bir taraftan da \u00fclke Amerika\u2019n\u0131n sad\u0131k dostu olacakt\u0131.<\/p>\n Yapt\u0131\u011f\u0131m planlara g\u00f6re \u00e7\u00f6lde dev rafineriler, petrokimya kompleksleri, teknoparklar, elektrik santralleri y\u00fckselecek, \u00fclke boydan boya elektrik hatlar\u0131, otoyollar,\u00a0 boru hatlar\u0131, ileti\u015fim a\u011flar\u0131, ula\u015f\u0131m sistemleri, bunlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in gelecek yabanc\u0131 i\u015f\u00e7iler i\u00e7in konutlar, al\u0131\u015fveri\u015f merkezleri, hastaneler, deniz suyu ar\u0131tma tesisleri\u00a0 ile donat\u0131lacakt\u0131. Hepsi son teknolojiye dayal\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in y\u0131llar boyu bak\u0131m ve teknik servis gerekecekti. B\u00f6ylece MAIN, Bechtel, Brown& Root , Halliburton, Stone& Webster ve di\u011fer Amerika firmalar\u0131 y\u0131llarca para kazanmaya\u00a0 devam\u00a0 edecekti.\u00a0 Suudi Arabistan\u2019\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131ndan korunmak\u00a0 i\u00e7in savunma sanayimiz de en pahal\u0131 ara\u00e7 gereci satarak ve bak\u0131m\u0131n\u0131 yaparak nemalanacakt\u0131. Suudi Arabistan bundan\u00a0 b\u00f6yle hi\u00e7bir \u015fekilde ambargo konmas\u0131na mahal vermeyecek, Amerika da bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda her ahval ve \u015ferait alt\u0131nda Suudi Arabistan\u2019a ve y\u00f6neticilerine siyasi ve askeri destek sa\u011flayacakt\u0131. Tuhaf olan \u015fuydu ki tutucu Vahabi ilkelerine dayanan bir krall\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn gelece\u011fini bir grup yabanc\u0131 (onlar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde kafir) belirleyecekti. Ayr\u0131ca umudumuz, \u0130ran ve Irak gibi petrol zengini \u00fclkelerin de Suudi Arabistan\u2019\u0131 \u00f6rnek al\u0131p ayn\u0131 giri\u015fimleri yapmas\u0131yd\u0131. Bence yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bin y\u0131l \u00f6nceki Ha\u00e7l\u0131 Seferlerinden pek bir fark\u0131 yoktu. Avrupal\u0131 Katolikler, ama\u00e7lar\u0131n\u0131n M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 cehenneme gitmekten\u00a0 kurtarmak oldu\u011funu iddia ediyorlard\u0131 bizse Suuidleri \u00e7a\u011fda\u015fla\u015ft\u0131rmak oldu\u011funu. Ger\u00e7ekte ise hem Ha\u00e7l\u0131lar\u0131n, hem \u015firketokrasinin amac\u0131 imparatorluklar\u0131n\u0131 geni\u015fletmekti.<\/p>\n Teklifimizi Henry Kissinger ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda bir heyet Suudilere g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. T\u00fcm paket krall\u0131k\u00e7a onayland\u0131. MAIN\u2019e de ilk ve en karl\u0131 ihalelerden\u00a0 biri\u00a0 verildi.\u00a0 Bunu\u00a0 di\u011fer ihaleler izledi ve tar\u0131mdan enerjiye, e\u011fitimden ileti\u015fime Suudi ekonomisinin her sekt\u00f6r\u00fcnde modernizasyona gidildi.<\/p>\n Bu anla\u015fma uluslararas\u0131 hukukun da seyrini de\u011fi\u015ftirdi. Uganda\u2019n\u0131n,\u00a0 y\u00fcz\u00a0 binlerce ki\u015finin kan\u0131na giren zalim diktat\u00f6r\u00fc \u0130di Amin s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderildi\u011finde Suudi Arabistan ona kucak a\u00e7t\u0131. 80 ya\u015f\u0131nda \u00f6l\u00fcnceye kadar l\u00fcks ve debdebe i\u00e7inde ya\u015fad\u0131. Amerika bu i\u015fe bozulsa bile anla\u015fmaya halel getirmemek i\u00e7in sesini \u00e7\u0131karmad\u0131. Daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc, Suudi Arabistan\u2019\u0131n uluslararas\u0131 ter\u00f6re parasal destek vermesine g\u00f6z yumdu. Hatta Usame Bin Ladin\u2019in Afganistan\u2019da Ruslara kar\u015f\u0131 verdi\u011fi sava\u015f\u0131 te\u015fvik etti. 1980\u2019lerde Riyad ve Washington M\u00fccahitlere toplam 3.5 milyar dolar aktard\u0131lar.<\/p>\n US News & World Report, 2003 sonlar\u0131nda \u201cTheSaudi Connection adl\u0131 ara\u015ft\u0131rmada \u015funlar\u0131 yaz\u0131yordu.<\/strong><\/em><\/p>\n \u201cKan\u0131tlar tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131, Amerikan\u0131n kadim dostu ve d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck petrol \u00fcreticisi\u00a0\u00a0 Suudi Arabistan, ter\u00f6rist\u00a0 finansman\u0131n\u0131n da merkezi olmu\u015ftu.<\/p>\n 1980\u2019lerde ya\u015fanan \u0130ran devrimi ve Afgan Sava\u015f\u0131 \u015foklar\u0131ndan sonra Suudi Arabistan\u2019\u0131n yar\u0131 resmi yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131, h\u0131zla b\u00fcy\u00fcyen cihad hareketinin anapara kayna\u011f\u0131 oldu. Para, 20 kadar \u00fclkede paramiliter e\u011fitim kamplar\u0131 i\u015fletmede, silah sat\u0131n almada ve yeni \u00fcye toplamakta kullan\u0131ld\u0131.<\/p>\n Suudilerin hesaps\u0131z paralar\u0131 baz\u0131 Amerikan yetkililerin\u00a0 olay\u0131\u00a0 g\u00f6rmezden gelmesini sa\u011flad\u0131. Suudilerle\u00a0 i\u015f\u00a0 yapan eski b\u00fcy\u00fckel\u00e7ilere,\u00a0 CIA\u00a0 istasyon \u015feflerine, hatta kabine mensuplar\u0131na ihale, hibe,\u00a0 \u00fccret\u00a0 \u015feklinde\u00a0 milyarlarca dolar \u00f6dendi. Kraliyet ailesi yaln\u0131z El Kaide\u2019yi de\u011fil, di\u011fer ter\u00f6rist gruplar\u0131 da destekliyordu. <\/p>\n Ekim 2003 tarihli VanityFair dergisi de \u201cSuudileri Kurtarmak adl\u0131 raporunda Bush ailesi, Suud hanedan\u0131 ve Bin Ladin ailesi aras\u0131ndaki 20 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131nd\u0131r s\u00fcregelen yak\u0131n ili\u015fkiyi g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyordu. George H.W. Bush 71-73 aras\u0131 Birle\u015fmi\u015f Milletlerde b\u00fcy\u00fck el\u00e7ilik, 1976-77 de CIA ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131. Yani tam da Suudi Arabistan ile ili\u015fkilerin alevlendi\u011fi d\u00f6nemde.<\/p>\n 11 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn hemen akabinde Bin Ladin ailesi de dahil, varl\u0131kl\u0131 Suudiler \u00f6zel u\u00e7aklara bindirilip Amerika\u2019dan g\u00f6nderildiler. U\u00e7u\u015flara neden izin verildi, yolcular neden hi\u00e7 sorgulanmad\u0131 bilinmez. Acaba Bush ailesinin ili\u015fkilerinden mi?<\/p>\n \u0130RAN\u2019IN \u015eEH\u0130N\u015eAH\u2019I<\/strong><\/p>\n 1975-78 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda s\u0131k s\u0131k \u0130ran\u2019\u0131 ziyaret ettim.<\/strong><\/em><\/p>\n \u0130ran da zengin\u00a0 petrol yataklar\u0131na sahipti ve Suudi\u00a0 Arabistan\u00a0 gibi\u00a0 onun\u00a0 da b\u00fcy\u00fck projeleri ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in bor\u00e7lanmaya ihtiyac\u0131 yoktu. Ancak \u00fclkenin tarihi siyasi karga\u015fayla y\u00fckl\u00fcyd\u00fc. O y\u00fczden olaya farkl\u0131 yakla\u015ft\u0131k. \u015eah\u2019\u0131 ilericilik sembol\u00fc haline getirmek i\u00e7in Washington ve i\u015f d\u00fcnyas\u0131 el ele verdi. OPEC\u2019in kurulmas\u0131yla \u015eah etkin bir d\u00fcnya lideri olmu\u015ftu. Ayn\u0131 zamanda M\u00fcsl\u00fcman Orta Do\u011fu\u2019nun en g\u00fc\u00e7l\u00fc ordusunu kurmu\u015ftu.