\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/197-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
12.00<\/p>\n
0<\/p>\n
21<\/p>\n
TR<\/p>\n
<\/p>\n
\t :” ” <\/p>\n
\t :”” <\/p>\n
\t ” “,” ” <\/p>\n
\t ” ” <\/p>\n
Tarihten g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kad\u0131n ve toplum, \u2018hukuk d\u00fczeni\u2019 taraf\u0131ndan
\nen fazla s\u00f6m\u00fcr\u00fclen iki olgu olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00d6yle ki, ad\u0131na
\n\u2018hukuk\u2019 dedi\u011fimiz ger\u00e7eklik i\u00e7erisinde kad\u0131n ve toplum, adeta kendisini tarihin
\nen \u00e7irkin oyunuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulur. Bu bak\u0131mdan t\u00fcm \u00e7a\u011flar\u0131n temel
\ntoplumsal sorunu olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sorunu, asl\u0131nda en b\u00fcy\u00fck
\ndarbeyi bu hukuk oyunuyla alm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim var olan toplumsal krizin en temel
\nnedeni olarak vuku bulmu\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sorununa getirilen
\n\u2018hukuki \u00e7\u00f6z\u00fcm\u2019\u00fcn, k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde ger\u00e7ekle\u015fen bi\u00e7imsel bir e\u015fitlikten \u00f6teye
\nge\u00e7ememi\u015f olmas\u0131, bunun en a\u00e7\u0131k g\u00f6stergesidir. <\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla, hukuk alan\u0131nda yap\u0131lan bu bi\u00e7imsel
\nd\u00fczenlemelerin, kad\u0131n a\u00e7\u0131s\u0131ndan fiili bir e\u015fitli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 olarak
\nd\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir yan\u0131lg\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc tersine, kad\u0131n\u0131n erke\u011fe s\u00f6zle\u015fme
\nile ba\u011flanm\u0131\u015f bir cinsel obje konumuna ta\u015f\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ifade eder ki bu da
\nS\u00fcmerlerin tap\u0131nak fahi\u015fesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ana-kad\u0131n\u0131n, son kertede hukuk taraf\u0131ndan
\nbir evrensel fahi\u015feye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi demektir. <\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Nitekim evrensel hukuk a\u00e7\u0131s\u0131ndan da bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u2018\u00dc\u00e7 Ku\u015fak
\nHaklar\u0131\u2019n\u0131n tan\u0131m\u0131 ve geli\u015fiminin, yaln\u0131zca erkeklerin ya\u015fam deneyimleri ve
\n\u00f6nceliklerini temel ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemlemekteyiz. Bu haklarda kad\u0131n\u0131n toplumsal
\nger\u00e7ekli\u011fi ve kad\u0131nlar\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fu risk-tehlikeler, hi\u00e7bir
\n\u015fekilde dikkate al\u0131nmamaktad\u0131r. \u0130\u015fte bu nedenle feminizm, \u2018kad\u0131nlar\u0131n insan
\nhaklar\u0131 sorunu\u2019nu g\u00fcndeme getirmi\u015f, hatta bundan dolay\u0131 da kad\u0131nlar\u0131n hukuk
\nm\u00fccadelesi olarak anlamla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Bu bak\u0131mdan yeni bir yarg\u0131 sistemi aray\u0131\u015f\u0131, bilhassa
\nkad\u0131nlar i\u00e7in en az feminist \u00e7evrelerin hukuku sorunsalla\u015ft\u0131rma \u00e7abalar\u0131 kadar
\nde\u011ferli ve bir o kadar da aciliyet arz eden bir ihtiya\u00e7 olarak \u00f6n\u00fcm\u00fczde
\ndurmaktad\u0131r. Ama \u00f6te taraftan yeni bir yarg\u0131 sistemi aray\u0131\u015f\u0131n\u0131n do\u011fru
\ngeli\u015febilmesi i\u00e7in, \u00f6ncelikle erkek egemen sistemin \u00f6\u011fretti\u011fi ezberin d\u0131\u015f\u0131na
\n\u00e7\u0131k\u0131p, hukukun ger\u00e7ek do\u011fu\u015f nedenlerini tespit etmek ve bu anlamda hukukun
\ntan\u0131m\u0131n\u0131 yeniden yapmak gerekir. <\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Hukuk ve Do\u011fu\u015f Nedenleri <\/strong><\/p>\n Bilindi\u011fi \u00fczere hukuk i\u00e7in yap\u0131lan en genel ge\u00e7er tan\u0131m, \u00a0<\/p>\n Buna g\u00f6re hukuk, her \u015feyden \u00f6nce bir d\u00fczen (daha do\u011frusu \u00a0<\/p>\n Buna kar\u015f\u0131n Hukuk, ikinci i\u015flevi olarak toplumsal ihtiya\u00e7lar\u0131n \u00a0<\/p>\n Buna g\u00f6re hukukun pratik amac\u0131n\u0131, toplumsal ger\u00e7eklik \u00a0<\/p>\n Bu nedenle hukuk, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc fonksiyonunu, Adalet olarak \u00a0<\/p>\n Bu durumda hukukun idesi ve idealiyle kendisini bir adalet \u00a0<\/p>\n O halde hi\u00e7bir hukuk d\u00fczeni, toplumsal\u0131n ahlaki ve politik \u00a0<\/p>\n Bu durumda herhangi bir hukuk d\u00fczeninin veya genel anlamda \u00a0<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla hukuksal tarihin do\u011fru bir sunumunun, hem \u00a0<\/p>\n Hukukun S\u00fcmerlere Uzanan Ser\u00fcveni<\/strong><\/p>\n Buna g\u00f6re hukuk, esas olarak S\u00fcmer uygarl\u0131\u011f\u0131nda ba\u015f g\u00f6steren \u00a0<\/p>\n Bundan sonraki s\u00fcre\u00e7 ise, art\u0131k bu yasalar\u0131n, Babil\u2019den (son \u00a0<\/p>\n Tabi buradaki s\u00fcrecin en \u00f6nemli ve kayda de\u011fer \u00f6zelli\u011fi, \u00a0<\/p>\n Bu bak\u0131mdan S\u00fcmer kent-devletinin, toplum a\u00e7\u0131s\u0131ndan krizli \u00a0<\/p>\n Tabi burada S\u00fcmer kent-devletinin, toplumun kutsal\u0131 \u00a0<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla da kutsala y\u00f6nelim, \u00f6z\u00fcnde ahlaka y\u00f6nelimdir. \u00a0<\/p>\n Sonu\u00e7 itibariyle ad\u0131na hukuk denilen ger\u00e7eklik, esasta gasp, \u00a0<\/p>\n Bu a\u00e7\u0131dan S\u00fcmer rahiplerinin (ideologlar\u0131n\u0131n) ahlaka kar\u015f\u0131, \u00a0<\/p>\n Bu anlamda hukukun do\u011fu\u015fu ve tan\u0131m\u0131 itibariyle S\u00fcmer \u00a0<\/p>\n Bilindi\u011fi gibi, hukukun izlerine esas olarak S\u00fcmer devletli \u00a0<\/p>\n Bu ba\u011flamda Roma Hukuku, esas itibariyle Roma aristokrat s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00a0<\/p>\n \u0130\u015fte bu nedenle Roma hukukunun sonucu da, t\u0131pk\u0131 S\u00fcmer\u2019in son \u00a0<\/span><\/p>\n S\u00fcmer Hukukundan Laik Hukuka De\u011fi\u015fen \u2018Hi\u00e7bir \u015eey\u2019<\/strong><\/p>\n Ancak buna ra\u011fmen Bat\u0131 ulus-devletinin laik hukuku da \u00a0<\/p>\n Ancak bu ger\u00e7ekli\u011fin alt\u0131nda ahl\u00e2k\u00ee ve politik toplumun en \u00a0<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla laik hukukun di\u011fer hukuk sistemlerinden fark\u0131, Tabi buna ra\u011fmen laik hukuk, kendisine yamalad\u0131\u011f\u0131 \u2018insan \u00a0<\/p>\n Bu anlamda Laik hukukun vatanda\u015fl\u0131k bilincini geli\u015ftirerek, \u00a0<\/strong><\/p>\n Hukukun Sorunu Yap\u0131sald\u0131r<\/strong><\/p>\n Sonu\u00e7 olarak hukuk, en genel tabiriyle kad\u0131n toplumsall\u0131\u011f\u0131na \u00a0<\/p>\n Ancak gelinen a\u015famada hukukun, kendisini bu haliyle daha \u00a0<\/p>\n Bu anlamda laik hukukun, t\u0131pk\u0131 Roma gibi, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00a0<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla laik hukukun sorunu basit bir reform veya \u00a0<\/p>\n Bu anlamda toplumsal sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleyebilmenin yolu, \u00a0<\/p>\n \u00d6te taraftan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz a\u00e7\u0131s\u0131ndan hukuk t\u00fcm\u00fcyle ahlak\u0131n yerine \u00a0<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla hukuksuz bir toplum m\u00fcmk\u00fcn olabilir, ama \u00a0<\/p>\n Tabi bunu belirtirken hukukun \u00e7\u00f6z\u00fcmleyici g\u00fcc\u00fcn\u00fc asla ink\u00e2r \u00a0<\/p>\n Ekin Gever<\/p>\n \u00a0<\/p>\n K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n \u00a0<\/p>\n www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \t<\/p>\n
\nidesi ve ideali toplumsal adaleti sa\u011flamak olan kurallara dayal\u0131 bir d\u00fczen
\noldu\u011fudur. Bu anlamda hukukun kendisini ger\u00e7ekle\u015ftirmesi \u00fc\u00e7 fonksiyon \u00fczerinden
\nolmaktad\u0131r bunlardan birincisi D\u00fczen fonksiyonudur. Hukukun bu fonksiyonu ile
\nanlat\u0131lmak istenen, hukukun toplumsal ya\u015fam\u0131 d\u00fczenlemesi ve bunun i\u00e7in
\ntoplumsal bar\u0131\u015f-g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamas\u0131d\u0131r. <\/p>\n
\nyeni bir d\u00fczen) olarak anlam kazanmaktad\u0131r. Fakat hukukun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bu d\u00fczen,
\ntoplumun do\u011fal yap\u0131s\u0131na uygun olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f fiili bir d\u00fczen de\u011fildir
\nyani burada toplumsal hakikatin varl\u0131k kazand\u0131\u011f\u0131 d\u00fczenin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamak
\nde\u011fil, toplumun hangi hakikatler \u00fczerinden varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamas\u0131 gerekti\u011fini belirleyen
\nve topluma, \u201cBenim belirledi\u011fim hakikatlere uy ve yaln\u0131zca benim hakikatlerimi
\nger\u00e7ekle\u015ftir buyru\u011fu ile seslenen yeni bir d\u00fczen s\u00f6z konusudur. Bu anlamda
\ntoplumun kar\u015f\u0131s\u0131na yaln\u0131zca kabul edilmesi ve uyulmas\u0131 gereken, do\u011frulu\u011fu
\ntart\u0131\u015fmas\u0131z bir toplum-\u00fcst\u00fc kurallar d\u00fczeni olarak \u00e7\u0131kan hukuk, var olan
\ntoplumsal ya\u015fam\u0131 d\u00fczenlemekten \u00e7ok, topluma d\u0131\u015ftan kendisini dayatan bir d\u00fczen
\nolarak anlam kazanmaktad\u0131r. Bu nedenle de yaratmak istedi\u011fi d\u00fczeni
\nger\u00e7ekle\u015ftirmesi ancak g\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olabilmekte ve toplumsal
\nbar\u0131\u015f\u0131-g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamas\u0131 da olduk\u00e7a zorla\u015fmaktad\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc toplumun \u00f6zg\u00fcrl\u00fck
\nkarakteri, kendisine d\u0131\u015ftan dayat\u0131lan her \u015feye kar\u015f\u0131 do\u011fal bir me\u015fru savunma
\nrefleksi i\u00e7erisindedir. <\/p>\n
\nkar\u015f\u0131lanmas\u0131 fonksiyonunu ger\u00e7ekle\u015ftirir. B\u00f6ylece geli\u015fen toplumsal refleksi
\nengellemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu anlamda Pratik yarar fonksiyonu (yani toplumsal
\nihtiya\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131), hukukun ikinci fonksiyonu olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar
\nbu fonksiyonu ile hukuk do\u011fum, evlenme, \u00f6l\u00fcm vb. \u00f6nemli biyolojik olaylar\u0131n
\nt\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00e7e\u015fitli h\u00fck\u00fcmlere ba\u011flar. <\/p>\n
