\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/229-5.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
12.00<\/p>\n
0<\/p>\n
21<\/p>\n
TR<\/p>\n
<\/p>\n
\t :” ” <\/p>\n
\t :”” <\/p>\n
\t ” “,” ” <\/p>\n
\t ” ” <\/p>\n
Hakikat\u2019in \u00fcretilmesine y\u00f6nelik felsefi yakla\u015f\u0131mlar, her
\nt\u00fcrl\u00fc verinin kendisine g\u00f6re anlam kazand\u0131\u011f\u0131, toplumsal\/siyasal formasyonun
\nkayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan bilgiyle ilgilidirler. Bu yakla\u015f\u0131mlara g\u00f6re bilimsel bilgi,
\nevrenselci gelene\u011fi olu\u015fturan evrenselcilik ile tarihselli\u011fi \u00f6ne \u00e7\u0131karan
\ng\u00f6receli\/tarihselci olarak ayr\u0131l\u0131r. Bu geleneklerden evrenselci alan\u0131 evrensel,
\nmutlak hakikatlere ula\u015f\u0131labilece\u011fini varsayar. Bu bilgi kavray\u0131\u015f\u0131n\u0131n iktidarla
\nili\u015fkisi, siyasal sonucundan kaynaklanmaktad\u0131r. Siyasal iktidar, toplumun a\u015fk\u0131n
\nbir hakikat ilkesine g\u00f6re tasar\u0131m\u0131 ve bi\u00e7imlendirilmesi i\u00e7in bir model sunar.
\nDolay\u0131s\u0131yla, insan iradesine, eylemine yer veren politik alan\u0131n yerini
\nayd\u0131nlanm\u0131\u015f bir elitin b\u00fcrokratik ayg\u0131t\u0131 al\u0131r. Modernizmin evrenselcili\u011fi
\nsosyal bilimlerin ba\u015far\u0131s\u0131ndan \u00e7ok, do\u011fa bilimlerinde eri\u015filen ba\u015far\u0131n\u0131n bir
\nsonucudur. Pozitivizm bilgi teorisinin kesinli\u011finden de\u011fil, do\u011fa bilimlerinin
\nba\u015far\u0131s\u0131ndan g\u00fc\u00e7 alm\u0131\u015ft\u0131r. Do\u011fa bilimlerinin ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 toplumsal\/siyasal
\nteoride tekrarlayabilmek i\u00e7in pozitivizme ba\u015fvurulmu\u015ftur. Do\u011fa bilimlerinde
\nula\u015f\u0131lan kesinliklerin, sosyal bilimlerde de ula\u015f\u0131labilece\u011fi ve modernizme
\nge\u00e7i\u015fte ya\u015fanan toplumsal kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131n, d\u00fczensizliklerin kesinlik ta\u015f\u0131yan
\ntoplumsal yasalarla \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi, do\u011fa bilimi y\u00f6ntemlerinin
\nsosyal bilimlere aktar\u0131lmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Bunun en yayg\u0131n kan\u0131t\u0131
\npozitivizm ve historisizm\u2019dir (tarihselcilik).<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Pozitivizm, toplumsal olaylar\u0131n do\u011fa olaylar\u0131 gibi \u00a0<\/p>\n Wagner\u2019e g\u00f6re, modernlik bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck s\u00f6ylemi i\u00e7erdi\u011fi kadar \u00a0<\/p>\n \u00d6rg\u00fctlenmi\u015f modernli\u011fin, bilimsel bilgi i\u00e7erisinde ikinci \u00a0<\/p>\n Modernizmin evrensellik iddias\u0131n\u0131n sorgulanmas\u0131, fizik \u00a0<\/p>\n Bilginin bilimsel bilgi olarak evrensel veya tarihsel Teknoloji ile g\u00f6recelilik birle\u015fti\u011finde \u00e7o\u011fulculuk gibi \u00a0<\/p>\n Tikelliklerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ve ulus \u00f6tesi kurumlar\u0131n artan \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n Bilim, teknoloji ve iktidar\u0131n yeni nitelikleri<\/strong><\/p>\n End\u00fcstri devrimi kavram\u0131 ve terimi evrensel bir kabulle \u00a0<\/p>\n Orta\u00e7a\u011fdan ve feodal toplumsal sistemden modern kapitalist \u00a0<\/p>\n \u0130lgin\u00e7 g\u00f6r\u00fcnebilir, ama ge\u00e7ti\u011fimiz y\u00fczy\u0131lda bilimin \u00a0<\/p>\n Toplumsal tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n temeli ve yeni cemaatin ba\u011flay\u0131c\u0131 \u00a0<\/p>\n Bu anlamda, end\u00fcstri devrimi ve bu devrimden kaynaklanan \u00a0<\/p>\n Bilim h\u00fck\u00fcmet i\u00e7in ya da \u00e7e\u015fitli h\u00fck\u00fcmetler taraf\u0131nda \u00a0<\/p>\n Bilim ve bilim adamlar\u0131 s\u0131kl\u0131kla, var olan iktidarlara \u00a0<\/p>\n Bilim ve ekonomi<\/strong><\/p>\n Bat\u0131l\u0131 modernle\u015fme ve yeni\u00e7a\u011f medeniyetinin ortaya koydu\u011fu \u00a0<\/p>\n Kapitalizm, ba\u015fta \u00fcretim ve y\u00f6netim s\u00fcre\u00e7leri olmak \u00fczere, \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \t<\/p>\n
