\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1226-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
Japonya’daki deprem ve tsunami sonras\u0131 Fuku\u015fima n\u00fckleer santralindeki s\u0131z\u0131nt\u0131 ile daha s\u0131k g\u00fcndeme gelen radyasyon asl\u0131nda yabanc\u0131m\u0131z de\u011fil\u2026<\/p>\n
\u0130nsanlar yery\u00fcz\u00fcnde var olduklar\u0131 g\u00fcnden bu yana radyasyonla birlikte ya\u015f\u0131yor, do\u011fal ve yapay yollardan radyasyona maruz kal\u0131yor.<\/p>\n
Radyasyon do\u011fal, yapay veya iyonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 radyasyon ve iyonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olmayan radyasyon olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Do\u011fal radyasyon kaynaklar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda toprak ve g\u00fcne\u015f geliyor. G\u00fcne\u015fin yan\u0131 s\u0131ra uzay\u0131n derinliklerinden ve hatta galaksilerden, atmosfer i\u00e7indeki atomlarla etkile\u015ferek gama radyasyonu olarak d\u00fcnyaya gelen kozmik \u0131\u015f\u0131nlar da do\u011fal radyasyon kaynaklar\u0131 olarak biliniyor. I\u015f\u0131k g\u00f6r\u00fcnen,\u00a0 \u0131s\u0131 da hissedilen bir radyasyon kayna\u011f\u0131\u2026<\/p>\n
D\u00fcnyam\u0131z da bir miktar radyoaktif. Yani havas\u0131nda, suyunda, topra\u011f\u0131nda do\u011fal radyoaktif maddeler bulunuyor. Yery\u00fcz\u00fcnde granit, kum ta\u015f\u0131, kire\u00e7 ta\u015f\u0131 gibi baz\u0131 kayalar, uranyum, toryum ile potasyum-40 gibi do\u011fal radyoaktif maddeleri yap\u0131s\u0131nda bulunduruyor. Bunlardan elde edilen malzemelerle kullan\u0131larak yap\u0131lan binalar da do\u011fal radyasyon kayna\u011f\u0131.<\/p>\n
Radyasyonun tehlikeli olmas\u0131 \u0131\u015f\u0131nlama derecelerine, yani maruz kal\u0131nan radyasyon miktar\u0131na ba\u011fl\u0131. Yapay radyasyon kaynaklar\u0131ndan korunmak i\u00e7in pek \u00e7ok y\u00f6ntem bulunmakla birlikte, do\u011fal radyasyonun t\u00fcm\u00fcnden korunmak m\u00fcmk\u00fcn olmuyor. Ancak miktar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in baz\u0131 \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n
Uluslararas\u0131 Atom Enerjisi Ajans\u0131n\u0131n verilerine g\u00f6re, do\u011fal radyasyon nedeniyle t\u00fcm canl\u0131lar y\u0131ll\u0131k ortalama 2,8 milisivert (mSv) radyasyona maruz kal\u0131yor. Bu miktar\u0131n y\u00fczde 85’i do\u011fal kaynaklardan yani topraktan, g\u00fcne\u015ften ve uzaydan gelen kozmik \u0131\u015f\u0131nlardan kaynaklan\u0131yor. Geriye kalan y\u00fczde 14’\u00fc t\u0131bbi \u0131\u015f\u0131nlamalar ve y\u00fczde 1’i de insan yap\u0131m\u0131 (n\u00fckleer silah denemeleri nedeniyle atmosfere sal\u0131nm\u0131\u015f radyoaktivite ve n\u00fckleer santral) unsurlardan kaynaklan\u0131yor.<\/p>\n