\nbelirler. Ancak toplumsal hakikatleri inkar edip, topluma kendi hakikatlerini
\ndayatan hatta bunun i\u00e7in zor ara\u00e7lar\u0131n\u0131 devreye koyan bir anti-toplumsal
\nger\u00e7eklik olarak hukukun, bu haliyle toplumsal ihtiya\u00e7lara cevap olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn
\nde\u011fildir. Ayr\u0131ca hukuk kurallar\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcndeki kesin emir, genelleme ve soyutluk
\n\u00f6\u011feleri, toplumsal\u0131n do\u011fas\u0131yla oldu\u011fu kadar toplumsal ihtiya\u00e7la da birebir
\n\u00e7eli\u015fmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00f6\u011feler, toplumsal\u0131n somut ger\u00e7ekli\u011findeki \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve
\n\u00e7e\u015fitlilik unsurlar\u0131n\u0131 inkar eder ki bu da hukukun bir e\u015fitlik sorununa yol
\na\u00e7mas\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz k\u0131lmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla hukuk, ba\u011fr\u0131nda ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 e\u015fitlik
\nsorunuyla, toplumsal ihtiyaca cevap olmaktan \u00e7ok, \u00e7ok uzakt\u0131r. <\/p>\n
\nger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Buna g\u00f6re hukuk, toplumsal ihtiya\u00e7lar\u0131, \u00f6z\u00fc salt bir
\ne\u015fitlik d\u00fc\u015f\u00fcncesi olan adalet \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcne vurarak gidermeye gayret eder. Ancak
\ntoplumun iradesine h\u00fckmeden ve toplumsal \u00e7e\u015fitlili\u011fi inkar eden bir emir d\u00fczeni
\nolarak hukukun, bu haliyle toplumsal adaleti sa\u011flamas\u0131 ger\u00e7ek\u00e7i olman\u0131n da
\n\u00f6tesinde, ironiktir! \u00c7\u00fcnk\u00fc burada topluma, hukuka uyma ve onun emretti\u011fini
\nuygulama d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir hak tan\u0131nmamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla da toplumsal\u0131n
\n\u00f6zg\u00fcrl\u00fck karakterine vuruldu\u011funda, hukukun ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 bu \u00f6z, kesinlikle
\nanti-toplumsald\u0131r. Ve bir anti-toplumsal\u0131n, toplumsal adaleti sa\u011flamas\u0131 da
\nancak bir ironi veya bir aldatmaca olabilir. <\/p>\n
\nd\u00fczeni olarak sunmas\u0131, kesinlikle yeniden sorunsalla\u015ft\u0131r\u0131lmay\u0131
\ngerektirmektedir. Zira bu ger\u00e7ekli\u011fiyle hukuk, asla e\u015fittir adalet olamaz.
\n\u00c7\u00fcnk\u00fc Adalet, bir e\u015fitlik d\u00fc\u015f\u00fcncesidir, bu ise tamamen ahlakili\u011fi gerektiren
\nbir durumdur. Daha da somutla\u015ft\u0131r\u0131rsak, adalet soyut yasalar\u0131n anlam\u0131n\u0131 a\u015fan
\nahlaki bir kavramd\u0131r bu kapsamda erdem ve fazilet anlam\u0131nda ahlaki bir
\n\u00f6zelli\u011fi deyimler. Ahlakilik ise tamamen toplumsal bir olgudur. Toplumsal\u0131n
\ndo\u011fal \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve e\u015fitlik d\u00fc\u015f\u00fcncesidir. Dolay\u0131s\u0131yla kendisini toplum-\u00fcst\u00fc
\nin\u015fa eden hukukun, d\u0131\u015ftan dayatma toplum-\u00fcst\u00fc kurallar\u0131yla toplumsal e\u015fitli\u011fi
\nsa\u011flamas\u0131 ger\u00e7ek\u00e7i olmad\u0131\u011f\u0131 gibi m\u00fcmk\u00fcn de de\u011fildir. Nitekim g\u00fcn\u00fcm\u00fcz
\nger\u00e7ekli\u011fi, bunun a\u00e7\u0131k bir g\u00f6stergesidir. <\/p>\n
\nhakikatini (yani toplumun do\u011fal yap\u0131s\u0131n\u0131-d\u00fczenini ve bundan ileri gelen
\ntoplumsal ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131) g\u00f6rmezden gelerek, bir toplumsal d\u00fczen
\nger\u00e7ekle\u015ftiremez ki hukukun kendisini ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi her \u00fc\u00e7 fonksiyonunu da,
\nancak ve ancak zor kullanarak ger\u00e7ekle\u015ftirebilmesi, bunu a\u00e7\u0131k\u00e7a do\u011frulam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
\nhukukun, toplumsal sorunlara (toplumsal krize) \u00e7\u00f6z\u00fcm getirmesini beklemek,
\ntarihi oldu\u011fu kadar, g\u00fcnceli de do\u011fru okumamak olur ki toplumsal tarih do\u011fru
\nokundu\u011fu vakit, hukukun, asl\u0131nda toplumsal krize \u00e7\u00f6z\u00fcm getirmek i\u00e7in de\u011fil,
\ntersine bu krizi yaratan etmenleri (devlet ve s\u0131n\u0131fsal geli\u015fme) me\u015fru k\u0131lmak ve
\ns\u00fcrekliliklerini sa\u011flamak i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015f oldu\u011fu, rahatl\u0131kla
\nanla\u015f\u0131labilmektedir. <\/p>\n
\nhukukun kendisine hem de onun g\u00fcncel sorunlar\u0131na g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u0131\u015f\u0131k tutaca\u011f\u0131
\nkesindir. Bu ba\u011flamda hukuku sorunsalla\u015ft\u0131rma \u00e7abalar\u0131n\u0131, hukukun kendi
\nidealiyle \u00e7eli\u015fen temel noktalar \u00fczerinden de\u011fil de, daha \u00e7ok onun tarihsel
\ntemeli \u00fczerinden yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, en do\u011fru y\u00f6ntem olacakt\u0131r. Tabi bunun i\u00e7in
\nresmi ideolojinin (sistemin) \u00f6\u011fretti\u011fi tarih ezberinin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131p, hukuku
\ntoplumsal tarih (evrensel tarih) i\u00e7erisinde bir yerlere oturtmak, yap\u0131lmas\u0131