\nneden-sonu\u00e7 ili\u015fkisine dayand\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131m\u0131ndan hareketle toplumsal bilimler
\ni\u00e7in ge\u00e7erli mutlak kurallar ke\u015ffetmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.\u00a0 <\/span><\/p>\n
\ndisiplin alt\u0131na alma s\u00f6ylemi de i\u00e7erir. Bunun g\u00f6stergesi, eski rejimden
\nkopu\u015flar oldu\u011fu kadar s\u00fcreklilikler de olmas\u0131d\u0131r. En \u00f6nemli s\u00fcreklilik, ayd\u0131nlanman\u0131n
\ntoplumsal pratiklerini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak ara\u00e7 devlettir. Wagner, devral\u0131nan devlet
\ndahil, kurumsal ara\u00e7larla modernlik projesi \u00f6n\u00fcne s\u0131rlar \u00e7ekildi\u011fi, toplumun
\nb\u00fct\u00fcn \u00fcyelerini kapsamaktan uzak olan d\u00f6neme \u2018k\u0131s\u0131tl\u0131 liberal d\u00f6nem\u2019 ad\u0131n\u0131
\nvermi\u015ftir. K\u0131s\u0131tl\u0131 liberal d\u00f6nemin krizi, k\u0131rdan kente kitlesel g\u00f6\u00e7, yerinden
\nedinme s\u00fcre\u00e7leri ile kentte y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n olu\u015fmas\u0131, hukuksal e\u015fitli\u011fe kar\u015f\u0131l\u0131k
\ntoplumsal e\u015fitsizliklerin derinle\u015fmesi, kad\u0131n ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n yurtta\u015fl\u0131k
\ntalepleri modernli\u011fin ilk krizlerini yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bu krizin \u00e7\u00f6z\u00fclmesi i\u00e7in
\nrasyonellik ilkesi en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131kar\u0131larak \u2018refah devleti\u2019 ile
\nkapanma\/yeniden yerle\u015ftirme ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Devletin, yeni \u00fcretim tarz\u0131
\n\u00e7er\u00e7evesinde d\u00fczenleyici i\u015flerinin yan\u0131 s\u0131ra bi\u00e7imlendirici i\u015flevler \u00fcstlenmesi
\nve toplumda \u00e7ok geni\u015f bir alana yay\u0131lmas\u0131, sosyal adalet kavram\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde
\ngelirin yeniden da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 \u00fcstlenmesi, toplumun taleplerini devlet ayg\u0131t\u0131na
\niletmek i\u00e7in \u00f6rg\u00fctlenmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Devlet\/Toplum ayr\u0131m\u0131, \u00f6zel alanda
\nya\u015fanan \u00e7eli\u015fkilerin siyasal alana aktar\u0131lmas\u0131, devletin toplumsal alana
\nn\u00fcfuzundan dolay\u0131 belirsizle\u015fmi\u015ftir. Kamusal otoritenin \u00f6zel alan\u0131 kapsayan
\ngeni\u015flemesi, kar\u015f\u0131t s\u00fcre\u00e7 olarak toplumsal g\u00fcc\u00fcn yerine, devlet g\u00fcc\u00fcn\u00fcn
\nikamesiyle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Toplumun devletle\u015ftirilmesi ile ko\u015fut olarak kendini
\ndayatan devletin toplumsalla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \u015feklindeki bu diyalektik, devlet ile
\ntoplum aras\u0131ndaki bu gerilimi a\u015f\u0131nd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. (Habermas, 1997)<\/p>\n
\nyakla\u015f\u0131m\u0131 olan tarihselcilik, modernizmin evrenselcili\u011finin, toplumsal ya\u015fam
\n\u00fczerinde ulus-devlet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kurulan bir tahakk\u00fcme d\u00f6n\u00fc\u015fmesi olarak g\u00f6r\u00fcr.