<\/p>\n MAIN Hazar Denizindeki turizm b\u00f6lgesinden H\u00fcrm\u00fcz bo\u011faz\u0131ndaki\u00a0 askeri\u00a0 tesislere kadar \u00fclkenin her yerini kapsayan projeler yap\u0131yordu. Orda da i\u015fimiz, b\u00f6lgesel kalk\u0131nma potansiyellerini tahmin edip ona g\u00f6re elektrik \u00fcretim ve da\u011f\u0131t\u0131m sistemlerini tasarlamakt\u0131. \u0130ran\u2019daki terc\u00fcman\u0131m beni ad\u0131n\u0131 vermek istemedi\u011fim ve k\u0131saca Doc diyece\u011fim bir felsefe doktoruyla tan\u0131\u015ft\u0131rd\u0131. Doc bana \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/strong><\/em><\/p>\n \u201cKendine \u015fahlar\u0131n \u015fah\u0131 lakab\u0131n\u0131 veren bu adam ger\u00e7ek bir \u015feytand\u0131r Hitler\u2019den de beter davran\u0131yor. \u00dcstelik h\u00fck\u00fcmetinizin tam bilgisi ve deste\u011fiyle. \u015eah sizin Orta Do\u011fu\u2018daki tek ger\u00e7ek m\u00fcttefikiniz. Tabi ki \u0130srail\u2019iniz de var ama \u0130srail sizin i\u00e7in destek de\u011fil, k\u00f6stek. Petrol\u00fc yok. Politikac\u0131lar\u0131n\u0131z s\u0131rf Amerika\u2019daki Yahudi oylar\u0131n\u0131 ve se\u00e7im kampanyalar\u0131na Yahudi paras\u0131n\u0131 almak i\u00e7in \u0130srail\u2019e arka \u00e7\u0131kmak zorunda. Sizin i\u00e7in \u015eah daha \u00f6nemli. Oysa \u015eah\u2019\u0131n fazla vadesi kalmad\u0131. Herkes ondan nefret ediyor. \u015eah\u2019\u0131n kapitalizminden yararlanan baz\u0131 zenginler\u00a0 hari\u00e7, halk\u0131n aras\u0131nda muazzam bir dini hareket var. Akl\u0131n\u0131z varsa, \u015firketiniz bizim \u00fclkemizden uzak durur. Sizi uyar\u0131yoruz: burada \u00e7ok para kazanaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 zannediyorsan\u0131z yan\u0131l\u0131yorsunuz. \u015eah gidecek ve siz de paran\u0131z\u0131 alamayacaks\u0131n\u0131z. \u00dcstelik \u015eah\u2019\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc yaln\u0131zca bir ba\u015flang\u0131\u00e7, M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcnyas\u0131n\u0131n gidi\u015fat\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesi olacak. \u00d6fkemizi \u00e7ok uzun s\u00fcre bask\u0131 alt\u0131nda tuttuk, yak\u0131nda patlamak \u00fczere. <\/p>\n Bu konu\u015fmadan \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre sonra Ayetullah Humeyni ve Mollalar\u0131n \u00f6nderli\u011finde isyan, g\u00f6steri ve bombalamalar ba\u015flad\u0131. \u015eah 1979 da M\u0131s\u0131r\u2019a ka\u00e7t\u0131. MAIN, Doc\u2019un dedi\u011fi gibi, \u0130ran\u2019da milyarlarca dolar kaybetti. Gerek \u00fclke olarak gerekse \u015firket olarak b\u00fct\u00fcn\u00a0\u00a0\u00a0 ba\u011flant\u0131lar\u0131m\u0131za, ofislerimize, istihbarat\u0131m\u0131za ra\u011fmen olacaklar\u0131 tahmin edememi\u015ftik.<\/p>\n KOLOMB\u0130YA: G\u00dcNEY AMER\u0130KA\u2019NIN K\u0130L\u0130T TA\u015eI<\/strong><\/p>\n Kolombiya, G\u00fcney Amerika\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerini Panama k\u0131sta\u011f\u0131na, dolay\u0131s\u0131yla Orta ve G\u00fcney Amerika\u2019ya ba\u011flayan \u00fclkedir. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc do\u011fal g\u00fczellikleri, \u00e7ok de\u011ferli yazar, filozof ve sanat\u00e7\u0131lar\u0131, demokratik bir h\u00fck\u00fcmeti vard\u0131r.<\/p>\n 20.yy.\u0131n sonlar\u0131nda Kolombiya\u2019ya satt\u0131\u011f\u0131m\u0131z en \u00f6nemli hizmetler, m\u00fchendislik\u00a0 ve in\u015faat uzmanl\u0131\u011f\u0131yd\u0131. Kolombiya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m yerlerin tipik bir \u00f6rne\u011fiydi. \u00dclke korkun\u00e7 bor\u00e7 y\u00fck\u00fc alt\u0131na girerek elektrik hatlar\u0131, otoyollar, telekom\u00fcnikasyon hatlar\u0131na yat\u0131r\u0131m yapacak, borcunu ve faizini petrol ve gaz yataklar\u0131n\u0131n geliri ile \u00f6deyecekti. G\u00f6revim, kredi ihtiyac\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca \u015fi\u015firmekti.<\/p>\n Ancak orada da her \u015fey yolunda gitmiyordu. G\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm ki\u015filer \u015f\u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyordu:<\/strong><\/em><\/p>\n \u201cBaraj kurmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz \u0131rma\u011f\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131nda ya\u015fayan k\u0131z\u0131lderililerve\u00a0 \u00e7ift\u00e7iler sizden nefret ediyor. Kentlerde ya\u015fayan ve do\u011frudan etkilenmeyen\u00a0 insanlar\u00a0 bile in\u015faat \u015fantiyenize sald\u0131ran gerillalara sempati duyuyor. H\u00fck\u00fcmetiniz bunlar\u0131 kom\u00fcnist, ter\u00f6rist, uyu\u015fturucu ka\u00e7ak\u00e7\u0131s\u0131 olarak tan\u0131ml\u0131yor ama ger\u00e7ekte onlar, \u015firketinizin harap etti\u011fi topraklarda ya\u015fayan aileler. Her g\u00fcn sa\u011f kalma \u00e7abas\u0131\u00a0 veren\u00a0 bizler, \u0131rmaklar\u0131m\u0131z\u0131n \u00fczerine baraj kurulmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in yemin ettik. Topraklar\u0131m\u0131z sular alt\u0131nda kalaca\u011f\u0131na \u00f6lelim\u00a0 daha iyi.\u00a0 Do\u011fru,\u00a0 gerillalar\u0131m\u0131z\u0131n\u00a0 baz\u0131lar\u0131 Rusya ve\u00a0 \u00c7in\u2019de e\u011fitiliyor ama ne yaps\u0131nlar ki? Modern silahlar\u0131 ve nas\u0131l sava\u015f\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek zorundalar. Bazen de silah almak i\u00e7in uyu\u015fturucu satmak. D\u00fcnya Bankas\u0131 kendimize savunmam\u0131z i\u00e7in yard\u0131m etmiyor. Tam tersine, bu durumu zorluyor. <\/p>\n Kolombiya\u2019da ge\u00e7irdi\u011fim s\u00fcre, eski Amerikan Cumhuriyeti ile yeni k\u00fcresel imparatorluk aras\u0131ndaki fark\u0131 anlamam\u0131 sa\u011flad\u0131. Cumhuriyetimiz materyalist de\u011fil, ahlaki ve felsefi de\u011ferler, e\u015fitlik ve adalet kavramlar\u0131 \u00fczerine kurulmu\u015ftu.\u00a0 Zay\u0131f\u0131 koruyan, II. D\u00fcnya sava\u015f\u0131nda oldu\u011fu gibi gerekti\u011finde ilkelerini savunmak i\u00e7in harekete ge\u00e7en\u00a0 bir\u00a0 varl\u0131kt\u0131. Oysa bug\u00fcnk\u00fc\u00a0 k\u00fcresel\u00a0 imparatorluk cumhuriyetin tam tersiydi. Ben-merkezci, haris, materyalistti merkantilizm\u2019e dayanan bir sistemdi. Kendinden \u00f6nceki imparatorluklar gibi,\u00a0 kollar\u0131n\u0131\u00a0 yaln\u0131zca\u00a0 kaynaklar\u0131\u00a0 toplamak, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc her \u015feyi kapmak ve doymaz kursa\u011f\u0131n\u0131 doldurmak i\u00e7in a\u00e7\u0131yordu. Y\u00f6neticilerinin daha fazla g\u00fc\u00e7 ve varl\u0131k kazanmas\u0131 i\u00e7in gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc her yolu deniyordu.<\/p>\n Ben Amerikan Cumhuriyetinin sad\u0131k bir vatanda\u015f\u0131yd\u0131m fakat bu yeni, \u00fcst\u00fc \u00f6rt\u00fcl\u00fc emperyalizm ile yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fey, Vietnam\u2019da orduyla ba\u015farmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feyin parasal e\u015fde\u011feriydi. Askeri m\u00fcdahalenin her zaman i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6ren ekonomistler daha iyi bir planla ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015flar, d\u0131\u015f yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131 ve y\u00fckleniciler bu plan\u0131 y\u00fcr\u00fctmekte becerikli hale getirmi\u015flerdi. Sistem t\u0131k\u0131r t\u0131k\u0131r i\u015fliyordu: \u00dclkeler \u00e7o\u011funlukla ihtiya\u00e7 duymad\u0131klar\u0131 b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mlar i\u00e7in D\u00fcnya Bankas\u0131, IFC gibi kurulu\u015flarca a\u011f\u0131r bor\u00e7 y\u00fck\u00fc alt\u0131na sokuluyor, bu\u00a0 yat\u0131r\u0131mlar\u00a0 b\u00fcy\u00fck\u00a0 Amerikan y\u00fcklenicileri taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor, \u00fclke bor\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6demekte zorlan\u0131nca IMF ve ET\u2019ler devreye giriyor, onlar ba\u015far\u0131l\u0131 olmazlarsa ellerinde sopalar\u0131yla \u00e7akallar(CIA), en nihayetinde de silahlar\u0131yla askerler geliyordu.