\ngereken en \u00f6ncelikli \u015feydir. Zira hukukun tarihsel geli\u015fiminin, asl\u0131nda hi\u00e7 de
\nresmi ideolojinin ezberletti\u011fi gibi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karan toplumsal tarih,
\nhukukun do\u011fu\u015funu Atina ve Roma\u2019dan de\u011fil, \u00e7ok daha gerilerden,\u00a0 <\/span>S\u00fcmerlerden ba\u015flatmaktad\u0131r. <\/p>\n
\nilk devletle\u015fmeyle (S\u00fcmer \u015fehir-site devleti) birlikte geli\u015fen s\u0131n\u0131fla\u015fman\u0131n
\n(toplumsal b\u00f6l\u00fcnme), bir sonucu olarak g\u00fcndeme gelmi\u015ftir. \u0130lk devletle\u015fmeyle
\nbirlikte geli\u015fen s\u0131n\u0131fla\u015fman\u0131n toplumu par\u00e7alamas\u0131ndan kaynakl\u0131 anti-toplumsal
\nkarakteri, bir toplumsal krizin (toplumsal refleksin-direni\u015fin) do\u011fmas\u0131na yol
\na\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r bu da devletli-s\u0131n\u0131fl\u0131 geli\u015fmeyi sekteye u\u011fratabilecek bir durum
\nolarak, yo\u011funla\u015fan eril iktidar tekelini, toplumsal iradeyi dizginleyebilecek
\ndaha etkili bir ara\u00e7 bulma aray\u0131\u015f\u0131na g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu aray\u0131\u015f ise toplumsal
\niradeyi teslim alan mutlak yasalar\u0131n ke\u015ffedilmesiyle sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
\nS\u00fcmer hanedan\u0131) Roma\u2019ya kadar hukuk diyebilece\u011fimiz say\u0131s\u0131z kanun metinleri
\n\u015feklinde d\u00fczenlenmesidir. <\/p>\n
\ns\u00fcrecin bilhassa kad\u0131n\u0131 ve onun yarat\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011fu toplumsall\u0131\u011f\u0131 hedefleyerek
\ngeli\u015fim g\u00f6stermi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Zira S\u00fcmer kent-devleti son tahlilde, \u2018kurnaz ve
\ng\u00fc\u00e7l\u00fc adam\u2019\u0131n (\u015fef-rahip-\u015faman \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fc= ilk kapitalist), var olan anaerkil
\ntoplumsall\u0131\u011fa kar\u015f\u0131, ana-kad\u0131n\u0131n 10 bin y\u0131ll\u0131k tarihsel miras\u0131n\u0131 (toplumsal
\nde\u011ferlerini) gasp ederek, onun \u00fczerinden kendisini muazzam b\u00fcy\u00fckl\u00fckte bir zor
\narac\u0131 (kent-devleti) olarak \u00f6rg\u00fctlemesidir. Dolay\u0131s\u0131yla S\u00fcmer kent-devletinin
\nbir toplumsal krizle sonu\u00e7lanmas\u0131, bu ger\u00e7eklikle \u00e7ok yak\u0131ndan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r.
\n\u00c7\u00fcnk\u00fc \u2018kurnaz ve g\u00fc\u00e7l\u00fc adam\u2019\u0131n g\u00fc\u00e7 kullanma ve gasp etme yoluyla kad\u0131n \u00fczerinde
\ngeli\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 hiyerar\u015fisinin bir nevi kurumla\u015fmas\u0131 olarak anlam
\nkazanan bu yeni geli\u015fme (S\u00fcmer kent-devleti), toplumun en kutsal\u0131 ve yarat\u0131c\u0131
\ng\u00fcc\u00fc olan ana-kad\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi-ele ge\u00e7irilmesi, toplum d\u0131\u015f\u0131na itilmesi ve k\u00f6lele\u015ftirilmesi
\npahas\u0131na ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Bir ba\u015fka \u015fekilde ifade edecek olursak e\u011fer
\nS\u00fcmer kent-devleti, kad\u0131na kar\u015f\u0131 geli\u015ftirilmi\u015f bir tecav\u00fcz k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn (ki bu
\nk\u00fclt\u00fcr, daha sonraki 5 bin y\u0131ll\u0131k s\u00fcrece yay\u0131lacakt\u0131r) somutla\u015fm\u0131\u015f ifadesi
\nolarak anlamla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bunu devletin etimolojik anlam\u0131ndan da okumak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr
\nbilindi\u011fi gibi k\u00f6k\u00fc Arap\u00e7adan gelen devlet, kelime anlam\u0131 olarak \u2018ele ge\u00e7irilen
\nbir kad\u0131nla ya\u015fan\u0131lacak gece\u2019 anlam\u0131ndan t\u00fcremi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u2018kurnaz ve g\u00fc\u00e7l\u00fc
\nadam\u2019 devlet olarak kurumla\u015ft\u0131k\u00e7a, kad\u0131n\u0131n teslim al\u0131nmas\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmektedir. <\/p>\n
\nbir durumu te\u015fkil etmesi olduk\u00e7a anla\u015f\u0131l\u0131rd\u0131r. \u015eu nedenle ki toplumun kutsal\u0131,
\nonun toplumsal kimli\u011fini olu\u015fturan maddi ve manevi \u00fcretim de\u011ferleridir bu ise
\nvarl\u0131k kazand\u0131\u011f\u0131 andan itibaren, ana-kad\u0131n\u0131n kutsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda (yani
\ntanr\u0131\u00e7ala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda) ifadesini bulmu\u015ftur. Zira toplumsal kimli\u011fi olu\u015fturan
\nbu maddi ve manevi \u00fcretim de\u011ferleri, Verimli Hilal\u2019de ger\u00e7ekle\u015fen 10 bin y\u0131ll\u0131k
\nkad\u0131n devriminin (Neolitik devrim) de\u011ferleridir. Yani ana-kad\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131
\nde\u011ferlerdir ve toplumsall\u0131k, bu de\u011ferlerle ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Bu nedenledir
\nki, milyonlarca y\u0131l klan olmaktan kurtulamam\u0131\u015f insan k\u00fcmeleri, Neolitik
\ndevrimin bu mucizesini (yani ana-kad\u0131n\u0131n etraf\u0131nda olu\u015fan bu kolektif ya\u015fam\u0131
\nveya toplumsal in\u015fay\u0131) kutsamak ad\u0131na, klan\u0131n toplumsal ifadesi olan totemin