\nGer\u00e7ekten de, 1970\u2019lere gelindi\u011finde \u00f6rg\u00fctl\u00fc modernlik ve ayd\u0131nlanmac\u0131 ak\u0131la,
\nekonomik krizden \u00f6nce g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131n en ince ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na kadar m\u00fcdahaleye
\nvaran devlet kapsay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na, bireylerin edinimlerini belirleyen pratikleri
\nuygulayan kurumlara kar\u015f\u0131 bir tepki geli\u015fmi\u015ftir. <\/p>\n
\nbilimlerinde ya\u015fanan geli\u015fmelerin yan\u0131nda, dil kuramlar\u0131 ile de ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r.
\nDildeki her par\u00e7an\u0131n di\u011fer par\u00e7alarla ili\u015fkilenmesinin belirlenmesinden
\netkilenen sosyal bilimciler toplumu a\u00e7\u0131klamakta da ayn\u0131 kavramlar\u0131 kullanmay\u0131
\ndenemi\u015flerdir. Tarih yapan, \u00f6zne bilinci ta\u015f\u0131yan kolektif \u00f6zne\u00a0 <\/span>ya da s\u0131n\u0131f kavramlar\u0131n\u0131 i\u00e7eren mutlak,
\nb\u00fct\u00fcnc\u00fcl, belirlenimci s\u00f6ylemler yerini, stratejik bir m\u00fccadele i\u00e7eren,
\ntarihsel ve toplumsal uzam i\u00e7erisinde \u015fekillenen hegemonya s\u00f6ylemlerine
\nb\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Bu do\u011frultu da \u00e7o\u011fulculuk, \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fcl\u00fck, \u00e7ok hukukluluk gibi
\nkavramlar modernizme kar\u015f\u0131 post-modernizmle \u00f6zde\u015fle\u015ftirilen kavramlar bi\u00e7iminde
\nsiyaset kuram\u0131na yans\u0131maktad\u0131r. Bu siyaset \u2018par\u00e7al\u0131 siyaset\u2019 ad\u0131n\u0131 almaktad\u0131r.
\nRadikal demokrasi s\u00f6ylemini geli\u015ftiren Laclau, ili\u015fkiler sistemini belirleyen
\nkurallar sistemi yani yap\u0131salc\u0131l\u0131k yerine, hi\u00e7bir par\u00e7an\u0131n yerinin \u00f6nceden
\nsabitlenmedi\u011fi, par\u00e7ac\u0131klar\u0131n k\u0131smi ve g\u00f6reli oldu\u011fu post yap\u0131sal bir duruma
\ndikkat \u00e7ekiyor. Element ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi par\u00e7alar, sabit momentlere d\u00f6n\u00fc\u015fmemekte,
\nsistem hi\u00e7bir zaman tam olarak kapanmamaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn s\u00f6ylemsel d\u00fczeyde
\nkurulabilmesi, siyasal alan\u0131n geni\u015flemesi, m\u00fccadelelerin \u00e7o\u011fulla\u015fmas\u0131 ve \u00e7ok
\nsay\u0131da kolektif \u00f6znenin yer almas\u0131 demektir. Toplum, antagonizmalardan
\n(uzla\u015fmaz kar\u015f\u0131tl\u0131klardan) kuruludur. Diyalektik kar\u015f\u0131tl\u0131k \u015feylerin
\nnesnelli\u011fini yok etmez ama antagonizma bir varl\u0131ktan iki ayr\u0131 varl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131
\ndurumdur. Varl\u0131\u011f\u0131n kendi i\u00e7inde de\u011fil \u2018\u00f6teki\u2019ne g\u00f6re tan\u0131mlayan kimlikler
\nolu\u015fur ve antagonizmalar \u00e7o\u011fulla\u015f\u0131r. \u00c7o\u011fulla\u015fan antagonizmalar yeni sa\u011fa
\neklemlendik\u00e7e ya da birbirleriyle ili\u015fkili hale getirilebildik\u00e7e radikal
\ndemokrasi ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir.<\/p>\n
\nolmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde bug\u00fcn techne ve information bilgisi, bilimsel bilgiden,
\nfelsefeden kopu\u015f g\u00f6stermektedir. Techne, insan\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re do\u011fa
\n\u00fczerinde ve di\u011fer insanlar \u00fczerinde egemenlik kurma \u00e7abas\u0131n\u0131n arac\u0131d\u0131r. \u0130nsan\u0131n
\ndo\u011fayla kurdu\u011fu ili\u015fki t\u00fcr\u00fc, \u00fcretim-t\u00fcketim s\u00fcreci, insanlar aras\u0131 ili\u015fkilerin
\nniteli\u011fini de belirler. Bu a\u00e7\u0131dan, insan eme\u011fine dayal\u0131 toplumsal \u00fcretim
\ntarz\u0131n\u0131n ba\u015fat oldu\u011fu bir feodal toplumda kurulu bir yap\u0131n\u0131n toplumsal
\nili\u015fkileri ile politik \u00f6rg\u00fctlenmesi, \u00fcretim arac\u0131n\u0131n makine oldu\u011fu bir sanayi
\ntoplumunun toplumsal ili\u015fkileri ve politik \u00f6rg\u00fctlenmesinden farkl\u0131 olacakt\u0131r.
