\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1541-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
\t\t\t\t\t\tK\u00fcrdistan\u2019da fa\u015fist T\u00fcrk devleti taraf\u0131ndan halk\u0131m\u0131za kar\u015f\u0131 uygulanan kirli ve \u00f6zel sava\u015ftan dolay\u0131 halk\u0131m\u0131z zorunlu bir bi\u00e7imde yerinden ve yurdundan s\u00fcrg\u00fcne tabi k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bilin\u00e7li bir \u015fekilde ve bir politika ekseninde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Adeta bir ta\u015fla iki ku\u015f vurulmu\u015ftur. Bu kirli ve \u00f6zel sava\u015f politikas\u0131yla mazlum halk\u0131m\u0131z hem topraklar\u0131ndan, hem de \u00fclkesinden kopar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu zalimce ve fa\u015fizanca yap\u0131lan uygulama asl\u0131nda halk\u0131m\u0131z\u0131 esas ya\u015fam emaresi olan topraktan kopartmak olmu\u015ftur. Bu da asl\u0131nda ya\u015famdan koparma anlam\u0131na geliyor. Daha \u00f6nceleri tar\u0131ma ve mera \u015feklinde kullan\u0131lan araziler uzun bir zamand\u0131r hem i\u015flenilmemi\u015f, hem de bir\u00e7o\u011fu bakir durumdad\u0131r. K\u0131sacas\u0131 bu topraklar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 bakirdir. Organik tar\u0131m denilince asl\u0131da insan\u0131n yeniden bir ya\u015fama ba\u015flamas\u0131 anlam\u0131na geliyor. Bu y\u00f6nl\u00fc baz\u0131 temel noktalara de\u011finmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Bu nedenle de ciddi bir i\u015ftir. Deyim yerindeyse \u201cidealist\u00e7e yakla\u015fmak gerekiyor. Ba\u015fta paradigmasal olarak zihniyetini kazanmak laz\u0131m\u2026 \u00d6zcesi felsefik ve ideolojik yakla\u015fmak ve bir ya\u015fam bi\u00e7imine kavu\u015fturmak gerekir. \u0130n\u015fa s\u00fcrecini ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kom\u00fcnal-demokratik de\u011ferler ba\u011flam\u0131nda ahlaki-politik toplumun \u00f6z\u00fcn\u00fc de olu\u015fturacak temel bile\u015fenlerden biri olacakt\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan da e\u011fitsel faaliyetinden tutal\u0131m \u00f6rg\u00fctlenmesine kadar, Kom\u00fcn\u00fcnden tutal\u0131m pilot b\u00f6lge belirlemesine kadar\u2026 Yine inceleme ve ara\u015ft\u0131rmada hem halk\u0131m\u0131z\u0131n birikim ve tecr\u00fcbelerinden, hem de d\u00fcnyada ya\u015fanan \u00f6rneklerden faydalanmak gerekir. Ayr\u0131ca bu y\u00f6nl\u00fc ad\u0131m\u0131 at\u0131lan kurum ve kurulu\u015flar\u0131n faaliyetlerine de bak\u0131l alabilir. \u00d6rne\u011fin Tar\u0131m Orkam-Sen b\u00fcnyesinde( \u00e7al\u0131\u015ftaylar, projeler, birimler olu\u015fturabilir-yerel ve b\u00f6lgesel- yapabilir)\u00a0 veya \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu yerlerden Amed vb yerlerde OTAD (Organik Tar\u0131m Derne\u011fi) kullan\u0131labilir. Bu konuda e\u011fitim yap\u0131labilir. Bunun \u00f6rg\u00fctlenme modeli belirlenebilir.\u00a0 Pilot b\u00f6lge ve ya b\u00f6lgeler belirlenir. Belirlenen b\u00f6lgelerin Organik Tar\u0131ma elveri\u015fli olmas\u0131 gerekir.\u00a0 Yine \u00f6rne\u011fin Amed, Wan, A\u011fr\u0131, Riha\u2026 Vb olabilir. Hayati bir \u00e7al\u0131\u015fma oldu\u011fu i\u00e7in ba\u015flang\u0131\u00e7 ad\u0131mlar\u0131n da ciddi olmas\u0131 laz\u0131m.