\nyerine tanr\u0131\u00e7a fig\u00fcrlerini koyarak, kad\u0131n\u0131 bin y\u0131llarca s\u00fcrecek bir kutsall\u0131k
\nmertebesine y\u00fckseltmi\u015flerdir. Buradaki kutsall\u0131\u011f\u0131n kayna\u011f\u0131, insan\u0131n beslenmesinde
\nkullan\u0131lan g\u0131dalara verilen ola\u011fan\u00fcst\u00fc de\u011ferdir ki ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi
\ntoplay\u0131c\u0131l\u0131k ve tar\u0131m devrimiyle toplumsal \u00fcretimin ba\u015fat g\u00fcc\u00fc haline gelen
\nkad\u0131n\u0131n, bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda toplumun kutsal\u0131 olarak y\u00fcceltilmesi elbette
\nka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u00d6te taraftan burada kad\u0131n kutsalla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rken, bir nevi kad\u0131nda
\ntoplum kutsalla\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Yani kad\u0131n, asl\u0131nda var olan toplumsall\u0131\u011f\u0131n
\nkayna\u011f\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fcc\u00fc g\u00fcc\u00fc olarak kutsall\u0131k kazanmaktad\u0131r. Bu anlamda
\nkad\u0131n-toplum ili\u015fkisi, ontolojik (varolu\u015fsal) bir ili\u015fkidir. Nitekim
\ndo\u011furganl\u0131\u011f\u0131, besleyicili\u011fi, \u015fefkati ve ya\u015famla olan ba\u011f\u0131yla kad\u0131n, maddi ve
\nmanevi olarak toplumsal ya\u015fam\u0131n ba\u015fat \u00f6\u011fesi konumundad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla da
\n\u2018toplum\u2019 demek asl\u0131nda her \u015feyden \u00f6nce kad\u0131n ve onun \u00e7ocuklar\u0131, karde\u015fleri
\ndemektir. Bu nedenle de kad\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi ve toplum d\u0131\u015f\u0131na itilmesi, asl\u0131nda
\nbizzat toplumun d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi ve kendisi olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\nana-kad\u0131na y\u00f6nelmesinin, toplumsal ahlakla olan ba\u011f\u0131n\u0131 da iyi g\u00f6rmek gerekir.
\nZira \u2018kutsall\u0131k\u2019, toplumsal ya\u015fam \u00fczerinde etkide bulunan her \u015feye kar\u015f\u0131 hu\u015fu,
\nco\u015fku, bazen korku ve endi\u015fe i\u00e7inde, bazen sevgi ve sayg\u0131, bazen ise ac\u0131 ve
\na\u011flay\u0131\u015f i\u00e7inde g\u00f6sterilen bir tutum olarak ahlakla \u00e7ok yak\u0131ndan ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r.
\nBundan dolay\u0131d\u0131r ki ahlak, toplumun kutsallar\u0131na (yani ana-kad\u0131n\u0131n maddi ve
\nmanevi yarat\u0131mlar\u0131na) ba\u011fl\u0131 kalmak ve onlar\u0131n s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flamak olarak
\nanlamla\u015f\u0131r. <\/p>\n
\nBunun anlam\u0131 ise toplumun kutsal\u0131 olan kad\u0131na y\u00f6nelimin, \u00f6z\u00fcnde toplumsal ahlaka
\ny\u00f6nelim oldu\u011fudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015famla olan kapsaml\u0131 ba\u011f\u0131 itibariyle kad\u0131n i\u00e7in,
\nya\u015fam\u0131n g\u00fczelle\u015ftirilmesi olarak ahlak, varolu\u015fsald\u0131r. Bu anlamda insan
\ne\u011fitiminin iyi ve k\u00f6t\u00fc y\u00f6nlerini, ya\u015fam ve bar\u0131\u015f\u0131n \u00f6nemini, sava\u015f\u0131n k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve
\ndeh\u015fetini, hakl\u0131l\u0131k ve adalet \u00f6l\u00e7\u00fclerini de\u011ferlendirme, belirleme ve
\nkararla\u015ft\u0131rma gibi ahlaki durumlarda, kad\u0131n\u0131n daha ger\u00e7ek\u00e7i ve sorumlu
\ndavranmas\u0131, do\u011fas\u0131n\u0131n gere\u011fi olarak ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Bu a\u00e7\u0131dan iktidar
\ntekelinin kad\u0131na y\u00f6nelmesi \u00e7ok bilin\u00e7li bir tercihtir bununla toplumun ahlaki
\ntemelden yoksun b\u0131rak\u0131lmas\u0131 hedeflenmi\u015ftir. Ahlaki temelini yitirmi\u015f bir
\ntoplumun ise kriz halini almas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r ki, devletli topluma ge\u00e7i\u015fle
\nbirlikte ya\u015fanan da bu olmu\u015ftur. <\/p>\n
\n\u015fiddet, cinsiyet\u00e7ilik ve e\u015fitsizlik olgular\u0131n\u0131n kurumla\u015fmas\u0131 olarak cisim
\nkazanm\u0131\u015f eril iktidar tekelinin (devletin), ana kad\u0131n\u0131n toplumsall\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131,
\nkendini me\u015fru ve s\u00fcrekli k\u0131lmas\u0131n\u0131n bir arac\u0131 olarak anlam kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Zira
\ntoplumsal irade, iktidar tekelinin gasp\u00e7\u0131, zorba ve cinsiyet\u00e7i karakterini
\nkabul etmemektedir. Dolay\u0131s\u0131yla eril iktidar tekelinin s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flamak
\ni\u00e7in, toplumsall\u0131\u011f\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 (s\u0131n\u0131fsal b\u00f6l\u00fcnme) gerekmektedir. Bu ise
\nancak toplumsal ahlak\u0131n zay\u0131flat\u0131lmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130\u015fte hukukun rol\u00fc de esas
\nolarak burada anlam kazanmaktad\u0131r. K\u0131sacas\u0131 ad\u0131na hukuk denilen bu b\u00fcy\u00fck \u2018S\u00fcmer
\nicad\u0131\u2019, esasta toplumsal ahlak\u0131n yerini almak ve b\u00f6ylece ahlak\u0131n zay\u0131flamas\u0131n\u0131
\nsa\u011flamak gayesi ile ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc toplumsal ahlak\u0131n zay\u0131flamas\u0131,
