\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/422-3.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
0<\/p>\n
21<\/p>\n
TR<\/p>\n
<\/p>\n
\t :” ” <\/p>\n
\t :”” <\/p>\n
\t ” “,” ” <\/p>\n
\t ” ” <\/p>\n
Pozitif Bilimsel Bilginin \u00d6zellikleri: <\/strong><\/p>\n Se\u00e7icidir: S\u0131n\u0131rlar\u0131 belli bir varl\u0131k alan\u0131n\u0131 konu edinir ve Ku\u015fkucudur: Yaln\u0131zca bilim d\u0131\u015f\u0131 a\u00e7\u0131klamalar\u0131 de\u011fil bilim Ele\u015ftiricidir: \u00d6zellikle de var olan bilimsel a\u00e7\u0131klamalara Somuttur: Olgulara dayan\u0131r. Var olan ger\u00e7eklikleri inceler. Nesneldir: Herkes i\u00e7in tek ve de\u011fi\u015fmezdir. Ki\u015fiye gruba veya Evrenseldir: Nesnel oldu\u011fu i\u00e7indir ki evrenin her yerinde Kolektiftir: T\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n ortak k\u00fclt\u00fcr mal\u0131d\u0131r. <\/p>\n Ak\u0131lc\u0131d\u0131r: Kendi i\u00e7inde tutarl\u0131 ak\u0131l ve mant\u0131k ilkelerine Genelleyicidir:\u00a0 <\/span>Tek \u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcd\u00fcr: Matematiksel bir dil kullan\u0131r. Kesin \u00f6l\u00e7\u00fclerle, Deneysel ve uygulanabilirdir: Olgusal oldu\u011fu i\u00e7indir ki Birikimli olarak ilerler, dinamiktir: Ku\u015fkucu ve ele\u015ftirici \u0130\u015fte bu \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde pozitivizm, bilim \u00a0<\/p>\n Pozitivizmin Tarihsel S\u00fcreci: <\/strong><\/p>\n Comte, toplumsal fizik olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc sosyolojinin fizik, Pozitivist felsefenin iki ayr\u0131 d\u00f6neminden s\u00f6z etmek \u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>Simon ve Comte \u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>Pozitivizmi Simon \u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>Evrimci Pozitivist felsefenin yeni baz\u0131 \u00f6zellikler kazanmas\u0131 19.yy. \u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>Pozitivist \u00a0<\/strong><\/p>\n Pozitivizm \u2013 Sosyal Bilimler \u0130li\u015fkisi\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/strong><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>\u201cAvrupa merkezli \u201cFelsefe devrimi ve Ayd\u0131nlanma d\u00f6nemi ( 17. ve 18. y\u00fczy\u0131l) \u201cArtan b\u00fcy\u00fck bunal\u0131mlar ve d\u00fcnya sava\u015flar\u0131 pozitivist 17. y\u00fczy\u0131la gelindi\u011finde do\u011fa bilimlerinde -\u00f6zellikle Comte\u2019un d\u00fc\u015f\u00fcncesine g\u00f6re, sosyoloji ile do\u011fa bilimleri Comte, sosyolojiyi sosyal statik ve sosyal dinamik olmak Dinamik sosyoloji, statik sosyolojiye ba\u011fl\u0131d\u0131r. Comte\u2019a g\u00f6re \u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>Lukacs’a g\u00f6re \u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>\u201cAvrupa merkezli \u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>XIX. y\u00fczy\u0131l Tarih en eski toplumsal bilim oldu\u011fu halde bu eskilik onun \u00a0<\/strong><\/p>\n Pozitivizme Y\u00f6nelik Ele\u015ftiriler<\/strong><\/p>\n Pozitivizm, ger\u00e7ekte bir felsefi dizge olmakla birlikte, bu Pozitivizme ba\u015fkald\u0131ranlar, genellikle i\u015flerini pozitivizmin \u00a0\u00a0 <\/span>\u201cPozitivizm dinsel Pozitivizmin anayurdu olan Fransa\u2019n\u0131n ayn\u0131 zamanda onun G\u00f6zlem s\u00fcrecinin ba\u015flamas\u0131ndan \u00f6nce insan zihninin birtak\u0131m Toplumlar\u0131n tarihselli\u011fi, toplumsal siyasal olaylar\u0131n Pozitivizm burada ve \u015fimdi olan olay ve olgular\u0131 inceledi\u011fi Yorumlama program\u0131 i\u00e7in toplumsal d\u00fcnya do\u011fal bir ger\u00e7eklik Bunu Henry Lefebrve \u015fu s\u00f6zleri daha a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya Tarihsel \u015fekiller, tarihsel dereceler ya da ge\u00e7mi\u015f ya\u015fama Tarihsel veriler, tarihsel gere\u00e7ler olmadan hi\u00e7bir toplum Tarih tekerr\u00fcr de\u011fildir, eski devrimler ba\u015fka \u015fimdikiler Bir toplumu kendi \u00f6zel ve somut tarihinden kopararak ba\u015fka Pozitivist y\u00f6ntemin ele\u015ftiri alan \u00f6zelliklerinden bir di\u011feri \u00a0\u00a0 <\/span>Habermas ise \u00fc\u00e7 \u00a0<\/span>Ayd\u0131nlanma \u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>Adorno ve \u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>Pozitivizm \u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>Bu noktadan “Pozitivizm etkin insan varl\u0131\u011f\u0131na mekanik bir \u00a0<\/p>\n Ali R\u0131zgar<\/p>\n K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info<\/p>\n \t<\/p>\n
\nbu s\u0131n\u0131rlar d\u0131\u015f\u0131na kesinlikle \u00e7\u0131kmaz. <\/p>\n
\n\u00e7evrelerinin yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalara bile ku\u015fku ile yakla\u015f\u0131r. <\/p>\n
\nele\u015ftirel bir tav\u0131rla yakla\u015f\u0131r. <\/p>\n
\nSoyut konu ve kavramlarla u\u011fra\u015fmaz. <\/p>\n
\nba\u015fka \u00f6l\u00e7\u00fclere g\u00f6re de\u011fi\u015fmez. <\/p>\n
\nayn\u0131 \u015fekilde ge\u00e7erlidir. <\/p>\n
\nuygun bilgilerdir. <\/p>\n
\ntek olgulardan hareket eder ama genellemelere, genel yarg\u0131lara ula\u015f\u0131r.
