\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1185-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
G\u0130R\u0130\u015e<\/p>\n
Modern \u00e7a\u011f, insana h\u00fckmetmede b\u00fcy\u00fck geli\u015fimin ve de\u011fi\u015fimin ad\u0131d\u0131r. Eskinin mitoloji, din, gelenek \u00fczerine kurulu kutsal itaat s\u00f6ylemleri yerine bunlar\u0131n modern d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri ile birlikte devlet taraf\u0131ndan kontrol edilen teknik ve b\u00fcrokratik y\u00f6ntemlerle insanlara h\u00fckmetmeyi ba\u015fard\u0131. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmle insanlar\u0131n sadece d\u00fc\u015f\u00fcncelerini de\u011fil bedenlerini ve hayat alanlar\u0131n\u0131 tamamen d\u00fczenleyen modern bir d\u00fcnya alg\u0131s\u0131n\u0131 da bireylere dayatt\u0131. Bireylerin hayatlar\u0131nda devlet\u00e7e d\u00fczenlenmemi\u015f hi\u00e7bir alan b\u0131rakmad\u0131. Modern devlet bireylerin kendisinden ka\u00e7abilece\u011fi t\u00fcm \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alanlar\u0131n\u0131 yok etti. En b\u00fcy\u00fck dayatma olarak da modern olan\u0131n ilerlemeci bir \u2018zorunluluk\u2019 ve ya\u015fam standard\u0131 olarak sunulmas\u0131 oldu. Tarihin, toplumun, medeniyetin ve insanl\u0131k olurunun ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz tek ger\u00e7e\u011finin bu zorunluluklara boyun e\u011fmek oldu\u011fu ilan edildi. \u0130nsanlar, kendisinden a\u015fk\u0131n, kutsal ve mutlak ama\u00e7lar\u0131n ara\u00e7lar\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. \u0130nsan do\u011fas\u0131n\u0131 modern anlamda yeniden d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek \u2018g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck\u2019 esas\u0131 \u00fczerinden modern iktidar d\u00fczenine dayal\u0131 ili\u015fkilerine me\u015fruiyet kazand\u0131rd\u0131. Do\u011fal olarak bu s\u00fcre\u00e7 Rousseau\u2019dan da esinlenerek iktidar\u0131n bir haki itaatin ise bir \u00f6dev oldu\u011fu kabul\u00fcyle sonland\u0131r\u0131ld\u0131. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ile iktidar\u0131n var olu\u015f sebepleri de\u011fil, eylemlerinin sebepleri me\u015fruiyet konusunu olu\u015fturdu. Me\u015fruiyetin modern bi\u00e7imde bir kez kurulmas\u0131 bu temel sorunsal\u0131 ortadan kald\u0131rd\u0131 ve devletin var olu\u015f gerek\u00e7eleri tart\u0131\u015fma alanlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131ld\u0131. Siyasal iktidar\u0131n varl\u0131k sebebi bireysel tercihler, bireysel haklar, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ve toplumsal r\u0131zan\u0131n s\u00fcreklili\u011fine de\u011fil t\u00fcm bu olgular\u0131n var olma gerek\u00e7esi siyasal iktidar\u0131n var olma \u2018zorunlulu\u011funa\u2019 ba\u011fland\u0131.\u00a0<\/p>\n
\u00a0K\u00fcrt halk \u00f6nderi Say\u0131n Abdullah \u00d6calan yapt\u0131\u011f\u0131 tespitte \u2018 Kapitalist uygarl\u0131k, \u00f6nce kendi mitolojik \u00f6yk\u00fclerini yaratarak i\u015fe ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u0131kar klikleri veya art\u0131k-\u00fcr\u00fcn tekelleri bu \u00f6yk\u00fcler olmadan, zorbal\u0131kla ancak birka\u00e7 defal\u0131k talan ger\u00e7ekle\u015ftirebilir. Kal\u0131c\u0131 ve kabul edilebilir olmalar\u0131 i\u00e7in mutlaka mitolojilere, din ve hukuka ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise, t\u00fcm bu etkenlerle birlikte \u00fc\u00e7 (s)\u2019lerin, seks, spor ve sanat\u0131n pop\u00fclerle\u015ftirilip medya da sunulmas\u0131yla, toplumlar\u0131n zihnen ve duygusal olarak daha da \u015fartland\u0131r\u0131larak y\u00fcr\u00fct\u00fclmesiyle kal\u0131c\u0131l\u0131k ve kabul edilebilirlik kesinle\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r\u2019\u2019 diye belirtmektedir.\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n
Modern \u00e7a\u011f, insanl\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na \u2018zorunluluk\u2019 yalanlar\u0131 ile \u00e7\u0131kt\u0131. En b\u00fcy\u00fck zorunluluk olarak me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lan devlet ise Hobbes\u2019un \u2018egemen g\u00fc\u00e7 yoklu\u011fu kadar zararl\u0131 de\u011fildir\u2019 s\u00f6z\u00fc bu me\u015frula\u015ft\u0131rmada anlam\u0131n\u0131 bulmu\u015ftur. Modern devlet, yoklu\u011funun do\u011furaca\u011f\u0131 kaos korkusu ile insanlar\u0131 \u2018daha az k\u00f6t\u00fcye\u2019 boyun e\u011fmeye mecbur k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kaos korkusu her t\u00fcrl\u00fc \u2018d\u00fczen\u2019 in\u015fas\u0131na me\u015fruiyet kazand\u0131r\u0131rken