Irak ger\u00e7e\u011finde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi stat\u00fckocu yakla\u015f\u0131mlarla geli\u015fmeler engellenememekte, g\u00f6sterilen diren\u00e7ler bir s\u00fcre sonra yerini y\u0131k\u0131ma b\u0131rakabilmektir. Fakat stat\u00fckocu zihniyetlerin olu\u015fumlar\u0131n\u0131n kat\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 i\u00e7 dinamiklerin do\u011fasal dayatmas\u0131 ile normal, evrimsel de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm sa\u011flanmaz, bunun yerine i\u00e7 ve d\u0131\u015f\u0131n dayatmalar\u0131n\u0131n devrimci, var olan\u0131 k\u0131ran tarz\u0131yla d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm sa\u011flanmaktad\u0131r. Savunma ne kadar kat\u0131ysa, vurucu g\u00fc\u00e7 o derece sert olmak zorundad\u0131r. Burada kast edilen K\u00fcrdistan devrim ger\u00e7e\u011finin zor ko\u015fullar\u0131 ve ilgili devletlerin kat\u0131 ulus zihin ve yap\u0131lar\u0131n varl\u0131klar\u0131n\u0131 y\u00fczy\u0131l \u00f6ncesine dayand\u0131rarak s\u00fcrd\u00fcrme \u00e7abas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u0130ran uzun s\u00fcreli darbe ve i\u00e7 \u00e7alkant\u0131lar\u0131 belli bir potada tutarak, toplum \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 her t\u00fcr denetim bask\u0131s\u0131yla d\u0131\u015f m\u00fcdahale ve sald\u0131r\u0131lara cevap olmak istemektedir. D\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler i\u00e7in \u0130ran\u2019\u0131n n\u00fckleer geli\u015fim program\u0131 temel sorundur. \u0130ran ve \u0130srail i\u00e7in inan\u00e7 \u00fczeri d\u00fc\u015fmanl\u0131k temel anla\u015fmazl\u0131k unsurudur. Bat\u0131n\u0131n \u0130ran\u2019\u0131 i\u00e7 sorun ve itirazlarla hizaya getirme aray\u0131\u015f\u0131 30 y\u0131l\u0131k netice sonucu g\u00f6r\u00fcld\u00fc ki pratikle\u015fememi\u015ftir. \u0130ran\u2019\u0131n toplumsal yap\u0131lar\u0131 etkisizle\u015ftirilmi\u015f, pasifize etme gibi tarihsel bir tecr\u00fcbesi oldu\u011fu kadar, geli\u015fmeleri okuyan ve diplomasi faaliyetleri ile erken harekete ge\u00e7en bir devlettir. Karaba\u011f sava\u015f\u0131 ve sonraki geli\u015fmeleri titizlikle de\u011ferlendirdi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. N\u00fckleer denetim program\u0131na y\u00f6nelik son s\u00fcre\u00e7te uluslararas\u0131 topluma pozitif mesajlar vererek hedef tahtas\u0131na oturtulmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131yor. YTC\u2019nin \u0131srar\u0131na ra\u011fmen Ba\u015fur i\u015fgal planlar\u0131na yeterli destek vermedi\u011fi de s\u00f6ylenebilir. T\u00fcm bunlarla hem i\u00e7 sorunlar\u0131 bir dengede tutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, hem de k\u00f6t\u00fcle\u015fen ekonominin daha da k\u00f6t\u00fcye gidi\u015fini frenlemek istiyor. Zira n\u00fckleer programdan dolay\u0131 uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7lerin \u0130ran\u2019a uygulad\u0131\u011f\u0131 ambargo giderek daha zorlay\u0131c\u0131 olmaktad\u0131r. Kas\u0131m S\u00fcleymani\u2019nin hedeflenmesiyle g\u00f6rece zorland\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f askeri politikada \u0130brahim Reis\u2019inin cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na gelmesiyle birlikte yeniden toparlama a\u015famas\u0131na girdi\u011fi de\u011ferlendirilmektedir. Irak, Yemen, Suriye, L\u00fcbnan ve di\u011fer alanlarda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmektedir. Fakat