Skces Picot Antla\u015fmas\u0131 ile birlikte Ortado\u011fu\u2019nun par\u00e7alanarak Ulus-Devlet yap\u0131s\u0131n\u0131n temeli at\u0131lm\u0131\u015f oldu. Geni\u015f bir co\u011frafyaya sahip olan K\u00fcrt, Arap, T\u00fcrkmen, \u00c7erkez ve onlarca etnik yap\u0131n\u0131n birlikte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bu b\u00f6lge, bir gece ve g\u00fcnde Arap, T\u00fcrk ve Farslar\u0131n \u00fclkesi haline geldi. K\u0131sa bir s\u00fcrede s\u0131n\u0131rlar tel \u00f6rg\u00fclerin aras\u0131na d\u00f6\u015fenen may\u0131nlarla \u00e7izildi. Buda b\u00fcy\u00fck trajedilere yol a\u00e7t\u0131. Toplumsal a\u00e7\u0131s\u0131ndan aniden aileler ve akrabalar (hatta karde\u015fler bile) \u00e7izilen s\u0131n\u0131rlar ile birbirlerinden ayr\u0131 kalmak zorunda b\u0131rak\u0131ld\u0131. Arazi ve m\u00fclklerin ellerinden al\u0131nmamas\u0131 i\u00e7in her aileden birinin s\u0131n\u0131r hat\u0131ndaki topraklar\u0131n \u00fczerinde durmak zorunda kald\u0131. Durmayanlar ise hem toprak ve m\u00fclklerinden oldular hem de siyasi haklar\u0131 (n\u00fcfus kay\u0131tlar\u0131 yap\u0131lmad\u0131) ellerinden al\u0131nd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Kurulan Suriye ve Irak devletleri Arap topraklar\u0131 olarak say\u0131ld\u0131. \u00d6nce \u201cSuriye Krall\u0131\u011f\u0131\u201d olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131, ard\u0131ndan ismi \u201cSuriye Cumhuriyeti\u201d olarak de\u011fi\u015ftirildi. Giderek b\u00fcy\u00fcyen Arap milliyet\u00e7ili\u011fi dalgas\u0131 ile birlikte resmi bir \u015fekilde \u201cArap Suriye Cumhuriyeti\u201d olarak kay\u0131tlara ge\u00e7ti. Ayn\u0131 co\u011frafyada ya\u015fayan di\u011fer halklar ve etnik gruplar ise yok say\u0131ld\u0131. Say\u0131ca fazla olan K\u00fcrtler de hak ve stat\u00fcs\u00fcz b\u0131rak\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Kendi topraklar\u0131nda biny\u0131llard\u0131r ya\u015fayan K\u00fcrtler B\u00fcy\u00fck K\u00fcrdistan topra\u011f\u0131ndan kopar\u0131ld\u0131. Yeni kurulan Suriye\u2019ye ba\u011fland\u0131 ve bu s\u0131n\u0131rda ya\u015fayan t\u00fcm K\u00fcrtler \u2018Arap\u2019 olarak tan\u0131t\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Zira 1961 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan n\u00fcfus say\u0131m\u0131 ile birlikte K\u00fcrtlerin yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131nda bulunan Arap kimli\u011fi de ellerinden al\u0131nd\u0131. Adeta bu kadim halk kendi topraklar\u0131nda mekt\u00fbm yani kimliksiz b\u0131rak\u0131ld\u0131. <\/p>\n\n\n\n
K\u00fcrtler, Osmanl\u0131lara kar\u015f\u0131 \u0130ngilizlerin deste\u011fiyle ba\u015flat\u0131lan \u2018Arap devrimi\u2019 olarak adland\u0131r\u0131lan ba\u015fkald\u0131r\u0131ya kat\u0131ld\u0131. K\u00fcrt as\u0131ll\u0131 olan bir \u00e7ok general ve asker Osmanl\u0131 Ordusu\u2019ndan ayr\u0131larak bu isyana veya \u2018devrime\u2019 kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Osmanl\u0131 Ordusu\u2019ndan ayr\u0131lan ve \u2018Arap devrimine\u2019 kat\u0131lan baz\u0131 K\u00fcrt generallerin isimleri \u015f\u00f6yle;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n -General Yusuf Elazma (Kral Feysel h\u00fck\u00fcmeti d\u00f6neminde Savunma Bakan\u0131 olan \u015eerif Huseyin\u2019in o\u011fludur),<\/p>\n\n\n\n -General Husni El Berazi (1950\u2019lerden sonra Suriye Ba\u015fbakan\u0131 oldu),<\/p>\n\n\n\n -General Xelil Bekir Zaza (Daha sonra \u00dcrd\u00fcn Kraliyetinin kurulu\u015funa kat\u0131ld\u0131),<\/p>\n\n\n\n -Eli Code El Ey\u00fbbi aslen Musul K\u00fcrtlerinden (Daha sonra 1930\u2019da Irak Ba\u015fbakan\u0131 oldu),<\/p>\n\n\n\n -Re\u015fid El Medfei (Daha sonra Kral Feysel onu askeri dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131nda sorumlu olarak atad\u0131), vb.<\/p>\n\n\n\n Suriye\u2019nin ilk kurulu\u015funda K\u00fcrtler g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde Suriye Devrimine kat\u0131l\u0131m sa\u011flayarak yeni Suriye\u2019nin kurulu\u015funda ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynad\u0131. K\u00fcrtlerin Suriye\u2019deki siyasi, askeri, ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel alanlar\u0131na b\u00fcy\u00fck katk\u0131s\u0131 oldu. Ethem El Cindi \u201cFrans\u0131z Mandas\u0131 D\u00f6nemindeki Suriye Devriminin Tarihi”<\/em><\/strong> isimli kitab\u0131nda Suriye devriminde K\u00fcrt \u015fahsiyetlerin oynad\u0131\u011f\u0131 rol\u00fc ile ilgili k\u0131sm\u0131nda \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015f: \u201cKahraman K\u00fcrt (Mih\u00ea \u00ceb\u00ea \u015ee\u015fe \u00ea Kurd) Frans\u0131z i\u015fgaline kar\u015f\u0131 ilk kur\u015funu att\u0131. B\u00f6ylece Suriye kurtulu\u015fu i\u00e7in kurulan gruplar\u0131n \u00e7ekirdek grubudur. Hemen onun ard\u0131ndan \u2018\u2019Tek B\u00eeq Heci\u2019\u2019<\/em><\/strong> isimli K\u00fcrt \u015fahsiyet verdi\u011fi m\u00fccadele ile adeta Frans\u0131zlar\u0131n nefesini kesmi\u015fti. Yine Baban a\u015fireti mensubu (Ba\u015f\u00fbr\u00ea Kurdistan) Sil\u00eaman Axay\u00ea Henano<\/strong>, Halep\u2019in bat\u0131s\u0131nda bulunan Kefer Tixarin beldesinde Frans\u0131zlar\u0131n i\u015fgaline kar\u015f\u0131 verdi\u011fi m\u00fccadele ile adeta Suriye devriminin sembol\u00fc haline gelmi\u015fti ancak maalesef ki \u00e7e\u015fitli nedenlerden dolay\u0131 sava\u015f meydan\u0131n\u0131 b\u0131rakmak zorunda kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n Neden b\u0131rakt\u0131, buna sebep olan olay ve ki\u015filer kimlerdi? Bu sorular \u00fczerinde durulmas\u0131 \u00f6nemli olacakt\u0131r; <\/p>\n\n\n\n Mustafa Kemal Atat\u00fcrk Yunanl\u0131lara kar\u015f\u0131 ilerleme sa\u011flad\u0131ktan ve elleri g\u00fc\u00e7lendikten sonra baz\u0131 b\u00f6lgeleri geri alma talebinde bulundu. Bu talep Sykces Picot Antla\u015fmas\u0131 garant\u00f6rleri taraf\u0131ndan kabul edildikten sonra Anadolu ve Kilikya b\u00f6lgeleri T\u00fcrkiye\u2019ye geri verildi. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k T\u00fcrkiye, Suriye devrimi \u00f6nc\u00fclerine (\u0130brahim Henano ve arkada\u015flar\u0131) verdi\u011fi deste\u011fi \u00e7ekmekle kalmad\u0131 baz\u0131 b\u00f6lgelerde kar\u015f\u0131s\u0131nda durmaya ba\u015flad\u0131. \u0130hanet olarak adland\u0131r\u0131lan bu durumdan ve lojistik ile cephane deste\u011finin gelmemesinden kaynakl\u0131 \u0130brahim Henano ile arkada\u015flar\u0131 sava\u015f meydan\u0131ndan \u00e7ekilmek zorunda b\u0131rak\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n Ethem Cindi konuyla ilgili yazd\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131nda \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor: \u201cHenano ve arkada\u015flar\u0131, sava\u015f meydan\u0131n\u0131 b\u0131rakma ve Suriye\u2019den \u00e7\u0131kma karar\u0131n\u0131 ald\u0131. Yak\u0131n ve Suriye s\u0131n\u0131r\u0131nda olan T\u00fcrkiye\u2019ye gidebilirdi. Ancak T\u00fcrklerin bu ihaneti hazmedemedi\u011fi i\u00e7in \u00dcrd\u00fcn\u2019\u00fcn do\u011fusundaki bir b\u00f6lgeye gitmeyi se\u00e7ti. T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00fcveni kalmam\u0131\u015ft\u0131 ve zaten Frans\u0131zlarla yap\u0131lan anla\u015fmadan sonra devrimi de unuttular.\u201d <\/p>\n\n\n\n Siyasi alanda da bir \u00e7ok K\u00fcrt \u015fahsiyet, Suriye\u2019nin cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, ba\u015fbakanl\u0131k ve bakanl\u0131k d\u00fczeyinde tarihte b\u00fcy\u00fck bir rol oynad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n Bunlardan baz\u0131lar\u0131 \u015f\u00f6yle;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n *Mihemed Eli Elabid (1932-1936); aslen K\u00fcrt \u015eam do\u011fumlu, Suriye\u2019nin ilk Cumhurba\u015fkan\u0131 oldu. Babas\u0131 Hulo Pa\u015fa Bilad\u00fcl\u015fam Valisiydi. Mihemed Eli Elabid Paris\u2019teki Sorbon \u00dcniversitesi mezunuydu. Bir d\u00f6nem Sultan Abd\u00fclhamid\u2019in dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yap\u0131yordu. Siyaset ve diplomatik alanlar\u0131nda tan\u0131nan bir \u015fahsiyetti.<\/p>\n\n\n\n *Hisni Elza\u00eem; Halep do\u011fumlu bir K\u00fcrt olan Elzaim, 1949 y\u0131l\u0131nda Suriye Ba\u015fkan\u0131 oldu. Daha \u00f6nce Suriye\u2019deki Frans\u0131z askeri g\u00fc\u00e7lerine kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ve askeri e\u011fitimini Fransa\u2019da alm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n *Muhsin Elberazi bir d\u00f6nem Suriye ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015f, aslen Hemma K\u00fcrtlerindendir.<\/p>\n\n\n\n *Mihemed Eta El Eyy\u00fbbi aslen Eyy\u00fcbi aille mensubu \u015eam \u015fehrinin siyaset\u00e7i ve ileri gelenlerinden biri olarak tan\u0131n\u0131rd\u0131. 1920 y\u0131l\u0131nda Suriye\u2019nin D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131 ve daha sonra iki d\u00f6nem \u00fcst \u00fcste Suriye h\u00fck\u00fcmetinin Ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015f bir K\u00fcrt \u015fahsiyet.<\/p>\n\n\n\n Bununla birlikte onlarca K\u00fcrt \u015fahsiyet Suriye kurulu\u015funda ve \u00fcst d\u00fczey mevkillerde \u00f6nemli rol ve misyon \u00fcstlendi\u011fi belirtilebilir.\u00a0<\/p>\n\n\n\n 1.B\u00d6L\u00dcM \u0130\u00c7\u0130N TIKLAYINIZ<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n