birlik, b\u00fct\u00fcnl\u00fck ve uyumun koruyucusu olan siyasal iktidar i\u00e7inde toplumun ortak d\u00fc\u015fmanlar\u0131 olan bireysellik, farkl\u0131l\u0131k, par\u00e7alanm\u0131\u015fl\u0131k, uyumsuzluk, b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck de bu d\u00fczenin d\u0131\u015f\u0131na at\u0131lmas\u0131 gereken \u2018daha k\u00f6t\u00fcler\u2019 ilan edildi. \u0130nsan olman\u0131n ortak kimli\u011fi ve de\u011ferselli\u011fi yerine \u0131rk, ulus, devlet, \u00fclke, din, mezhep gibi kategorik alt kimliklerin zorunlulu\u011fun esas al\u0131nd\u0131. Bununla birlikte, siyasal topluluklar olu\u015fturularak bunlar\u0131n kan ba\u011f\u0131 ile birbirlerine ba\u011fl\u0131 bir aile olduklar\u0131 ve yurtta\u015flar\u0131n birbirlerinin karde\u015fi oldu\u011fu s\u00f6ylemleri h\u00e2kim k\u0131l\u0131nd\u0131. Bunun i\u00e7indir ki kutsalla\u015ft\u0131r\u0131lan \u0131rk, \u00fclke, devlet, lider, ordu mitolojileri Platon\u2019dan miras olarak al\u0131nan modern devletin propagandaya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f yans\u0131malar\u0131ndan sadece bir ka\u00e7\u0131d\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcmleme arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla insanl\u0131k \u00f6znellikleri devlet\u00e7e b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f \u2018\u00f6tekiler\u2019 olarak ilan edildi. Bu \u00f6tekiler alg\u0131s\u0131 i\u00e7inde \u2018biz\u2019 ve \u2018onlar\u2019 aras\u0131ndaki do\u011fal \u00e7at\u0131\u015fma kurgusu \u2018biz\u2019i \u2018onlar\u2019a kar\u015f\u0131 ortak bir sava\u015f hedefinde ve ideolojik bir \u00e7er\u00e7evede devlete i\u00e7kin k\u0131ld\u0131.\u00a0<\/p>\n
Bu \u00e7at\u0131\u015fma ideolojisi ile iktidar\u0131n do\u011fas\u0131nda var olan egemenlik olgusu t\u00fcm modern devletlere h\u00e2kim oldu. Modern \u00e7a\u011fda devlet kendi zorunlulu\u011funun paralelinde halk\u0131n sadece politik deste\u011fini de\u011fil kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z sadakatini de sa\u011flam\u0131\u015f oldu. Platon, Machiavelli ve Hegel\u2019den esinlenerek bu korku paralelinde \u015fiddet, ter\u00f6r, zul\u00fcm, gaddarl\u0131k ve bask\u0131 modern iktidar\u0131n en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Korku ve ter\u00f6r ile \u00f6nce insan\u0131n sonra d\u00fcnyan\u0131n fethini ve b\u00fct\u00fcnsel bir egemenlik kurmay\u0131 hedefleyen modern iktidar, \u2018yay\u0131lma u\u011fruna yay\u0131lmay\u0131\u2019, \u2018iktidar u\u011fruna iktidar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in i\u015fe insan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc, do\u011fas\u0131n\u0131, erdemlili\u011fini ve ahlak\u0131n\u0131(insanl\u0131\u011f\u0131n\u0131) yok etmekle ba\u015flad\u0131. Modern devlet, insan\u0131n her bir b\u00f6l\u00fcmlenmesini kendi b\u00f6l\u00fcnmezli\u011finin arac\u0131 k\u0131ld\u0131. \u0130nsan\u0131 ne kadar k\u00fc\u00e7\u00fck bir kategorik kimlik tan\u0131m\u0131 i\u00e7ine ald\u0131ysa o kadar b\u00fcy\u00fcd\u00fc. \u0130nsan\u0131 ne kadar k\u00fc\u00e7\u00fck bir kategorik zaaf\u0131n i\u00e7ine mahk\u00fbm ettiyse o kadar g\u00fc\u00e7lendi. Modern devlet tarihsel ve siyasal olarak insana ve insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 ve ra\u011fmen konu\u015fland\u0131. En basitinden insan\u0131n do\u011fal haklar\u0131 bile devletin iradesine ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131l\u0131nd\u0131. Do\u011fal olarak da bu haklar\u0131n devlet taraf\u0131ndan gasp\u0131 \u2018zorunlu\u2019 k\u00f6t\u00fcl\u00fck, bu haklar\u0131n tan\u0131nmas\u0131 ise bir lutfa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc.\u00a0<\/p>\n
Modern devlet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ilk kez insanl\u0131k ile insan ayn\u0131 kategorik ayr\u0131mda ve en alt kimlik tan\u0131mlamalar\u0131nda bulu\u015ftu. Hangi \u0131rka ait oldu\u011fumuz hangi devlete ait oldu\u011fumuzu belirledi ve insanl\u0131k onurumuz devletlerin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ya\u015fama zorunlulu\u011funa kurban edildi. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n en alt kategorik kimli\u011fi olan \u0131rk, insan\u0131n en \u00fcst(\u00fcn) kimli\u011fi kabul edildi. Ba\u015fta insan\u0131n do\u011fas\u0131 olmak \u00fczere \u00f6teki dinler, \u00f6teki \u0131rklar, \u00f6teki uluslar, \u00f6teki k\u00fclt\u00fcrler, \u00f6teki s\u0131n\u0131flar bu kimli\u011fin d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ilan edildi. Bu me\u015fruiyet ba\u011flam\u0131nda hala devletler tek ulusal temsilci, hala uluslar tek mutlak ak\u0131l, hala \u00f6teki uluslar sava\u015f\u0131lmas\u0131 gereken \u00f6tekiler, hala \u00f6tekiler evrensel akl\u0131n egemenli\u011fi alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 gereken d\u00fc\u015fmanlar, hala halk kendisine asla g\u00fcvenilmemesi ve devleti emanet edilmemesi gereken k\u00f6t\u00fc do\u011fal\u0131 tehditler, hala tarihin yasalar\u0131ndan dev\u015firilen \u00e7at\u0131\u015fma-diyalog s\u00f6ylemleri, hala zorunlu e\u011fitim, zorunlu askerlik, zorunlu yurtta\u015fl\u0131k, zorunlu demokrasi ve oy verme, hala kutsal anayasa, kutsal kurucu babalar ve atalar ve hala toplumsal hedeflerin ne oldu\u011fu ( ulusal \u00e7\u0131kar, kamu yarar\u0131, ortak ak\u0131l, kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, kamusal alan, kamuoyu, halk iradesi vb.) modern s\u00f6ylemleri halka dikte eden mutlak ak\u0131llar\u0131n modern iktidar\u0131 devam etmektedir.<\/p>\n
\u0130KT\u0130DAR NED\u0130R?\u00a0<\/p>\n
\u00a0\u2018Devlet\u2019 ve \u2018Siyasal olan\u2019 aras\u0131ndaki ortakl\u0131k, her ikisinin de iktidar olgusuna i\u015faret etmesindedir. Antik y\u00f6netim bi\u00e7imlerinin adlar\u0131, Yunanca da g\u00fc\u00e7, iktidar, sa\u011flaml\u0131k anlam\u0131na gelen Kratos ve otorite, yetke anlam\u0131na gelen Arke s\u00f6zlerinden gelir: Aristokrasi, Demokrasi, Monar\u015fi, Oligar\u015fi gibi. Buna benzer bi\u00e7imde sonradan \u015fekillenen ve yine iktidar bi\u00e7imlerini g\u00f6steren di\u011fer b\u00fct\u00fcn adlarda bu iki s\u00f6zden t\u00fcremi\u015ftir: Fizyokrasi, B\u00fcrokrasi, Poliar\u015fi gibi.<\/p>\n
\u00a0Do\u011frudan ya da dolayl\u0131 bi\u00e7imde iktidar tan\u0131m\u0131yla veya iktidar olgusuyla analize ba\u015flamayan siyasal kuram yoktur. Devlet uzun zaman, egemenli\u011fin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f ve devlet analizi, egemene ait olan erklerin(g\u00fc\u00e7lerin) incelenmesi bi\u00e7iminde olmu\u015ftur. Devlet kuram\u0131, \u00fc\u00e7 erkin(yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131) ve bunlar aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 etraf\u0131nda d\u00f6ner.<\/p>\n
K\u00fcrt halk \u00f6nderi Say\u0131n Abdullah \u00d6calan ise iktidar\u0131 \u015f\u00f6yle tan\u0131mlamaktad\u0131r: \u2018 iktidar tarihsel-toplumsal ve kuramsal ili\u015fkiler toplam\u0131d\u0131r. Tarihsel ve toplumsal geli\u015fmenin en hayati dokular\u0131, alanlar\u0131 \u00fczerinde konumlan\u0131r ve gelenekselle\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Geleneksellik kurumsall\u0131k anlam\u0131n\u0131 da ta\u015f\u0131r. \u0130ktidarlar en kurumsalla\u015fm\u0131\u015f, \u00f6zen g\u00f6sterilen, hatta protokole ba\u011flanan toplumsal ili\u015fkiler alan\u0131d\u0131r. \u0130lgililerince \u00e7ok i\u015flevsel k\u0131l\u0131nd\u0131klar\u0131 i\u00e7in, kurumsalla\u015fma ve bi\u00e7imlenmesini \u00e7ok iyi protokollere ba\u011flamak, s\u00fcreklili\u011fi ve temsiliyeti a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayatidir. \u00d6rne\u011fin sultanl\u0131k iktidar\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131, devir ve teslim edilmeleri, ele ge\u00e7irilmeleri muazzam \u00f6r\u00fcnt\u00fclerle, simgelerle, protokollerle d\u00fczenlenmi\u015ftir. K\u0131l\u0131k-k\u0131yafetlerinden, yemeklerine, evliliklerinden, \u00f6l\u00fcmlerine kadar her ili\u015fkinin binlerce y\u0131l \u00f6nce gelenekselle\u015fmi\u015f bi\u00e7imleri ve kurallar\u0131 vard\u0131r. Bu nedenle herkes diledi\u011fi g\u00fc\u00e7le iktidar olamaz. Me\u015frutiyetinin ancak bu gelenek ve sembollerle \u00f6nemli oranda sa\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilincindedir.<\/p>\n
Siyaset kuram\u0131nda \u00fc\u00e7 ayr\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 temelinde \u015fekillenen \u00fc\u00e7 ayr\u0131 iktidar kuram\u0131 vard\u0131r. Bunlar: \u00d6zdek\u00e7i, \u00d6znel ve \u0130li\u015fkisel iktidar kuramlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
A-\u00d6ZDEK\u00c7\u0130 \u0130KT\u0130DAR YAKLA\u015eIMI:\u00a0<\/p>\n
En \u00f6nemli temsilcisi Hobbes olan bu yakla\u015f\u0131mda iktidar, herhangi bir mal gibi sahip olunan ve kullan\u0131lan bir \u015fey olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. \u00d6rne\u011fin Hobbes, 1651 y\u0131l\u0131nda, \u2018 iktidar, insan\u0131n sahip oldu\u011fu ve gelecekte a\u00e7\u0131k bir fayda elde etmesini sa\u011flayacak bir ara\u00e7t\u0131r\u2019 diye belirtir. Bu ara\u00e7, sa\u011flaml\u0131k ve zek\u00e2 gibi do\u011fu\u015ftan getirilen yeteneklerden olu\u015fabilece\u011fi gibi, servet gibi sonradan da elde edilebilinir. Ancak do\u011fu\u015ftan gelmesi veya sonradan elde edilmesi, iktidar\u0131n arzulanan \u015feyi elde etmede bir ara\u00e7 olarak alg\u0131lanmas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmez.<\/p>\n
