\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/539-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
0<\/p>\n
21<\/p>\n
TR<\/p>\n
<\/p>\n
\t :” ” <\/p>\n
\t :”” <\/p>\n
\t ” “,” ” <\/p>\n
\t ” ” <\/p>\n
G\u00fcney Afrika Y\u00fcksek Mahkemesi yarg\u0131c\u0131 Essa Moosa K\u00fcrt
\n\u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesi i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fclen sava\u015fta taraflar\u0131n diyalog ba\u015flatmas\u0131n\u0131
\nistiyor. Her iki halk aras\u0131ndaki diyalogun b\u00f6lge i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu
\nbelirten Mossa, \u00d6calan\u2019\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ba\u015flat\u0131lan imza kampanyas\u0131n\u0131n da ba\u015far\u0131l\u0131
\n\u015fekilde devam etti\u011fini belirtti.<\/p>\n
Farkl\u0131l\u0131klar\u0131n sorunlar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca ‘m\u00fczakere, m\u00fczakere ve
\nyine daha fazla m\u00fczakere’ ile \u00e7\u00f6z\u00fclebilece\u011fini anlatan insan haklar\u0131 savunucusu
\nEssa Moosa, Apartheid ve demokrasi g\u00fc\u00e7leri aras\u0131ndaki a\u015f\u0131r\u0131 z\u0131tla\u015fmalar\u0131
\nhat\u0131rlatarak bu yolun en do\u011fru yol oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n
Essa Mossa, T\u00fcrkiye\u2019de adalet ve hakikat komusyonun
\nkurulmas\u0131na dikkat \u00e7ekerek \u00e7at\u0131\u015fma, kavga, ac\u0131 ve say\u0131s\u0131z haks\u0131zl\u0131klar
\nnedeniyle toplumu derinden b\u00f6len bir ‘ge\u00e7mi\u015f’ ile t\u00fcm G\u00fcney Afrikal\u0131lar i\u00e7in
\ninsan haklar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131, demokrasi ve birlikte ya\u015fama \u00fczerine kurulu bir
\n‘gelecek’ aras\u0131nda ‘k\u00f6pr\u00fc’ rol\u00fc oynayabilece\u011fini belirtiyor.<\/p>\n
Siyahi insan haklar\u0131 savunucusundan ANF\u2019ye \u00e7arp\u0131c\u0131
\nde\u011ferlendirmelerde bulundu.<\/p>\n
G\u00dcNEY AFR\u0130KA\u2019NIN K\u00dcRTLERE \u0130LG\u0130S\u0130<\/p>\n
* K\u00fcrtlere ve m\u00fccadelesine y\u00f6nelik ilginiz nas\u0131l ba\u015flad\u0131?<\/p>\n
– 1997 y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131nda, S\u00fcrg\u00fcnde K\u00fcrdistan Parlamentosu (PKDW)
\nheyetini kar\u015f\u0131lamakla g\u00f6revlendirildim. Heyeti kar\u015f\u0131lamak \u00fczere bir komite
\nolu\u015fturduk ve daha sonra 14 \u015eubat 1997’de bu komite K\u00fcrt \u0130nsan Haklar\u0131 Aksiyon
\nGrubu olarak \u015fekillendirildi. K\u00fcrt Parlamentosu’nun iki \u00fcyesi, Serhat Bucak ve
\nNizamettin To\u011fu\u00e7 daha sonra gelecek olan resmi delegasyonla yap\u0131lacak temel
\n\u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 olu\u015fturmak \u00fczere \u00f6nceden g\u00f6nderilmi\u015flerdi. Resmi heyet, iktidardaki
\nANC ve ittifak halinde oldu\u011fu G\u00fcney Afrika \u0130\u015f\u00e7i Birlikleri Kongresi (COSATU)
\nile G\u00fcney Afrika Komunist Partisi (SACP) \u00f6nde gelen liderleri ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeler
\nger\u00e7ekle\u015ftirdiler.<\/p>\n
Partiler aras\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler boyunca ANC ve ittifak partileri
\nK\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketi PKK ile ili\u015fkileri oldu\u011funu kabul ederek, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n
\n\u00f6zelde T\u00fcrkiye’deki demokrasi ve temel insan haklar\u0131 m\u00fccadelesine destek s\u00f6z\u00fc
\nverdiler. ANC ve ittifak halindeki partiler K\u00fcrtlerin m\u00fccadelesi ile G\u00fcney
\nAfrika halk\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun ayn\u0131 m\u00fccadele a\u015famalar\u0131ndan ge\u00e7tiklerini g\u00f6rd\u00fcler.