<\/p>\n \u0130ster ayakkab\u0131\u00a0 yaps\u0131n ister in\u015faat, \u00f6nde\u00a0 gelen b\u00fct\u00fcn uluslararas\u0131 \u015firketlerin kendi ET\u2019leri vard\u0131. Tak\u0131m elbiseler giymi\u015f, sayg\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc bu ki\u015filer New York, Tokyo veya Londra\u2019daki merkezlerinden \u00e7\u0131k\u0131p yolsuzlu\u011fa meyilli politikac\u0131lar\u0131\/b\u00fcrokratlar\u0131 \u00fclkelerini \u015firketokrasinin boyunduru\u011funa sokmaya ikna etmek i\u00e7in bir k\u0131tadan \u00f6tekine dola\u015f\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n \u00c7e\u015fitli \u00fclkelerde \u00fcretim yapan Amerikan \u015firketlerinin \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131, o halklara i\u015f vererek iyilik ettiklerini san\u0131yorlard\u0131 ger\u00e7ekte ise onlar\u0131 orta\u00e7a\u011f feodal d\u00fczenini hat\u0131rlatan bir t\u00fcr k\u00f6leli\u011fe daha fazla g\u00f6m\u00fcyorlard\u0131. \u00dcstelik bu modern serf ve k\u00f6leler daha beter durumda olanlara bak\u0131p hallerine \u015f\u00fckrediyorlard\u0131.<\/p>\n B\u00fct\u00fcn bu olaylar ve kendi zalim rol\u00fcm \u00fczerinde uzun uzun d\u00fc\u015f\u00fcncelere dald\u0131m. \u0130\u015fimi iyi yapay\u0131m derken b\u00fcy\u00fck resmi g\u00f6rememi\u015f, davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131n ger\u00e7ek sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 fark edememi\u015ftim. G\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcne bir askerin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc geliyordu: Asker ba\u015flang\u0131\u00e7ta saft\u0131r. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmenin ahlaki boyutunu sorgulayabilir fakat esas \u00e7abas\u0131 kendi<\/p>\n korkusunu bast\u0131rmak ve hayatta kalmaya odaklanmakt\u0131r. \u0130lk d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fckten sonra hissettiklerinin alt\u0131nda ezilir. \u00d6len ki\u015finin ailesini merak edip pi\u015fmanl\u0131k duyabilir. Fakat zaman ge\u00e7tik\u00e7e ve daha fazla sava\u015f\u0131p daha \u00e7ok insan \u00f6ld\u00fcrd\u00fck\u00e7e kat\u0131la\u015f\u0131r. Art\u0131k profesyonel bir askere d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n Ben de profesyonel bir askere d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcm. Bunu itiraf etmek, su\u00e7lar\u0131n i\u015flenme ve imparatorluk kurulma s\u00fcre\u00e7lerini anlamam\u0131 sa\u011flad\u0131. Neden ailesine d\u00fc\u015fk\u00fcn \u0130ranl\u0131lar\u0131n \u015eah\u2019\u0131n zalim gizli polisi oldu\u011funu, mazbut Almanlar\u0131n nas\u0131l Hitler\u2019in emirlerine uydu\u011funu, nas\u0131l olup da iyi Amerikal\u0131 kad\u0131n ve erkeklerin Panama \u015fehrini bombalayabildiklerini art\u0131k anlayabiliyordum.<\/p>\n 10 y\u0131l boyunca ben, Afrika ormanlar\u0131ndan insanlar\u0131 yakalay\u0131p, bekleyen gemilere t\u0131kan k\u00f6le tacirlerinden farks\u0131z davranm\u0131\u015ft\u0131m. Bana \u00f6denen y\u00fcksek \u00fccret, sigorta, hisse gibi cazip olanaklar beni de sistemin bir k\u00f6lesi yapm\u0131\u015ft\u0131. Sistemde ne kadar uzun s\u00fcre kal\u0131rsam, ayr\u0131lmam o kadar uzun s\u00fcrecekti.<\/p>\n 1 Nisan 1980\u2019de Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n odas\u0131na girip istifam\u0131 verdim.<\/p>\n 1981\u2019DEN BUG\u00dcNE<\/strong><\/p>\n Ayr\u0131ld\u0131ktan sonra, bir s\u00fcre \u00e7e\u015fitli \u015firketlere dan\u0131\u015fmanl\u0131k yapt\u0131m. Daha sonra enerji alan\u0131nda \u00e7evre dostu yeni teknolojileri tasar\u0131mdan uygulamaya ge\u00e7irmek amac\u0131yla IPS \u015firketini kurdum.<\/p>\n O s\u0131rada enerji sekt\u00f6r\u00fc \u00f6nemli bir yeniden yap\u0131lanmaya gitmi\u015fti. Deregulasyon ba\u015flam\u0131\u015f, kurallar bir gecede de\u011fi\u015fmi\u015fti. \u201cEnerji\u2019nin Vah\u015fi\u00a0 Bat\u0131s\u0131 \u00a0 diye\u00a0 adland\u0131r\u0131lan s\u00fcre\u00e7 h\u0131rsl\u0131 insanlara b\u00fcy\u00fck f\u0131rsatlar sunuyordu.<\/p>\n Enerji alan\u0131nda olup bitenler, t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkileyen bir e\u011filimin g\u00f6stergesiydi. Sosyal refah, \u00e7evre ve ya\u015fam kalitesine ili\u015fkin di\u011fer de\u011ferler yerlerini kazan\u00e7 h\u0131rs\u0131na b\u0131rakt\u0131. \u00d6zel sekt\u00f6r ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00f6nem kazand\u0131. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta, kapitalizmin en\u00a0 do\u011fru\u00a0 sistem oldu\u011fu ve kom\u00fcnizmi \u00f6nleyece\u011fi gerek\u00e7esiyle \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn \u00f6nemli oldu\u011fu savunuluyordu. Sonralar\u0131 b\u00f6yle bir savunmaya da gerek duyulmad\u0131. Her \u015feyin kamu yerine varl\u0131kl\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n elinde olmas\u0131 do\u011fal g\u00f6r\u00fcld\u00fc. D\u00fcnya Bankas\u0131 gibi uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctler bu\u00a0 fikre s\u0131ms\u0131k\u0131 sar\u0131l\u0131p, su ve kanalizasyon sistemleri, ileti\u015fim \u015febekeleri, elektrik i\u015fletmeleri gibi o g\u00fcne kadar kamu taraf\u0131ndan i\u015fletilen tesislerin deregulasyonunu ve \u00f6zelle\u015ftirilmesini destekledi.<\/p>\n Sonu\u00e7ta Ekonomi Tetik\u00e7isi kavram\u0131 geni\u015fleyerek daha b\u00fcy\u00fck bir gruba yay\u0131ld\u0131. Se\u00e7ilmi\u015f, az say\u0131da bizlerin g\u00f6nderildi\u011fi g\u00f6revlere her sekt\u00f6rden \u00e7ok say\u0131da y\u00f6neticiler g\u00f6nderildi. Bu y\u00f6neticiler b\u00fct\u00fcn gezegeni dola\u015farak en ucuz i\u015f\u00a0 g\u00fcc\u00fcn\u00fc, en kolay ula\u015f\u0131labilir kaynaklar\u0131 ve en b\u00fcy\u00fck pazarlar\u0131 ara\u015ft\u0131rd\u0131lar. Yakla\u015f\u0131mlar\u0131 c\u00fcretkard\u0131. Kendilerinden \u00f6nceki Ekonomi Tetik\u00e7ileri, yani benim Endonezya, Panama ve Kolombiya\u2019da yapt\u0131\u011f\u0131m gibi onlar da tutumlar\u0131n\u0131 hakl\u0131 g\u00f6sterecek k\u0131l\u0131flar\u0131 buldular. \u00dclkelere \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn kendilerini bor\u00e7tan kurtaraca\u011f\u0131n\u0131 ve zenginle\u015ftirece\u011fini vaad ettiler. Okullar, yollar yap\u0131p telefon, TV, sa\u011fl\u0131k hizmetleri hibe ettiler. Fakat bir s\u00fcre<\/p>\n sonra bir ba\u015fka yerde daha ucuz i\u015f g\u00fcc\u00fc veya daha kolay ula\u015f\u0131labilir kaynaklar bulduklar\u0131nda ayr\u0131l\u0131p oraya gittiler. Bunun sonu\u00e7lar\u0131 geride kalan toplum i\u00e7in y\u0131k\u0131c\u0131 oluyormu\u015f, umursamad\u0131lar.