B- \u00d6ZNEL \u0130KT\u0130DAR YAKLA\u015eIMI:<\/p>\n
Bu kuram\u0131n bilinen temsilcisi ise John Locke\u2019tur. Lokce\u2019a g\u00f6re iktidar, hedeflere ula\u015fmada kullan\u0131lan bir ara\u00e7 olmaktan \u00e7ok, \u00f6znenin belli sonu\u00e7lar yaratabilme kapasitesidir. \u2018 ate\u015fin madenleri eritme g\u00fcc\u00fc(iktidar\u0131) vard\u0131r\u2019 demekle \u2018egemenlerin yasalar koyma ve b\u00f6ylece uyruklar\u0131n\u0131n eylemlerini etkileme g\u00fcc\u00fc(iktidar\u0131) vard\u0131r\u2019 demek aras\u0131nda hi\u00e7bir fark yoktur olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir. <\/p>\n
C- \u0130L\u0130\u015eK\u0130SEL \u0130KT\u0130DAR YAKLA\u015eIMI:<\/p>\n
Bug\u00fcn en yayg\u0131n olan iktidar anlay\u0131\u015f\u0131, bu kurama dayanmaktad\u0131r. Buna g\u00f6re iktidar, iki \u00f6znenin(ki\u015finin ya da grubun) aras\u0131ndaki, birinin di\u011ferinden belli bir davran\u0131\u015f\u0131 edindi\u011fi bir ili\u015fkidir. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n ba\u015fat temsilcilerinden Robert Dahl, iktidarla ilgili \u015fu tan\u0131m\u0131 yapar: \u2018etki(iktidar\u0131 da kapsayan bir terim), akt\u00f6rler aras\u0131ndaki, bir akt\u00f6r\u00fcn di\u011fer akt\u00f6rleri ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc olsayd\u0131 davranmayacaklar\u0131 bir bi\u00e7imde davranmaya y\u00f6neltti\u011fi bir ili\u015fki bi\u00e7imidir.\u2019 \u0130ktidar buradaki gibi iki akt\u00f6r aras\u0131nda bir ili\u015fki olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckle s\u0131k\u0131 bir ba\u011f i\u00e7indedir. \u00d6yle ki birinin tan\u0131nmas\u0131, di\u011ferinin yads\u0131nmas\u0131 olmaktad\u0131r. <\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130KT\u0130DARIN TEMELLLER\u0130 VE ME\u015eRULUK SORUNU<\/p>\n
Siyasal iktidar\u0131n kuramsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda s\u0131ras\u0131yla \u00fc\u00e7 soru \u00f6nemlidir: Siyasal iktidar nedir? Siyasal iktidar\u0131 di\u011fer iktidar bi\u00e7imlerinden ay\u0131ran nitelikler nelerdir? Siyasal \u0130ktidar\u0131n hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 nerededir?<\/p>\n
Klasik siyaset kuram\u0131, iktidar\u0131n temelini sorgularken yaln\u0131zca zora dayal\u0131 iktidar\u0131n hakl\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesini yads\u0131r. Me\u015fru ve gayri-me\u015fru iktidar aras\u0131nda ayr\u0131m yapar.\u00a0<\/p>\n
Burada sorulan anahtar soru \u015fu olmal\u0131d\u0131r?<\/p>\n
\u2018e\u011fer iktidar s\u0131n\u0131rl\u0131 bi\u00e7imde zor temelinde kurulursa o zaman siyasal iktidar\u0131 soyguncular \u00e7etesinin iktidar\u0131ndan nas\u0131l ay\u0131rabiliriz?<\/p>\n
\u00a0St. Augustine, s\u00f6yle ifade etmektedir:<\/p>\n
\u2018 adalet olmasayd\u0131 krall\u0131klar soyguncu \u00e7etelerinden ba\u015fka ne olabilirdi ki?<\/p>\n
\u0130skender ile korsan aras\u0131ndaki \u00fcnl\u00fc at\u0131\u015fma aradaki ayr\u0131m\u0131n ne kadar ince oldu\u011funu bize g\u00f6stermektedir. \u2018 kral\u0131n kendisine neden denizleri istila etti\u011fini sormas\u0131 \u00fczerine korsan yan\u0131t verir: \u2018 senin topra\u011f\u0131 (yery\u00fcz\u00fcn\u00fc) istila etmenle ayn\u0131 neden. Fakat ben k\u00fc\u00e7\u00fck bir filoyla bu i\u015fi yapt\u0131\u011f\u0131mdan bana korsan, sense b\u00fcy\u00fck bir filoyla bu i\u015fi yapt\u0131\u011f\u0131ndan sana da kral diyorlar.\u2019<\/p>\n
Pek \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr i\u00e7in adalet g\u00fcc\u00fcn me\u015fru kullan\u0131m\u0131yla haks\u0131z kullan\u0131m\u0131 aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r\u0131 \u00e7izen anahtar kavramd\u0131r.<\/p>\n
Platon\u2019da Devlet, Rousseau da Toplum S\u00f6zle\u015fmesi adl\u0131 eserlerinin ba\u015f\u0131nda adalet ve g\u00fc\u00e7\/zor aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi tart\u0131\u015f\u0131rlar. Hem Sokrates, hem de Rousseau g\u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcn hakl\u0131 oldu\u011fu tezini reddeder. Hobbes, uyruklar\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak(ki bu devletin en y\u00fcce hedefidir) ve sonu\u00e7ta siyasal iktidar\u0131 tesis etmek i\u00e7in, bir ki\u015fi ya da kurulun devlet i\u00e7inde \u2018me\u015fru olarak iktidar\u0131 elinde bulundurmas\u0131n\u0131n\u2019 gerekli oldu\u011funu savunmu\u015ftur.<\/p>\n