\nHer iki taraf da, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck hareketleri olarak halklar\u0131n\u0131n Uluslararas\u0131 hukuk ve
\ns\u00f6zle\u015fmelerden gelen ‘kendi kaderini tayin hakk\u0131’ i\u00e7in sava\u015f\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n
Ziyaret esnas\u0131nda Ortado\u011fu ve Avrupa’da bask\u0131lara maruz
\nkalan Abdullah \u00d6calan’a siyasi iltica hakk\u0131 aranmas\u0131 konusu da tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Buna
\ng\u00f6re, e\u011fer \u00d6calan G\u00fcney Afrik’ya gelebilirse kendisinin rahatl\u0131kla ‘siyasi
\nm\u00fclteci’ olarak kabul edilmesi kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Neler oldu\u011funu biliyoruz.
\n\u00d6calan G\u00fcney Afrika’ya gelmek \u00fczere iken, Kenya’da baz\u0131 gizli servislerce,
\nUluslararas\u0131 hukuk ve s\u00f6zle\u015fmeler \u00e7i\u011fnenerek, kanunsuz bir \u015fekilde yakalan\u0131p
\nka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra T\u00fcrk gizli servisine teslim edildi.<\/p>\n
* \u00dclkenizde halk\u0131n veya politikac\u0131lar\u0131n K\u00fcrt sorununa ilgisi
\nnas\u0131l?<\/p>\n
– G\u00fcney Afrika halk\u0131 genel olarak K\u00fcrtlerin kendi kaderini
\ntayin hakk\u0131 sava\u015f\u0131ndan habersizler. Ancak yine de, ANC, COSATU, SACP ve
\nPan-Afrikanc\u0131lar Kongresi (PAC) ve liderleri bu m\u00fccadeleyi iyi biliyorlard\u0131. Bu
\npartiler ve K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n \u00d6nderli\u011fi aras\u0131nda son 20 y\u0131lda \u00e7e\u015fitli diyaloglar
\nkuruldu. Bu partilerin \u00f6nderlikleri y\u0131llar boyunca K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n delegeleri ile
\ng\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcler ve K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n davas\u0131na olan desteklerini g\u00f6sterdiler.<\/p>\n
1997 y\u0131l\u0131 ortalar\u0131nda, Hannover \u00c7a\u011fr\u0131s\u0131 \u0130nisiyatifi, KHRAG
\nve di\u011fer Uluslararas\u0131 sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 Br\u00fcksel’den Diyarbak\u0131r’a gidecek
\nolan ‘Musa Anter’ ad\u0131 verilen Avrupa Bar\u0131\u015f Treni’ni koordine ettiler. Bar\u0131\u015f
\nTreni’nin var\u0131\u015f\u0131 \u0130stanbul ve Diyarbak\u0131r’da d\u00fczenlenecek ‘Bar\u0131\u015f Festivalleri’
\nile ta\u00e7land\u0131r\u0131lacakt\u0131. Tren T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan durdurulmu\u015f ve hedefine varmas\u0131
\nengellenmi\u015fti. Bu diplomatik bir krizin \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131, zira ‘Musa Anter
\nBar\u0131\u015f Treni’nde’ \u00e7e\u015fitli kesimlerden bir\u00e7ok tan\u0131nm\u0131\u015f \u015fahsiyet de bulunuyordu.