<\/p>\n EKUADOR<\/strong><\/p>\n Ekuador\u2019un Amazon havzas\u0131nda petrol \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 1960\u2019lar\u0131n sonunda ba\u015flad\u0131. Y\u00f6neticiler, petrol gelirlerine g\u00fcvenerek \u00fclkeyi muazzam bor\u00e7 y\u00fck\u00fc alt\u0131na soktular. Otoyollar, teknoparklar, hidroelektrik santralleri, elektrik iletim sistemleri \u00fclkenin her taraf\u0131na yay\u0131ld\u0131. Uluslararas\u0131 m\u00fchendislik ve in\u015faat \u015firketleri bir kez daha vurgunu vurmu\u015flar, yerli bir avu\u00e7 aile de bu vurgundan nasiplerini epeyce alm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n Ekuador\u2019a ilk ziyaretimi izleyen y\u0131llarda bu minicik \u00fclke, tam anlam\u0131yla \u015firketokrasi kurban\u0131 olmu\u015ftu. Bizler her zamanki y\u00f6ntemlerimizle \u00fclkeyi neredeyse iflas ettirmeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131k. Sonu\u00e7ta 30 y\u0131l i\u00e7inde \u00fclkenin resmi yoksulluk oran\u0131 %50\u2019den %70\u2019e, gizli- a\u00e7\u0131k i\u015fsizlik oran\u0131 %15\u2019den %70\u2019e, kamu borcu 240 milyon dolardan 16 milyar dolara \u00e7\u0131karken en fakirlere ayr\u0131lan kamu kaynaklar\u0131 %20\u2019den %6\u2019ya inmi\u015fti. (Bug\u00fcn Ekuador ulusal b\u00fct\u00e7esinin %50\u2019sini bor\u00e7 \u00f6demelerine tahsis etmek zorundad\u0131r.)<\/p>\n Siyasi yolsuzluk ve \u015firketokrasi i\u015fbirli\u011finin i\u00e7inden s\u0131yr\u0131l\u0131p \u00e7\u0131kan y\u0131ld\u0131z JaimeRoldos oldu. 30\u2019lu ya\u015flarda avukat ve profes\u00f6r olan Roldos, yoksul haklar\u0131na ve siyasilerin \u00fclke kaynaklar\u0131n\u0131n verimli bi\u00e7imde kullan\u0131lmas\u0131ndan sorumlu oldu\u011funa inan\u0131yordu. Stat\u00fckoya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmaktan korkmayan ender bir politikac\u0131yd\u0131. \u00d6rne\u011fin Amerikan misyoner grubu SIL\u2019i (SummerEnstitute of Linguistics) petrol \u015firketlerinin ajan\u0131 olmakla su\u00e7luyordu.<\/p>\n SIL, pek \u00e7ok \u00fclkeye oldu\u011fu gibi Ekuador\u2019a da g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte yerel dilleri ara\u015ft\u0131rmak \u00fczere gelmi\u015fti. Bilhassa Amazon havzas\u0131ndaki Hourani kabilesiyle ilgileniyorlard\u0131. Petrol ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ilk y\u0131llarda hareket tarzlar\u0131 \u015fuydu: Sismograflar \u015firket merkezine bir yerde petrol bulunma ihtimali oldu\u011funu bildirdiklerinde SIL derhal devreye giriyor ve yerli halk\u0131 oradan ayr\u0131l\u0131p bedava yemek, bar\u0131nak, giysi, ila\u00e7 ve dini e\u011fitim bulabilecekleri misyonerlik kamplar\u0131nda ya\u015famaya ikna ediyorlard\u0131. Tek \u015fart, tapular\u0131n\u0131 petrol \u015firketlerinin \u00fcst\u00fcne ge\u00e7irmeleriydi. \u0130kna i\u00e7in gayri ahlaki, gayri kanuni her t\u00fcrl\u00fc y\u00f6ntemi kullan\u0131yorlard\u0131. SIL misyonerleri Amerika\u2019da televizyona \u00e7\u0131k\u0131p \u201cvah\u015fi leri e\u011fitmek ve medenile\u015ftirmek i\u00e7in halktan SIL\u2019e ve Petrol \u015eirketlerine para topluyordu. Rockefellar Vakf\u0131 b\u00fcy\u00fck katk\u0131da bulundu.<\/p>\n JaimeRoldos, \u201cRockefeller\u2019\u0131n da i\u015fin i\u00e7inde olmas\u0131 , SIL\u2019in yerli halk\u0131n topraklar\u0131n\u0131 \u00e7almak i\u00e7in bir paravan oldu\u011funu g\u00f6steriyor diyordu. Roldos\u2019un Hidrokarbon Politikas\u0131na g\u00f6re madem kiEkuador\u2019un en \u00f6nemli kayna\u011f\u0131 petrold\u00fc, o halde bu kayna\u011f\u0131n kullan\u0131m\u0131 n\u00fcfusun en y\u00fcksek k\u0131sm\u0131na en fazla yarar sa\u011flayacak \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilmeliydi. 1979\u2019daki Ba\u015fkanl\u0131k konu\u015fmas\u0131nda \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti:<\/p>\n \u201cUlusumuzun enerji kaynaklar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in etkin \u00f6nlemler almal\u0131y\u0131z. Devlet, ihracat\u0131 \u00e7e\u015fitlendirmek ve ekonomik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek zorundad\u0131r. Karar verirken daima ulusal menfaatlerimizi ve egemenlik haklar\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduraca\u011f\u0131z.\u00a0\u00a0\u00a0 Bir petrol \u015firketi riske girmedi\u011fi, ara\u015ft\u0131rma y\u00fcr\u00fctmedi\u011fi ve imtiyazald\u0131\u011f\u0131 yerlerden \u00fcretim yapmad\u0131\u011f\u0131 taktirde devlet vermi\u015f oldu\u011fu imtiyaz\u0131 geri alacakt\u0131r. <\/p>\n Kas\u0131m 1980\u2019de Carter se\u00e7imi kaybedince Reagan Ba\u015fkan oldu. En b\u00fcy\u00fck hedefi d\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131 olan ve Amerika\u2019n\u0131n petrole ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir ba\u015fkan\u0131n yerini, Amerika\u2019n\u0131n askeri g\u00fcce dayanarak d\u00fcnya piramidinin tepesinde oturmaya ve d\u00fcnyan\u0131n neresinde olursa olsun petrol alanlar\u0131n\u0131 kontrol etmeye hakk\u0131\u00a0 oldu\u011funa inanan biri alm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Roldos se\u00e7im vaadlerini tutup petrol \u015firketlerine sava\u015f a\u00e7t\u0131. Hidrokarbon yasa tasar\u0131s\u0131n\u0131 meclise sevk etti. Bu yasa devrimci, hatta radikal bir\u00a0 yasayd\u0131. Ger\u00e7ekle\u015fseydi etkileri Ekuador ve G\u00fcney Amerika\u2019y\u0131 a\u015f\u0131p d\u00fcnyaya yay\u0131lacakt\u0131.<\/p>\n Petrol \u015firketleri beklenen tepkiyi verdiler. Roldos\u2019u karalamak ve h\u00fck\u00fcmetten d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in ellerinden geleni yapt\u0131lar ama Roldos onlara pabu\u00e7 b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131 gibi SIL\u2019i de \u00fclkeden kovdu. B\u00fct\u00fcn yabanc\u0131 \u015firketlere, Ekuador\u00a0 halk\u0131n\u0131n\u00a0 yararlanaca\u011f\u0131 planlar yapmad\u0131klar\u0131 taktirde \u00fclkeyi terk etmek zorunda b\u0131rak\u0131lacaklar\u0131n\u0131 bildirdi.<\/p>\n 24.5.1981 de JaimeRoldos\u2019un bindi\u011fi helikopter havada patlad\u0131. B\u00fct\u00fcn Latin Amerika medyas\u0131 olay\u0131 \u201cCIA Suikast\u0131 diye duyurdu. G\u00f6rg\u00fc tan\u0131klar\u0131n\u0131n ifadelerine\u00a0 g\u00f6re hayat\u0131na kastedilece\u011fini anlayan Roldos \u00e7e\u015fitli \u00f6nlemler alm\u0131\u015ft\u0131. Biri yan\u0131lt\u0131c\u0131 di\u011feri ger\u00e7ek iki helikopteri vard\u0131. Olay g\u00fcn\u00fc g\u00fcvenlik subaylar\u0131ndan biri onu\u00a0 son\u00a0 anda yan\u0131lt\u0131c\u0131 helikoptere binmesi i\u00e7in ikna etmi\u015fti.<\/p>\n Yerine ge\u00e7en OsvaldoHurtado hem SIL\u2019i geri kabul etti, hem de petrol \u015firketlerine ola\u011fan\u00fcst\u00fc haklar tan\u0131d\u0131. B\u00f6ylece Amerika\u2019n\u0131n istedi\u011fi \u015fekilde eski d\u00fczene d\u00f6n\u00fclm\u00fc\u015f oldu.<\/p>\n MC NAMARA<\/strong><\/p>\n \u015eirket-h\u00fck\u00fcmet ili\u015fkilerinin tipik bir \u00f6rne\u011fi Robert McNamara\u2019d\u0131r. McNamara 1949 da planlama ve mali analiz m\u00fcd\u00fcr\u00fc olarak i\u015fe ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 Ford\u2019da 1960\u2019da aile d\u0131\u015f\u0131ndan ilk genel m\u00fcd\u00fcr oldu. Hemen arkas\u0131ndan Kennedy onu Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131na tayin etti. Savundu\u011fu \u201cAgresif Liderlik hem h\u00fck\u00fcmet yetkililerinin, hem de \u015firket y\u00f6neticilerinin d\u00fcsturu oldu. Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131ndan ayr\u0131ld\u0131ktan sonra \u00fcstlendi\u011fi D\u00fcnya Bankas\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 savunma\/sanayi i\u015fbirli\u011finin bir sembol\u00fcyd\u00fc. Birbiri ard\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir \u015firkette, kabinede ve d\u00fcnyan\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc bankas\u0131nda tepe y\u00f6neticili\u011fi g\u00f6revi yapmas\u0131 kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesinin ihlali de\u011filse neydi?