\u0130ktidara bu \u015fekilde etik veya yasal bir nitelik y\u00fcklenmesi, iyi siyasal iktidarla k\u00f6t\u00fc siyasal iktidar(iktidar\u0131n gasp edilmesi anlam\u0131nda) aras\u0131nda y\u00fczy\u0131llard\u0131r varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren ayr\u0131ma temel olu\u015fturmu\u015ftur. Bu ayr\u0131m\u0131n siyasal sorumluluk sorunu konusunda \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131 olmu\u015ftur. Hatta mutlak itaatin kuramc\u0131s\u0131 olarak bilinen Hobbes bile, iktidar\u0131 gasp edenin(gayri me\u015fru prensin) d\u00fc\u015fman olarak kabul edilmesi gerekti\u011fini savunmu\u015ftur. \u00dcst\u00fcn iktidar\u0131n ( yani siyasal iktidar\u0131n) etik bir hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131 (ya da yasal-hukuki bir temeli) olmas\u0131 gerekti\u011fi olgusu \u00e7e\u015fitli me\u015fruluk ilkelerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Me\u015fruluk, iktidar\u0131 elinde tutan\u0131n buyruk verme hakk\u0131n\u0131 ve uyru\u011fun buyruklara itaat etme \u00f6devini hakl\u0131 k\u0131lan bir temelin arand\u0131\u011f\u0131 farkl\u0131 yollara i\u015faret etmektedir.<\/p>\n
R\u00f6nesans ve Ayd\u0131nlanma d\u00f6neminin \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak do\u011fa biliminin her alanda kullan\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131yla birlikte siyasette de yeni bir yakla\u015f\u0131m geli\u015fmi\u015ftir. Siyasal alan, bir rastlant\u0131lar alan\u0131 de\u011fil, do\u011fal ilkelerden olu\u015fan do\u011fal haklara tabi bir aland\u0131r. Stoa felsefesine kadar geriye giden do\u011fal d\u00fczen kurgular\u0131ndan yola \u00e7\u0131k\u0131larak toplum ve devlet felsefesi geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bu anlay\u0131\u015f\u0131n merkezinde ise insana ve insan akl\u0131na olan b\u00fcy\u00fck g\u00fcven yer almaktad\u0131r. T\u00fcm insanlar do\u011fal haklara sahiptirler ve bu haklardan dolayl\u0131 da kendilerini y\u00f6netecek iktidar\u0131 belirleme haklar\u0131 vard\u0131r. \u0130nsan\u0131n bu yeni\/modern duru\u015fu, toplumsal d\u00fczenin \u00f6zg\u00fcr bireysel eylemlerle olu\u015ftu\u011fu ve y\u00f6netilenlerin g\u00f6n\u00fcll\u00fc s\u00f6zle\u015fmeler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla iktidara itaat etmesinin gereklili\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesini geli\u015ftirmi\u015ftir. Toplum s\u00f6zle\u015fmesi ile siyasal iktidar\u0131n sadece bir g\u00fc\u00e7 oda\u011f\u0131 olmas\u0131 reddedilerek yan\u0131na bir me\u015fruiyet kriteri ki bu kriterin toplumsal onama \u00fczerine kurulmas\u0131 gerekti\u011fi konulmu\u015ftur. Toplum, y\u00f6neticilerinin emir verme, siyasal iktidar\u0131 kullanma, cezaland\u0131rma gibi haklara sahip oldu\u011funa inanmal\u0131 ki bunlara itaat etmeyi g\u00f6rev bilsin. \u0130ktidar\u0131n bir hak, itaatin ise bir g\u00f6rev oldu\u011funu sa\u011flayacak tek \u015fey ise me\u015fruiyettir. <\/p>\n
Modern devlete ge\u00e7i\u015fle birlikte devlet teorisinin en b\u00fcy\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc siyasal iktidar\u0131n me\u015fruiyet kayna\u011f\u0131n\u0131n toplum s\u00f6zle\u015fmesi ile devletten al\u0131n\u0131p topluma veya bireye verilmesidir. Toplumun ne oldu\u011fu sorusu bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn en \u00f6nemli sorusudur. Toplum s\u00f6zle\u015fmesi kuramlar\u0131nda toplum, iki farkl\u0131 tan\u0131mlamayla daha do\u011frusu iki farkl\u0131 ama\u00e7la ele al\u0131n\u0131r tek tek bireylerden olu\u015fan(atomistik) bir heterojen yap\u0131 ( Hobbes ve Locke) veya bir, b\u00fct\u00fcn, tek bir homojenik k\u00fctle(Rousseau). Birinci tan\u0131mda birey i\u00e7in devlet ya t\u00fcm haklar\u0131n\u0131 devretti\u011fi bir canavar( Hobbes ) ya da t\u00fcm haklar\u0131n\u0131n teminat\u0131 bir hakem ( Locke ) olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. \u0130kinci tan\u0131mda ise toplum i\u00e7in devlet genel iradenin somutla\u015ft\u0131\u011f\u0131 egemen g\u00fc\u00e7t\u00fcr(Rousseau). Modern devlet kuram\u0131n\u0131n k\u00f6kenini olu\u015fturan toplum s\u00f6zle\u015fmesi teorilerinin bu denli farkl\u0131la\u015fmas\u0131 bize ama\u00e7\/ni\u00e7in-ara\u00e7\/nas\u0131l ba\u011flam\u0131nda modern devletlerin de ne denli farkl\u0131la\u015fabilece\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n