uzun s\u00fcredir \u0130srail ile y\u00fcr\u00fct\u00fclen g\u00f6lge-istihbarat sava\u015flar\u0131 b\u00f6lgede ya\u015fanan geli\u015fmelerle ayn\u0131 orant\u0131da h\u0131z kazanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ki \u00fclke aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 geli\u015fen suikastlar \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc mesajlar i\u00e7ermektedir. \u0130srail\u2019in genel ama \u00f6zellikle Arap \u00fclkeleri ile yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fme ve ittifaklar giderek kendi lehine yelpazeyi geni\u015fletmekte ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc kurdu\u011fu gelece\u011fi kurma temelinde yol ald\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. \u015e\u00fcphesiz bu gelecek mevcut haliyle \u0130ran i\u00e7in ciddi bir tehlikedir. Her iki \u00fclke birbirinin varl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, yoklu\u011fu \u00fczerinden gelece\u011fini \u015fekillendirmek istemektedir. Bunun tarihsel, toplumsal temeli ve kodlanmalar\u0131 vard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u0130srail \u0130ran \u00fczerindeki bask\u0131y\u0131 art\u0131rmaya, kendisi i\u00e7in daha az tehlikeli bir noktaya getirme giri\u015fimlerini s\u00fcrd\u00fcrecektir. \u00d6zellikle de ge\u00e7en y\u0131l Filistin ile ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmada zorlanan \u0130srail, \u0130ran\u2019\u0131n bu sava\u015fa \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti\u011fini var saymaktad\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan Araplarla normalle\u015fme s\u00fcreci ba\u015flatan \u0130srail s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde \u0130ran\u2019a daha fazla dikkatini verebilecek ve yeni hamleler yapacakt\u0131r. Y\u00f6ntem olarak izlenen vuru\u015f y\u00f6nteminin daha yo\u011fun ya\u015fanmas\u0131 bu bi\u00e7imde komutan ve teknik silah ile n\u00fckleer bomba uzmanlar\u0131n\u0131n hedeflenmesi yine ekonomik merkezlerin darbelenmesi geli\u015febilir. \u0130srail Suriye\u2019deki \u0130ran askeri noktalar\u0131n\u0131n havadan hedeflenmesi rutin bir hal alm\u0131\u015f, Rusya\u2019n\u0131n bu alandaki durumu g\u00f6zetilerek \u0130ranl\u0131 g\u00fc\u00e7ler daha fazla hedeflenecektir. Bundaki ama\u00e7 \u0130ran\u2019\u0131n g\u00f6rece Rusya\u2019dan bo\u015falacak yerleri doldurmas\u0131na izin vermemektir. Ve bilinmektedir ki Rusya\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 belli d\u00fczeyde \u0130ran\u2019\u0131n Suriye\u2019deki konumunu frenleyen bir olgu olabilmektedir. Yeni s\u00fcre\u00e7 bir de bu a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirilmeye muhta\u00e7t\u0131r. Bu da beraberinde alandaki i\u00e7 dinamikleri tetikleme potansiyeline ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u0130ran\u2019\u0131n \u00fczerindeki bask\u0131y\u0131 tamamlayacak olan uluslararas\u0131 tecridin derinle\u015ftirilmesi \u015fuan i\u00e7in Rusya ve \u00c7in tehdidinden dolay\u0131 ABD ve AB i\u00e7in \u00f6ncelikli konu olmaktan ziyade s\u0131n\u0131rl\u0131 bir s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma, daraltma tarz\u0131 tercih edilebilir.<\/p>\n\n\n\n