\nBu her zaman, \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 ile \u00fcretim ili\u015fkilerini i\u00e7eren alt yap\u0131n\u0131n \u00fcst
\nyap\u0131y\u0131 birebir belirledi\u011fi anlam\u0131na gelmez. Ama alt yap\u0131 ile hukuk, iktidar,
\ntoplumsal ili\u015fkiler aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir etkile\u015fim vard\u0131r. Post modern
\nd\u00f6nem, \u00e7ok h\u0131zl\u0131 geli\u015fen ve mikro d\u00fczeyde teknolojik ara\u00e7larla tan\u0131mlan\u0131r.
\nPostmodernizmin zemini, kapitalizmin globalle\u015fmesi s\u00fcrecidir. Modernizm ile
\npostmodernizm kapitalizm paydas\u0131nda s\u00fcreklilik g\u00f6stermektedirler. Modernizmle
\nbirlikte ba\u015flayan bilginin metala\u015fmas\u0131 s\u00fcreci artm\u0131\u015f, daha \u00e7ok insan veri
\nnitelikli bilgiye ula\u015fm\u0131\u015f, uzmanla\u015fma ve bilginin kurumlarda \u00fcretilmesi
\nyayg\u0131nl\u0131k kazanm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 <\/span>Bilginin bir
\n\u00fcretim fakt\u00f6r\u00fc haline gelmesi ile \u2018bilgi \u00e7a\u011f\u0131\u2019 ad\u0131n\u0131 alan bu d\u00f6nem di\u011fer bir
\nyandan teknolojik yabanc\u0131la\u015fman\u0131n nedeni olmaktad\u0131r. Globalle\u015fme, bilgi ve
\nsermaye ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n teknolojik ara\u00e7larla en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n
\nzaman ve mekan d\u0131\u015f\u0131 olarak pazarla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Daha \u00f6nce bilimsel bilgiden
\nayr\u0131\u015fmayan teknoloji art\u0131k ayr\u0131 bir varl\u0131k alan\u0131 kazand\u0131k\u00e7a, felsefi boyutu
\nazalm\u0131\u015ft\u0131r. O da piyasa getirisi olan, e\u015fitsizlik \u00fcreten, lisanlarla
\nkar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulan, ba\u015fka bir anlat\u0131mla g\u00fc\u00e7s\u00fcz \u00fclkelerden teknoloji \u00fcreten
\n\u00fclkelere kaynak transferini sa\u011flayan \u2018know how\u2019 y\u00f6netim bilgisidir.<\/p>\n
\ng\u00fczel bir kavram\u0131n ve \u00e7izilen pembe tablonun yan\u0131nda bir de \u00e7a\u011f\u0131n karanl\u0131k
\ntablosu ortaya \u00e7\u0131kar. Hurafelerin y\u00fckseli\u015fi, bilgisayardan fallar, inan\u00e7lar\u0131n
\ndogmatikle\u015fmesi, bireyin ger\u00e7ek toplumsal d\u00fcnyadan yal\u0131t\u0131lmas\u0131, sanal \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc
\noyunlar vs. uzay\u0131p gitmektedir. Bask\u0131n kitle k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile buna kar\u015f\u0131 konumlanan
\nalt k\u00fclt\u00fcrler ayn\u0131 diyalekti\u011fi \u00fcretirler. Bir yanda pasifle\u015fmi\u015f, ki\u015fisel
\n\u00e7\u0131karlar\u0131 pe\u015finde ko\u015fan bireyler ve bireycile\u015fme, di\u011fer yanda \u00e7ok geni\u015f bir
\nyelpazede topluluklar.<\/p>\n
\nrol\u00fcn\u00fcn sonucu olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7a\u011f, erken modern \u00e7a\u011fdan ziyade, ge\u00e7 orta\u00e7a\u011f
\nd\u00fcnyas\u0131na benzemektedir. D\u00fcnyada g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan belirsizlik ta\u015f\u0131yan, mafya