\nS\u0131n\u0131flama yapar. Benzer olaylar\u0131 di\u011ferlerinden ay\u0131r\u0131r. <\/p>\n
\nsay\u0131larla a\u00e7\u0131klama yapar. <\/p>\n
\ndeneylerle s\u0131nanabilirler. Hatta bilimsel bilgiler teknik arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile hayat\u0131n
\nfarkl\u0131 alanlar\u0131nda her t\u00fcrl\u00fc ara\u00e7 ve gerece d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrler. <\/p>\n
\ntavr\u0131 bilime her d\u00f6nem yeni ufuklar a\u00e7arak onu dinamik bir alan haline getirir.\n<\/p>\n
\nkonusunda ampirist bir g\u00f6r\u00fc\u015fe ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131, toplumsal ya\u015fama ampirist bilgi modeli
\n\u00fczerinde bilimsel bir yakla\u015f\u0131m\u0131 tan\u0131mlar. Sosyal bilimler ba\u011flam\u0131nda ise, bu,
\ninsan ve toplum bilimlerinin y\u00f6ntemlerinin do\u011fa bilimlerinin y\u00f6ntemlerine g\u00f6re
\n\u015fekillenmesi veya olu\u015fturulmas\u0131 olgularla de\u011ferlerin birbirlerinden kesin
\nolarak ayr\u0131lmalar\u0131 gerekti\u011fi ve bu yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, sosyal bilimlerin de, do\u011fa
\nbilimlerinde ke\u015ffedilen yasalara veya yasa benzeri d\u00fczenliliklere ko\u015fut toplum
\nyasalar\u0131na eri\u015febilece\u011fi anlam\u0131na gelir. <\/p>\n
\nkimya, biyoloji gibi do\u011fa bilimlerinin ve \u00f6zellikle bunlardan biyolojinin o
\nzamanlarda uygulad\u0131\u011f\u0131 pozitif y\u00f6ntemi uygulamas\u0131n\u0131 \u00f6nermi\u015ftir. Yani yasalar
\nbulmak amac\u0131yla g\u00f6zlem, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma, deney ve uslamlama \u00fczerine kurulan bu
\npozitif y\u00f6ntem, o zamana kadar teolojinin ya da metafizi\u011fin tekelinde olan
\ntoplum konular\u0131n\u0131 incelemelidir. <\/p>\n
\nm\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130lk d\u00f6nem Saint Simon\u2019la ikincisi ise Viyana \u00c7evresi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleriyle
\nba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Pozitivist felsefenin temellerini ayd\u0131nlanma d\u00f6nemi
\nfilozoflar\u0131ndan Francis Bacon\u2019a kadar geri g\u00f6t\u00fcrmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bacon Aristocu
\ng\u00f6r\u00fc\u015flere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131karak g\u00f6zlem ve deneyin temel al\u0131n\u0131p bilimin bu esaslara g\u00f6re
\nyeniden kurulmas\u0131 gerekti\u011fini savunmu\u015ftur. Simon ise bilimsel y\u00f6ntemi temel
\nalarak topluma yeniden y\u00f6n vermek istemi\u015ftir. Simon\u2019un g\u00f6r\u00fc\u015flerini yayan ve
\npozitivizmin geli\u015fmesini sa\u011flayan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ise Comte\u2019dur . <\/p>\n
\npozitivizminin izinden y\u00fcr\u00fcyen di\u011fer bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr de James Mill\u2019in o\u011flu olan
\nJohn Stuart Mill\u2019dir. Mill, bireysel geli\u015fmeyi ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc savunmakla Comte\u2019un
\nkat\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerinin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f, fakat toplumun yeni esaslara g\u00f6re yeniden
\nd\u00fczenlenmesi gerekti\u011fini savunmakla da Simon ve Comte pozitivizmini
\ns\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/p>\n
\nve Comte gelene\u011finden biraz daha farkl\u0131 bir \u00e7izgi \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.
\nSimon ve Comte pozitivizmi sosyal olaylar\u0131 \u00f6n plana al\u0131rken, ba\u015fta fizik ve
\nbiyoloji olmak \u00fczere do\u011fa bilimlerini, \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 yapan di\u011fer bir pozitivist
\nanlay\u0131\u015ftan da s\u00f6z edilebilir. Bu iki t\u00fcr anlay\u0131\u015ftan ilki sosyal pozitivizm
\ndi\u011feri ise evrimci pozitivizmdir. <\/p>\n
\npozitivizm, 19.yy.\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda do\u011fa bilimlerindeki geli\u015fmelere ba\u011fl\u0131
\nolarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle Darwin, Spencer ve Haeckel taraf\u0131ndan
\nkurulmu\u015f olan evrim teorisi Fechner, Wundt ve Lipps taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen
\ndeneysel psikoloji, bilgiyi pozitivist bir anlay\u0131\u015fla ve bir evrim i\u00e7inde ele
\nal\u0131nmas\u0131na sebep olmu\u015f ve zemin haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
\nsonlar\u0131nda Mach ve Avenarius sayesinde olmu\u015ftur. Bu yeni pozitivist anlay\u0131\u015f,
\nolgular\u0131 temele koymas\u0131 ve bilimsel y\u00f6ntemi esas kabul etmesi bak\u0131m\u0131ndan
\nilkiyle ayn\u0131 ilkeleri payla\u015fmaktad\u0131r. Olgular duyumlarla \u00f6zde\u015f olarak kabul
\nedilmi\u015ftir. Olgular duyumlardan ibarettir ve biz sadece duyumlar\u0131 bilebiliriz.
\nMach ve Avenarius i\u00e7in duyumlar n\u00f6tr elemanlar olup fizik ve psikolojik d\u00fcnya
\nbu elemanlardan ibarettir. <\/p>\n
\nfelsefenin yeni baz\u0131 \u00f6zellikler kazanmas\u0131 19.yy. sonlar\u0131nda Mach ve Avenarius
\nsayesinde olmu\u015ftur. Bu yeni pozitivist anlay\u0131\u015f, olgular\u0131 temele koymas\u0131 ve
\nbilimsel y\u00f6ntemi esas kabul etmesi bak\u0131m\u0131ndan ilkiyle ayn\u0131 ilkeleri payla\u015fmaktad\u0131r.