Irak\u2019ta ya\u015fanan siyasi istikrars\u0131zl\u0131k yap\u0131lan se\u00e7imden sonra da devam etti. 2003 ABD m\u00fcdahalesi sonras\u0131 b\u00f6lge ve bat\u0131 devletleri taraf\u0131ndan siyasi sald\u0131r\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u0131ya kald\u0131. Adeta ABD, \u0130ran ve T\u00fcrkiye\u2019nin siyasi sava\u015f arenas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Ya\u015fanan siyasi m\u00fccadele ve istikras\u0131zl\u0131k giderek daha fazla ekonomiye yans\u0131mas\u0131n\u0131 bulmakta ve halk ge\u00e7imini sa\u011flamakta zorlanmaktad\u0131r. T\u00fcm bunlar toplumda yeni dalgalanmalar\u0131 getirecek, biriken \u00f6fke ge\u00e7mi\u015fte s\u0131k s\u0131k ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 gibi tekrar yans\u0131mas\u0131n\u0131 bulacakt\u0131r. As\u0131l olan bu \u00f6fkenin yeni s\u00fcre\u00e7te kime ve nas\u0131l patlat\u0131laca\u011f\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla belirtilen siyasi akt\u00f6rler siyasi istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n akabinde toplumu da y\u00f6nlendirerek birbirine kar\u015f\u0131 kullanmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcreceklerdir. ABD askeri g\u00fc\u00e7lerini Iraktan \u00e7ekerek belli oranda bu tepkinin eskisi gibi kendi aleyhine d\u00f6nmesini de engellemi\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n
Son se\u00e7imde \u015eiiler daha fazla g\u00fc\u00e7 toplad\u0131lar. \u0130ran bunu f\u0131rsat bilerek Irak\u2019taki pozisyonunu g\u00fc\u00e7lendirip korumay\u0131 kendi durumu i\u00e7in \u00f6nemli g\u00f6rmektedir. ABD ise \u0130ran\u2019\u0131n bu alandaki etkinli\u011fini s\u0131n\u0131rland\u0131rma aray\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. TC t\u00fcm bunlar\u0131 bilerek, KDP ve T\u00fcrkmenlerle ili\u015fkilerini de kullanarak sahada etkili bir akt\u00f6r olmak ve Irak\u2019ta olup bitene dahil olma \u00e7abalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Mukteda el Sadr liderli\u011finde geli\u015fimini s\u00fcrd\u00fcren ve \u0130ran\u2019dan ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket etmeyi ama\u00e7layan \u015eia hareketi Irakta en etkili olu\u015fumdur. Son se\u00e7imde 73 milletvekili \u00e7\u0131karan bu hareket h\u00fck\u00fcmet kurulamay\u0131nca toplu istifa ile meclisten \u00e7ekildiler. Bu bir nevi g\u00fc\u00e7 g\u00f6sterisiydi. Irak\u2019a m\u00fcdahale sonras\u0131 giderek etkisini s\u00fcrd\u00fcren bu hareketin mevcut konumunu gelecekte de korumas\u0131 ve Irak siyasetinde etkili olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecektir.<\/p>\n\n\n\n
K\u00fcrtleri temsil iddias\u0131nda olan partiler son se\u00e7imde ciddi oy kaybettiler. KDP\u2019nin oy oran\u0131 y\u00fczde ellilere varan bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fad\u0131. B\u00f6lgesel d\u00fczeyde hakimiyetleri olsa da, Irak\u2019\u0131n geneli i\u00e7in etkisi c\u0131l\u0131zd\u0131r. \u015eimdi ve gelecek s\u00fcre zarf\u0131nda Irak\u2019\u0131n siyasi ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel \u015fekilleni\u015finde KDP-YNK\u2019in g\u00fc\u00e7l\u00fc fakt\u00f6r olmalar\u0131 beklenemez. Her iki parti etkili olduklar\u0131 alanlarda siyasi, ekonomi ve askeri konumlar\u0131n\u0131 koruma tela\u015f\u0131ndalar. K\u00fcrdistanda ya\u015fanan yolsuzluk ve gelirin \u2013\u00f6zellikle de Barzani ailesi- dar bir kesim taraf\u0131ndan talan edilmesi halk\u0131 yoksulla\u015ft\u0131rmakta ve derin rahats\u0131zl\u0131klara neden olmaktad\u0131r. KDP\u2019nin TC G\u00fcney K\u00fcrdistan\u0131 i\u015fgal