<\/p>\n McNamara\u2019n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck k\u00f6t\u00fcl\u00fck D\u00fcnya Bankas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fclmemi\u015f boyutta bir k\u00fcresel imparatorluk ajans\u0131 haline getirmekti. \u015eirketokrasi ile ili\u015fkileri kendinden sonra gelenlere de \u00f6rnek oldu. \u00d6rne\u011fin George SchultzNixon\u2019un maliye bakan\u0131, Bechtel\u2019in genel m\u00fcd\u00fcr\u00fc, Reagan\u2019\u0131n savunma bakan\u0131 oldu. CasparWeinbergerBechtel\u2019in Genel M\u00fcd\u00fcr Yard\u0131mc\u0131s\u0131, Reagan\u2019\u0131n Savunma Bakan\u0131yd\u0131. CIA direkt\u00f6r\u00fc olan Richard Helms\u2019iNixon \u0130ran\u2019da B\u00fcy\u00fckel\u00e7i tayin etti. George H.W. Bush (baba) Zapata Petrol \u015eti.\u2019nin kurucusu olarak ba\u015flad\u0131, BM b\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi yapt\u0131, sonra da CIA direkt\u00f6r\u00fc oldu.<\/p>\n Ba\u015fta Reagan olmak \u00fczere bu ve benzeri ki\u015filerin hedefi: <\/strong><\/em><\/p>\n –\u00a0\u00a0\u00a0 d\u00fcnyay\u0131 ve b\u00fct\u00fcn kaynaklar\u0131n\u0131 kendi denetimi alt\u0131na alm\u0131\u015f bir\u00a0 Amerika VENEZ\u00dcELLA<\/strong><\/p>\n Venez\u00fcella\u2019y\u0131 y\u0131llard\u0131r izliyordum. Petrol bulunmas\u0131yla, yoksulluktan zenginli\u011fe ge\u00e7mi\u015f \u00fclkelerin klasik bir \u00f6rne\u011fiydi. Ayn\u0131 zamanda petrol zenginli\u011finin yaratt\u0131\u011f\u0131 karma\u015fan\u0131n, dar gelirli\/zengin\u00a0 aras\u0131ndaki gelir\u00a0 u\u00e7urumunun ve \u015firketokrasi\u00a0 istismar\u0131n\u0131n bir \u00f6rne\u011fiydi.<\/p>\n Venez\u00fcella petrol\u00fc d\u00fcnya ekonomisi i\u00e7in hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck 4. petrol \u00fcreticisidir. Petroleus de Venez\u00fcella adl\u0131 kamu \u015firketi 40.000 \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 ve 50 milyar $ y\u0131ll\u0131k sat\u0131\u015flar\u0131yla \u00fclke ihracat\u0131n\u0131n %80\u2019ini ger\u00e7ekle\u015ftirir.<\/p>\n 1998 se\u00e7imlerinde devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na se\u00e7ilen Hugo Chavez meclisi la\u011fvedip mahkemeleri ve di\u011fer kurumlar\u0131 denetimi alt\u0131na ald\u0131. Amerika\u2019y\u0131 \u201cUtanmaz emperyalizm ile su\u00e7lay\u0131p k\u00fcreselle\u015fmeyi yerden yere vurdu. Yabanc\u0131 petrol \u015firketlerinden al\u0131nan royalty\u2019leri iki kat\u0131na\u00a0 \u00e7\u0131kard\u0131.\u00a0 \u015eirketokrasinin\u00a0 k\u00fcresel imparatorlu\u011fa do\u011fru y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc engelleyen bu lidere kar\u015f\u0131 Washington tepkisiz kalamazd\u0131.<\/p>\n Aral\u0131k 2002\u2019ye gelindi\u011finde hem Venez\u00fcella\u2019daki hem de Irak\u2019taki durum kriz noktas\u0131na gelmi\u015fti. Irak\u2019ta Ekonomik Tetik\u00e7i\u2019lerin ve \u00e7akallar\u0131n su alt\u0131ndan y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc \u00e7abalar Saddam\u2019a boyun e\u011fdirmeyi ba\u015faramam\u0131\u015ft\u0131. Biz de nihai \u00e7\u00f6z\u00fcm olan i\u015fgale haz\u0131rlan\u0131yorduk. Venez\u00fcella\u2019da ise Bush h\u00fck\u00fcmeti Kermit Roosevelt\u2019in \u0130ran oyununu sahneye koyuyordu. 30.000 petrol i\u015f\u00e7isi aylar s\u00fcren greve ba\u015flad\u0131. Y\u00fcz binler sokaklara d\u00f6k\u00fcld\u00fc. Musadd\u0131k\u2019tan 50 y\u0131l sonra tarih kendini tekrar ediyordu ve ana sebep yine petrold\u00fc. Sonunda Chavez iktidardan d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc. K\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck Guatemala\u2019da CIA 1954\u2019te bir darbe d\u00fczenleyerek demokratik bi\u00e7imde se\u00e7ilmi\u015f h\u00fck\u00fcmeti indirmi\u015f ve ard\u0131ndan gelen sa\u011fc\u0131 h\u00fck\u00fcmetleri 40 y\u0131l boyunca k\u00fc\u00e7\u00fck solcu isyanc\u0131 gruplara kar\u015f\u0131 desteklemi\u015ftir. Olaylarda yakla\u015f\u0131k 200.000 sivil hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir.<\/p>\n \u015eili\u2019de CIA destekli darbe General Pinochet\u2019yi 1973\u2019ten 1990\u2019a kadar iktidarda tutmu\u015ftur. Peru\u2019da mevcut h\u00fck\u00fcmet, iktidardan indirilen eski diktat\u00f6r Fujimori ve zalim casus \u015fefi Montesinos\u2019aCIA\u2019in 10 y\u0131l boyunca verdi\u011fi deste\u011fi ara\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n Amerika 1989\u2019da Panama\u2019y\u0131 i\u015fgal ederek narko-diktat\u00f6r\u00a0 Noriega\u2019y\u0131 tutuklam\u0131\u015ft\u0131r. Oysa Noriega 20 y\u0131ld\u0131r Amerikan istihbarat\u0131n\u0131n de\u011fer verilen bir muhbiriydi. 1980\u2019lerde Nikaragua\u2019l\u0131 solculara muhalif gruplar\u0131n \u0130ran\u2019a silah satarak desteklenmesi Reagan h\u00fck\u00fcmeti yetkililerinin yarg\u0131lanmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Oysa olaylar\u0131 as\u0131l y\u00f6neten OttoReich hi\u00e7 yarg\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131 gibi daha sonra Venez\u00fcella\u2019ya b\u00fcy\u00fckel\u00e7i olarak atanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n Bush h\u00fck\u00fcmeti Chavez\u2019e yap\u0131lan darbe\u2019yi tam kutlarken e\u011flence yar\u0131da kald\u0131. Chavez darbeye kar\u015f\u0131 koyup 72 saat i\u00e7inde iktidar\u0131 yeniden ele\u00a0 ge\u00e7irdi\u00a0 zira\u00a0 Musadd\u0131k\u2019\u0131n aksine, askeriyeyi kendi taraf\u0131nda tutmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131.\u00a0 Ortal\u0131k\u00a0 durulunca\u00a0 grevcileri i\u015ften att\u0131, darbeye kar\u0131\u015fan subaylar\u0131 ve Washington \u00e7akallar\u0131yla i\u015fbirli\u011fi yapan muhalifleri hapse att\u0131rd\u0131 veya \u00fclkeden kovdu. Bush h\u00fck\u00fcmeti yetkilileri Chavez\u2019i indirmek i\u00e7in yerel askeri ve sivil yetkililerle i\u015fbirli\u011fi yapt\u0131klar\u0131n\u0131 itiraf ettiler.\u00a0 Bu ba\u015far\u0131s\u0131z darbe giri\u015fimi Bush\u2019un epeyce ba\u015f\u0131n\u0131 a\u011fr\u0131tt\u0131.<\/p>\n Bush h\u00fck\u00fcmeti kesinlikle bunun alt\u0131nda kalmazd\u0131 fakat tam o s\u0131rada krizin daha ileri gitmesini \u00f6nleyerek Venez\u00fcella\u2019y\u0131 ve Chavez\u2019i kurtaran ba\u015fka bir durum oldu: Irak\u2019\u0131n i\u015fgali. Amerika Afganistan, Irak ve Venez\u00fcella\u2019y\u0131 ayn\u0131 anda kar\u015f\u0131s\u0131na alacak askeri ve siyasi g\u00fc\u00e7ten yoksundu.\u00a0 Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6nceli\u011fi Irak\u2019a verdi.<\/p>\n IRAK<\/strong><\/p>\n Reagan ve Bush h\u00fck\u00fcmetleri Irak\u2019\u0131 da Suudi Arabistan\u2019a benzetmeye kararl\u0131yd\u0131lar. Saddam\u2019\u0131n da Suudilerin yolundan\u00a0 gidece\u011finden\u00a0 emindiler.\u00a0 \u00d6yle ya,\u00a0 Suudiler d\u00fcnyan\u0131n en ileri teknolojilerinden yararlan\u0131yorlar, uluslararas\u0131 hukukta \u00f6zel muamele g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. Washington\u2019daki can dostlar\u0131, ter\u00f6rist fanatik gruplar\u0131n finanse edilmesine, ka\u00e7aklar\u0131n korunmas\u0131na g\u00f6z yumuyordu. Hatta Afganistan\u00a0 sava\u015f\u0131nda Suudi Arabistan\u2019\u0131n Usame Bin Ladin\u2019e destek vermesini Amerika \u00f6zellikle talep etmi\u015fti.