\nOlgular duyumlarla \u00f6zde\u015f olarak kabul edilmi\u015ftir. Olgular duyumlardan ibarettir
\nve biz sadece duyumlar\u0131 bilebiliriz. Mach ve Avenarius i\u00e7in duyumlar n\u00f6tr
\nelemanlar olup fizik ve psikolojik d\u00fcnya bu elemanlardan ibarettir. <\/p>\n
\nsosyal bilim egemenlik kokmaktad\u0131r. Ya egemen k\u0131lar ya da egemenlik alt\u0131na
\ns\u00fcrer. H\u00e2lbuki bize gerekli olan, demokratik \u00f6zne olmak ve adilce payla\u015fmakt\u0131r.
\nAvrupa sosyal bilimi \u00f6z\u00fcnde liberalizmdir. Bir ideolojidir. Ama bu ger\u00e7ekli\u011fini
\no denli g\u00f6r\u00fcnmez k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ki, b\u00fcy\u00fck muhalif ele\u015ftirmenlerin bile \u00f6z\u00fcmseme
\ng\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6sterebilmi\u015ftir. Bunu yaparken \u00fcst\u00fcn eklektizm yetene\u011fini
\nsergilemi\u015ftir. (A.\u00d6CALAN)\u00a0\u00a0 <\/span><\/p>\n
\nesasta bu ihtiyac\u0131n sonucudur. Frans\u0131z Devrimiyle beklenen \u00e7\u00f6z\u00fcm yerine,
\nsorunlar\u0131n daha da karma\u015f\u0131kla\u015fmas\u0131, sosyolojiyi ba\u011f\u0131ms\u0131z bir bilim dal\u0131 olarak
\ngeli\u015ftirme e\u011filimlerini daha da yo\u011funla\u015ft\u0131rd\u0131. \u00dctopik sosyalistler ( Saint
\nSimon, Fourrier, Proudhon), Auguste Comte ve Durkheim bu konu da \u00f6n a\u015famalar\u0131
\ntemsil eder. Hepsi ayd\u0131nlanman\u0131n \u00e7ocuklar\u0131d\u0131r. Bilime sonsuz inan\u00e7lar\u0131 vard\u0131r.
\nToplumu da bilim yoluyla istedikleri gibi yeniden yaratabileceklerine
\ninan\u0131yorlard\u0131. Tanr\u0131n\u0131n rol\u00fcne soyunmu\u015flard\u0131.\u00a0
\n<\/span>Hegel\u2019in deyi\u015fiyle, ne de olsa tanr\u0131 yery\u00fcz\u00fcne inmi\u015fti. Hem de
\nulus-devlet olarak… Yap\u0131lmas\u0131 gereken incelikli \u2018toplum m\u00fchendisli\u011fi\u2019 proje
\nplanlamas\u0131yd\u0131. Ulus-devlet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla hayata ge\u00e7irilip, ba\u015far\u0131lamayacak
\nhi\u00e7bir proje ve planlama yoktu. Yeter ki \u2018pozitivist bilimsel\u2019 olsun ve
\nulus-devlet kabul etsin. (A. \u00d6CALAN) <\/p>\n
\nsosyolojiyi, liberal merkezi sa\u011f ve sol kollar\u0131yla birlikte iflas ettirmeye
\nyetti. Toplum m\u00fchendisli\u011finin kendisi, \u00e7ok ele\u015ftirdi\u011fi s\u0131\u011f metafizik olarak
\notoriter, totaliter fa\u015fizmle ger\u00e7ek kimli\u011fini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Frankfurt Okulu
\nbu iflas\u0131n resmi belgesi gibidir. Anneles Ecole, 1968 gen\u00e7lik ba\u015fkald\u0131r\u0131s\u0131
\nBa\u015fta I.Wallerstein\u2019\u0131n kapitalist d\u00fcnya-sistem anlay\u0131\u015f\u0131 olmak \u00fczere, \u00e7ok say\u0131da
\npar\u00e7alanm\u0131\u015f bir sosyal bilimler d\u00f6nemini de beraberinde getirdi. \u015e\u00fcphesiz bunda
\n1970\u2019ler sonras\u0131 finans kapitalin hegomonik karakter kazanmas\u0131 da \u00f6nemli rol
\noynad\u0131. Olumlu yan\u0131, Avrupa merkezli d\u00fc\u015f\u00fcnce hegomonyas\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131yd\u0131.
\nOlumsuzlu\u011fu ise, \u00e7ok par\u00e7alanm\u0131\u015f bir sosyal bilimin sak\u0131ncalar\u0131yd\u0131.