-EN SA\u011eLIKLI EV AH\u015eAP EV-<\/p>\n
\u0130nsan hayat\u0131 boyunca en fazla maruz kald\u0131\u011f\u0131 do\u011fal radyasyon radon gaz\u0131 (D\u00fcnyan\u0131n olu\u015fumundan itibaren yerk\u00fcrenin i\u00e7inde bulunan uranyum, toryum gibi radyoaktif maddeler bozunarak radon gibi maddelere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor). Topraktan s\u0131zan bu gaz \u00f6zellikle kapal\u0131 alanlarda toplan\u0131yor.<\/p>\n
Brezilya, Hindistan’\u0131n baz\u0131 plajlar\u0131, \u0130ran’\u0131n baz\u0131 b\u00f6lgeleri ile Norve\u00e7, \u0130sve\u00e7 gibi kuzey \u00fclkelerinde do\u011fal radyasyon daha \u00e7ok bulunuyor. Uluslararas\u0131 Atom Enerjisi Ajans\u0131n\u0131n verilerine g\u00f6re radonda d\u00fcnya ortalamas\u0131 400 Bekerel\/metrek\u00fcp (Bq\/m3), T\u00fcrkiye ortalamas\u0131 ise 52 Bq\/m3. Yani T\u00fcrkiye’de korkulacak d\u00fczeyde bir radon birikimi s\u00f6z konusu de\u011fil.<\/p>\n
Buna ra\u011fmen kapal\u0131 ortamlara \u00e7ok dikkat etmek gerekiyor. Bu gaz binalarda yer alt\u0131ndan s\u0131zarak binalarda duvar ve tesisat bo\u015fluklar\u0131na s\u0131zarak odalar\u0131n i\u00e7erisine giriyor. Ortalama olarak da kapal\u0131 bir ortamda 24 saate bir en \u00fcst seviyeye ula\u015f\u0131yor.
Radyasyon Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve G\u00fcvenli\u011fi Dairesi uzman\u0131, ”Bu gazdan korunman\u0131n tek \u00e7aresi en az 24 saatte bir evleri 15 dakika havaland\u0131rmakt\u0131r” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Radon gaz\u0131 topraktan \u00e7\u0131kan ve yerden y\u00fckselen bir gaz oldu\u011funu, bu nedenle giri\u015f veya bodrum katlar\u0131nda oturan insanlar\u0131n radona daha \u00e7ok maruz kald\u0131\u011f\u0131na da i\u015faret eden uzmanlar, ”Havaland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f odada bir de sigara i\u00e7ilirse, radon ve sigara kanseri tetikleyen en \u00f6nemli unsurlardan biri” diyor.<\/p>\n
\u00d6te yandan eski evlerde y\u0131pranm\u0131\u015f tesisat ve duvar bo\u015fluklar\u0131ndan da radonun daha h\u0131zl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ifade ediliyor. Radon, \u00e7imento, kiremit gibi topraktan \u00fcretilen yap\u0131 malzemelerinde de bulundu\u011fu i\u00e7in ah\u015fap evlerin daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 oldu\u011funu da belirtiliyor.<\/p>\n
-GIDALARDAK\u0130 RADYASYON-<\/p>\n
Toprakta olan do\u011fal radyasyon nedeniyle g\u0131dalarda da radyasyon bulunuyor. G\u0131dalar i\u00e7inde de ay\u00e7i\u00e7e\u011fi, havu\u00e7, patates, kuru yemi\u015f, maden sular\u0131nda di\u011fer g\u0131dalara g\u00f6re daha y\u00fcksek radyasyon bulunuyor.