<\/p>\n 1980\u2019lerde Ba\u011fdat\u2019ta Ekonomi Tetik\u00e7ilerinin say\u0131s\u0131n\u0131n haddi hesab\u0131 yoktu. Saddam\u2019\u0131n yak\u0131nda \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rece\u011fine ve Washington\u2019la Suudiler gibi bir anla\u015fmaya varaca\u011f\u0131na inan\u0131yorduk. Bulundu\u011fu b\u00f6lgeye \u00f6rnek \u00fclke olacakt\u0131. Saddam\u2019\u0131n patalojik bir diktat\u00f6r, elleri kitlelerin kan\u0131na bula\u015fm\u0131\u015f bir cani, Hitler\u2019in bir kopyas\u0131 olu\u015funun pek \u00f6nemi yoktu. Amerika bu t\u00fcr pek \u00e7ok ki\u015fiyi ho\u015f g\u00f6rm\u00fc\u015f, hatta kollam\u0131\u015ft\u0131. Irak\u2019\u0131n kesintisiz petrol tedarikine ve petrodolarlar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k Amerika da kendi m\u00fchendislik \u015firketlerine alt yap\u0131 kurdurtacak, \u00e7\u00f6ller vahala\u015facakt\u0131. Onlara tank ve sava\u015f u\u00e7aklar\u0131 satmaya, kimyasal fabrikalar\u0131 ve n\u00fckleer santrallar\u0131 kurmaya (pek \u00e7ok \u00fclkede yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi) haz\u0131rd\u0131k bu teknolojilerin ilerde silah \u00fcretiminde de kullan\u0131labilece\u011fi umurumuzda de\u011fildi.<\/p>\n Irak, yayg\u0131n kanaatin aksine, petrolden ibaret de\u011fildi su\u00a0 ve\u00a0 jeopolitik\u00a0 \u00f6nemi\u00a0 de haizdi. Dicle ve F\u0131rat nehirleri Irak\u2019tan ge\u00e7ti\u011fi i\u00e7in Irak kimin hakimiyetinde ise Orta Do\u011fu\u2019nun anahtar\u0131n\u0131n onda olaca\u011f\u0131 bilinen bir ger\u00e7ekti.<\/p>\n Ancak 1980\u2019lerin sonuna gelindi\u011finde Saddam\u2019\u0131n Ekonomik Tetik\u00e7i senaryosunu uygulama niyeti olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu durum, baba Bush h\u00fck\u00fcmeti i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131, utan\u00e7 kayna\u011f\u0131 ve zaaf g\u00f6stergesiydi. Bush bir \u00e7are ararken Saddam 1990\u2019da Kuveyt\u2019e sald\u0131rmakla Bush\u2019u \u00e7\u0131kmazdan kurtard\u0131. Bush Saddam\u2019\u0131 uluslararas\u0131 hukuku ihlalle su\u00e7lay\u0131p Irak\u2019a askeri harekat ba\u015flatt\u0131. Oysa daha bir y\u0131l \u00f6nce kendisi Panama\u2019y\u0131 tek tarafl\u0131 ve illegal bi\u00e7imde i\u015fgal etmi\u015fti. K\u00f6rfez Sava\u015f\u0131 bitti\u011finde Bush\u2019un Amerikan halk\u0131 g\u00f6z\u00fcnde pop\u00fclaritesi %90\u2019a \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131 fakat Saddam gibi ger\u00e7ek bir despot hala yerinde duruyordu.<\/p>\n 11 Eyl\u00fcl olay\u0131nda Ekuador\u2019da, yerli kabilelerin aras\u0131ndayd\u0131m. Daha sonra ikiz kulelerin b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 bo\u015flu\u011fu (groundzero) ziyarete gitti\u011fimde \u015funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. \u00dclkem intikam almaya kalk\u0131\u015facakt\u0131 fakat \u015firketlerimizden, ordumuzdan, politikalar\u0131m\u0131zdan ve k\u00fcresel imparatorluk kurma \u00e7abalar\u0131m\u0131zdan nefret edenler bizden b\u00fcsb\u00fct\u00fcn nefret edecekti.<\/p>\n 2003\u2019te Amerika Irak\u2019a girmekle on y\u0131l i\u00e7inde Irak\u2019\u0131 ikinci kez i\u015fgal\u00a0 etmi\u015f\u00a0 oldu. Ekonomi Tetik\u00e7ileri ve \u00e7akallar ba\u015far\u0131s\u0131z olmu\u015flar, s\u0131ra orduya gelmi\u015fti. Gen\u00e7 erkekler ve kad\u0131nlar \u00e7\u00f6l kumlar\u0131nda \u00f6lmeye g\u00f6nderiliyorlard\u0131. Baz\u0131lar\u0131 soruyordu : Bush b\u00fct\u00fcn imkanlar\u0131m\u0131zla El Kaide\u2019yi\u00a0 Afganistan\u2019da kovalamaktansa neden Irak\u2019a sald\u0131r\u0131yordu? Buna cevap acaba \u201cbu petrolc\u00fc aile a\u00e7\u0131s\u0131ndan petrol kaynaklar\u0131n\u0131 kontrol etmek ve in\u015faat i\u015flerinden kazan\u00e7 sa\u011flamak, ter\u00f6ristlerle sava\u015fmaktan daha \u00f6nemli \u00a0 olabilir miydi?<\/p>\n Amerika\u2019n\u0131n Irak\u2019\u0131 i\u015fgalinin ne gibi sonu\u00e7lar\u0131 olabilir? Bunlardan biri, OPEC\u2019in tekrar a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymas\u0131d\u0131r. Amerika Irak\u2019\u0131 kontrol alt\u0131na al\u0131nca di\u011fer petrol zengini \u00fclkeler petrol \u00fcretimini k\u0131smak ve\/veya fiyat\u0131n\u0131 y\u00fckseltmekten \u00e7ekinmeyebilirler. Bu da \u015firketokrasinin, hatta tarihin ilk k\u00fcresel imparatorlu\u011funun kendi\u00a0 kendini\u00a0 yok etmesi anlam\u0131na gelebilir.<\/p>\n Bir di\u011fer olas\u0131 sonu\u00e7 da, dolar\u0131n d\u00fcnyadaki konumuyla ilgilidir. Son tahlilde k\u00fcresel imparatorluk b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde, dolar\u0131n d\u00fcnyan\u0131n standart paras\u0131 olmas\u0131na ve Amerikan darphanesinin bu dolarlar\u0131 basma hakk\u0131na sahip olmas\u0131na dayanmaktad\u0131r. B\u00f6ylece az geli\u015fmi\u015f fakat\u00a0 s\u0131ras\u0131\u00a0 geldi\u011finde i\u015fimize\u00a0 yarayacak\u00a0 \u00fclkelere geri\u00a0 \u00f6deyemeyeceklerini bile bile bor\u00e7\u00a0 veririz. Asl\u0131nda \u00f6demeleri hi\u00e7 i\u015fimize gelmez zira s\u00f6z konusu bor\u00e7, \u00fclkeye dedi\u011fimizi yapt\u0131rma imkan\u0131 verir bize. de, \u00f6denmeyen bor\u00e7lar\u0131n \u00e7ok artmas\u0131 kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131n kurumas\u0131 anlam\u0131na gelir. Ama biz normal ko\u015fullarda ya\u015fam\u0131yoruz. Amerikan paras\u0131n\u0131n alt\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur. Dolar\u0131 ayakta tutan tek olgu t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n Amerikan ekonomisine duydu\u011fu g\u00fcvendir.<\/p>\n Para basma yetkisi bize muazzam g\u00fc\u00e7 verir. B\u00f6ylelikle hem bor\u00e7 vermekte, hem bor\u00e7lanmakta bir sak\u0131nca g\u00f6rmeyiz. Nitekim 2003 sonunda Amerikan\u0131n d\u0131\u015f borcu 7 trilyon dolara (ki\u015fi ba\u015f\u0131 24.000$) ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnya dolar\u0131 standart para birimi olarak kabul etti\u011fi s\u00fcrece a\u015f\u0131r\u0131 d\u00fczeydeki bor\u00e7 \u015firketokrasi i\u00e7in bir engel te\u015fkil etmez. Fakat ba\u015fka\u00a0 bir\u00a0 para\u00a0 birimi\u00a0 dolar\u0131n\u00a0 yerini\u00a0 al\u0131rsa\u00a0 veya\u00a0 Japonya,\u00a0 \u00c7in\u00a0 gibi\u00a0 alacakl\u0131\u00a0 \u00fclkeler verdikleri borcun \u00f6denmesini isterlerse o zaman her \u015fey tepetaklak gider ve Amerika kendini \u00e7\u0131kmazda bulur.<\/p>\n Bu durum art\u0131k bir hipotez olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. 1 Ocak 2002\u2019de d\u00fcnya finans piyasas\u0131na ad\u0131m\u0131n\u0131 atan euro, her ge\u00e7en ay prestijini ve g\u00fcc\u00fcn\u00fc artt\u0131rmaktad\u0131r. OPEC \u00fclkeleri Amerikan\u0131n Irak\u2019\u0131 i\u015fgaline k\u0131zar da standart para birimi olarak dolar\u0131n yerine euro\u2019yu ge\u00e7irme karar\u0131 al\u0131rlarsa, imparatorlu\u011fun temelleri adamak\u0131ll\u0131 sars\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n 18 Nisan 2003 tarihli New\u00a0 York Times\u2019da \u015f\u00f6yle\u00a0 bir haber vard\u0131: Bush h\u00fck\u00fcmeti Irak\u2019\u0131n yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131nda ilk ihaleyi Bechtel\u2019e verdi. \u00dclkenin yeniden \u015fekillendirilmesinde D\u00fcnya Bankas\u0131 ve IMF devreye girecek . \u0130yi\u00a0 de\u00a0 Irak\u2019\u0131\u00a0 harabe haline getiren neydi? Kendi askerlerimiz de\u011fil mi? Haberi okurken \u015funu d\u00fc\u015f\u00fcnmeden edemedim: \u201cE\u011fer Saddam da Suudiler gibi Amerika\u2019n\u0131n eline oynasayd\u0131 hala ba\u015fta olacakt\u0131. F\u00fczeleri, kimyasal fabrikalar\u0131 olacak, \u00fcstelik onlar\u0131 biz kurup modernizasyon ve bak\u0131m\u0131n\u0131 bizim adamlar\u0131m\u0131z \u00fcstleneceklerdi. \u0130\u015fte size Suudi pazar\u0131ndan bile daha tatl\u0131 i\u015f .