\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/229-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
12.00<\/p>\n
0<\/p>\n
21<\/p>\n
TR<\/p>\n
  <\/p>\n
Giri\u015f<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Bilim ve bilimin uygulan\u0131\u015flar\u0131yla do\u011frudan do\u011fruya
\nba\u011flant\u0131l\u0131 sorunlar yaln\u0131zca bilim adamlar\u0131 ve politikac\u0131lar aras\u0131nda de\u011fil,
\nayn\u0131 zamanda hemen her \u00fclkenin yurtta\u015flar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da g\u00fcndelik bir tecr\u00fcbe
\nhaline geldi. Toplumun yasland\u0131\u011f\u0131 temel etik sorunlar\u0131 etkileyen bir
\ntart\u0131\u015fman\u0131n kayna\u011f\u0131 olan genetik m\u00fchendisli\u011finden, Ebola ve HIV vir\u00fcslerine
\nkar\u015f\u0131 giri\u015filen m\u00fccadeleye, a\u00e7l\u0131k ve fakirli\u011fi k\u00f6k\u00fcnden yok etme umudundan,
\nkirlili\u011fin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 \u00e7evreyle ilgili felaketlere ya da bizim \u00f6ng\u00f6rme
\nyeteneksizli\u011fimizin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 do\u011fal afetlere kadar tart\u0131\u015fmalar\u0131n merkezinde
\nyatan konu daima bilim, bilimin uygulan\u0131\u015flar\u0131 ve iktidarla ili\u015fkileridir.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Bilim, bizim korku, umut ve bazen de deh\u015fetten olu\u015fan karma
\nduygularla bak\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 y\u00f6neltti\u011fimiz bir Pandora\u2019n\u0131n kutusuna benziyor. Ama
\nyine de bilim g\u00fcndelik hayat\u0131m\u0131z\u0131n ana bile\u015fenlerinden biri haline gelmi\u015f
\ndurumda.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Bilim, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn temel bir bile\u015feni olarak kabul edildi\u011fi
\nzaman bile, ideolojiler taraf\u0131ndan ku\u015fat\u0131lma tehlikesine kar\u015f\u0131 ya da
\npolitikac\u0131lar\u0131n ve iktidar\u0131n ya da ekonomi lobilerinin \u00f6l\u00fcmc\u00fcl cazibesine kar\u015f\u0131
\nkendisini savunmak zorunda kalmas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc, bu m\u00fccadele devam etti. <\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00d6zellikle biyoloji bir biyolojik s\u00f6m\u00fcr\u00fc arac\u0131 olarak
\nkullan\u0131ld\u0131. Hitler, Mein Kampf\u2019ta (kavgam) biyolojik bir temel ve biyolojik bir
\nama\u00e7 olmaks\u0131z\u0131n politikan\u0131n tamamen ba\u015f\u0131bo\u015f kalaca\u011f\u0131n\u0131 ilan etti. Bug\u00fcnlerde
\n\u00e7e\u015fitlilik kavram\u0131ndan s\u0131k s\u0131k s\u00f6z edilmektedir. Ama \u2018insanlar\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fi
\nbiyolojik bir temele sahiptir\u2019 s\u00f6z\u00fcnde a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00f6zetlendi\u011fi gibi, bu ilke
\nnasyonal sosyalist ideolojide de aynen savunulmaktad\u0131r. O nedenle, as\u0131l hayati
\nnokta \u00e7e\u015fitlili\u011fin tan\u0131nmas\u0131ndan ziyade hem \u00e7e\u015fitlili\u011fin hem de e\u015fitli\u011fin kabul
\nedilmesidir. Ama kimilerinin ya\u015famay\u0131 hak etmesine kar\u015f\u0131l\u0131k kimilerinin bunu