\nG\u00fcney Afrika’dan iktidar partisi ve PAC’tan bir\u00e7ok \u00f6nde gelen parlamenterler de
\nbu kat\u0131l\u0131mc\u0131lar aras\u0131nda bulunuyordu. Bu Afrika yank\u0131 buldu.<\/p>\n
* KHRAG’IN Bu derne\u011fin kurulu\u015f amac\u0131n\u0131 biraz anlat\u0131r
\nm\u0131s\u0131n\u0131z?<\/p>\n
– KHRAG 14 \u015eubat 1997’de, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir sivil toplum kurulu\u015fu
\nolarak kuruldu. Amac\u0131 K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n insani haklar\u0131n\u0131 korumak ve geli\u015ftirmekti
\nve genelde Ortado\u011fu’da ama \u00f6zellikle T\u00fcrkiye’deki K\u00fcrt meselesinin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l
\n\u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne odaklanm\u0131\u015ft\u0131. KHRAG’\u0131n temel hedefi G\u00fcney Afrika’da genel olarak K\u00fcrt
\nhalk\u0131n\u0131n temel insan haklar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131n\u0131 ama\u00e7layan m\u00fccadelesi hakk\u0131nda
\nbilin\u00e7lendirme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapmakt\u0131. \u00d6zelde ise \u015fu haklar konusunda
\nbilin\u00e7lendirmekti: ”D\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, yani kendi k\u00fclt\u00fcrlerini, dillerini ve
\ngeleneklerini ya\u015fama hakk\u0131 ile kendi anadillerinde e\u011fitim-\u00f6\u011frenim hakk\u0131, kendi
\nk\u00fclt\u00fcrel, sosyal ve siyasi organizasyonlar\u0131n\u0131 olu\u015fturma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc,K\u00fcrt dilinde
\nyaz\u0131l\u0131 ve g\u00f6rsel bas\u0131n\u0131 geli\u015ftirme hakk\u0131 ve T\u00fcrkiye’deki K\u00fcrt sorununun
\nK\u00fcrtlerin yasal \u00f6nderleri ve kurumlar\u0131 ile diyalog yolu ile \u00e7\u00f6z\u00fclmesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc
\na\u00e7mak…”<\/p>\n
T\u00dcRK\u0130YE BM\u2019N\u0130N KARARLARINA UYMUYOR<\/p>\n
* T\u00fcrk devletinin K\u00fcrtlerin haklar\u0131n\u0131 tan\u0131mama konusundaki
\nkat\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 neye ba\u011fl\u0131yorsunuz?<\/p>\n
– Birle\u015fmi\u015f Milletler Uluslaraaras\u0131 Sivil ve Politik Haklar
\nS\u00f6zle\u015fmesi (ICPRR)’in 27’nci maddesi az\u0131nl\u0131klar\u0131n k\u00fclt\u00fcrlerini ya\u015fama,
\ndinlerini geli\u015ftirme ve ya\u015fama ile dillerini kullanma hakk\u0131n\u0131n ‘inkar
\nedilemeyece\u011fini’ kabul eder. BM Genel Kurulu, bu maddeden yola \u00e7\u0131karak 18
\nAral\u0131k 1992’de, Etnik, Dinsel ve Dilse Az\u0131nl\u0131klara Mensup Ki\u015filerin Haklar\u0131
\nBeyannamesi’ni kabul etti. T\u00fcrkiye BM’nin bir \u00fcyesi. Ama K\u00fcrtlere, az\u0131nl\u0131klara
\nverilen haklar\u0131 bile tan\u0131m\u0131yor. Oysa bu halk cumhuriyetin kurucu unsuru.<\/p>\n
\u0130MZA KAMPANYASI BA\u015eARILI \u015eEK\u0130LDE DEVAM ED\u0130YOR<\/p>\n
* \u00d6calan i\u00e7in bir imza kampanyas\u0131 ba\u015flatt\u0131n\u0131z bu kampanyan\u0131n
\namac\u0131 ve seyrini biraz de\u011ferlendirir misiniz?<\/p>\n
– KHRAG, 21 Mart 2010’da (yani hem G\u00fcney Afrika \u0130nsan
\nHaklar\u0131 G\u00fcn\u00fc hem de Newroz g\u00fcn\u00fc) ba\u015fkent Cape Town’da, ‘Uluslararas\u0131 Abdullah
\n\u00d6calan’a \u00d6zg\u00fcrl\u00fck i\u00e7in 1 Milyon \u0130mza Kampanyas\u0131’ ba\u015flatt\u0131. Kampanya yakla\u015f\u0131k 8
\nbin ki\u015finin kat\u0131l\u0131m\u0131 ile ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde start ald\u0131 ve binden fazla imza
\ntoplanm\u0131\u015ft\u0131. \u0130lk imzac\u0131lar aras\u0131nda hakimler, avukatlar, politikac\u0131lar, \u00f6\u011fretim
\n\u00fcyeleri, sendikac\u0131lar, aktivistler, sava\u015f gazileri, sanat\u00e7\u0131lar, gazeteciler,
\ndini \u00f6nderler, kad\u0131n haklar\u0131 temsilcileri ve halktan insanlar bulunuyordu.