\ntoplumsal iradenin ve refleksin de teslim al\u0131nmas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. Zira
\nahlak, toplumsal iradenin do\u011fal \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr, kolektif vicdan\u0131d\u0131r bu anlamda
\nt\u00fcm topluma e\u015fit d\u00fczeyde, ama farkl\u0131l\u0131klar\u0131n rol\u00fcn\u00fc ve hakk\u0131n\u0131 g\u00f6zeterek
\ndavranan toplumsal bir yarg\u0131 g\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla da toplumsal e\u015fitli\u011fin tek
\ng\u00fcvencesidir. <\/p>\n
\nad\u0131na yasa (hukuk) dedikleri bu b\u00fcy\u00fck icad\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeleri, \u2018d\u00e2hiyane\u2019
\noldu\u011fu kadar ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131 da! \u00c7\u00fcnk\u00fc ahlak, toplumsal e\u015fitli\u011fi sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece,
\nonlar\u0131n devletli-s\u0131n\u0131fl\u0131 geli\u015fmeyi olas\u0131 k\u0131lmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Bu nedenle
\nhukukun devreye girdi\u011fi toplumlar, ahlak\u0131n a\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131, zorun rol\u00fcn\u00fcn artt\u0131\u011f\u0131 ve
\ne\u015fitlik probleminin yo\u011funca hissedildi\u011fi toplumlar olmu\u015ftur. Ancak buna ra\u011fmen,
\nS\u00fcmer hukuku, S\u00fcmerlerin son kent-devleti olan Babil\u2019in y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131
\nengelleyemedi. \u00c7\u00fcnk\u00fc toplumsal ahlak, kendisini b\u00fcy\u00fck kabile-a\u015firet
\ndireni\u015flerinde s\u00fcrd\u00fcrmeye devam etti. <\/p>\n
\n\u00f6rne\u011finin bize sundu\u011fu sonu\u00e7lar, olduk\u00e7a \u00e7arp\u0131c\u0131d\u0131r ve bu \u00e7arp\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar
\n\u00fczerinden hukukun yak\u0131n tarihini \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeye \u00e7al\u0131\u015fmak, olduk\u00e7a ayd\u0131nlat\u0131c\u0131
\nolacakt\u0131r.<\/p>\n
\ntoplumunda rastlam\u0131\u015f olsak da, hukuk, ilk yaz\u0131l\u0131 ve resmi ifadesini, Atina ve
\nRoma toplumlar\u0131ndaki uygarl\u0131k a\u015famas\u0131nda bulmu\u015ftur. Hatta yak\u0131n tarihiyle Roma
\nHukuku, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz toplumlar\u0131n\u0131n sorunlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan en yak\u0131c\u0131 \u00f6rne\u011fi te\u015fkil
\netmektedir. Nitekim Roma toplumunun kent devletine d\u00f6n\u00fc\u015fmesiyle birlikte do\u011fu\u015fu
\nger\u00e7ekle\u015fen Roma hukuku, Do\u011fu Roma \u0130mparatoru J\u00fcstinyen d\u00f6nemine (MS. 565)
\nkadar da \u00e7a\u011fa damgas\u0131n\u0131 vurmu\u015f ve bir\u00e7ok evreden ge\u00e7erek g\u00fcn\u00fcm\u00fcz hukuku i\u00e7in de
\ntemel olma i\u015flevini s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/p>\n
\niradesinin, toplumun di\u011fer kesimleri \u00fczerinde yaz\u0131l\u0131 ve resmi bir kural d\u00fczeni
\nolarak ilan\u0131 ve uygulanmas\u0131d\u0131r. Tabi S\u00fcmer rahip s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n yasa zihniyetini
\n(hukuku) geli\u015ftirmedeki ama\u00e7lar\u0131 (yani ahlak\u0131 zay\u0131flatarak toplumsal iradeyi
\nteslim alma) g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, Roma hukukunun bu \u015fekilde anlam
\nkazanm\u0131\u015f olmas\u0131, elbette ki hukukun do\u011fas\u0131 gere\u011fidir. Zira S\u00fcmer hukuku da,
\nrahip s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n eril iktidar\u0131n\u0131n me\u015fruiyet arac\u0131 olarak anlam kazanm\u0131\u015ft\u0131.
\nDolay\u0131s\u0131yla hukuk, do\u011fas\u0131 gere\u011fi s\u0131n\u0131fsald\u0131r. G\u00f6revi ise, devlet olarak anlam
\nkazanan iktidar s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00fcvenceye almakt\u0131r. <\/p>\n
\nkent-devleti olan Babil\u2019in y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131 gibi, y\u00fccele\u015ftirilen yeni s\u0131n\u0131f\u0131n do\u011furdu\u011fu
\ne\u015fitsizliklere (ahlaki par\u00e7alanmaya) kar\u015f\u0131, bir tepki hareketine d\u00f6n\u00fc\u015fen
\ntarikat, kabile, a\u015firet ve kavim boylar\u0131n\u0131n isyanlar\u0131 neticesinde ger\u00e7ekle\u015fen
\nb\u00fcy\u00fck Roma\u2019n\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131 oldu. \u00c7\u00fcnk\u00fc Roma hukuku, S\u00fcmer\u2019le ba\u015flayan toplumsal
\nb\u00f6l\u00fcnmeyi (s\u0131n\u0131fla\u015fma) en \u00fcst d\u00fczeyde resmile\u015ftirerek, s\u00fcregelen toplumsal
\nkrizi daha da derinle\u015ftirdi. Bu ise y\u00fckselen Roma\u2019n\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131 oldu. <\/p>\n
\ngelene\u011fi bozmadan, kendisini Roma hukuku \u00fczerinden temellendirerek
\nanti-toplumsal (s\u0131n\u0131fsal) karakterde bir geli\u015fim seyrine sahip oldu. B\u00f6ylece
\ndi\u011fer hukuk sistemlerinde oldu\u011fu gibi laik hukuk da, geli\u015fen yeni iktidar
\nbi\u00e7iminin (ulus-devlet) me\u015fruiyet arac\u0131 olarak anlam kazand\u0131. Bu nedenle
\nulus-devlet, kendisini hukuk devleti olarak yans\u0131tmaya b\u00fcy\u00fck \u00f6zen g\u00f6stermekte
\nve hatta kendisini hukukun ilk defa tam ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f hali olarak sunmaktad\u0131r.