Hobbes, Locke ve Rousseau toplum s\u00f6zle\u015fmesi kuramlar\u0131 ile me\u015fruiyete toplumsal ve bireysel olarak rasyonel gerek\u00e7eler aray\u0131\u015f\u0131na girmi\u015flerdir. Onlar\u0131 modern devlet kuramc\u0131lar\u0131 yapan da bu aray\u0131\u015flar\u0131d\u0131r. Siyasal iktidar\u0131n me\u015frulu\u011fu dinsel, mitolojik veya geleneksel ba\u011fl\u0131l\u0131klarda de\u011fil, bireylerin ona olan itaatinin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir uzla\u015fmaya dayan\u0131yor olmas\u0131ndad\u0131r. Modern devlet bu s\u00f6ylemlerle me\u015fruiyetini, a\u015fk\u0131n temel yasalar yerine tamamen toplumsal ve bireysel r\u0131za aray\u0131\u015f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. Siyasal iktidar\u0131n kendinden menkul me\u015fruiyet anlay\u0131\u015f\u0131 yerine toplumsal ve bireysel alandan kaynaklanan me\u015fruiyet yasalar\u0131 getirmi\u015flerdir: \u2018 g\u00fcvenlik, uzla\u015fma, toplumsal r\u0131za\/konsens\u00fcs, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik, bireycilik ve m\u00fclkiyet\u2019. Art\u0131k siyasal iktidar\u0131n yasalar\u0131 bunlar olacakt\u0131r. Siyasal iktidar\u0131n me\u015fruiyet yasas\u0131, bu ilkelerin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ama bu toplumsal s\u00f6zle\u015fmenin ama\u00e7sall\u0131\u011f\u0131 do\u011frultusunda ve onun emri alt\u0131nda olacakt\u0131r. Bu gelenek de Hobbes ile ba\u015flayan modern devlet d\u00fc\u015f\u00fcncesinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n
DEVLET YA DA ULUS-DEVLET\u00a0<\/p>\n
Ulus, ulus-devlet ve ulus\u00e7uluk do\u011fal olmayan bir tak\u0131m ko\u015fullar\u0131n neticesinde \u00fcretilmi\u015f suni kavramlard\u0131r. Ulus, bir toplumsall\u0131k bi\u00e7imini ifade eder ve bu toplumda, insanlar\u0131 hem k\u00fclt\u00fcrel hem de siyasi niteli\u011fe sahip bir kimlik bir arada tutabilir.( A.Giddens 2005)<\/p>\n
Bu kimli\u011fin in\u015fas\u0131n\u0131n, toplum \u00fczerinde egemenlik kurarak devleti olu\u015fturan s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun olmas\u0131na ise \u00f6nem g\u00f6sterilir. Bu sebeple modern ulus-devletin var olu\u015fu, tek tip bir insan modeli \u00fczerinden homojen bir ulus in\u015fa edebilmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u00a0<\/p>\n
Bu ba\u011flamda Say\u0131n \u00d6calan\u2019\u0131n belirlemesi \u00f6nemlidir: \u2018 ulus-devlet siyasi alanda da tek tiple\u015fmeye \u00f6zen g\u00f6sterir. Farkl\u0131 ulusal kimliklere yer olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, farkl\u0131 siyasi olu\u015fumlara da yer vermez. Merkezi devletten, di\u011fer deyi\u015fle \u00fcniter yap\u0131 olarak da adland\u0131r\u0131lan devletten kas\u0131t, demokratikle\u015fmenin temel ko\u015fullar\u0131ndan olan kendi farkl\u0131l\u0131klar\u0131 temelinde siyaset yapmay\u0131 olanaks\u0131zla\u015ft\u0131rmakt\u0131r. Bunu devletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne tehdit sayar. Ulus-devlet sadece birey baz\u0131nda tek tiple\u015fmeyi yaratmakla kalmaz t\u00fcm toplumsal b\u00fct\u00fcnl\u00fcklere de tek tiple\u015fmi\u015f bir zihniyet ve duygu d\u00fcnyas\u0131n\u0131 a\u015f\u0131lar. B\u00f6ylelikle kendi iktidar\u0131n\u0131 hem t\u00fcm topluma yayar, hem de tek tip toplumu, ulus-devlet toplumunu yaratm\u0131\u015f olur.\u00a0\u00a0<\/p>\n
Yine Say\u0131n \u00d6calan ulus-devleti \u2018 kapitalist modernite d\u00f6neminde toplumun t\u00fcm b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne yay\u0131lm\u0131\u015f iktidar ayg\u0131tlar\u0131n\u0131n ve vatanda\u015f denilen bireylerin hukuki \u00e7er\u00e7eve i\u00e7indeki birli\u011fine ulus-devlet demek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Buradaki belirleyici kavram, toplumun t\u00fcm\u00fcne yay\u0131lm\u0131\u015f iktidar olgusudur. Daha \u00f6nceki t\u00fcm devletlerin me\u015fruiyeti kendi kurum ve kadrolar\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131. Ulus-devlette bu s\u0131n\u0131r a\u015f\u0131l\u0131r. Vatanda\u015f denilen veya devletin kendi ideolojik, kurumsal ve ekonomik \u00e7\u0131karlar\u0131na g\u00f6re olu\u015fturmak istedi\u011fi bireylerin, sanki devletin hak ve g\u00f6revleri olan birer \u00fcyesiymi\u015f gibi devletle\u015ftirilmesi, ulus-devletin \u00f6z\u00fcd\u00fcr. Vatanda\u015f\u0131n olu\u015fturulmas\u0131, ulus devletin en \u00e7ok \u00f6nem verdi\u011fi konular\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Bunun i\u00e7in ideolojik, siyasi, ekonomik, hukuki, k\u00fclt\u00fcrel, cinsiyet, askerlik, din, e\u011fitim, medya gibi bir\u00e7ok unsurdan yararlanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u2019 diye tan\u0131mlamaktad\u0131r.