\nKampanyan\u0131n amac\u0131, uluslararas\u0131 alanda \u00d6calan’\u0131n hukuksuz bir \u015fekilde hapise
\nat\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 bir bilin\u00e7lenme yaratmak, T\u00fcrk otoritelerine \u00d6calan’\u0131 serbest
\nb\u0131rakma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapmak ve onun diyalog ve m\u00fczakereler yoluyla T\u00fcrk ve K\u00fcrt
\nhalklar\u0131 aras\u0131nda kal\u0131c\u0131 bir bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131na katk\u0131 yapmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7mak.<\/p>\n
Bu kampanya ile K\u00fcrt ve T\u00fcrk halklar\u0131na farkl\u0131l\u0131klar\u0131n silah
\nnamlusu ile hal yoluna koyulamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermek istiyoruz. Farkl\u0131l\u0131klar\u0131n
\nsorunlar\u0131 yaln\u0131zca ‘m\u00fczakere, m\u00fczakere ve yine daha fazla m\u00fczakere’ hal yoluna
\ngirebilir. Bu G\u00fcney Afrika’da tecr\u00fcbe edildi. Apartheid ve Demokrasi G\u00fc\u00e7leri
\n\u00f6ylesine bir kutupla\u015fmaya girmi\u015flerdi ki, halk\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7in bu
\ng\u00fc\u00e7lerin bir masa etraf\u0131nda oturup farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131 imkans\u0131z gibi
\ng\u00f6r\u00fcyordu. Bunu takip eden \u015fey tam bir ‘harikayd\u0131’. B\u0131rak\u0131n ayn\u0131 \u015fey T\u00fcrkiye’de
\nde olsun.<\/p>\n
\u00c7ATI\u015eMANIN TARAFLARI GE\u00c7M\u0130\u015eLER\u0130YLE Y\u00dcZLE\u015eMEL\u0130D\u0130R<\/p>\n
* Hak ve adalet komisyonun ba\u015far\u0131 ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k noktalar\u0131
\ntart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor bu konuyu biraz de\u011ferlendirirmesiniz? \u00dclkenizde bu nas\u0131l geli\u015fti?<\/p>\n
– Ge\u00e7ici Anayasa Komitesi, Apartheid ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketleri
\nile m\u00fczakere ederek, ‘Hakikatleri Arama ve Uzla\u015ft\u0131rma Komisyonu’nun’
\nkurulmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rd\u00fc. Bu komisyon \u00e7at\u0131\u015fma, kavga, ac\u0131 ve say\u0131s\u0131z haks\u0131zl\u0131klar
\nnedeniyle toplumu derinden b\u00f6len bir ‘ge\u00e7mi\u015f’ ile t\u00fcm G\u00fcney Afrikal\u0131lar i\u00e7in
\ninsan haklar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131, demokrasi ve birlikte ya\u015fama \u00fczerine kurulu bir
\n‘gelecek’ aras\u0131nda ‘k\u00f6pr\u00fc’ rol\u00fc oynayacakt\u0131.<\/p>\n
Komisyon ge\u00e7mi\u015fin \u00e7at\u0131\u015fma ve b\u00f6l\u00fcnmelerini a\u015fan birbirini
\nanlayan bir mant\u0131kla ulusal birli\u011fi ve uzla\u015fmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yordu. Bunun i\u00e7in
\nkomisyon, ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fanan a\u011f\u0131r insan haklar\u0131n ihlallerini ayd\u0131nlatmak, bu
\nger\u00e7ekleri anlatan insanlara ‘af’ getirilmesini kolayla\u015ft\u0131rmak, insan haklar\u0131
\nihlallerinin kurbanlar\u0131n\u0131n gelece\u011fini, ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131 d\u00fczeltmek ve onlara
\n‘tazminat’ verilmesini tavsiye etmek zorunda idi.<\/p>\n
Hakikatler Komisyonu’nun G\u00fcney Afrika’da ba\u015far\u0131l\u0131 olup
\nolmad\u0131\u011f\u0131na dair farkl\u0131 yorumlar var. Kimi kesimler, Komisyonun G\u00fcney Afrika’n\u0131n
\nge\u00e7mi\u015fte ezilen halk\u0131n\u0131n beklentilerini yerine getiremedi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde. Kimileri
\nise, Komisyonun baz\u0131 kurbanlara bir gelecek olu\u015fturmada ve ya\u015fam\u0131n\u0131
\nyitirenlerin ailelerinin ya\u015famsal ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamada ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu
\ng\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde. \u0130hlaller hakk\u0131nda itiraflarda bulunanlar\u0131n \u00e7o\u011fu ‘affa’ u\u011frad\u0131.