\u00a0 Tabii bu faaliyetin kaynak ve Pazar sorununu da \u00e7\u00f6zmek gerekiyor. Bu i\u015fle u\u011fra\u015fan \u00e7ift\u00e7iler desteklenmelidir.\u00a0 Sorun te\u015fkil eden ve kom\u00fcnal \u00f6rg\u00fctlenmeyi zorlayacak risk ve belirsizlikler giderilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yine \u00f6nemli bir husus arazilerin toparlanmas\u0131d\u0131r.\u00a0 Bu y\u00f6nde e\u011fitim ve \u00f6rg\u00fctlemede sorumlu olanlar \u00e7ok sab\u0131rl\u0131 ve baz\u0131 esneklikleri g\u00f6z \u00f6nde bulundurmal\u0131d\u0131r. Yine bu sorumlu birim e\u011fitim ve \u00f6rg\u00fctlenme yapabilir. Yerel ve b\u00f6lgesel e\u011fitim ekipleri olu\u015fturabilir. Uzman kurumlar\u0131n deste\u011fini almada giri\u015fimlerden bulunur (TEMA Vakf\u0131 ve ZMO). Havuzlar olu\u015fturur yani ya\u015fanan birikim ve tecr\u00fcbelerin yan\u0131nda bilimsel veriler toplayabilir. Arazi b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve biyot\u00fcrlerin korunmas\u0131na dikkat edilmelidir. \u00d6rg\u00fctleme baz\u0131nda ihtiya\u00e7lar ba\u011flam\u0131nda kom\u00fcnal-toplumsall\u0131\u011fa hizmet edecek dernekler, birlikler ve kooperatifler olu\u015fturabilir.\u00a0 Tabii bunlar\u0131n hukuki boyutu da ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Uygun kurumlara Tema Vakf\u0131 gibi \u00fcye olunabilir.\u00a0 Zihniyet kazan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in e\u011fitim temeldir dedik. Bu s\u0131ralad\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n yan\u0131nda ba\u015fta bu birimin genel bir \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapmal\u0131d\u0131r. Fizibilitasyon Organik tar\u0131m projeleri uygulanan alanlar\u0131n de\u011ferlendirilmesi gerekir. B\u00f6lge \u00fcr\u00fcn deseni, b\u00f6lge su havzalar\u0131n\u0131n durumu, toprak yap\u0131s\u0131-\u00f6zelli\u011fi a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kart\u0131larak pilot b\u00f6lgeler tespit edilmelidir. G\u00fcvenilir ki\u015fi ve alanlar se\u00e7imi do\u011fru yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.
K\u00fcrdistan\u2019da nerede ne yeti\u015fir ve neler yeti\u015fiyor. Buna g\u00f6re bir veri toplamaya gider. Baz\u0131 sonu\u00e7lara bu \u015fekilde ula\u015f\u0131r ve sa\u011fl\u0131kl\u0131, isabetli plan, proje ve programlar yapar. Bu sonu\u00e7lar neticesinde baz\u0131 b\u00f6lgelerimizde organik ar\u0131c\u0131l\u0131k plan ve projelerini \u00e7\u0131karabilir. Tabii esas \u00f6rg\u00fctlemesini temel almak \u015fart\u0131yla bir pratik i\u00e7erisine girilmelidir. \u00dclkemizin iklimi ar\u0131c\u0131l\u0131k yapmaya m\u00fcsaittir. \u00dclkemizde ve d\u00fcnyada marka yapan bal \u00e7e\u015fitleri neden \u00fcretilmesin… \u00d6rne\u011fin Anzel bal\u0131, Kafkas bal\u0131, Pervari bal\u0131 gibi markalar yarat\u0131labilir. Yine b\u00f6lgelerimizin \u00f6zg\u00fcnl\u00fcklerine g\u00f6re meyve ve sebze \u00fcretimi yap\u0131labilir. Siirt ve Antep f\u0131st\u0131\u011f\u0131 \u00e7e\u015fitlerinin yeti\u015ftirilmesi gibi…\u00a0 Tah\u0131llar\u0131n ortak yeti\u015ftirilmesi\u2026 Pamuk yetirtilmesin de Pazarc\u0131k Ovas\u0131 vb. yerlerin(I\u011fd\u0131r, Amed, Batman(El\u00eeh) ve R\u0131ha)\u2026 baz\u0131 \u00fcretimler \u00e7iftliklerin olu\u015fturmas\u0131yla da yap\u0131l\u0131r. Tabii \u00e7iftliklerde tar\u0131m\u0131n yan\u0131nda hayvanc\u0131l\u0131k ve suyun durumuna g\u00f6re enerjide elde edilir. Daha sonraki proje b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde bu hususa de\u011finece\u011fim.