\n(A.\u00d6CALAN)\u00a0\u00a0 <\/span><\/p>\n
\nfizikte kaydedilen ilerlemenin etkisiyle, Thomas Hobbes siyasal alanda da bu
\ngeli\u015fmenin sa\u011flanabilece\u011fine inanarak, ampirik ve t\u00fcmevar\u0131msal bir y\u00f6ntemle ve
\n\u00f6zellikle de geometri ve matemati\u011fi \u00f6rnek alarak toplumla aralar\u0131nda ba\u011f
\nkurmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Geometrinin yoktan var olmas\u0131 gibi toplumsal ya\u015fam da
\n\u201cdo\u011fal hal olan karga\u015fadan d\u00fczene do\u011frudur. Ancak, bu teori insan\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131
\nde\u011fi\u015ftiremedi\u011finden, i\u00e7erden bir d\u00fczenleme yerine d\u0131\u015far\u0131dan bir programlama ile
\ntoplumsalla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Hobbes’a g\u00f6re do\u011fa halindeki insanla toplumsal d\u00fczende
\nya\u015fayan insan aras\u0131nda istek ve g\u00fcd\u00fcler bak\u0131m\u0131ndan hi\u00e7 fark yoktur, ancak do\u011fa
\nhalindeki \u00e7at\u0131\u015fma nedeniyle bunlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi olanaks\u0131zd\u0131r egemen g\u00fcc\u00fcn
\nsa\u011flad\u0131\u011f\u0131 d\u00fczen i\u00e7erisinde bunlara ula\u015f\u0131labilir. <\/p>\n
\naras\u0131nda hem bir devaml\u0131l\u0131k hem de bir ara kesikli\u011fi vard\u0131r. Devaml\u0131l\u0131k vard\u0131r
\n\u00e7\u00fcnk\u00fc insan biyolojik ve hayvansal niteliktedir insan\u0131n temel kurulu\u015fu
\nde\u011fi\u015fmez, toplum do\u011fa\u00fcst\u00fc bir y\u00f6netim de\u011fildir. Ara kesikli\u011fi vard\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc
\ninsan ancak gitgide hayvansall\u0131\u011f\u0131ndan s\u0131yr\u0131larak, kurumlara uymak i\u00e7in
\ni\u00e7g\u00fcd\u00fclerinden s\u0131yr\u0131larak toplumsal olarak ya\u015fayabilir. O halde uygarl\u0131\u011f\u0131n
\ngeli\u015fmesi insan\u0131n kurulu\u015funu etkilemez, de\u011fi\u015ftirmez, fakat hayvansall\u0131kta g\u00fc\u00e7
\nolarak i\u00e7erik insansal olan\u0131 durmadan d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Kimyasal de\u011fil fiziksel bir
\nde\u011fi\u015fme s\u00f6z konusudur. \u00d6\u011feler ayn\u0131 \u00f6\u011fedir, fakat b\u00fct\u00fcnl\u00fck yenidir. Bu
\nd\u00fc\u015f\u00fcnceler do\u011frultusunda Comte\u2019a g\u00f6re tarih, insanl\u0131\u011f\u0131n hayvansall\u0131ktan nas\u0131l s\u0131yr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131
\ng\u00f6sterir ve sosyoloji insanl\u0131\u011f\u0131n bu geli\u015fmesini inceleyen bilimdir. Bu y\u00fczden
\nsosyolojik y\u00f6ntem tarihsel y\u00f6ntem olmal\u0131d\u0131r. Tarihsel y\u00f6ntemse insanl\u0131\u011f\u0131n
\ntoplumsal geli\u015fmesinin yasalar\u0131n\u0131n aranmas\u0131 demektir. <\/p>\n
\n\u00fczere ikiye ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Sosyal statik belirli toplumlardaki d\u00fczeni inceleyece\u011fi
\ni\u00e7in Comte onu bir d\u00fczen kuram\u0131 olarak sunmu\u015ftur. Sosyal dinamik toplumlardaki
\nilerlemeyi inceleyece\u011fi i\u00e7in Comte onu bir ilerleme kuram\u0131 olarak sunmu\u015ftur. Comte\u2019a
\ng\u00f6re toplumsal olgular bir birlik i\u00e7inde birbirlerine ba\u011fl\u0131d\u0131rlar. <\/p>\n
\ntoplumlar\u0131n ge\u00e7ti\u011fi artarda a\u015famalar, hayvansall\u0131\u011fa g\u00f6re toplumlar\u0131n geli\u015fmesi
\nolmu\u015ftur. Bu geli\u015fmeyi harekete ge\u00e7iren insan d\u00fc\u015f\u00fcncesidir. Toplumlar\u0131n
\ni\u015fleyi\u015fi d\u00fc\u015f\u00fcncelere dayan\u0131r ve insan d\u00fc\u015f\u00fcncesi yasalara uymu\u015ftur ve
\nuymaktad\u0131r. Bu \u00fc\u00e7 hal yasas\u0131d\u0131r. <\/p>\n
\ninsanl\u0131k tarihi do\u011fall\u0131ktan toplumsalla\u015fmaya do\u011fru bir evrimsel s\u00fcre\u00e7tir. \u0130lkel
\nd\u00f6nemde h\u0131s\u0131m- akraba ili\u015fkileri, geleneksel d\u00f6nemde din ve hukuk, kapitalist
\nd\u00f6nemde ise ekonomik sistem bu s\u00fcrecin a\u015famalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\nsosyal bilimlerin hakikati ara\u015ft\u0131rma metotlar\u0131 \u00f6z\u00fc gere\u011fi hegomonisttir.
\nHakikatin alternatif yollar\u0131n\u0131 iki temel y\u00f6ntemle adeta imk\u00e2ns\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131rlar.
\nBirincisi, monist (bireyci) evrensel yakla\u015f\u0131md\u0131r. Hakikat her zaman \u2018bir\u2019e
\nindirgenmektedir. \u0130kincisi s\u0131n\u0131rs\u0131z g\u00f6rselci modeldir. Herkesin kendine g\u00f6re
\nbir hakikatinin var oldu\u011funu s\u00f6ylerken, \u00f6z\u00fcnde hakikatin, olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmeye
\n\u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Hi\u00e7bir \u015feyin de\u011fi\u015fmedi\u011fini iddia etmek i\u00e7in her \u015feyin
\nde\u011fi\u015fti\u011fini s\u00f6ylemek gibi bir \u015feydir. \u0130ki y\u00f6nteminde indirgemecilikte
\nbirle\u015fti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Gerek evrenselci \u2018bircilik\u2019 gerek g\u00f6rselci \u2018tekillik\u2019
\nhakikati tek\u2019e indirgemekle hegemonik karakterlerini a\u00e7\u0131k\u00e7a yans\u0131tm\u0131\u015f
\noluyorlar. (A.\u00d6CALAN)<\/p>\n
\npozitivizmi Tarih bilimine kendi ilkelerini ve y\u00f6ntemini giydirmeye kararl\u0131yd\u0131.