\n\u0130hlaller hakk\u0131nda t\u00fcm bildiklerini itiraf etmeyen kimilerinin ‘af’ talebi ise
\nreddedildi. A\u011f\u0131r insan haklar\u0131 ihlallerinin ba\u015f sorumlular\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu Komisoynla
\ni\u015fbirli\u011fi yapmak istemedi. Bu ki\u015filer b\u00f6ylece kendilerinin yarg\u0131lanmas\u0131n\u0131n da
\nyolunu a\u00e7t\u0131lar. Ancak bu ihlallerin \u00fczerinden uzun zaman ge\u00e7mesi, tan\u0131klar\u0131n
\nveya delillerin az olmas\u0131 nedeniyle \u00e7ok az say\u0131da yarg\u0131lama ger\u00e7ekle\u015febildi. Bu
\naz say\u0131daki yarg\u0131lamada da ya zanl\u0131lar delil yetersizli\u011finden su\u00e7suz bulundu
\nyada zanl\u0131lar devlet ile anla\u015fma talebinde bulunarak hapis \u00f6ng\u00f6rmeyen cezalara
\n\u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131lar.<\/p>\n
Ayn\u0131 zamanda ma\u011fdurlar da, Komisyon’un \u00f6nerdi\u011fi
\ntazminatlardan dolay\u0131 ‘hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na’ u\u011frad\u0131lar. Ma\u011fdurlar\u0131n bir\u00e7o\u011fu halen
\nKomisyon’un uzun zamanlar \u00f6nce tazminat \u00f6denmesi \u00f6nerisine ra\u011fmen bu
\ntazminatlar\u0131n\u0131 almay\u0131 bekliyorlar. Tazminat yasas\u0131 idari zorluklar ve finansal
\nkaynak yetersizli\u011finden dolay\u0131 olduk\u00e7a dar kald\u0131.<\/p>\n
Burada esas olan \u015fu \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n taraflar\u0131 ge\u00e7mi\u015fin
\nyaralar\u0131n\u0131 sarmak ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir gelecek i\u00e7in kendi \u015fartlar\u0131na en uygun olan
\nmekaznizmalar\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in kendileri karar vermeliler. Mevcut mekanizma,
\nsu\u00e7lular\u0131n yarg\u0131lanmas\u0131n\u0131, tazminatlar, hukuk reformlar\u0131 reformlar\u0131, hakikat
\nkomisyonlar\u0131 veya genel af veya bunlar\u0131n bile\u015fkesi olan uygulamalar\u0131 i\u00e7eriyor.<\/p>\n
TECR\u00dcBELER\u0130M\u0130ZLE YARDIMCI OLAB\u0130L\u0130R\u0130Z<\/p>\n
* G\u00fcney Afrika\u2019daki bu deneyimin T\u00fcrkiye\u2019de uygulanma \u015fans\u0131
\nvar m\u0131?<\/p>\n
K\u00fcrt ve T\u00fcrklere gelince, onlar kendi aralar\u0131ndaki
\n\u00e7at\u0131\u015fmadan kaynakl\u0131 yaralar\u0131 sarmak ve gelecek i\u00e7in ge\u00e7mi\u015fle bar\u0131\u015fmak \u00fczere
\nkendilerine en uygun olan mekanizmay\u0131 olu\u015fturmal\u0131lar. S\u00fcrecin ba\u015far\u0131ya gitmesi
\ni\u00e7in de T\u00fcrk ve K\u00fcrt halklar\u0131n\u0131n s\u00fcreci sahiplenmeleri olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Bu
\nmekanizmay\u0131 (Hakikatler Komisyonu) \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n taraflar\u0131 aras\u0131nda \u00e7\u0131karabilecek
\nanla\u015fmazl\u0131k ve b\u00f6l\u00fcnmelere kar\u015f\u0131 korumak gerekiyor. Bu nedenle \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n
\ntaraflar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 uzla\u015fma yoluyla bar\u0131\u015f, uzla\u015fma ve farkl\u0131l\u0131klar\u0131n
\nbirli\u011fini sa\u011flamas\u0131 gerekiyor. Yani t\u0131pk\u0131 G\u00fcney Afrika’da oldu\u011fu gibi.