Max Weber\u2019e g\u00f6re \u2018 Devlet, belli bir \u00fclkede fiziksel g\u00fc\u00e7 kullanma tekelini me\u015fru bi\u00e7imde elinde tutan insan toplulu\u011fudur.\u2019<\/p>\n
Weber\u2019in tan\u0131m\u0131nda \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, egemen ulus-devletlerden olu\u015fan d\u00fcnyan\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olan bu y\u00f6netim ve devlet modeli, yeni bir olu\u015fumdur. Ulus-devlet, Orta\u00e7a\u011f\u0131n sonlar\u0131nda ve Yeni\u00e7a\u011f\u0131n ba\u015flar\u0131nda Avrupa\u2019da feodalitenin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ve kilisenin siyasal n\u00fcfuzunun k\u0131r\u0131l\u0131\u015f\u0131 ile birlikte ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ulus-devlet, da\u011f\u0131n\u0131k ve \u00e7at\u0131\u015fan otoriteler aras\u0131nda b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f olan insanlar\u0131 \u00fclke ve ulus kavramlar\u0131 aras\u0131nda toplayan bir olu\u015fumdur. 1919 Versailles anla\u015fmas\u0131na kadar Avrupa\u2019da ulus-devletlerin olu\u015fturdu\u011fu d\u00fcnya modeline uygun bir yap\u0131lanma tamamlanm\u0131\u015f de\u011fildir.<\/p>\n
Ulus-devletler me\u015fruluklar\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131, \u2018her ulusun kendi kaderini belirleme hakk\u0131na sahip olmas\u0131\u2019 ilkesinden al\u0131r. Bir ulusun \u00fcyeleri, kendi geleneklerine ve k\u00fclt\u00fcrlerine uygun bir hukuk sistemi \u00e7er\u00e7evesinde hareket eden bir y\u00f6netimin varl\u0131\u011f\u0131na r\u0131za g\u00f6sterirler. Bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde ifade edili\u015fi, 18. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131nda Frans\u0131z ve Amerikan devrimleri ile m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur.<\/p>\n
Ulusun bir devlet ayg\u0131t\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla karar ald\u0131\u011f\u0131 y\u00f6netim modeli olarak ulus-devlet, y\u00f6netimi olu\u015fturan farkl\u0131 kurumlar\u0131n anayasal i\u015fleyi\u015fleri sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan uygulamalar\u0131 \u2018ulusun karar\u0131\u2019 sayar.<\/p>\n
Platonun Devlet Adam\u0131ndan, Machiavelli\u2019nin H\u00fck\u00fcmdar\u2019\u0131na uzanan uzun gelenek i\u00e7inde siyasal d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler devleti esas olarak y\u00f6netenlerin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir.<\/p>\n
Bu gelenek i\u00e7inde, topluma alttakiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakan bir perspektifin tamamen yok oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. Siyasal topluma, \u00e7\u0131karlar, gereksinimler, haklar ve h\u00fck\u00fcmetten sa\u011flanacak fayda a\u00e7\u0131s\u0131ndan yakla\u015fan perspektif unutulmu\u015f de\u011fildir. Ancak siyasal s\u00f6ylemde, siyasal ili\u015fkinin betimlenmesinde s\u0131k s\u0131k s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc g\u00fcden \u00e7oban, u\u015faklar\u0131na buyruk veren efendi, \u00e7ocuklar\u0131na bakan ebeveyn gibi benzetmelerin kullan\u0131l\u0131yor olmas\u0131, hangi perspektifin egemen oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
Modern \u00e7a\u011f\u0131n ba\u015flar\u0131nda bireyin do\u011fal haklar\u0131n\u0131n ke\u015ffi tam bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olmu\u015ftur. Bu haklar, herhangi bir siyasal toplumun ve bu toplumun iktidar yap\u0131s\u0131n\u0131n olu\u015fumunu \u00f6nceler. Ailenin ve aristokratik toplumun tersine siyasal toplum, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 s\u00f6zle\u015fmeyle toplum i\u00e7inde ya\u015famaya ve bir toplum y\u00f6netimi olu\u015fturmaya karar veren bireylerin g\u00f6n\u00fcll\u00fc bir yap\u0131nt\u0131s\u0131 olarak kabul edilmeye ba\u015flar.\u00a0<\/p>\n
Tam da bu nokta da Rousseau toplumsal olaylarda her \u015feyin en sonunda siyasete ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesindedir. O, toplumun kusurlu kurulu\u015fuyla ilgili olarak \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc alg\u0131lam\u0131\u015f ve daha sonra belirtti\u011fi \u00fczere, bir siyasal tezin plan\u0131n\u0131 buradan tasarlamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu, insan karakterinin her zaman h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan bi\u00e7imlendirildi\u011fi g\u00f6zleminden hareket eden bir tezdir. Ortaya koydu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcnceye g\u00f6re \u2018biz sadece y\u00f6netenlerin bizi yapt\u0131\u011f\u0131 gibiyiz ve bu y\u00fczden kusurlar\u0131m\u0131z insan do\u011fas\u0131ndan de\u011fil, aksine k\u00f6t\u00fc y\u00f6netilmi\u015f oldu\u011fumuzdan kaynaklanmaktad\u0131r.\u2019 Rousseau, \u2018Toplum S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin hemen ba\u015f\u0131nda \u2018insan \u00f6zg\u00fcr do\u011far ama her yerde zincirlere vurulmu\u015ftur\u2019 ifadesine yer verir.\u00a0<\/p>\n
Modern \u00e7a\u011f\u0131n tam da merkezinde olan Rousseau, halk\u0131n yarataca\u011f\u0131 bir devletten, siyaset arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla devletin yarataca\u011f\u0131 bir halka ge\u00e7i\u015f d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Hobbes\u2019ta Leviathan\u2019\u0131 yaratan halk, Rousseau da yerini devletin yaratt\u0131\u011f\u0131 halka b\u0131rak\u0131r. Hobbes\u2019un sorunu mutlak bir \u0130KT\u0130DAR kurmak iken, Rousseau\u2019nun sorunu sars\u0131lmaz bir me\u015fruiyete dayal\u0131 mutlak bir \u0130TAAT kurmakt\u0131r. Rousseau iktidara de\u011fil, itaate mutlakl\u0131k aramaktad\u0131r.