\n\u00d6yle ki ulus-devletin hukuk i\u00e7in en ideal \u00e7er\u00e7eveyi olu\u015fturdu\u011fu iddia
\nedilmektedir. <\/p>\n
\nb\u00fcy\u00fck ink\u00e2r\u0131n\u0131n yatt\u0131\u011f\u0131 kesindir. Keza \u2018kurnaz ve g\u00fc\u00e7l\u00fc adam\u2019\u0131n yeni iktidar
\ntekeli olarak anlam kazanan ulus-devlet, toplumsall\u0131\u011f\u0131n ahlak ve dinle
\nba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 alabildi\u011fine gev\u015fetmi\u015f ve b\u00f6ylece toplumu her y\u00f6n\u00fcyle iktidara tabi
\nk\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6yle ki kapitalist tekelcili\u011fin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n s\u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f ifadeler
\nb\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc olan kurallar\u0131yla (anayasa, yasa ve t\u00fcz\u00fckler d\u00fcnyas\u0131), toplumsal
\nahl\u00e2k ve politikaya neredeyse hi\u00e7 alan b\u0131rakmam\u0131\u015ft\u0131r. Laik hukuk, toplumun
\nalanlar\u0131na s\u0131zd\u0131k\u00e7a, ahlaki ve politik toplumda da a\u015f\u0131lma ger\u00e7ekle\u015fmektedir.
\n\u2018Demokrasi\u2019 ise bu kurallar b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde adeta bir aldatmaca oyununa
\nd\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/p>\n
\nyaln\u0131zca iktidar s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n yerini burjuva s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n alm\u0131\u015f olmas\u0131 ve
\nkent-devletin yerine ise ulus-devletin ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca bunlar\u0131n yan\u0131
\ns\u0131ra bir de, toplumun kolektif haklar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, vatanda\u015f bireyin (yani
\ndevletin kul-k\u00f6le bireyinin) haklar\u0131n\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u2018insan haklar\u0131\u2019
\nyaftas\u0131, kendisine vurulmu\u015ftur. Ancak bu durum, s\u0131n\u0131fsal \u00f6z\u00fcn\u00fc kesinlikle
\nde\u011fi\u015ftirmemektedir. Keza hukuk, genel anlamda devlet s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n (\u00f6zelde ise
\nburjuvazinin) ahl\u00e2k ve politikan\u0131n yerine egemen k\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 toplumsal
\nbir kategoridir. Bu anlamda laik hukuk, yaln\u0131zca ulus-devletli toplumun
\nd\u00fczenleni\u015f esaslar\u0131n\u0131 olu\u015fturmay\u0131 (yani devletin kul-k\u00f6le vatanda\u015f\u0131n\u0131
\nyaratmay\u0131) ve y\u00f6netici s\u0131n\u0131f\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131, mal m\u00fclk\u00fcn\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fini korumay\u0131
\nifade eder ki, bu da g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00e7a\u011fda\u015f toplumunun \u2018anayasas\u0131\u2019 dedikleri
\nger\u00e7ekliktir. <\/p>\n
\nhaklar\u0131\u2019 etiketiyle, bunun tersini iddia ederek kendisini \u2018t\u00fcm vatanda\u015flar\u0131n
\nhaklar\u0131n\u0131n g\u00fcvenceye al\u0131nmas\u0131\u2019 \u015feklinde anlamla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Ancak
\nt\u00fcm vatanda\u015flar\u0131n haklar\u0131n\u0131n g\u00fcvenceye al\u0131nmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engel,
\nzaten laik hukukun kayna\u011f\u0131ndaki s\u0131n\u0131fsall\u0131k unsurudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u0131n\u0131fsal\u0131n kapsam\u0131
\nt\u00fcm\u00fc veya b\u00fct\u00fcn\u00fc kapsamaktan uzakt\u0131r. Bu nedenle de do\u011fas\u0131n\u0131n gere\u011fi toplumun
\ndi\u011fer kesimleriyle ayn\u0131 e\u015fit haklarda bulu\u015fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Nitekim hukuki
\na\u00e7\u0131dan iradesini yasalara yans\u0131tmayan herhangi bir g\u00fcc\u00fcn, fiili olarak var olsa
\ndahi, resmen var olan haklar\u0131n sahibi olmaktan yoksun olmas\u0131n\u0131n alt\u0131nda da bu
\nger\u00e7eklik yatmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla genel anlamda dar bir s\u0131n\u0131f\u0131n irade beyan\u0131
\nolarak anlam kazanan hukuktan, t\u00fcm toplumun e\u015fitli\u011fini g\u00f6zetmesi beklenemez. <\/p>\n
\nher yurtta\u015f bireyini devlet kar\u015f\u0131s\u0131nda daha fazla korudu\u011fu ve g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131ld\u0131\u011f\u0131
\niddias\u0131, ger\u00e7ek anlamda bir safsatad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere hukukun
\nburadaki asli g\u00f6revi, her vatanda\u015fa e\u015fit yakla\u015f\u0131mdan ziyade, s\u0131n\u0131fsall\u0131\u011f\u0131n
\ndo\u011furdu\u011fu fiili e\u015fitsizlikleri me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131p, kabul edilebilir seviyede
\nkesinle\u015ftirme ve dokunulmaz k\u0131lmad\u0131r. <\/p>\n
\nkar\u015f\u0131, S\u00fcmerlerden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ger\u00e7ekle\u015fen t\u00fcm eril iktidar bi\u00e7imlerinin (kurnaz