\nBilinmesi gereken ba\u015fka bir \u015fey ise ma\u011fdurlar sadece neler oldu\u011funu de\u011fil,
\nkimlere neler oldu\u011funu bilmek istiyorlar. Bu her iki taraf i\u00e7in de ge\u00e7erli.<\/p>\n
Ben G\u00fcney Afrika’dan T\u00fcrkler ve K\u00fcrtler i\u00e7in en iyi modelin
\nne oldu\u011funu s\u00f6ylememin do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 kanaatindeyim. Burada dikkate
\nal\u0131nabilecek \u00e7e\u015fitli se\u00e7enekler var. Bu se\u00e7enekler aras\u0131nda kapsaml\u0131 bir af ve
\n‘hakikatler komisyonlar\u0131 var ve bunlar\u0131n genel af, tazminat, hukuksal reform ve
\nyarg\u0131lama yetkisi de olabilir veya olmayabilir. Bizler sadece G\u00fcney Afrika’daki
\nteccr\u00fcbemize dayanarak, taraflar\u0131n diyalo\u011funu kolayla\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla
\nbulunabiliriz. T\u00fcrkler ve K\u00fcrtler birlikte b\u00fcy\u00fck bir millet\/ulus olabilirler ve
\nkendi farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 diyalog ve m\u00fczakere yoluyla \u00e7\u00f6zerek, b\u00f6lge bar\u0131\u015f\u0131na
\npozitif katk\u0131da bulunabilirler.<\/p>\n
\u00d6CALAN\u2019IN YOL HAR\u0130TASI BA\u015eLANGICIN \u00d6N\u00dcN\u00dc A\u00c7AB\u0130L\u0130R<\/p>\n
* K\u00fcrt sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc konusundaki y\u00f6ntemleri nas\u0131l
\nbuluyorsunuz?<\/p>\n
– Bar\u0131\u015f \u0130\u00e7in Yol Haritas\u0131, m\u00fczakereler i\u00e7in uygun hava
\nolu\u015ftu\u011funda devreye girmelidir. Bu \u015funlar\u0131 i\u00e7ermelidir:<\/p>\n
-\u00c7at\u0131\u015fmal\u0131 taraflar\u0131n K\u00fcrt sorununun bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde
\ndiyalog yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in katk\u0131 sunmalar\u0131<\/p>\n
-\u00c7at\u0131\u015fmal\u0131 taraflar aras\u0131ndaki d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131n derhal
\nsonland\u0131r\u0131lmas\u0131<\/p>\n
-Yasakl\u0131 t\u00fcm birey ve organizasyonlar\u0131n bar\u0131\u015f s\u00fcrecine katk\u0131
\nsunabilmeleri i\u00e7in yasaklar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131<\/p>\n
-T\u00fcm siyasi tutuklu ve y\u00fck\u00fcml\u00fclerin \u015farts\u0131z serbest
\nb\u0131rak\u0131lmas\u0131<\/p>\n
-T\u00fcm s\u00fcrg\u00fcn, m\u00fclteci ve sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n \u015farts\u0131z geri
\nd\u00f6n\u00fc\u015flerinin sa\u011flanmas\u0131 ve bu ki\u015filerin ‘af’ hakk\u0131ndan yararland\u0131r\u0131lmas\u0131<\/p>\n
-T\u00fcrkiye’nin mevcut anayasas\u0131n\u0131n yeniden ele al\u0131narak, t\u00fcm
\nvatanda\u015flar\u0131n \u00f6rg\u00fctlenme, seyahat, d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin teminat alt\u0131na
\nal\u0131nmas\u0131.<\/p>\n
-Gerekli yasalar \u00e7\u0131kart\u0131larak \u00f6zg\u00fcr-siyasi politik
\naktivitelerin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir ortamda ger\u00e7ekle\u015fmesini sa\u011flamak.<\/p>\n
Bar\u0131\u015f \u0130\u00e7in Yol Haritas\u0131, K\u00fcrt sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in gerekli