\nhak etmedi\u011fini iddia eden temel e\u015fitsizlik d\u00fc\u015f\u00fcncesi \u00fczerine kurulmu\u015f bulunan
\nfa\u015fist ideoloji, e\u015fitlik kavram\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar. Asl\u0131nda Nazi d\u00f6neminde
\nAlmanya\u2019da devletin \u00f6jenistleri (\u0131rk\u0131n kal\u0131tsal \u00f6zellikleri \u00fczerine hakim
\netkileri inceleyen bilim dal\u0131 uzman\u0131) psikiyatrlar\u0131, antropologlar\u0131 ve doktorlar\u0131
\nistihdam etmesinin amac\u0131, her bir yurtta\u015f i\u00e7in, ya\u015famay\u0131 hak etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen
\nAlmanlar\u0131 , Yahudilerden, \u00c7ingenelerden ya da \u00f6b\u00fcr az\u0131nl\u0131k gruplar\u0131ndan gelen
\ninsanlardan ay\u0131rmaya yarayacak bir \u2018biyolojik\/kal\u0131t\u0131m belgesi\u2019 d\u00fczenlemekti.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Bruno ve Galileo gibi simalar\u0131n simgeledi\u011fi modern bilimin \u00a0<\/p>\n Bug\u00fcn bilim ve iktidar aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131la\u015fma, \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine \u00a0<\/p>\n II.D\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n sona ermesi bu durumu gayet iyi g\u00f6steren \u00a0<\/p>\n Bilimin ve bilimsel bilginin, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z insan \u00a0<\/p>\n \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda iktidar\u0131n \u00a0<\/p>\n Bir yandan bilim ve teknoloji ile \u00f6b\u00fcr yandan politik \u00a0<\/p>\n \u201cG\u00fcn\u00fcm\u00fczde kapitalist modernite, t\u00fcm parametrelerinde \u00a0<\/p>\n Bu yeni g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 yeni tutumlar gerektiriyor elbette. \u00a0<\/p>\n \u0130ktidar\u0131n kayna\u011f\u0131 olarak bilgi ve bilim<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Eski\u00e7a\u011f, Yunan ve Roma d\u00fcnyalar\u0131 modern bilimin kayna\u011f\u0131n\u0131 ve \u00a0<\/p>\n Politik d\u00fczen ve do\u011fa d\u00fczeni aras\u0131ndaki ortak g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri \u00a0<\/p>\n \u201cH\u00fck\u00fcmet devletteki \u00fcst\u00fcn otoritedir ve do\u011fal olarak ya bir \u00a0<\/p>\n Yunan-Roma d\u00f6nemi olarak adland\u0131r\u0131lan eski\u00e7a\u011f biliminin son \u00a0<\/p>\n Epikuros, okulunu Midilli\u2019de kurdu ve Pythagoras\u00e7\u0131 gelene\u011fi \u00a0<\/p>\n Bu d\u00f6nemin bilim insanlar\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri aras\u0131nda ba\u015fka bir \u00a0 <\/p>\n 12.00<\/p>\n 0<\/p>\n 21<\/p>\n TR<\/p>\n <\/p>\n \t :” ” <\/p>\n \t :”” <\/p>\n \t ” “,” ” <\/p>\n \t ” ” <\/p>\n Ali R\u0131zgar<\/p>\n K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \t<\/p>\n
\ny\u00fckseli\u015finden sonra end\u00fcstri devrimi, bilim ve iktidar aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi
\nd\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Bu \u00f6nemli tarihsel olaydan do\u011fan kapitalizm, tamamen yeni bir
\ntoplumun ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 belirledi. Bu yeni bir toplumdu, \u00e7\u00fcnk\u00fc yeni bir
\niktidar kavram\u0131na yaslan\u0131yordu ve ahlaki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin bir temeli olarak