\n\u00f6rg\u00fctlenmelerinin insan ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, uyu\u015fturucu ticareti ve seks turizmi gibi
\nsu\u00e7lar i\u015fledi\u011fi etnik, dinsel \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131, paran\u0131n ki\u015fisel
\ntabiyetlerini yeniden g\u00fcndeme getirdi\u011fi gri alanlar \u2018yeni orta\u00e7a\u011f\u2019\u0131n habercisi
\ng\u00f6r\u00fcnmektedir. Ulus-devletlerin kolektif kimli\u011fin ifadeleri olarak
\n\u00f6nceliklerini ve etkilerini yitirmeleri, devletler aras\u0131 sava\u015f\u0131n yerini i\u00e7 sava\u015flar\u0131n
\nalmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015f bu s\u00fcrece tek bi\u00e7imli ulusal k\u00fclt\u00fcrler, kitlesel g\u00f6\u00e7, emek
\ndola\u015f\u0131m\u0131 ile birlikte k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alara b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015flerdir. G\u00f6recelili\u011fin u\u00e7
\nnoktalara varmas\u0131n\u0131n iktidara ili\u015fkin sonucu, \u00f6zerk bir politik alan\u0131n
\nkaybolmas\u0131d\u0131r. G\u00f6recelilik kavram\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak esnek bir \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n
\nda k\u00f6r\u00fckledi\u011fi farkl\u0131 ya\u015fam tarzlar\u0131n\u0131n piyasa arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bir arada
\ntutulabilece\u011fi \u015feklinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ve uygulanan politikalar, politik olan\u0131n
\nalan\u0131n\u0131 daraltmakta, sorunlar\u0131 kar ama\u00e7l\u0131 i\u015fleyen piyasaya tahvil etmektedir.
\n\u00c7ok fazla alan\u0131n siyaset d\u0131\u015f\u0131 olarak tan\u0131mlanmas\u0131, marjinalle\u015fmi\u015f s\u0131n\u0131flar\u0131n ve
\npiyasaya ko\u015fullanm\u0131\u015f bireylerin depolitizasyonu sonucunu getirmektedir.
\nG\u00fcn\u00fcm\u00fczde ya\u015fanan, temsil krizine me\u015fruiyet krizi h\u00fck\u00fcmetlerle se\u00e7men kitleleri
\naras\u0131nda ba\u011f\u0131n kopmas\u0131n\u0131n g\u00f6stergesidir. Refah devletinin partileri,
\nparlamentosu, ulusal kurumlar\u0131 ciddi bir me\u015fruiyet krizine girmektedir.<\/p>\n
\nkar\u015f\u0131lanmaktan \u00e7ok uzakt\u0131r. Muhafazakar konumdaki tarih\u00e7iler ve ekonomistler bu
\nkavram\u0131 ve terimi ya \u00e7ok yo\u011fun bir bi\u00e7imde ya da \u00f6nemsiz \u00f6l\u00e7\u00fcde
\nele\u015ftirmektedirler. Ama end\u00fcstri devrimi \u00f6ncelikle hakiki bir devrimdi, yani
\nge\u00e7mi\u015ften yeni bir \u00e7a\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7an bir kopu\u015ftu. \u0130kincisi, end\u00fcstri devrimi
\nk\u00fcresel toplum \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 etki bak\u0131m\u0131ndan \u015fimdiye dek tam anlam\u0131yla
\nanaliz edilmemi\u015ftir. End\u00fcstri devrimi\u2019nin bir sonucu olarak \u00f6zellikle iktidar
\nve bilimin mahiyetlerinin de\u011fi\u015fmemi\u015f oldu\u011funun \u015fimdiye dek tam anlam\u0131yla kavrand\u0131\u011f\u0131
\ns\u00f6ylenemez. Oysa iktidar\u0131n me\u015fruluk temeli geleneksel ya da demokratik r\u0131zadan
\nuzakla\u015farak rasyonel sorumlulu\u011fa do\u011fru kayd\u0131. Bilim, politik iktidar yap\u0131s\u0131n\u0131,