Bu zararl\u0131 radyasyon de\u011fil ama radyoaktivite vard\u0131r. Bu \u015funa benzer v\u00fccudunuzun demire de ihtiyac\u0131 var, \u00e7inkoya da. Bunlar\u0131 alman\u0131z gerekiyor” dedi.<\/p>\n
-R\u00d6NTGEN \u00c7EK\u0130L\u0130NCE RADYOAKT\u0130F OLUNMUYOR-<\/p>\n
Hastanede \u00e7ekilen filmlerin de iyonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 radyasyon kayna\u011f\u0131 oldu\u011funa i\u015faret eden uzmanlar, film \u00e7ektirince radyoaktif olunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve film \u00e7ektiren ki\u015finin de san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi etrafa radyasyon yaymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n
Filmler x \u0131\u015f\u0131n\u0131 denilen radyasyonla \u00e7ekiliyor. Lambadan gelen \u0131\u015f\u0131k gibi d\u00fc\u011fmeye bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman \u0131\u015f\u0131k geliyor, d\u00fc\u011fmeye bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda da bitiyor. V\u00fccutta birikimi s\u00f6z konusu olmuyor.<\/p>\n
N\u00fckleer t\u0131pta v\u00fccuda verilen radyoaktif maddeler nedeniyle hassas belli bir s\u00fcre d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131yor, hatta bu ki\u015filerin idrarlar\u0131, d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131 bir s\u00fcre korunuyor, zarars\u0131z seviyelere \u00e7ekildikten sonra da at\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
-YAPAY RADYASYON KAYNAKLARI-
Yapay radyasyonun fabrikalarda, e\u011fitimde, end\u00fcstride, tar\u0131mda bir\u00e7ok uygulama alan\u0131 bulunuyor. Cep telefonlar\u0131, elektrikli aletler, f\u00f6n makinesi, tra\u015f makinesi, mikrodalgalar iyonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olmayan radyasyon kaynaklar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131.<\/p>\n
\u0130yonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olmayan radyasyonun \u00e7ok net sonu\u00e7lar\u0131 olmasa da baz\u0131 bilim adamlar\u0131 psikolojik etkilerinden kansere kadar bir\u00e7ok \u015feye yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiliyor. Radyasyonun zararlar\u0131 tam olarak tespit edilmedi\u011fi i\u00e7in bu t\u00fcr kaynaklar\u0131n minimize edilmesi gerekiyor. Bu konudaki uzmanlar bu nedenle hava alanlar\u0131na konulmak istenen insan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleyen cihazlara izin vermiyor.\u00a0 Al\u0131\u015fveri\u015f merkezleri ve havaalanlar\u0131ndaki g\u00fcvenlik kap\u0131lar\u0131n\u0131n metal dedekt\u00f6rleri olup ve radyasyon bulunmuyor.<\/p>\n
-YAPAY RADYASYONDAN KORUNMAK \u0130\u00c7\u0130N \u00d6NER\u0130LER-<\/p>\n
Yapay radyasyon konusunda ara\u015ft\u0131rma yapan uzmanlar\u0131n elektromanyetik radyasyondan korunmak i\u00e7in \u00f6nerileri \u015f\u00f6yle:<\/p>\n
”-Kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z elektrikli aletleri ya kapal\u0131 tutunuz ya da fi\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc cihazlar ”stand by” konumunda kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece elektromanyetik kirlilik yarat\u0131yor.<\/p>\n
-D\u00fc\u015f\u00fck radyasyonlu bilgisayar ekran\u0131 kullanmaya \u00f6zen g\u00f6steriniz ya da ekran filtresi kullan\u0131n\u0131z.<\/p>\n
-Ekonomi (halojen ve fl\u00fcoresan) lambalar\u0131 okuma lambas\u0131 olarak kullanmamaya \u00f6zen g\u00f6steriniz.<\/p>\n
-Dinlendirici bir uykuya ge\u00e7mek i\u00e7in en ideal ko\u015fulun yatak odas\u0131nda TV ve bilgisayar bulundurmamak veya bu cihazlar\u0131n tamamen kapal\u0131 konumda olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak oldu\u011funu hat\u0131rlay\u0131n.<\/p>\n