\nOnu buna sevk eden neden \u201cbilimselle\u015ftirme program\u0131 ve projesinin zorunlulu\u011fu
\noldu\u011fu kadar felsefesinin g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve prestijini en kritik alanda kan\u0131tlama
\ng\u00fcd\u00fcs\u00fcyd\u00fc. Sosyoloji do\u011frudan do\u011fruya pozitivist bir tasar\u0131mlama olarak do\u011fmu\u015f
\noldu\u011fu i\u00e7in toplumun en g\u00fcvenli bilimi say\u0131l\u0131yordu, ama Tarihin durumu
\nfarkl\u0131yd\u0131.\u00a0\u00a0 <\/span><\/p>\n
\ndevre d\u0131\u015f\u0131 k\u0131larak d\u00fc\u015fmesini gerektirecek bir eskilik de\u011fildi toplumsal zaman
\ndenen dinamik, tarihi \u00fcretmeye devam ediyordu. Pozitivist irade e\u011fer bu,
\nkendini her g\u00fcn \u00fcretmeye devam eden kadim bilgiyle ba\u015fa \u00e7\u0131k\u0131p onu kendine boyun
\ne\u011fdirebilirse ger\u00e7ek zaferini ancak o zaman tadabilece\u011fini bildi\u011fi i\u00e7in Tarihe
\n\u00f6zel bir \u00f6nemle ve i\u015ftahla y\u00f6nelmede teredd\u00fctl\u00fc davranmad\u0131. Tarih, toplumsal
\nbilimlerin en az yap\u0131lanm\u0131\u015f, bu y\u00fczden de en esnek ve a\u00e7\u0131k disiplinlerinden
\nbiri oldu\u011fu i\u00e7in (Braudel, 1992: 114)\u00a0
\n<\/span>pozitivistler a\u00e7\u0131s\u0131ndan acil m\u00fcdahale alan\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmekteydi.<\/p>\n
\nunvan\u0131 reddediyordu. Yaln\u0131zca bilimsel oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyordu. Asl\u0131nda
\nevrensel bir metodoloji d\u00fczeyine y\u00fckselmi\u015f do\u011fa biliminin, kendini bilgiyle
\n\u00f6zde\u015fle\u015ftiren do\u011fa biliminin metodolojisinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildi.
\nDolay\u0131s\u0131yla pozitivizme bir sald\u0131r\u0131 ayn\u0131 zamanda bilime bir ba\u015fkald\u0131r\u0131 olarak
\nve bu \u015fekilde akla bir ba\u015fkald\u0131r\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcnmek zorundayd\u0131. Do\u011fru
\nanla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu \u015feylerin hi\u00e7biri de\u011fildi. Bilime ba\u015fkald\u0131r\u0131 de\u011fil, bilimin
\nvar olmu\u015f ya da var olabilecek tek bilgi t\u00fcr\u00fc oldu\u011funu ileri s\u00fcren felsefeye
\nba\u015fkald\u0131r\u0131yd\u0131. Akla ba\u015fkald\u0131r\u0131 de\u011fil, akl\u0131 do\u011fa bilimine \u00f6zg\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnme t\u00fcr\u00fcyle
\ns\u0131n\u0131rlayan kurama ba\u015fkald\u0131r\u0131yd\u0131.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/p>\n
\ng\u00f6lgesi alt\u0131nda yapt\u0131lar ve kendilerini pozitivist bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan kurtarmakta
\nb\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ektiler. D\u00fc\u015f\u00fcncelerinin kimi noktalar\u0131nda yeniden pozitivizme
\nsapland\u0131lar. <\/p>\n
\nniteli\u011fini olguculuktan al\u0131r. \u00d6z\u00fc itibariyle pozitivizm i\u00e7in olgu en temel
\nger\u00e7ekliktir. Olgusal olmayan ger\u00e7eklik yoktur. H\u00e2lbuki ara\u015ft\u0131rmalar ve felsefe
\n( bir b\u00fct\u00fcn olarak ) olgunun, alg\u0131yla ayn\u0131 oldu\u011funu ( yani olgu=alg\u0131 ) g\u00f6stermektedir.
\nAlg\u0131c\u0131l\u0131k ise en basit zihni i\u015flemdir. Nesnenin en y\u00fczeysel g\u00f6zlemlenmesi
\nsonucu olu\u015fup kaba bilgilenmenin\u00a0 <\/span>(
\nbilimsel olmayan en yan\u0131lg\u0131l\u0131 bilgi t\u00fcr\u00fc ) y\u00f6ntemidir. Olguyu, olguculuk haline
\ngetirmek, nesneye temel ger\u00e7eklik rol\u00fc bah\u015fetmektir. Paganizmin ( put\u00e7ulu\u011fun)
\ntemelinde de ayn\u0131 yakla\u015f\u0131m vard\u0131r. Nesneyi tap\u0131nma konusu yapmak. Bu durumda
\npozitivizm istedi\u011fi kadar din ba\u015fta olmak \u00fczere metafizi\u011fe sald\u0131rs\u0131n, kendiside
\nnesne hakikat\u00e7ili\u011fi nedeniyle kaba materyalist din haline gelmi\u015ftir. Yani nesnel
\nput\u00e7ulu\u011fun modernite\u2019deki yeni bir t\u00fcrevi, temsilcisi olarak metafiziktir. Hem
\nde onun en y\u00fczeysel halidir. Pozitivizm en az orta\u00e7a\u011f teolojisi kadar zihinler
\n\u00fczerinde tahribat yaratt\u0131. \u0130nsan toplumlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck manevi d\u00fcnyas\u0131n\u0131n fark\u0131nda
\nbile olmad\u0131. ( A. \u00d6CALAN )<\/p>\n
\ny\u0131lmaz ve parlak bir bi\u00e7imde ele\u015ftirildi\u011fi bir \u00fclke olmas\u0131 dikkat \u00e7ekicidir.