\nekonomik \u00fcretim sistemini ve b\u00fct\u00fcn bir toplumsal ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel iklimi derinden
\netkilemeye muktedir bir grup giri\u015fimi ve \u00f6rg\u00fctsel silah haline geldi. Bu,
\nklasik politika d\u00fc\u015f\u00fcncesinin, \u00f6z\u00fcnde yabanc\u0131s\u0131 oldu\u011fu bir anlay\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\nsisteme ge\u00e7i\u015f sorunu \u00e7o\u011funlukla do\u011frudan do\u011fruya, ama genellikle dar hatlara
\nsahip bir perspektifle ele al\u0131nd\u0131. Bu perspektif darl\u0131\u011f\u0131, s\u00f6z konusu tarihsel
\nge\u00e7i\u015fin \u00e7e\u015fitli boyutlar\u0131 aras\u0131ndaki i\u00e7 ba\u011flant\u0131lar\u0131n, \u00f6zellikle teknik
\nyenili\u011fin etkisi ve toplumsal sorunlara yeni bilimsel yakla\u015f\u0131m a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00f6z
\nkonusu olan i\u00e7 ba\u011flant\u0131lar\u0131n zorunlu olarak g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131.
\n12.yy ve 13.yy da k\u0131rsal s\u0131n\u0131flarda g\u00f6r\u00fclen d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn en \u00f6nemli etkeni yaln\u0131zca
\nola\u011fand\u0131\u015f\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 de\u011fil, daha ziyade yeni\u00a0
\n<\/span>yeni geli\u015fen kentler ve ticaretin geni\u015flemesidir. Feodal \u00f6rg\u00fctlenmenin,
\ns\u00fcreklilik arz eden kent pazarlar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131yla birlikte sona ermesini
\nbeklemek akla yatk\u0131n g\u00f6r\u00fcnmektedir. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan, ticaret geli\u015ftik\u00e7e
\nfeodal \u00f6rg\u00fctlenmenin bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f i\u00e7ine girmesi epey anlaml\u0131. Bunun tersine,
\nkimileri de feodal ekonominin krize girmesinin ve sorununda d\u00f6n\u00fc\u015fmesinin
\nnedenlerinin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde feodalizme ba\u011fl\u0131 nedenler oldu\u011funu savunur. Bu
\nbak\u0131mdan, Marx\u2019\u0131n feodal sistemin krizine ili\u015fkin yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klama, efendiler
\nve i\u015f\u00e7iler aras\u0131nda farkl\u0131 bir ili\u015fkiyi g\u00fcndeme getiren mevcut toplumsal
\nili\u015fkiler tipi ve yeni \u00fcretim g\u00fc\u00e7leri aras\u0131ndaki yap\u0131sal \u00e7eli\u015fkinin apa\u00e7\u0131k
\ntarihsel kan\u0131t\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. <\/p>\n
\ntoplumsal rol\u00fcn\u00fc ger\u00e7ekten kavramay\u0131 ve geli\u015ftirmeyi beceren tek belli ba\u015fl\u0131
\nd\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr belki de sosyolojinin \u2018resmi\u2019 kurucusu olan Auguste Comte\u2019dir. Comte\u2019a
\ng\u00f6re bilim, pop\u00fcler imgelemin hala \u00f6yle g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc yaln\u0131z ve gizemli bir giri\u015fim
\nolmak \u015f\u00f6yle dursun, temel bir toplumsal rol\u00fc yerine getirir ve modern
\ntoplumdaki belirleyici g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Yine, b\u00f6yle bir rol, ara\u00e7sal olmaktan uzakt\u0131r.