\nve g\u00fc\u00e7l\u00fc adam) devletle\u015fmesi olarak anlam kazanm\u0131\u015f ve bu ba\u011flamda s\u0131n\u0131f temelli
\nbir in\u015fa olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla da toplumsala hi\u00e7bir hizmeti
\n(yarar\u0131) olmam\u0131\u015f tersine, anti-toplumsal karakteriyle toplumsal krizi daha da
\nderinle\u015ftirmi\u015ftir. <\/p>\n
\nfazla s\u00fcrd\u00fcremeyece\u011fi de a\u00e7\u0131kt\u0131r. Zira ya\u015fanan toplumsal krizin derinli\u011fi,
\nhukuku gittik\u00e7e daha fazla t\u0131katmaktad\u0131r. Hatta Bat\u0131 uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeni
\ntan\u0131m\u0131n\u0131n, \u2018demokratik hukuk \u00e7a\u011f\u0131\u2019 olarak adland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, bu t\u0131kanman\u0131n bir
\n\u00e7\u0131rp\u0131n\u0131\u015f\u0131 olarak de\u011ferlendirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. <\/p>\n
\nulus-devletinin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir durumdur. Zira
\ns\u0131n\u0131f temelli (burjuvaziye dayal\u0131) ger\u00e7ekle\u015ferek, ad\u0131na \u2018kanun\u2019 dedi\u011fi toplum
\n\u00fcst\u00fc kurallar\u0131yla, toplumun kom\u00fcnal-kolektif \u00f6z\u00fcne salt eril bir iktidar
\ns\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n (yani \u2018kurnaz ve g\u00fc\u00e7l\u00fc adam\u2019\u0131n sistemle\u015fmesi olarak ifadesini bulan
\nKapitalist sistem=hukuk devleti) \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 dayatan laik hukuk, toplumsal
\nkrizi alabildi\u011fine derinle\u015ftirerek, toplumu intihar\u0131n e\u015fi\u011fine getirmi\u015ftir. <\/p>\n
\nrestorasyon sorunu de\u011fil, yap\u0131sal bir sorundur. Bu nedenle de ger\u00e7ek anlamda
\n\u2018Demokratik Hukuk \u00c7a\u011f\u0131\u2019n\u0131n geli\u015febilmesi i\u00e7in, \u00f6ncelikle hukukun yeniden in\u015fa
\nedilmesi gerekir. Bunun anlam\u0131, hukukun s\u0131n\u0131f temelli in\u015fadan toplum temelli
\nbir in\u015faya evrilmesi ve bu temelde egemenlerin sad\u0131k hizmetkarlar\u0131 olan yarg\u0131\u00e7,
\nhakim ve savc\u0131lar s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n tekelinden \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p yeniden topluma iade
\nedilmesidir. Bu ise toplumsal ahlaka (ahlaki yarg\u0131ya) yeniden d\u00f6n\u00fc\u015f demektir.
\nKeza demokrasinin kendisi de, zaten toplumsuz m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc demokrasi,
\ntoplumsal iradenin \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesidir. Toplumsal ahlak\u0131n kendisidir. Dolay\u0131s\u0131yla
\ndemokratik hukuk da ancak toplumun bu \u00f6zg\u00fcr iradesinin g\u00fcvenceye al\u0131nmas\u0131
\nolarak anlam kazanabilir. <\/p>\n
\nhukuku yeniden ahlakla bulu\u015fturmaktan ve hatta hukuku ahlak\u0131n hizmetine
\nsokmaktan ge\u00e7er ki, bu da zaten hukukun demokratikle\u015ftirilmesi dedi\u011fimiz olay\u0131n
\nkendisidir. <\/p>\n
\nge\u00e7mi\u015f olabilir. Ancak hukukun hi\u00e7bir zaman ahlak\u0131n yerini alamayaca\u011f\u0131 da iyi
\nbilinmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc devlet ve iktidara ili\u015fkin bir s\u00f6zle\u015fmeler y\u0131\u011f\u0131n\u0131 olarak
\nhukukun, hi\u00e7bir toplumsal de\u011feri yoktur. Di\u011fer taraftan ise herhangi bir
\nyapt\u0131r\u0131m g\u00fcc\u00fc olmadan kendili\u011finden y\u00fcr\u00fcyen ahlak, g\u00fc\u00e7le y\u00fcr\u00fct\u00fclen ve \u00f6nceden bilinen
\nbir yapt\u0131r\u0131ma tabi tutulan hukuka kar\u015f\u0131n, hala toplumun \u00e7ekim merkezi olmaya
\ndevam etmektedir. <\/p>\n
\nahlaks\u0131z bir toplum kesinlikle m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Nitekim 5000 y\u0131ll\u0131k toplumsal
\nkriz, bunu bize a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermi\u015ftir. <\/p>\n
\netmemek gerekir. Tersine buna de\u011fer bi\u00e7mek ve hukukun bu g\u00fcc\u00fcn\u00fc
\ndemokratikle\u015ftirerek, do\u011fru olana kanalize etmek gerekir. Nitekim mevcut
\ndurumda ahlak\u0131n toplumsal bir sisteme kavu\u015fturulabilmesinin en \u00f6nemli yol ve
\ny\u00f6ntemi yine hukuktur. Bu anlamda yap\u0131lmas\u0131 gereken \u015fey hukuku bir b\u00fct\u00fcnen
\nd\u0131\u015ftalamak de\u011fil, daha \u00e7ok onun s\u0131n\u0131fsal karakterini, su\u00e7-ceza mant\u0131\u011f\u0131n\u0131,
\ngenellemeci ve soyut\u00e7u kurallar\u0131n\u0131 a\u015fan, ahlak temelli yeni bir hukuk anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131
\ngeli\u015ftirmektir. Ancak burada hukukun ge\u00e7icili\u011fi, ama ahlak\u0131n kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131,
\nhukukun etkileyicili\u011fi ama ahlak\u0131n belirleyicili\u011fi noktalar\u0131, temel bir
\ntoplumsal ilke olarak anlam kazan\u0131r.<\/p>\n