\nFrans\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcncesinin on dokuzuncu y\u00fczy\u0131l sonu ile yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda
\npozitivizme y\u00f6neltti\u011fi ve en b\u00fcy\u00fck i\u00e7 g\u00fcc\u00fcn\u00fc harcad\u0131\u011f\u0131 sald\u0131r\u0131s\u0131, ayn\u0131
\ny\u00fczy\u0131ldaki bir\u00e7ok ba\u015fka ele\u015ftirel ve devrimci hareket gibi, ger\u00e7ekte Frans\u0131z
\ntutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131 olmu\u015ftur. On sekizinci y\u00fczy\u0131lda resmi dinin kalesine
\nsald\u0131ran ayd\u0131nlanma, \u00f6z\u00fcnde insan akl\u0131n\u0131n, insan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn do\u011faya ve bo\u015f
\ninanca kar\u015f\u0131 kendini ileri s\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcyd\u00fc. Pozitivizm do\u011fa bilimini yeni bir bo\u015f
\ninan\u00e7 do\u011fma dizgesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc Frans\u0131z felsefesi i\u015fte tam da bu kaleye
\nsald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\n\u00f6n kabulleri, varsay\u0131mlar\u0131 vard\u0131r. G\u00f6zlem s\u00fcreci \u00f6n kabullerden varsay\u0131mlardan
\nsonra ba\u015flayan bir s\u00fcre\u00e7tir. \u0130nsan zihni g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yorumlayan aktif bir
\nayg\u0131tt\u0131r. Zihin neyi nas\u0131l g\u00f6zlemleyece\u011fine bir se\u00e7im sonucunda karar verir.
\nG\u00f6zlemden \u00f6nce bir se\u00e7imin olmas\u0131 do\u011frudan bir g\u00f6zlemin m\u00fcmk\u00fcn olamayaca\u011f\u0131n\u0131
\ng\u00f6stermektedir. <\/p>\n
\nbirbirine benzemezli\u011fi sosyal bilimlerde genellemelere gidilemeyece\u011fi anlam\u0131n\u0131
\nta\u015f\u0131r. <\/p>\n
\ni\u00e7in inceleme sonucunda elde etti\u011fi bilgileri evrenselle\u015ftirir. Bu anlamda da
\npozitivizmin dura\u011fan bir zaman anlay\u0131\u015f\u0131 vard\u0131r. Einstein\u2019\u0131n r\u00f6lativite teorisi
\nzaman\u0131n g\u00f6reli bir kavram oldu\u011funu ortaya koymu\u015ftur. Bu da zaman\u0131n
\nlineer\/do\u011frusal olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Oysa pozitivist y\u00f6ntem zaman\u0131
\ndura\u011fan ve sabit bir kavram olarak kabul eder. Burada ve \u015fimdi elde edilen
\nbilgiler bin sene \u00f6nce de b\u00f6yle idi, bin sene sonra da b\u00f6yle olacak diyerek
\npozitivizmin evrenselle\u015ftirici \u00f6zelli\u011fi ortaya konmaktad\u0131r. Toplumlar\u0131n
\n\u00f6zg\u00fcll\u00fc\u011f\u00fc, tarihselli\u011fi bunu ger\u00e7ek olamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. <\/p>\n
\nde\u011fildir. Toplumsal ya\u015fam bi\u00e7imi belirli bir sembolik anlama sahiptir yani
\ndo\u011fa -orada- kendili\u011finden vard\u0131r ve toplumsal ya\u015fam bundan ayr\u0131 olarak
\ntoplumsal-k\u00fclt\u00fcrel bi\u00e7imde kurulmu\u015ftur. Bu nedenle toplumsal yasalar do\u011fal
\nyasalardan farkl\u0131d\u0131r evrensel olarak g\u00f6r\u00fclemezler, genelle\u015ftirilemezler \u00e7\u00fcnk\u00fc
\ntoplumsal yasalar o toplumun k\u00fclt\u00fcrel sistemi \u00e7er\u00e7evesinde kurulmu\u015ftur.
\nDolay\u0131s\u0131yla her toplumun yasas\u0131 k\u00fclt\u00fcr farkl\u0131l\u0131klar\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fim
\ng\u00f6sterecektir. Onun i\u00e7in toplumsal bilimler do\u011fal bilimlerde oldu\u011fu gibi
\nnedensel ve yasa-ba\u011f\u0131ml\u0131 (nomolojik) a\u00e7\u0131klama yerine, anlamaya dayanan yorumsal
\nbir a\u00e7\u0131klamaya yatk\u0131nd\u0131r. <\/p>\n
\nkoymaktad\u0131r: \u201cAra\u015ft\u0131rmalarda yaln\u0131z \u015fimdiki zamana tutunmaktan daha k\u00f6t\u00fc bir
\nsoyutlama olamaz. <\/p>\n
\ntarzlar\u0131 donmu\u015f kal\u0131plar, hareketsiz tarzlar de\u011fillerdir. Yani bir toplum her
\nzaman ayn\u0131 yap\u0131 i\u00e7inde d\u00fczenlenmemi\u015ftir. Toplumlarda her zaman ilerleme
\nolmam\u0131\u015ft\u0131r ama her zaman hareket ve de\u011fi\u015fiklik olmu\u015ftur. Toplumsal yap\u0131y\u0131
\nge\u00e7ici bir denge ya da g\u00f6reli bir devaml\u0131l\u0131k olarak tan\u0131mlamam\u0131z toplumlar\u0131n
\nolu\u015f nedenlerini hareketlerinde, de\u011fi\u015fmelerinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden ileri gelir. <\/p>\n
\nanla\u015f\u0131lamaz, a\u00e7\u0131klanamaz. Bir toplumun g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc kendi tarihiyle bezenmi\u015ftir.