\ngeleneksel de\u011ferlerin yerine b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bilim ge\u00e7mi\u015fti.\u00a0 <\/span><\/p>\n
\nd\u00fc\u015fk\u00fcn bilim adamlar\u0131 ve bilim ile onlar\u0131n ara\u015ft\u0131rma faaliyetlerinin belli
\nba\u015fl\u0131 mali kayna\u011f\u0131 olan ve d\u00fcnyan\u0131n en iyi ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda olsa bile
\ns\u0131kl\u0131kla bilimi \u2018suistimal\u2019 etmeye haz\u0131r olan h\u00fck\u00fcmetler aras\u0131nda cereyan eden
\nbir tart\u0131\u015fma bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130ktidar\u0131n suistimal edilmesi yaln\u0131zca h\u00fck\u00fcmetlere
\n\u00f6zg\u00fc de\u011fildir s\u0131kl\u0131kla \u00f6nemli end\u00fcstri gruplar\u0131yla ittifak kuran bilim
\nlobileri de (ara\u015ft\u0131rma politikalar\u0131 \u00fczerinde yakla\u015f\u0131k k\u0131rk y\u0131l boyunca etkili
\nolan atom ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 lobisinde ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 gibi) bilimsel ara\u015ft\u0131rma s\u00fcrecini
\nyoldan \u00e7\u0131karabilir.<\/p>\n
\nbir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131d\u0131r. Bu noktadan sonra \u00fclke y\u00f6netimleri, \u00fcniversitelerin
\nalanlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan bilimsel programlarla yo\u011fun bir \u015fekilde ilgilendi.
\n\u0130\u015fte bu durum \u2018b\u00fcy\u00fck bilimin\u2019 do\u011fu\u015funu g\u00f6stermektedir. Bug\u00fcn bir ya da daha
\nfazla h\u00fck\u00fcmetin i\u015fin i\u00e7inde olmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli bir bilimsel geli\u015fmenin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi
\nbile zordur. II.D\u00fcnya sava\u015f\u0131 boyunca y\u00fcr\u00fct\u00fclen askeri ara\u015ft\u0131rmalar yeni
\nteknolojilerin ve \u00fcr\u00fcnlerin inan\u0131lmaz \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015fmesiyle sonu\u00e7land\u0131. Jet
\nmotoru, uydular\u0131 d\u00fcnya \u00e7evresinde y\u00f6r\u00fcngeye oturtan roketler, radar,
\nelektroni\u011fin ve bilgisayar\u0131n geli\u015fmesi, penisilin ve daha bir\u00e7oklar\u0131 bunun
\n\u00f6rne\u011fidir. Bilim, sava\u015f\u0131n kazan\u0131lmas\u0131nda dikkat \u00e7ekecek kadar etkili olmu\u015ftu
\nbar\u0131\u015f zaman\u0131nda da ekonomi ve toplum a\u00e7\u0131s\u0131ndan sava\u015ftakiyle e\u015fit \u00f6l\u00e7\u00fcde etkili
\nolmas\u0131 bekleniyordu. D\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki \u00fclkeler, bilimsel altyap\u0131y\u0131
\nyeni duruma uygun olarak iyile\u015ftirme ya da yoksa bilimsel bir altyap\u0131 yaratma
\nkayg\u0131s\u0131yla kendi bilimsel kaynaklar\u0131n\u0131 yeniden de\u011ferlendirmeye ba\u015flad\u0131. <\/p>\n
\ntoplulu\u011funu \u015fekillendirmede g\u00fc\u00e7l\u00fc aletler oldu\u011funu kabul ederek bilimin ve
\nteknolojinin toplumsal i\u015flevine daha fazla kafa yormak gerekiyor. Franco
\nFrerrarotti\u2019nin i\u015faret etti\u011fi gibi, bu i\u015flevlerin en \u00f6nemlilerinden biri
\nenformasyondur. Enformasyon insan\u0131n geli\u015fiminin zaruri \u00f6nko\u015fulu haline geldi.