<\/p>\n Haber, Irak\u2019\u0131n yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131nda rol oynayacak Halliburton, KBR gibi di\u011fer Amerikan \u015firketlerini s\u0131ral\u0131yor ve bu \u015firketlerin y\u00f6neticilerinin y\u0131llard\u0131r Amerikan h\u00fck\u00fcmeti ile i\u00e7 i\u00e7e ili\u015fkilerini anlat\u0131yordu ama \u015funu s\u00f6ylemiyordu: Irak\u2019\u0131n 2003\u2019te ba\u015flad\u0131 g\u00f6r\u00fcnen hikayesi ger\u00e7ekte utan\u00e7 dolu eski bir hikayenin devam\u0131d\u0131r. \u0130mparatorluk kadar eski olan bu hikaye hem b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc hem de y\u00f6ntemi itibariyle deh\u015fet verici boyutlara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Dev m\u00fchendislik ve in\u015faat firmalar\u0131, h\u00fck\u00fcmetteki n\u00fcfuzlar\u0131n\u0131 kullanarak, asl\u0131nda bize benzemeyi hi\u00e7 istemeyen halklar\u0131 kendimize benzetmek i\u00e7in bir kez daha milyarlarca dolar\u0131 ceplerine indirmektedirler. \u015eirketokrasiye dayanan modern imparatorluk \u00e7aresiz halklar\u0131 istismar etmekte, tarihin en zalim, en bencil talan\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmektedir. \u00d6yle ki bu tutum, eninde sonunda bize zarar verecektir.<\/p>\n SON S\u00d6Z<\/strong><\/p>\n 1840\u2019larda Amerikal\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011funda ManifestDestiny ad\u0131 verilen yayg\u0131n bir inan\u0131\u015f vard\u0131: Kuzey Amerikan\u0131n fethi ilahi bir tecelliydi. K\u0131z\u0131lderililerin, ormanlar\u0131n ve bizonlar\u0131n yok edilmesini, batakl\u0131lar\u0131n kurutulup do\u011fal kaynaklar\u0131n istismar\u0131n\u0131 tanr\u0131 buyurmu\u015ftu, insanlar de\u011fil. Bu inan\u0131\u015f, Ba\u015fkan Monroe taraf\u0131ndan bir doktrin olarak dile getirildi ve kendi ad\u0131n\u0131 ald\u0131. Monroe doktrinine g\u00f6re Amerikan\u0131n t\u00fcm yar\u0131k\u00fcrede \u00f6zel haklar\u0131 vard\u0131 ve buna, Orta ve G\u00fcney Amerika\u2019da Amerikan politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan herhangi bir \u00fclkeyi i\u015fgal hakk\u0131 da dahildi. \u00c7e\u015fitli d\u00f6nemlerde ba\u015fkanlar bu doktrini gerek\u00e7e g\u00f6stererek Dominik Cumhuriyeti, Venez\u00fcella\u00a0 ve\u00a0 Panama\u2019ya\u00a0 m\u00fcdahale\u00a0 ettiler, II.D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131n sonuna kadar Pan-Amerikanc\u0131 faaliyetlerini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcler. 20.yy\u2019\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda Amerika kom\u00fcnist tehdidini kullanarak bu doktrini t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 kapsayacak \u015fekilde geni\u015fletti.<\/p>\n \u00c7a\u011fda\u015f uluslararas\u0131 finans sistemi II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonlar\u0131nda BrettonWoods, New Hampshire\u2019de bir\u00e7ok \u00fclke liderinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir toplant\u0131da ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. D\u00fcnya Bankas\u0131 ve IMF, y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f bir Avrupa\u2019y\u0131 yeniden in\u015fa etmek i\u00e7in kurulmu\u015f ve bunda da epeyce\u00a0 ba\u015far\u0131l\u0131\u00a0 olmu\u015flard\u0131.\u00a0 Sistem\u00a0 h\u0131zla\u00a0 geni\u015fleyerek\u00a0 b\u00fct\u00fcn\u00a0 Amerikan\u00a0 dostlar\u0131ncabenimsendi ve bask\u0131ya kar\u015f\u0131 bir \u00e7are olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bizi kom\u00fcnizmin hain pen\u00e7esinden koruyacakt\u0131.<\/p>\n Oysa 1980\u2019lerin sonunda Sovyetler Birli\u011fi ve kom\u00fcnizmin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ile anla\u015f\u0131ld\u0131 ki as\u0131l ama\u00e7 kom\u00fcnizmden cayd\u0131rmak de\u011fildi ama\u00e7, k\u00f6kleri kapitalizmden beslenen k\u00fcresel imparatorlu\u011fu dizginlerinden kurtarmakt\u0131.\u00a0 D\u00fcnya\u00a0 Devleti\u00a0 Forumu\u2019ndan\u00a0 JimGarrison\u2019un dedi\u011fi gibi:<\/p>\n \u201c Ekonomik k\u00fcreselle\u015fme ve serbest piyasa kapitalizmi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, D\u00fcnyan\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak birle\u015fmesi, ger\u00e7ek bir \u201cimparatorluk olu\u015fmas\u0131 demektir. D\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir \u00fclkesi k\u00fcreselle\u015fmenin cazibesine kar\u015f\u0131 koyamam\u0131\u015ft\u0131r. Pek az\u0131, D\u00fcnya Bankas\u0131, IMF, D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fc gibi ekonomik k\u00fcreselle\u015fmenin y\u00f6ntemlerini ve\u00a0 kurallar\u0131n\u0131\u00a0 belirleyen,\u00a0 boyun e\u011fenleri \u00f6d\u00fcllendirip ihlal edenleri cezaland\u0131ran finans \u00f6rg\u00fctlerinden kendini koruyabilmektedir. <\/p>\n D\u00fcnya n\u00fcfusunun en varl\u0131kl\u0131 \u00fclkelerde ya\u015fayan be\u015fte biri ile en yoksul\u00a0 \u00fclkelerde ya\u015fayan be\u015fte biri aras\u0131ndaki gelir oran\u0131 1960\u2019da 30\u2019a 1 iken, 1995\u2019te 95\u2019e 1\u2019e y\u00fckselmi\u015ftir. Oysa D\u00fcnya Bankas\u0131, IMF, USAID ve s\u00f6zde uluslararas\u0131\u00a0 yard\u0131mla ilgilenen di\u011fer bankalara, \u015firketlere, h\u00fck\u00fcmetlere sorarsan\u0131z hepsi g\u00f6revlerini eksiksiz yerine getiriyor ve ilerleme kaydediliyor.<\/p>\n Y\u0131llar boyu kendimizi hep \u015funa inand\u0131rd\u0131k: Ekonomik b\u00fcy\u00fcme t\u00fcm\u00fcyle insanl\u0131k i\u00e7in yararl\u0131d\u0131r. B\u00fcy\u00fcme artt\u0131k\u00e7a yararlar\u0131 da artar. \u00d6yleyse ekonomik b\u00fcy\u00fcme ate\u015fini k\u00f6r\u00fckleyen ki\u015filer y\u00fcceltilmeli ve \u00f6d\u00fcllendirilmelidir, ya\u015fam\u0131n k\u0131y\u0131s\u0131ndakilerin istismar\u0131 pahas\u0131na da olsa. Bu inan\u00e7la her\u00a0 t\u00fcrl\u00fc korsanl\u0131\u011f\u0131 ho\u015f g\u00f6rd\u00fck. Her\u00a0 yerde masum insanlar\u0131n \u0131rz\u0131na ge\u00e7tik, talan ettik, katlettik. Tahmin (forecasting), ekonometri ve istatistik gibi istendi\u011fi tarafa \u00e7ekilebilir s\u00f6zde bilimler sayesinde, bir \u015fehri \u00f6nce bombalay\u0131p sonra yeniden in\u015fa etmeyi ekonomide muazzam b\u00fcy\u00fcme addettik.<\/p>\n Ger\u00e7ek hikaye \u015fu ki, hepimiz bir yalan\u0131 ya\u015famaktay\u0131z. S\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz cila, y\u00fczeyin alt\u0131ndaki \u00f6l\u00fcmc\u00fcl kanserleri sakl\u0131yor. D\u00fcnyan\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc ve zengin \u00fclkesi korkun\u00e7 oranlarda intihar, uyu\u015fturucu kullan\u0131m\u0131, bo\u015fanma, tecav\u00fcz ve cinayet sahnesi. Kanser gibi bu oranlar her y\u0131l daha da y\u00fckseliyor.