-Elektrikli battaniyeyi yata\u011fa girmeden kapat\u0131n\u0131z.<\/p>\n
-Elektrikle \u00e7al\u0131\u015fan radyolu \u00e7alar saatleri ba\u015f\u0131n\u0131zdan m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca uzakta tutunuz, m\u00fcmk\u00fcnse pille \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 tercih ediniz.<\/p>\n
-G\u00fc\u00e7l\u00fc elektromanyetik alanlar pineal bezden melatonin salg\u0131lanmas\u0131n\u0131 etkiler. Sa\u00e7 kurutma makinesinin manyetik alan\u0131 y\u00fcksektir, bu nedenle s\u00fcrekli kullanmak yerine aral\u0131klarla k\u0131sa s\u00fcreli kullan\u0131n\u0131z.<\/p>\n
-Yatak odas\u0131nda ba\u015fucunuzdaki duvarla kom\u015funuzda bir elektronik aletin biti\u015fik durmamas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n\u0131z.<\/p>\n
-Cep telefonlar\u0131n\u0131 sohbet ama\u00e7l\u0131 kullanmay\u0131n\u0131z. Cep telefonunuz kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z s\u00fcrede m\u00fcmk\u00fcnse kapal\u0131 olsun.<\/p>\n
-Cep telefonu kullan\u0131m\u0131n\u0131n beyin aktivitesinde etkili oldu\u011fu g\u00f6steren \u00e7al\u0131\u015fmalar var. \u00c7ocuklarda sinir sistemi ve ba\u015f\u0131n geli\u015fimine devam ediyor olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla, \u00e7ocuklar\u0131n ve gen\u00e7lerin yeti\u015fkinlerden daha \u00e7ok risk alt\u0131nda oldu\u011fu bir ger\u00e7ektir. Bu nedenle 16 ya\u015f alt\u0131ndaki \u00e7ocuklar\u0131n cep telefonu kullanmamalar\u0131, kullanmalar\u0131n\u0131n zorunlu olmas\u0131 durumunda ise g\u00fcnde 10 dakikay\u0131 ge\u00e7memeleri D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (WHO) taraf\u0131ndan \u00f6nerilmektedir.<\/p>\n
-Cep telefonu kullan\u0131rken kesinlikle kulakl\u0131k kullan\u0131n\u0131z. Cep telefonunu a\u00e7\u0131ksa kendinizden en uzak mesafeye b\u0131rak\u0131n\u0131z. SAR< 1 W\/kg olan cep telefonlar\u0131n\u0131 tercih ediniz.<\/p>\n
-Diz\u00fcst\u00fc bilgisayarlar (LCD ekran) \u015farjl\u0131 kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fck EM alana sahiptir, uzakta \u015farj ediniz.<\/p>\n
-Fotokopi makinelerinden (y\u00fcksek manyetik alan) en az 50 cm uzakta durunuz.<\/p>\n
-Elektrikli t\u0131ra\u015f makinesini m\u00fcmk\u00fcnse \u015farjl\u0131 kullanmay\u0131 tercih ediniz.<\/p>\n
-TV ekranlar\u0131ndan (\u00f6n ve arkas\u0131ndan) en az 2 m uzakta bulununuz.<\/p>\n
-Elektrikli daktilolar\u0131 kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda fi\u015ften \u00e7\u0131kart\u0131n\u0131z.<\/p>\n
-RADYASYONUN YARARI KONUSUNDA B\u0130L\u0130MSEL \u00c7ALI\u015eMALAR-<\/p>\n
Bu arada d\u00fcnyada radyasyonun yararl\u0131 oldu\u011funa dair bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar da yap\u0131l\u0131yor. \u00d6rne\u011fin farelerde d\u00fc\u015f\u00fck seviyeli radyasyonla ilgili deneyler sonucunda, farelerin \u00fcremelerinin, hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 direncinin artt\u0131\u011f\u0131, enfeksiyonlar\u0131n da iyile\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n
Radyasyonla tedavi yap\u0131lan kapl\u0131calar da \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde bulunuyor. Avrupa’da bulunan radon ma\u011fazalar\u0131nda \u00f6zellikle solunum sistemi rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 olan insanlar tedavi g\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n
K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n
www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info<\/p>\n
\t<\/p>\n