\n\u201cTarihsel \u00d6zg\u00fcll\u00fck \u0130lkesi i\u015fte budur. \u0130nsan iradesi \u00f6zg\u00fcr de\u011fildir baz\u0131
\nko\u015fullara ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu ko\u015fullar toplumdan topluma de\u011fi\u015fmektedir ve iradenin
\nde\u011fi\u015fik ko\u015fullara ba\u011flanmas\u0131 insan\u0131 de\u011fi\u015fik olarak belirler. <\/p>\n
\nba\u015fkad\u0131r. 30 y\u0131l \u00f6nceki, 10 y\u0131l \u00f6nceki i\u015f\u00e7i hareketleri ile \u015fimdiki i\u015f\u00e7i
\nhareketleri aras\u0131nda hem nicelik hem de nitelik bak\u0131m\u0131ndan farklar vard\u0131r. <\/p>\n
\nbir toplumun ya da toplumlar\u0131n belirleyicilik kal\u0131plar\u0131na s\u0131\u011fd\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmak
\nancak bilim insan\u0131n\u0131 s\u00f6z konusu toplumu tan\u0131mama niyetine ve ara\u015ft\u0131rma yapmama
\ntembelli\u011fine g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Pozitivizmin ele\u015ftiri alan noktalar\u0131ndan birisi de
\nbilimlerin s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131n\u0131 yaparken psikolojiyi dikkate almamas\u0131d\u0131r. Bu
\ny\u00f6n\u00fcyle pozitivistler insan\u0131 subjeden\/\u00f6zneden objeye\/nesneye indirgemi\u015flerdir. <\/p>\n
\nde do\u011fa bilimleri ile sosyal bilimlerin ayn\u0131 y\u00f6ntemi kullanabileceklerini
\nsavunmas\u0131d\u0131r. Toplumsal d\u00fcnya ile do\u011fal ger\u00e7ekli\u011fin birbirinden farkl\u0131
\nger\u00e7eklikler oldu\u011fu bilinmektedir. Do\u011fa kendili\u011finden var olan bir d\u00fcnya iken
\ntoplumsal d\u00fcnya k\u00fclt\u00fcrel olarak kurulmu\u015f, kurgulanm\u0131\u015f bir d\u00fcnyad\u0131r. \u0130nsan kendi
\nd\u00fcnyas\u0131n\u0131 kurgular ve meydana getirir. Toplumsal d\u00fcnyay\u0131 kuran k\u00fclt\u00fcrel insan
\nda toplumsal olarak kurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. Oysa do\u011fal d\u00fcnya d\u0131\u015far\u0131da kendili\u011finden var
\nolan d\u00fcnyad\u0131r. Toplumsal yasalar do\u011fa yasalar\u0131ndan farkl\u0131 olarak genel ve
\nevrensel de\u011fildirler. Her toplumun kendine ait tarihselli\u011fi s\u00f6z konusudur. Her
\ntoplum kendine \u00f6zg\u00fc kurallar ve yasalar \u00fcretir. Toplumlar aras\u0131nda benzer,
\nortak yasalar vard\u0131r ancak genel- ge\u00e7er her durumda ge\u00e7erli olan yasalar
\nyoktur. Bu nedenlerle do\u011fa bilimleri ile sosyal bilimlerde ayn\u0131 y\u00f6ntem
\nuygulanamaz. <\/p>\n
\nbilgi sistemi ve bunlara kar\u015f\u0131l\u0131k gelen \u00e7\u0131karlar aras\u0131nda bir ayr\u0131mla\u015fma yapar.
\nHer bilgi sisteminin arkas\u0131nda yatan ve y\u00f6nlendiren \u00e7\u0131karlar genellikle halktan
\ninsanlar taraf\u0131ndan bilinmezler ve ele\u015ftirel kuramc\u0131lar\u0131n g\u00f6revi bunlar\u0131 bu
\narka plan\u0131 a\u00e7\u0131klamakt\u0131r. Birinci t\u00fcr bilgi sistemi analitik bilim ve klasik pozitivist
\nbilgi sistemleridir. Bu t\u00fcr bilginin arkas\u0131nda yatan \u00e7\u0131kar teknik kontrold\u00fcr.
\nBu kontrol \u00e7evreye di\u011fer toplumlara veya toplumda insanlara uygulan\u0131r.
\nHabermas\u2019a g\u00f6re analitik bilim bask\u0131c\u0131 kontrol\u00fc sa\u011flayan bir ara\u00e7t\u0131r. \u0130kinci
\nbilgi sistemi insani bilgidir. Bu bilginin \u00e7\u0131kar\u0131 amac\u0131 d\u00fcnyay\u0131 ya\u015fam\u0131 anlamada
\ntemellenir. Bu bilgi \u015fu genel g\u00f6r\u00fc\u015f \u00e7er\u00e7evesinde hareket eder: Ge\u00e7mi\u015fimizi
\nanlamak genel olarak bug\u00fcn olan\u0131 anlamam\u0131za yard\u0131m eder. Bu bilginin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131
\nve kendini anlamaya y\u00f6nelik pratik bir \u00e7\u0131kar\u0131 vard\u0131r. Bu bilgi ne bask\u0131c\u0131 ne de
\n\u00f6zg\u00fcrle\u015ftiricidir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc bilgi sistemi t\u00fcr\u00fc ele\u015ftirel bilgidir. Habermas ve
\nFrankfurt Okulu\u2019nun benimsedi\u011fi bilgidir. Habermas ve di\u011ferleri taraf\u0131ndan
\nolu\u015fturulan ele\u015ftirel bilginin kitlelerin kendi alt-bilin\u00e7lenmesini(self-cousciousness)
\nsa\u011flayaca\u011f\u0131 ve \u00fcmit edilen \u00f6zg\u00fcrle\u015fme ile sonu\u00e7lanacak bir sosyal harekete yol
\na\u00e7aca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
\nideolojisinin b\u00fcy\u00fck \u00e7eli\u015fkilerinden biride, do\u011fay\u0131 insana t\u00e2bi k\u0131lmas\u0131d\u0131r.
\nAyd\u0131nlanma \u00f6ncesi d\u00f6nemde insan do\u011faya tabi iken, Ayd\u0131nlanma ile birlikte
\ndo\u011fay\u0131 insana tabi k\u0131lmak \u00f6zne ile nesnenin kesin \u00e7izgilerle birbirisinden
\nayr\u0131lmas\u0131na da yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu yolla insan i\u00e7in do\u011fa art\u0131k d\u0131\u015fsal bir \u015fey
\nfethedilecek, \u00fcst\u00fcnde h\u00fck\u00fcmranl\u0131k elde edilecek bir nesne haline d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr. Do\u011fa
\n\u00fczerine yap\u0131lan bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar da onun egemenli\u011fi i\u00e7in ara\u00e7 olabilecek
\nbilgilerdir. Horkheimer\u2019in dedi\u011fi gibi, do\u011faya egemen olma iste\u011fi, do\u011fan\u0131n bir
\npar\u00e7as\u0131 olan insan\u0131n, kendi \u00fczerinde de egemen olmas\u0131 gibi bir \u00e7eli\u015fki
\nyaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bilim ve teknoloji do\u011fa \u00fczerinde egemenlik kurmak i\u00e7in
\nkullan\u0131l\u0131rken, bi\u00e7imlendirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan \u201ca\u015fk\u0131n \u00f6zne tipolojisi, ayni
\nzamanda \u00fczerinde egemenli\u011fin konumlanmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla insan\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcne de zemin
\nhaz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece insan\u0131n do\u011fa \u00fczerindeki egemenli\u011fi, insanin hem
\nkendisinin, hem i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n, hem de do\u011fan\u0131n \u00fczerinde egemenlik kurmas\u0131
\nseklinde sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu iktidar ili\u015fkisi yine Adorno ve Horkheimer\u2019in
\ndedi\u011fi gibi \u00f6znenin, bir bak\u0131ma nesnenin de yazg\u0131s\u0131n\u0131 payla\u015fmas\u0131 gibi bir sonu\u00e7
\ndo\u011furmu\u015ftur. <\/p>\n
\nHorkeimer, modern d\u00f6nemde akl\u0131n, \u00f6znenin \u00fczerinde toplumun ajan\u0131 olarak, bir
\nanlamda \u00f6znenin \u00fczerine tak\u0131lm\u0131\u015f bir protez gibi i\u015flev g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtirler.