\n\u0130nsan\u0131n insan taraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi 18. ve 19. y\u00fczy\u0131llar boyunca dolays\u0131z ve
\na\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 nicelle\u015ftirilebilir bir \u00f6zellik ta\u015f\u0131yordu. \u0130nsan\u0131n insan
\ntaraf\u0131ndan s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesi, kol eme\u011fi, \u00e7al\u0131\u015fma saatleri, \u00fccret d\u00fczeyleri ve fabrika
\ndisipliniyle ilintiliydi. Oysa bug\u00fcnk\u00fc senaryo bundan epey farkl\u0131d\u0131r. Kapitalin
\nbirinci cildinde sunulan betimleme g\u00fcn\u00fcm\u00fczde savunulamaz. \u0130nsan\u0131n
\ns\u00f6m\u00fcr\u00fclmesinin yeni de\u011fi\u015fkenleri, yal\u0131t\u0131lma, ayr\u0131 tutulma, yaln\u0131zl\u0131k, ihmal
\nedilme ve d\u0131\u015flanmad\u0131r. Modern d\u00fcnyada s\u00f6m\u00fcr\u00fclenler, topluluk hayat\u0131n\u0131n
\nk\u0131y\u0131s\u0131nda kalanlar ve topluluk hayatlar\u0131 t\u00fckenenlerdir. \u0130ktidar bug\u00fcn dolays\u0131z
\neyleme ba\u015fvurarak de\u011fil, basit\u00e7e g\u00f6rmezden gelerek, m\u00fcdahale etmede yetersiz
\nkalarak, \u00f6nlem almay\u0131 reddederek, hukuki bi\u00e7imcili\u011fin ve politik felcin
\nbirbirini takviye etti\u011fi karma\u015f\u0131k ve m\u00fckemmeliyet\u00e7i uygulamalar\u0131n arkas\u0131na
\ns\u0131\u011f\u0131narak s\u00f6m\u00fcrmekte ve bask\u0131 alt\u0131na almaktad\u0131r.<\/p>\n
\nrasyonel bir taban\u0131 olmas\u0131 genel kabul g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u00a0 <\/span>Ama 1920\u2019li y\u0131llarda ikinci bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131
\ndaha ya\u015fand\u0131. Heisenberg ve di\u011ferlerinin ortaya koyduklar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalardan bu
\nyana, bize d\u00fcnyaya ili\u015fkin tamamen yeni bir g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sunan yeni bir bilimin
\ny\u00fckseli\u015fe ge\u00e7mesine tan\u0131k olduk. Farkl\u0131 bir do\u011fa imgesine ve bundan dolay\u0131 da
\nfarkl\u0131 bir bilim imgesine sahibiz. Kesinliklerin sonuna geldik. Bilimsel
\ng\u00f6zlemin t\u00fcm d\u00fczeylerinde, do\u011fan\u0131n bir anlat\u0131 \u00f6\u011fesi i\u00e7erdi\u011fini ke\u015ffettik. \u0130ster
\nkozmoloji, ister par\u00e7ac\u0131k fizi\u011fi ya da isterse biyoloji olsun her yerde
\nistikrars\u0131zl\u0131klar\u0131 ve dalgalanmalar\u0131 ke\u015ffettik. \u0130yi tan\u0131mlan\u0131p s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f
\nko\u015fullar alt\u0131nda bir sistemin benzersiz bir yol izleyece\u011fi ve parametrelerde
\nyap\u0131lacak k\u00fc\u00e7\u00fck bir de\u011fi\u015fikli\u011fin benzer \u015fekilde sonu\u00e7lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan da k\u00fc\u00e7\u00fck bir