\u00a0 D\u00fcnyada geli\u015ftirilmi\u015f \u00f6rneklerde \u00f6nemli dersler al\u0131nabilir.\u00a0 Yani bu modeller incelenebilir. Bunlar Bask-Mondragon, \u0130srail-Kibbutz, Kanada, ABD\u2026 Vb \u00e7ift\u00e7i modelleri incelenebilir. Yine bunlar\u0131n yan\u0131nda \u00fcr\u00fcnlerin belgelendirilmesi, ekonomik kazan\u00e7 sa\u011flamas\u0131, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi \u00f6nemlidir. Endemik bitki t\u00fcrlerinin korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi, besin kayna\u011f\u0131 olacak t\u00fcrleri geli\u015ftirilmesi gerekir. Lokal alanda organik tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 gerekir. Her ilde ayr\u0131 \u00f6rg\u00fctlenme ve \u00fcst \u00f6rg\u00fctlenme olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Yeti\u015ftirilecek \u00fcr\u00fcnlerin pazarlama sorunu mutlaka giderilmelidir. Yap\u0131lacak organik tar\u0131m faaliyetinden ekonomik karl\u0131l\u0131k sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. \u00c7ift\u00e7i ve e\u011fiticilerin \u00f6z bilin\u00e7 y\u00f6n\u00fcnden e\u011fitilmesi gerekir. \u0130ller ve b\u00f6lgeler pilot b\u00f6lge olarak se\u00e7ilebilir. \u00d6n et\u00fct yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00dcretim, sertifikasyon ve pazarlama konular\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yine K\u00fcrdistan\u2019da M\u00eard\u00een(Mardin) y\u00f6remizi ayr\u0131ca ele almak laz\u0131m. Bu b\u00f6lgemizde mevcut \u00fcr\u00fcnler de\u011ferlendirilerek organik tar\u0131m yap\u0131labilir. Zaten \u00f6zellikle ba\u011fc\u0131l\u0131k ve meyvecilik organik olarak yeti\u015ftirilmektedir. \u0130la\u00e7lama, gereksiz g\u00fcbreleme yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan do\u011fal denge bozulmam\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla organik tar\u0131m i\u00e7in m\u00fckemmel bir ortam zaten mevcuttur. \u00d6nemli olan hangi y\u00f6rede hangi \u00fcr\u00fcn\u00fcn yeti\u015ftirilmesi ve yeti\u015ftirilen \u00fcr\u00fcnlerin pazarlanmas\u0131 sorunudur. \u00d6rne\u011fin en g\u00fczel \u015faraplar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fcz\u00fcm \u00e7e\u015fitleri Bo\u011faz kere ve \u00d6k\u00fczg\u00f6z\u00fc \u00e7e\u015fitleridir. Bu \u00e7e\u015fitlerin orijini zaten Mezopotamya\u2019d\u0131r. B\u00f6lgenin b\u00fcy\u00fck bir kesiminde rahatl\u0131kla yeti\u015ftirilebilmektedir. Mardin y\u00f6resinin S\u00fcryani \u015farab\u0131 buna \u00f6rnektir. Ve bu \u00fcz\u00fcm \u00e7e\u015fitlerine \u00f6zellikle bat\u0131 b\u00f6lgelerindeki \u015farap firmalar\u0131 b\u00fcy\u00fck ilgi g\u00f6stermektedir. Profesyonel bir yakla\u015f\u0131mla kooperatifler ya da \u015firketler kurularak yeti\u015ftirilen \u00fcz\u00fcmlerin yine b\u00f6lgede kurulacak \u015farap fabrikalar\u0131yla d\u00fcnya markas\u0131 olabilece\u011fi inanc\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktay\u0131m. Ama \u00f6ncelikle yine bu iki \u00fcz\u00fcm \u00e7e\u015fidinin