\nBilimin oynad\u0131\u011f\u0131 rol, modern end\u00fcstri toplumunun kendisini me\u015frula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131
\ntemelle ilintilidir. Bu me\u015frula\u015ft\u0131rma gelenek taraf\u0131ndan, metafizik ya da
\nteknolojik de\u011ferler taraf\u0131ndan sa\u011flanamaz, zorunlu olarak bilimsel bilgiye
\nyaslan\u0131r. Modernli\u011fi tan\u0131mlayan nokta tam da yeni bilim kavram\u0131d\u0131r. Bilim
\nbundan b\u00f6yle tek ki\u015filik bir inisiyatif ya da mutlu az\u0131nl\u0131k i\u00e7in olarak bir
\ni\u00e7erik, gizemli bilgi olmay\u0131p, kendi eski de\u011ferleriyle ve inan\u00e7lar\u0131yla ba\u011f\u0131n\u0131
\nkopararak bir yenile\u015fme s\u00fcrecine girmeye kalk\u0131\u015facak denli c\u00fcretkar olabilen
\nherhangi bir toplumun toplumsal temelidir. Comte\u2019a g\u00f6re bilim yaln\u0131zca \u2018bo\u015f
\nzaman merak\u0131\u2019n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak kavranan bilgi de\u011fil, toplumsal s\u00fcre\u00e7, planlama
\nve inisiyatif \u00e7er\u00e7evesinde olu\u015fturulan bilgidir.<\/p>\n
\ng\u00fcc\u00fc olarak bilimle birlikte, End\u00fcstri Devrimi\u2019nin ilk evrelerinde ba\u015flam\u0131\u015f
\nolan tarihsel s\u00fcre\u00e7 \u2018end\u00fcstri devrimi\u2019 olarak adland\u0131rd\u0131klar\u0131, baz\u0131 toplum
\nbilimcilerinin bu s\u00fcreci \u2018modernle\u015fme\u2019 olarak yaftalad\u0131klar\u0131, ekonomist
\nantropolog Karl Polanyi\u2019nin buna \u2018b\u00fcy\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u2019 ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi ve Marksistlerin
\nbu s\u00fcreci \u2018feodalizmden kapitalizme ge\u00e7i\u015f\u2019 olarak adland\u0131rd\u0131klar\u0131 \u00e7ok isabetli
\nbir \u015fekilde\u00a0 <\/span>g\u00f6zlemlenmi\u015ftir. Burada
\nkavran\u0131lmas\u0131 zorunlu olan nokta, bilimin ve uygulamal\u0131 bilimsel bilgi olarak
\nteknolojinin yeni toplumsal i\u015flevidir.<\/p>\n
\nkapitalizm yeni bir toplumun ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 belirler. Bu toplum yaln\u0131zca yeni
\n\u00fcr\u00fcnler ve yeni hayat tarzlar\u0131 sa\u011flamas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc yeni de\u011fildir. Yeni bir
\niktidar kavram\u0131na yaslanmas\u0131ndan ve ahlaki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin bir temeli olarak
\ngeleneksel de\u011ferlerin ve a\u015fk\u0131n dinsel dogmalar\u0131n yerine ge\u00e7en bilimle donanm\u0131\u015f
\nolmas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc bu toplum yenidir. Bundan dolay\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn ileri toplumlar\u0131
\nbilimsel bilginin her yere n\u00fcfuz eden g\u00fcc\u00fcyle nitelenir. Bu, tarihsel bir bak\u0131\u015f
\na\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yeni bir fenomendir. Bu durumun bir b\u00fct\u00fcn olarak toplum
\n\u00fczerinde ve bizzat bilim \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar, ilgin\u00e7 olmakla birlikte kolayca
\ng\u00f6r\u00fclebilir ya da eksiksiz kavran\u0131labilir de\u011fildir. Bilim bir kez tamamen
\n\u00f6rg\u00fctl\u00fc bir grup faaliyeti haline geldikten sonra neredeyse ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak
\nb\u00fcrokratikle\u015fme e\u011filimine girer. <\/p>\n
\ndesteklenen uluslar aras\u0131 bir kurulu\u015f i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman ortaya \u00e7\u0131kan \u00f6yk\u00fc
\ndaha farkl\u0131d\u0131r. Bu durumda ilgin\u00e7 bir paradoks cereyan eder. Bilim ku\u015fkusuz
\ny\u00f6netimin bir aletidir, ama ayn\u0131 zamanda y\u00f6netim ve onun iktidar\u0131 da her
\nnas\u0131lsa bilime hizmet etmeye zorlan\u0131r. Bilim ve iktidar aras\u0131nda efendi-k\u00f6le
\nili\u015fkisi geli\u015fmi\u015ftir.\u00a0 <\/span>Bu konuda Hegel,