\nProtez hem o bedene ait, hem de o bedende d\u0131\u015far\u0131n\u0131n temsilcisi bir \u015fey oldu\u011fu
\ni\u00e7in, protez ak\u0131l modern iktidar\u0131n da bir arac\u0131 olarak i\u015flev g\u00f6r\u00fcr. Ayd\u0131nlanma
\nideolojisinin ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc gibi ak\u0131l sadece \u00f6zg\u00fcrle\u015fme ve ilerleme de\u011fil, ayn\u0131
\nzamanda iktidar ve egemenlik de demektir.\u00a0
\n<\/span><\/p>\n
\nele\u015ftirisi k\u0131smen ekonomik determinizm\u2019in ele\u015ftirisi ile ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Bu
\nba\u011flamda pozitivizm b\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na tek bir bilimsel metodun
\nuygulanabilirli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesini kabul eder. B\u00fct\u00fcn disiplinler i\u00e7in fiziksel
\nbilimleri g\u00fcvenilirlik \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc olarak ele al\u0131r. Pozitivistler bilginin do\u011fal
\nolarak tarafs\u0131z oldu\u011funu kabul ederler. De\u011ferlerin\u00a0 <\/span>d\u0131\u015flanabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler.<\/p>\n
\nhareketle ele\u015ftirel okul \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131lardan pozitivizme kar\u015f\u0131 gelmi\u015ftir.
\nPozitivizm sosyal ya\u015fam\u0131 maddele\u015ftirir ve onu do\u011fal bir s\u00fcre\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fcr.
\nAncak ele\u015ftirel kuramc\u0131lar insan eyleminde ve bu eylemin sosyal yap\u0131lar\u0131
\netkileme yollar\u0131 \u00fczerinde odaklan\u0131r. \u00d6zetle ele\u015ftirel kuramc\u0131lara g\u00f6re
\npozitivizm akt\u00f6rleri g\u00f6z ard\u0131 eder ve onlar\u0131 \u201cdo\u011fal g\u00fc\u00e7lerce belirlenmi\u015f pasif
\nb\u00fct\u00fcnl\u00fcklere indirger. Bu ba\u011flamda ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ele\u015ftirel kuramc\u0131lar bilimin
\ngenel yasalar\u0131n\u0131n hi\u00e7 sorgulanmadan insan eylemine uygulanabilece\u011fini kabul
\netmez. Di\u011fer bir ele\u015ftiri noktas\u0131 da \u015fudur pozitivizm ama\u00e7lara y\u00f6nelik
\nara\u00e7lar\u0131n yeterlili\u011finin de\u011ferlendirmekle yetinir. Ancak ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in benzer
\nde\u011ferlendirmeye y\u00f6nelmez. Do\u011fal olarak bu e\u011filim i\u00e7sel olarak konservatiftir ve
\ndolay\u0131s\u0131yla mevcut sistemi sorgulamaz. Sonu\u00e7 olarak mevcut d\u00fczen
\nmaddele\u015ftirilmi\u015f olur. Olgular kesin \u00e7izgiler i\u00e7inde ele al\u0131n\u0131r. Pozitivizm
\nakt\u00f6r ve sosyal bilimciyi pasifli\u011fe s\u00fcr\u00fckler.<\/p>\n
\nbelirlenimcilik (determinizm) \u015femas\u0131 i\u00e7erisinde, \u00e7\u0131plak olgular ve nesneler
\nolarak yakla\u015f\u0131r.” Oysa b\u00f6yle olmamal\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6ncelikle insan\u0131n kendini
\ndevaml\u0131 yeniden-\u00fcretti\u011fi bu var olu\u015f s\u00fcrecine dair her t\u00fcrden belirlemeci
\nyakla\u015f\u0131m bir noktada t\u00f6kezlemeye mahk\u00fbmdur. Asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa Heisenberg ‘in
\nortaya koydu\u011fu Belirsizlik Prensibi (\u0130ndeterminizm) sadece fizik bilimi
\nd\u00fczeyinde de\u011fil, insani d\u00fczeyde de ge\u00e7erlidir. Ve mekanik belirlenimci d\u00fc\u015f\u00fcnce,
\ninsani ve toplumsal olan\u0131n anla\u015f\u0131labilmesini ve daha \u00f6nemlisi a\u015f\u0131labilmesi
\ns\u00fcrecini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde zedeler. Levent K\u00f6ker’in vurgusundan gidersek,
\n“B\u00fct\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klamaya y\u00f6nelik her teorik giri\u015fim, kendi i\u00e7inde kapal\u0131,
\nolgusal olarak s\u0131nanabilme olana\u011f\u0131ndan yoksun bir sistem ortaya \u00e7\u0131karacak,
\nPopper’\u0131n dedi\u011fi gibi baz\u0131 \u015feylerin olmas\u0131na yasak koyacak, kendi kabullerine
\nayk\u0131r\u0131 olgularla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda da ya o olgular\u0131 kendi sistemine uydurarak
\na\u00e7\u0131klayacak veya onlar\u0131 yok sayacakt\u0131r…”\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/p>\n