\nde\u011fi\u015fme \u00fcretece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki d\u00fc\u015f\u00fcnce, klasik do\u011fa g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde \u00fcst\u00fc kapal\u0131 bir
\n\u015fekilde yer almaktad\u0131r. \u015eimdi bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin basitle\u015ftirilmi\u015f, idealle\u015ftirilmi\u015f
\ndurumlar i\u00e7in ge\u00e7erli oldu\u011funu biliyoruz. Sistemlerin genelde, do\u011frusal olmayan
\nyasalar uyar\u0131nca i\u015fledi\u011finin ve ani ge\u00e7i\u015fler, durumlar\u0131n \u00e7ok t\u00fcrl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, kendi
\nkendini \u00f6rg\u00fctleme ve \u00f6nceden kestirilemezlik bi\u00e7imleri alt\u0131nda karma\u015f\u0131k
\ndavran\u0131\u015flar sergiledi\u011finin fark\u0131na var\u0131lmas\u0131yla birlikte perspektifimizde
\nk\u00f6kten bir de\u011fi\u015fme olu\u015fmaktad\u0131r. B\u00f6ylelikle, y\u00fczy\u0131l sona ererken hem bilimle
\nhem de iktidarla ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131lan ideolojilerin krize girdiklerini g\u00f6rebiliyoruz.<\/p>\n
\niktidar ve y\u00f6netim aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi yeniden ele alman\u0131n zaman\u0131 gelip \u00e7att\u0131.
\n\u00d6zellikle \u00fclke y\u00f6netimlerinin bilim politikalar\u0131 bundan b\u00f6yle k\u00fc\u00e7\u00fck uzmanlar
\ntak\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 uzman bilgisi temelinde kararla\u015ft\u0131r\u0131lamaz bunun yerine,
\ns\u00f6z konusu politikan\u0131n, toplumun karardan etkilenen t\u00fcm \u00f6\u011felerinin i\u015fin i\u00e7ine
\nkat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 uzun bir karar verme s\u00fcrecinin sonucunda saptanmas\u0131 gerekir. \u2018Bilimin
\nyurtta\u015fa geri d\u00f6nmesi\u2019 diyebilece\u011fimiz \u015feydir. Ayr\u0131ca, bilime ili\u015fkin uluslar
\naras\u0131 programlar\u0131n ama\u00e7 ve i\u00e7eri\u011finin yaln\u0131zca imtiyazl\u0131 bir az\u0131nl\u0131\u011fa de\u011fil,
\ntemel insan ihtiya\u00e7lar\u0131na, insanl\u0131\u011f\u0131n tamam\u0131na hizmet edecek \u015fekilde yeniden
\ny\u00f6nlendirilmesi gerekiyor.<\/p>\n
\ns\u00fcrd\u00fcr\u00fclemezlik i\u015faretlerini veriyorsa bunda en b\u00fcy\u00fck pay sahibi dayand\u0131\u011f\u0131
\n\u2018Bilimsel y\u00f6ntem\u2019dir. Dolay\u0131s\u0131yla sistem ele\u015ftirisini dayand\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ntemde ve
\nortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan \u2018Bilimsel disiplin\u2019lerde geli\u015ftirmek ya\u015famsal \u00f6neme sahiptir.