<\/p>\n Halk\u0131m\u0131z kom\u00fcnizmi oldu\u011fu gibi ter\u00f6rizmi de \u015feytani bir g\u00fc\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fcyor, kendilerinin ve kendinden \u00f6nce gelenlerin kararlar\u0131na di\u011fer insanlar\u0131n verdi\u011fi do\u011fal tepki oldu\u011funu anlam\u0131yorlar. T\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 kapitalizme ge\u00e7irmenin g\u00f6revleri oldu\u011funa ve bunu gelecek nesillere\u00a0 bor\u00e7lu olduklar\u0131na inan\u0131yorlar. Ayn\u0131\u00a0 zamanda \u201cEn iyinin hayatta kalmas\u0131 ilkesine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131 sar\u0131l\u0131yorlar: Madem ki mukavva bir barakada de\u011fil de imtiyazl\u0131 bir s\u0131n\u0131fta do\u011fmu\u015flar, \u00f6yleyse bu miraslar\u0131n\u0131 gelecek ku\u015faklara da ta\u015f\u0131yacaklard\u0131r.<\/p>\n Medyam\u0131z da \u015firketokrasinin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Gazetelerimizin, dergilerimizin, yay\u0131nevlerinin, TV kanallar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun sahibi dev uluslararas\u0131\u00a0 \u015firketlerdir. B\u00fct\u00fcn ileti\u015fim kanallar\u0131m\u0131za h\u00fckmeden y\u00f6neticiler, g\u00f6revlerinin miras ald\u0131klar\u0131 sistemi s\u00fcrd\u00fcrmek, g\u00fc\u00e7lendirmek ve geni\u015fletmek oldu\u011funa inanmakta ve bunu k\u00fcstah\u00e7a uygulamaktad\u0131rlar.<\/p>\n Son tahlilde mesele yaln\u0131zca ABD de de\u011fildir. K\u00fcresel imparatorluk ad\u0131 gibi k\u00fcresel olmu\u015f, her t\u00fcrl\u00fc s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Daha \u00f6nce Amerikan\u00a0 \u015firketleri\u00a0 olarak\u00a0 bilinen \u015firketler ger\u00e7ek ve hukuksal anlamda uluslararas\u0131 olmu\u015ftur. \u00c7ok say\u0131daki \u00fclkede i\u015f yapt\u0131klar\u0131ndan hangi kurallara ve y\u00f6netmeliklere g\u00f6re faaliyet g\u00f6stereceklerini kendileri se\u00e7erler. K\u00fcreselle\u015fmeyi te\u015fvik eden ticaret anla\u015fmalar\u0131 ve \u00f6rg\u00fctlenmeler bu durumu daha da kolayla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n Demokrasi, sosyalizm ve kapitalizm s\u00f6zc\u00fckleri anlamlar\u0131n\u0131 yitirmektedir. \u015eirketokrasi, d\u00fcnya ekonomisi ve siyaseti \u00fczerinde en etkili fakt\u00f6r haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n Kurdu\u011fumuz sistem \u00e7\u0131\u011fr\u0131ndan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u0130malat \u015firketlerimiz az geli\u015fmi\u015f\u00a0 \u00fclkelerde i\u015f\u00e7ileri insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 ko\u015fullarda neredeyse bo\u011faz toklu\u011funa \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmakta, petrol \u015firketlerimiz zehirleri denizlere ve akarsulara bo\u015faltarak insanlar\u0131, hayvanlar\u0131 ve bitkileri bilin\u00e7li olarak katletmekte, ila\u00e7 sanayi AIDS vir\u00fcs\u00fc ta\u015f\u0131yan milyonlarca Afrikal\u0131y\u0131 ya\u015fam kurtar\u0131c\u0131 ila\u00e7lardan yoksun b\u0131rakmaktad\u0131r. Kendi Amerikam\u0131zda bile on iki milyon aile, bir sonraki \u00f6\u011f\u00fcn\u00fc yiyece\u011finden emin de\u011fildi. Enerji sekt\u00f6r\u00fcm\u00fcz bir Enron, muhasebe sekt\u00f6r\u00fcm\u00fcz bir Andersen yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Amerika Irak sava\u015f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in 87 milyar $ harcarken, Birle\u015fmi\u015f Milletler bu paran\u0131n yar\u0131s\u0131ndan az\u0131na gezegenimizde ya\u015fayan herkese temiz su, yeterli g\u0131da, sa\u011fl\u0131k hizmeti ve temel e\u011fitim sa\u011flanabilece\u011fini hesaplam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Bir de oturmu\u015f, ter\u00f6ristlerin neden bize sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131\u00a0 merak ediyoruz.<\/p>\n Tarih bize kan\u0131tlamaktad\u0131r ki e\u011fer bu durumu de\u011fi\u015ftirecek bir \u015fey yapmazsak d\u00fcnyan\u0131n ilk ger\u00e7ek k\u00fcresel imparatorlu\u011funun hazin bir bi\u00e7imde sona ermesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u0130mparatorluklar asla kal\u0131c\u0131 olamazlar. Her biri berbat bir \u015fekilde silinip gitmi\u015flerdir. Daha fazla hakimiyet kuray\u0131m derken pek \u00e7ok k\u00fclt\u00fcr\u00fc yok etmi\u015fler, sonunda kendileri yok olmu\u015ftur. Hi\u00e7 bir \u00fclke veya \u00fclkeler grubu di\u011ferlerini istismar ederek uzun vadeli ya\u015fayamaz.<\/p>\n Amazon yerlileri Shuar\u2019lar\u0131n bana 1990\u2019da s\u00f6yledi\u011fi gibi d\u00fcnya, hayal etti\u011finiz gibidir. \u00c7evreyi kirleten sanayiler, t\u0131kanm\u0131\u015f yollar ve a\u015f\u0131r\u0131 kalabal\u0131k kentler kabusundan kurtulup yerk\u00fcreye sayg\u0131y\u0131, s\u00fcrd\u00fcrebilirlik ve e\u015fitlik ilkelerini, toplumsal sorumluluk bilincini i\u00e7eren yeni hayallere yelken a\u00e7abiliriz. Kendimizi ve paradigmay\u0131 de\u011fi\u015ftirmek kendi elimizdedir.<\/p>\n K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info<\/p>\n <\/p>\n<\/p>\n \t<\/p>\n
\u201c\u00d6yle mi? Ne zamandan beri? Kendi tarih\u00e7ilerinizden birini,\u00a0 Arnold\u00a0 Toynbee\u00a0 adl\u0131 \u0130ngilizi oku da g\u00f6r. Ta ellilerde, ger\u00e7ek sava\u015f\u0131n kom\u00fcnistlerle kapitalistler aras\u0131nda de\u011fil , H\u0131ristiyanlarla M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti. \u201c Civilization on Trial ve \u201cThe World andThe West adl\u0131 kitaplar\u0131na bir bak <\/p>\n
SUUD\u0130 ARAB\u0130STAN\u2019LA\u00a0 \u0130L\u0130\u015eK\u0130LER YUMA\u011eI<\/strong><\/p>\n
$ a \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Siyasiler ald\u0131klar\u0131 dersi hi\u00e7 unutmayacaklard\u0131. Bu birka\u00e7 ay\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 travma\u015firketokrasiyi g\u00fc\u00e7lendirip b\u00fcy\u00fck \u015firketler, uluslar aras\u0131 bankalar ve h\u00fck\u00fcmet\u2019ten olu\u015fan sacaya\u011f\u0131n\u0131 y\u0131k\u0131lmaz hale getirdi. Tutum ve politikalar de\u011fi\u015fti. Wall Street ve Washington b\u00f6yle bir ambargoya bir daha f\u0131rsat vermemeye yemin etti. Petrol kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131 korumak hep \u00f6nceli\u011fimiz olmu\u015ftu ama 1973\u2019 ten sonra\u00a0 bu saplant\u0131 haline geldi.<\/p>\n
Y\u00fczeyde \u0130ran, H\u0131ristiyan-M\u00fcsl\u00fcman i\u015fbirli\u011finin \u00f6rnek bir modeli gibi\u00a0 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Ancak k\u0131sa s\u00fcre sonra fark ettim ki sakin g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn alt\u0131nda derin bir \u00f6fke yat\u0131yor.<\/p>\n
–\u00a0\u00a0\u00a0 Amerika\u2019n\u0131n t\u00fcm emirlerine boyun e\u011fen bir d\u00fcnya,
–\u00a0\u00a0\u00a0 Amerika\u2019n\u0131n belirledi\u011fi kurallar\u0131 cebreden bir ordu ve
–\u00a0\u00a0\u00a0 Amerika\u2019n\u0131n\u00a0 k\u00fcresel\u00a0 imparatorlu\u011funu\u00a0 destekleyen\u00a0 bir\u00a0 uluslararas\u0131\u00a0 ticaret\u00a0 ve bankac\u0131l\u0131k sistemi<\/p>\n
14 Nisan 2002 tarihli New York Times olaylara tarihi bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 getiriyordu. \u201cAmerika,\u00a0 So\u011fuk\u00a0 Sava\u015f\u00a0 s\u0131ras\u0131nda\u00a0 ve\u00a0 ertesinde\u00a0 kendi\u00a0 ekonomik\u00a0 ve\u00a0 politik\u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131\u00a0\u00a0 korumak\u00a0\u00a0 i\u00e7in\u00a0\u00a0 Orta\u00a0\u00a0 ve\u00a0\u00a0 G\u00fcney\u00a0\u00a0 Amerika\u2019da\u00a0\u00a0 otoriter\u00a0\u00a0 rejimleridesteklemi\u015ftir.<\/p>\n