Rousseau, mutlak egemen bir devlet in\u015fa etmek i\u00e7in ayd\u0131nlanma \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n tek tek yok etti\u011fi eski silahlar\u0131 modern ba\u011flamda yeniden \u00fcretecektir. Modern me\u015fruiyet kaynaklar\u0131n\u0131 geleneksel kaynaklar\u0131 revize ederek kurgulayan Rousseau, \u00f6zellikle dini, tarihi ve kolektif d\u00fc\u015f\u00fcnceyi yard\u0131m\u0131na \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc modern devletin art\u0131k iktidara de\u011fil \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u0130TAATE ihtiyac\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n
\u2018\u2019Egemen, herkesin bir ve ayn\u0131 ki\u015filikte ger\u00e7ekten birle\u015fmesidir. Devletin \u00f6z\u00fc o ki\u015fide toplanm\u0131\u015ft\u0131r, onun d\u0131\u015f\u0131nda kalan herkes onun uyru\u011fudur.\u2019\u2019\u00a0 HOBBES<\/p>\n
SONU\u00c7<\/p>\n
Siyasal iktidar\u0131n me\u015frulu\u011fu, art\u0131k kendisini belirledi\u011fi ilkeler ile de\u011fil kendisini kuran toplumun ilkeleriyle uzla\u015fmas\u0131 olarak alg\u0131lanmaktad\u0131r. Modern devletin bireyi\/toplumu d\u00fczenlemek i\u00e7in gereken me\u015fru g\u00fc\u00e7 kullanma tekeli de b\u00f6ylece ele ge\u00e7irilmi\u015ftir.<\/p>\n
Siyasal iktidar toplumsal r\u0131zaya d\u00f6n\u00fc\u015fmedik\u00e7e bir zoru, bir zorunlulu\u011fu ve bir zorbal\u0131\u011f\u0131 temsil etmektedir. Bu y\u00fczden t\u00fcm siyasal iktidarlar\u0131n temel problemi, bireysel onama ve toplumsal r\u0131za aray\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Asl\u0131nda siyasal d\u00fc\u015f\u00fcnceler tarihi, siyasal iktidarlar\u0131n kendilerini hakl\u0131la\u015ft\u0131rma ve rasyonelle\u015ftirme tarihinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.\u00a0<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde hala modern iktidar d\u00fc\u015f\u00fcncesi ekseninde toplumu bir b\u00fct\u00fcn olarak kontrol edip d\u00fczenleyen ve bask\u0131 ara\u00e7lar\u0131yla s\u00fcreklilik sa\u011flayan siyasal bir sistem s\u00f6z konusudur. Bu sistem \u00f6zellikle teknolojinin, ordunun, b\u00fcrokrasinin, ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ve e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131yla bir b\u00fct\u00fcn olarak toplumsal mobilizasyonunu sa\u011flayan bir sistemdir. Demokrasiyi sadece se\u00e7im olgusuna indirgeyerek evrensel demokratik de\u011ferler olan siyasal iktidar\u0131n denetimi, keyfili\u011fin \u00f6nlenmesi, siyasal kat\u0131l\u0131m\u0131n \u00f6zg\u00fcr sivil toplumsal kurumlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00f6rg\u00fctlenmesi, farkl\u0131 ideolojik yakla\u015f\u0131mlar\u0131n kendini ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, muhalefetin \u00f6zg\u00fcrce siyasal iktidar\u0131 ele\u015ftirmesi ilkelerinin g\u00f6z ard\u0131 edildi\u011fi ve tek bir ideolojik hegemonya i\u00e7erisinde siyasal ya\u015fam\u0131n d\u00fczenlendi\u011fi devlet modelinin var oldu\u011fu bir sistemdir.\u00a0\u00a0<\/p>\n
Unutulmamal\u0131d\u0131r ki, siyasetin i\u015flevi, bireylerin siyasal iktidar ili\u015fkilerine kat\u0131lmas\u0131d\u0131r, siyasal iktidar\u0131n bireylerin ili\u015fkilerine kat\u0131lmas\u0131 de\u011fil. Birey ve bireysel tercihlerin ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131 siyaset alg\u0131lamas\u0131nda siyasal kat\u0131l\u0131m, konsens\u00fcs, bireysel \u00e7\u0131karlar ve temsil olgular\u0131 toplumsal r\u0131za ve siyasal istikrar\u0131n olmazsa olmaz\u0131 olan me\u015fruiyet ilkeleri kabul edilir. Siyaset ister insanlar\u0131n do\u011falar\u0131ndan gelen farkl\u0131l\u0131klar, tercihler ve taraftarl\u0131klar, isterse toplumsal, s\u0131n\u0131fsal, dinsel, geleneksel, ideolojik ilke, de\u011fer ve \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 olsun, bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131n ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n yok edilmesi \u00fczerine de\u011fil, e\u015fit ve \u00f6zg\u00fcr bir ortamda uzla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczerine kuruludur. Farkl\u0131l\u0131klar\u0131 yok etme \u00fczerine kurulu t\u00fcm u\u011fra\u015flar, despotizm olarak adland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n
Ali Rizgar<\/p>\n
K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n
www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info
\u00a0\u00a0\u00a0
\u00a0<\/p>\n
\t<\/p>\n