\nSosyalist ele\u015ftiri de dahil t\u00fcm sistem ele\u015ftirilerinin temel zaaf\u0131 sistemin
\ndayand\u0131\u011f\u0131 ve onu var k\u0131lan y\u00f6ntemin ayn\u0131s\u0131n\u0131 kullanmalar\u0131d\u0131r. Halbuki o y\u00f6nteme
\ndayanarak in\u015fa edilen toplumsal ger\u00e7eklik ayn\u0131 y\u00f6ntemle ne kadar ele\u015ftirilse
\nde, ayn\u0131 sonu\u00e7la kar\u015f\u0131la\u015fmaktan kurtulamaz. (Abdullah \u00d6calan Demokratik
\nUygarl\u0131k Manifestosu)<\/p>\n
\nPolitikac\u0131lar s\u0131kl\u0131kla demagojik bir \u00e7e\u015fninin \u00f6nyarg\u0131s\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan ve kimi zaman
\ndo\u011fal \u00e7evre \u00fczerinde olumsuz ve de\u011fi\u015ftirilemez etkileri olan k\u0131sa vadeli
\nkararlar yerine uzun vadeyi g\u00f6zeten kararlarla daha fazla ilgilenmeliler. Bilim
\nadamlar\u0131 da sunduklar\u0131 tavsiyelerin toplumsal ve politik etkileri konusunda
\ndaha fazla duyarl\u0131 olmal\u0131lar. Politikac\u0131lar ve bilim adamlar\u0131 aras\u0131ndaki bu
\nzaruri etkile\u015fim ancak \u00f6zg\u00fcr ve demokratik toplumlarda geli\u015febilir.\u00a0 <\/span><\/p>\n
\ntemelini olu\u015fturur. Demokritos, Aristoteles, Pythagoras, Ptolemaios,
\nArkhimedes, Lucretius, Vitruvius ve di\u011ferleri olmasayd\u0131 Newton, Kepler, Galileo
\nya da Einstein da olmazd\u0131. B\u00f6ylelikle Ariadne\u2019nin yolu bilim, teknoloji ve
\nfelsefenin renkleriyle donat\u0131lm\u0131\u015f halde Atina\u2019dan \u0130skenderiye\u2019ye ve oradan
\nRoma\u2019 ya uzanm\u0131\u015f, Heidelberg\u2019den\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>dolan\u0131p
\nParis\u2019teki Pasteur Enstit\u00fcs\u00fc\u2019ne ge\u00e7mi\u015f, oradan New Mexico\u2019da Los Alamos\u2019ta
\nzirvesine varm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 <\/span>Bu yolculu\u011fu anlaman\u0131n
\nanahtar\u0131 Yunan-\u0130skenderiye-Roma k\u00fclt\u00fcr\u00fcne uzanarak bulunabilir. G\u00f6z kama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131
\ng\u00f6zlemler, hipotezler, teoriler ve ke\u015fifler eski Yunan\u2019da ve Akdeniz d\u00fcnyas\u0131nda
\nat\u0131l\u0131m yapt\u0131 ve modern bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcncenin k\u00f6kenini olu\u015fturdu. Bat\u0131 bilimi bu
\nd\u00f6nemde do\u011fdu ve insanlar daha eksiksiz bilimsel ve kozmogenik teoriler
\ngeli\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131. Yine bu ortamda, do\u011fu ve Akdeniz k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn besledi\u011fi
\nortamda insanlar ilk kez kendisine do\u011fa ve evrenle ili\u015fkili olarak kendi konumu
\nve rol\u00fc hakk\u0131nda rasyonel sorular sormaya ba\u015flad\u0131. Bu ayn\u0131 zamanda bilim ve
\niktidar ile bilim ve teknoloji aras\u0131ndaki dahil olmak \u00fczere \u00e7a\u011fda\u015f
\ntoplumumuzun\u00a0 <\/span>kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm sorunlar\u0131n
\ndo\u011fu\u015fu demekti.<\/p>\n
\nilk kez tan\u0131mlayan ki\u015fi bir bilim insan\u0131yd\u0131. Bu ki\u015fi politik iktidar\u0131, do\u011fa
\nbilimlerine uygulanan nesnelli\u011fi aratmayacak \u00f6l\u00e7\u00fcde kat\u0131 bir nesnelli\u011fi
\nama\u00e7layan bir metodoloji kullanarak analiz etti. Bu ki\u015fi Platon\u2019un \u00f6\u011frencisi,
\nb\u00fcy\u00fck \u0130skender\u2019in hocas\u0131 ve gezgin okulu\u2019nun kurucusu olan Aristotales\u2019ti. Bu
\nanalizde her nesne kendi dolays\u0131z cinsiyle ve kendi tikel t\u00fcrleriyle
\ntan\u0131mlan\u0131r. Aristotales\u2019in tan\u0131m\u0131nda insan \u2018politik bir hayvan\u2019d\u0131r. Burada
\n\u2018hayvan\u2019 terimi insan\u0131n cinsini, \u2018politik\u2019 terimiyse t\u00fcrleri belirleyen
\nfarkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 temsil eder. Aristotales bize, iktidar\u0131n \u00e7e\u015fitli kullan\u0131m ve da\u011f\u0131t\u0131m
\nyollar\u0131na g\u00f6re ilk iktidar ve y\u00f6netim s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131 sunar. Ona g\u00f6re,
\ny\u00f6netimler alt\u0131 farkl\u0131 bi\u00e7imde s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilir:<\/p>\n
\nki\u015finin ya k\u00fc\u00e7\u00fck bir insan grubunun ya da yurtta\u015flar kitlesinin elindedir.