\n\u201ck\u00f6le efendisine hizmet eder, ama efendisine hizmet ederek efendisinin i\u00e7eri\u011fini
\nazar azar bo\u015falt\u0131r, efendisini g\u00f6rev ba\u015f\u0131nda olmayan bir m\u00fclk sahibi gibi
\nherhangi \u00f6zel bir inisiyatiften yoksun b\u0131rak\u0131r, efendisini ar\u0131 d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe
\nindirger ve nihayet efendisinin yerini al\u0131r demektedir.\u00a0 <\/span>Y\u00f6netim belli ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in,
\nteknik ayr\u0131nt\u0131lar ve uygulamalar hakk\u0131nda bir \u015fey bilmeksizin ve bundan dolay\u0131
\netkili bir denetim uygulamaktan yoksun bir halde bilime para tahsis eder. Bunun
\nsonucunda y\u00f6netime neyi, nas\u0131l ve ne kadar h\u0131zl\u0131 yapmas\u0131 gerekti\u011fini buyuran
\nbilim olur. Ger\u00e7ek bilgi olmaks\u0131z\u0131n hi\u00e7bir denetim olanakl\u0131 de\u011fildir. Sonunda
\npolitika yap\u0131c\u0131lar ortaya koyduklar\u0131 t\u00fcm retori\u011fe ra\u011fmen bilim adamlar\u0131yla
\nkar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldiklerinde g\u00fc\u00e7s\u00fczd\u00fcrler.<\/p>\n
\nhizmet ederler. Ve durum asl\u0131nda ger\u00e7ekten b\u00f6yledir. Ama bu hizmeti sunarlarken
\niktidar\u0131n ve onu kullananlar\u0131n mahiyetini de\u011fi\u015ftirdiler. \u0130ktidar\u0131n kayna\u011f\u0131 ve
\niktidar\u0131n uygulanma tarz\u0131 bilim ve teknolojiden gittik\u00e7e daha fazla
\netkilenmektedir. Geleneksel m\u00fclkiyet haklar\u0131 bile -yarat\u0131lm\u0131\u015f sermaye
\n\u00fczerindeki \u00f6zel m\u00fclkiyet gibi- iktidar\u0131n kayna\u011f\u0131 olarak h\u00fckm\u00fcn\u00fc yitirme
\nnoktas\u0131na var\u0131ncaya dek bilim taraf\u0131ndan zay\u0131flat\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
\nbilimsel bilgi zenginli\u011fi ile ekonomik faaliyetlerin giderek \u2018ak\u0131lc\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131\u2019
\ns\u00fcreci ya\u015fanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ak\u0131lc\u0131la\u015ft\u0131rma, bilim zihniyetinin temel
\nara\u00e7lar\u0131ndan biri olarak modernle\u015fmenin olmazsa olmaz niteli\u011finde bir \u00f6\u011fesidir.
\nEkonomik faaliyetlerdeki ak\u0131lc\u0131la\u015ft\u0131rma i\u015flemlerinin t\u00fcm\u00fc, ekonomi \u00fczerinde
\n\u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00fcretkenli\u011fe ve kar art\u0131\u015f\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede,
\nmodernle\u015fmenin ak\u0131lc\u0131la\u015ft\u0131rma i\u015flemleri piyasa ekonomisi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla
\nkapitalizm bi\u00e7imine yans\u0131yarak iktisadi alanda da egemen olmu\u015ftur.<\/p>\n
\nb\u00fct\u00fcn iktisadi faaliyetlerin bilgi s\u00fcre\u00e7lerinden yo\u011fun \u015fekilde yararlanmas\u0131n\u0131n
\nsonucunda b\u00fcy\u00fck bir at\u0131l\u0131m yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak, modernlikle en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fekilde
\n\u00f6rt\u00fc\u015fen bilimsel faaliyetlerin yaratt\u0131\u011f\u0131 ak\u0131lc\u0131 toplumda ak\u0131l, yaln\u0131z salt
\nbilimsel anlamda bilgiyi y\u00f6netmekle kalmaz, ekonominin, nesnelerin ve
\ninsanlar\u0131n y\u00f6netimini de elinde tutmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir yakla\u015f\u0131m sergiler.
\nG\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte, y\u00fcksek verim sa\u011flamaya y\u00f6nelik \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131 ile \u00fcreten insan
\ng\u00fcc\u00fcne sahip olmak imkan\u0131 ve f\u0131rsat\u0131, bir \u015fekilde ya da her ne olursa olsun,
\nsaf d\u0131\u015f\u0131 ederler ve oyun i\u00e7inde sadece kendileri kal\u0131r. B\u00f6ylece, tekelci
\nsermayenin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. <\/p>\n