co\u011frafi i\u015faret tescili almas\u0131nda b\u00fcy\u00fck fayda vard\u0131r. \u00d6zcesi halk\u0131m\u0131z\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerde genel olarak organik tar\u0131m yap\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6rg\u00fctlenme ve ekonomik y\u00f6nden finansman\u0131 amac\u0131n\u0131 destekler. Bana g\u00f6re t\u00fcm illerimizde pilot alanlar olu\u015fturulabilir. Zaten yap\u0131l\u0131yor. Bunun sadece bilin\u00e7li yapt\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. E\u011fer ilk etapta zorluklar\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yorsa yukar\u0131da belirtti\u011fimiz gibi de olabilir. \u0130lk etapta mevcut organik tar\u0131m \u00f6rg\u00fctleri kurulmal\u0131d\u0131r. Planlama, \u00e7ift\u00e7i se\u00e7imi, arazi se\u00e7imi, \u00fcretim ve teknik destek sa\u011flanmas\u0131, sertifikasyon ve pazarlama konular\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131labilir. Yard\u0131m ama\u00e7l\u0131 projeler geli\u015ftirilebilir. \u00d6rne\u011fin AB hibe projeleri kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7ift\u00e7ilerin ilk etaptaki giderlerinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekir. AB, TC ve Kendi Hukukumuz olmak \u00fczere \u00fc\u00e7l\u00fc kombinasyon yarat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Uzun vadede GAP\u2019a ve TC tar\u0131m politikas\u0131na alternatif tar\u0131m politikas\u0131 yarat\u0131lmal\u0131d\u0131r. G\u00fcncel pop\u00fcl\u00e2syona g\u00f6re \u00fcr\u00fcn deseni geni\u015fletilmelidir (Domates, biber, m\u0131s\u0131r, arpa, bah\u00e7e bitkileri, ar\u0131c\u0131l\u0131k v.s.). Teknik elemanlar \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde yap\u0131labilir. Bu b\u00f6l\u00fcmde baz\u0131 ya\u011f\u0131lacaklara de\u011findik. Yine baz\u0131 \u00f6rnekler ve yer tespitleri yapt\u0131k. Bu konu bana g\u00f6re \u00e7ok hayati bir konudur. Adeta bir devrim projesi gibidir. D\u00fc\u015fmanlar\u0131m\u0131z halk\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6nce a\u00e7, sefil ve yoksul b\u0131rakma politikalar\u0131 uygulam\u0131\u015f ve daha sonra da s\u00f6m\u00fcrge politikalar\u0131n\u0131 hayata ge\u00e7irmek i\u00e7in bu ekonomik silah\u0131 kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Hem de en verimli co\u011frafyaya sahip olan halk\u0131m\u0131z \u00fczerinde…\u00a0 Ben sadece baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar sonucu ve anlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla yazmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Elbette bu ne yeter ne de bu haliyle kalmal\u0131d\u0131r. Daha da geli\u015ftirilmesi gerekiyor ve geli\u015ftirmeliyiz. Bir de \u00fclkemizde yeti\u015fen bin bir \u00e7e\u015fit meyve, sebze, \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fit otlar\u0131 yazmad\u0131m\u2026 \u0130nsanca ve do\u011fayla dost\u00e7a ya\u015famak i\u00e7in \u00d6nder Apo\u2019nun geli\u015ftirdi\u011fi paradigmay\u0131 iliklerimize ve t\u00fcm beyinsel h\u00fccrelerimize kadar yedirmemiz laz\u0131m.\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n
Ali Welat<\/p>\n
K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n
www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\t<\/p>\n