\n\u0130ktidar bir ki\u015finin elinde oldu\u011fu ya da az say\u0131da ki\u015finin ya da halk
\n\u00e7o\u011funlu\u011funun elinde oldu\u011fu ve ortak \u00e7\u0131karlar do\u011frultusunda icra edildi\u011finde
\nkurumlar adil ve onaylanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ktidar yaln\u0131zca tek ki\u015finin ya da k\u00fc\u00e7\u00fck bir
\ngrubun ya da kitlelerin \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda icra ediliyorsa e\u011fer bu durumda
\nyukar\u0131da zikredilen \u00f6rnek olaylardan sapmalar var demektir. Birinci \u00f6rnekteki
\ny\u00f6netim bi\u00e7imleri monar\u015fi, aristokrasi ve cumhuriyet olarak tan\u0131mlan\u0131rsa, bunlara
\nkar\u015f\u0131 bozulmalarda tiranl\u0131k, oligar\u015fi ve demokrasi (\u00e7o\u011funlu\u011fun \u00e7\u0131karlar\u0131 ad\u0131na
\naz\u0131nl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n suistimal edilmesi) olacakt\u0131r. <\/p>\n
\nd\u00f6nemi, Roma\u2019n\u0131n M\u0131s\u0131r\u2019\u0131 i\u015fgal etmesiyle ba\u015flar ve M.S d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc y\u00fczy\u0131lda sona
\nerer.\u00a0 <\/span>D\u00fc\u015f\u00fcnce, eylem, bilimsel ara\u015ft\u0131rma
\nve teknolojik yenilik merkezleri olan \u015fehir-devletlerinin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, bilim, toplum
\nve felsefi d\u00fc\u015f\u00fcnme aras\u0131ndaki ili\u015fkide ba\u015f g\u00f6steren bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131d\u0131r. Bu
\nd\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 Sezar\u2019\u0131n tanr\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yla doruk noktas\u0131na ula\u015fan otokratik
\nbask\u0131c\u0131 iktidar\u0131n geli\u015fimiyle \u00e7ak\u0131\u015f\u0131r. Epikuros ve Lucretius gibi devlet
\niktidar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fcklerinin fark\u0131na varan bilim insanlar\u0131 bu
\nmutlakiyet\u00e7i devlete bir tepki olarak, d\u0131\u015f d\u00fcnyadan ve bundan dolay\u0131 ge\u00e7ici
\niktidardan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ahlaki m\u00fckemmelli\u011fe varma aray\u0131\u015flar\u0131yla kendi i\u00e7lerine
\nkapand\u0131lar.<\/p>\n
\nizleyerek kad\u0131nlar\u0131 ve k\u00f6leleri de \u00f6\u011frenci olarak kabul etti. Epikuros\u00e7uluk hem
\nRodos\u2019ta hem de Roma\u2019da\u00a0 <\/span>imtiyazl\u0131
\ns\u0131n\u0131f\u0131n felsefesi haline gelen Stoac\u0131l\u0131\u011f\u0131n tersine, halk\u0131n \u00f6\u011fretisi oldu. Bu
\ndurum, bilim ve anayasal iktidar aras\u0131nda tarihteki ilk ciddi \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131
\nhaz\u0131rlad\u0131. Epikuros\u2019un bilim ve toplum aras\u0131ndaki ili\u015fkide oynad\u0131\u011f\u0131 temel rol,
\nDemokritos ve di\u011fer bilim insanlar\u0131n\u0131n bilimsel ve toplumsal teorilerinden
\nbesleniyordu. Demokritos\u2019un atomistik sezgisi asl\u0131nda fiziksel d\u00fcnyam\u0131z\u0131
\ny\u00f6neten do\u011fal sisteme ili\u015fkin en y\u00fcksek g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 temsil ediyordu.