\nolan alt yap\u0131y\u0131, kurumlar\u0131 ve zamanlamay\u0131 i\u00e7ermek zorunda. Bilindi\u011fi \u00fczere,
\nAbdullah \u00d6calan cezaevinde bar\u0131\u015fa katk\u0131 i\u00e7in bir ‘Yol Haritas\u0131’ haz\u0131rlad\u0131 ve bu
\nbelge \u015fu anda T\u00fcrk otoritelerininn elinde. Bu yol haritas\u0131 iki taraf aras\u0131nda
\ng\u00f6r\u00fc\u015fmeler i\u00e7in bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olabilir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmeler ile mevcut
\ng\u00f6r\u00fc\u015fmeler ve ilerideki m\u00fczakereler i\u00e7in bir ajanda olu\u015fturulabilir.<\/p>\n
Son olarak, benim de \u00fcyesi oldu\u011fum Uluslararas\u0131 \u0130nsan
\nHaklar\u0131 Avukatlar\u0131 Delegasyonu’nun Temmuz 2009’da \u0130kinci Raporu’ndan bir
\nkesitin uygun olaca\u011f\u0131na inan\u0131yorum:<\/p>\n
‘9.8 Ortado\u011fu halklar\u0131 d\u0131\u015f etkenlerden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak
\nkal\u0131c\u0131 bar\u0131\u015f m\u00fczakereleri i\u00e7in tarihi bir f\u0131rsat yakalad\u0131lar. Bush y\u00f6netiminin
\nyerine, Ortado\u011fu’daki halklar\u0131n isteklerine daha anlay\u0131\u015fla yakla\u015fan Obama
\ny\u00f6netimi geldi. Ba\u015fkan Obama, Ortado\u011fu \u00fclkelerine positif a\u00e7\u0131l\u0131mlar yapt\u0131 ve bu
\nOrtado\u011fu’da kal\u0131c\u0131 bar\u0131\u015f ve kalk\u0131nman\u0131n geli\u015ftirilmesi i\u00e7in \u00f6nemli bir ad\u0131m
\nanlam\u0131na geliyor. Ortado\u011fu’daki yabanc\u0131 g\u00fc\u00e7ler buradan \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Irak’ta
\nsiyasi g\u00fc\u00e7 merkezden b\u00f6lgeler d\u00fczeyine kayd\u0131r\u0131ld\u0131. \u0130ranl\u0131lar, K\u00fcrtler ve
\nAraplar aras\u0131nda bir diyalog var. Bu diyalog b\u00f6lgenin kal\u0131c\u0131 ve anlaml\u0131 bir
\nbar\u0131\u015fa kavu\u015fmas\u0131 i\u00e7in daha da cesaretlendirilmeli. K\u00fc\u00e7\u00fck ve kararl\u0131 bir
\nba\u015flang\u0131\u00e7 ile bu s\u00fcre\u00e7, T\u00fcrkiye’deki K\u00fcrt sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc de beraberinde
\ngetirebilir. Bu tamamland\u0131\u011f\u0131 zaman, K\u00fcrt ve T\u00fcrk halklar\u0131 birlikte b\u00f6lgenin
\ngenel bar\u0131\u015f\u0131na katk\u0131 sunabilirler. T\u00fcrk ve K\u00fcrtlerin b\u00f6lgedeki etkileri kesinlikle
\nk\u00fc\u00e7\u00fcmsenmemeli, az\u0131msanmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrk ve K\u00fcrt halklar\u0131n\u0131n liderliklerinden ricam,
\nfarkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 hal yoluna koymak i\u00e7in daha fazla \u00e7aba harcas\u0131nlar. \u0130nan\u0131yorum
\nki, K\u00fcrt ve T\u00fcrk halklar\u0131 aras\u0131ndaki sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc yaln\u0131zca onlar\u0131n de\u011fil,
\nOrtado\u011fu’daki t\u00fcm halklar\u0131n yarar\u0131na olacakt\u0131r. L\u00fctfen diyalog.<\/p>\n
Rahmi Ya\u011fmur \/ Enver \u00c7ift\u00e7i \u2013ANF<\/p>\n
K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n
www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013
\nwww.lekolin.info<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\t<\/p>\n