\nEpikuros, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn temel bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc ve bundan dolay\u0131 toplumsal
\n\u00e7at\u0131\u015fmalardaki ve iktidardaki m\u00fccadelelerindeki etkin bir \u00f6\u011fe olarak bilimin
\nta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6nem hakk\u0131nda Demokritos\u2019u ortaya att\u0131\u011f\u0131 teorileri en u\u00e7 noktalara
\ng\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Her zaman Demokritos\u2019tan esinlenen Epikuros ve bu konuda daha da
\nileriye giden Lucretius, bireyin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve bireyin isten\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc
\nkonusunda \u00f6nemli bir ad\u0131m att\u0131lar.<\/p>\n
\n\u00f6nemli sima da Zenon\u2019dur. \u00dcnl\u00fc matematik paradoksuyla Stoa Okulunun kurucusu
\nolarak tan\u0131nan ve Epikuros\u2019un \u00e7a\u011fda\u015f\u0131 olan Zenon da Roma\u2019daki iktidar
\nm\u00fccadelesinde \u00f6nemli bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. Orijinal Stoa \u00f6\u011fretisinde yaln\u0131zca
\ndo\u011fa yasas\u0131na uyum g\u00f6steren bir insan\u0131n d\u00fcnyan\u0131n yurtta\u015f\u0131 s\u0131fat\u0131n\u0131
\nta\u015f\u0131yabilece\u011fi s\u00f6ylenilerek kent ve devlet (Zenon\u2019un cumhuriyeti) birlik
\n\u00f6v\u00fcl\u00fcyordu. Ama buna ra\u011fmen Stoac\u0131lar \u00f6nceden kestirebilirli\u011fe ve g\u00f6ksel
\ncisimlerin kutsall\u0131\u011f\u0131na inanmakta, astrolojiyi ve \u00f6nceden tahmin etmenin m\u00fcmk\u00fcn
\noldu\u011funu kabul etmekteydiler. Devrimci d\u00fc\u015f\u00fcnceler de yayg\u0131nd\u0131. S\u00f6zgelimi Stoac\u0131
\nSphaerus\u2019un Spartal\u0131 Kral\u0131 Cleomenes\u2019in sosyalist deneyi \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131 etki
\nbunun bir \u00f6rne\u011fidir. Buradaki d\u00fc\u015f\u00fcnce \u015f\u00f6yle tarif edilebilir: Madem insanlar
\ne\u015fsiz bir toplulu\u011fun \u00fcyeleridirler. Do\u011fa yasalar\u0131na g\u00f6re e\u015fit haklara
\nsahiptirler. \u00d6yleyse maddi mallar\u0131n sahiplenmesine e\u015fit olarak kat\u0131lmalar\u0131
\ngerekir. Kutsall\u0131k ilkesini kabul eden Stoac\u0131lar\u0131n kozmopolit tutumu Roma\u2019da
\niktidar\u0131n geli\u015fimine gayet iyi uyum g\u00f6stermi\u015fti ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri k\u00f6kl\u00fc bir
\n\u015fekilde yer etmi\u015fti.<\/p>\n