plan\u0131nda i\u015fbirlik\u00e7i pozisyonu t\u00fcm K\u00fcrtlerde oldu\u011fu gibi G\u00fcney halk\u0131nda da ciddi tepkilere sebep olurken, KDP ve Barzani ailesi hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar bu s\u00fcre\u00e7te te\u015fhir olmaktad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcrk i\u015fgalci devleti Irak\u2019taki siyasi istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve ekonomik zorlanmay\u0131 bilerek hem i\u00e7erideki baz\u0131 grup ve kesimlerle ili\u015fki geli\u015ftirip y\u00f6nlendirmeye \u00e7al\u0131\u015fmakta, hem de i\u015fgal G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019da i\u015fgal plan\u0131na devam etmektedir. Gerilla g\u00fc\u00e7lerini gerek\u00e7e yaparak y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc bu i\u015fgal ile G\u00fcney K\u00fcrdistan b\u00f6lge stat\u00fckosunu zay\u0131flatma ve ileride bertaraf etmeye gayretini s\u00fcrd\u00fcrmek istemektedir. Yine \u015eengal\u2019de \u00f6zerk halk y\u00f6netimini hava sald\u0131r\u0131lar\u0131yla hedefleyerek bertaraf etme amac\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Bilindi\u011fi gibi partinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sebep g\u00f6sterildi\u011fi t\u00fcm bu sald\u0131r\u0131lar\u0131n as\u0131l nedeni TC\u2019nin yay\u0131lmac\u0131 projesi milli misak plan\u0131d\u0131r. B\u00f6lgede ya\u015fanan sava\u015f ve bo\u015fluk-yar\u0131klardan yararlanarak buldu\u011fu her zemini bu ama\u00e7 ekseninde kullanmaya devam edecektir. Dolay\u0131s\u0131yla Irak\u2019ta ya\u015fanan siyasi belirsizlik ve g\u00fc\u00e7ler m\u00fccadelesinin derinle\u015fece\u011fi, toplumda mevcut siyasi akt\u00f6rlere kar\u015f\u0131 tepkinin geli\u015fmeye devam edece\u011fi ve yeni aray\u0131\u015flara girece\u011fi kestirilebilir. PKK\u2019de somutla\u015fan halklar\u0131n devrimci alternatifinin Irak\u2019ta geli\u015fim kaydetme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n her zamankinden fazla oldu\u011funu ifade edebiliriz.<\/p>\n\n\n\n
Suriye rejimi Irak\u2019tan sonra b\u00f6lgede kapsaml\u0131 m\u00fcdahale ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan ikinci devlet oldu. Otoriter diktat\u00f6rlere kar\u015f\u0131 \u2018Arap Bahar\u0131\u2019 ad\u0131yla da isimlendirilen toplumsal ayaklanmalar M\u0131s\u0131r, Tunus, Libya gibi devletlerde y\u00f6netim de\u011fi\u015fimleriyle sonu\u00e7land\u0131. Ayaklanmalar kar\u015f\u0131s\u0131nda tutunamayan otoriter, diktat\u00f6r y\u00f6netimler yerini ba\u015fka diktat\u00f6rlere b\u0131rak\u0131r oldu. ABD ba\u015fta olmak \u00fczere hegemonik g\u00fc\u00e7ler ayaklanmalar\u0131 f\u0131rsat bilerek, erken m\u00fcdahalelerle kendilerine yak\u0131n ki\u015fileri h\u00fck\u00fcmet ve ordu ba\u015flar\u0131na getirmeye ba\u015flad\u0131lar. Bu s\u00fcre\u00e7 halen devam ederken, beklenen halk devrimi ve halk iktidar\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmedi, yasalarda k\u0131smi baz\u0131 reform ve r\u00f6tu\u015flarla kanunlar varl\u0131klar\u0131n\u0131 korudu. Devlet\u00e7i, iktidarc\u0131, erkek egemenlikli yeni h\u00fck\u00fcmetler hegemonik ve b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7lerle i\u015fbirlik\u00e7i yar\u0131\u015f\u0131na girerek h\u00fck\u00fcmlerini s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktalar.<\/p>\n\n\n\n
M\u00fcdahale \u00fczerinden ge\u00e7en on y\u0131l\u0131k s\u00fcre\u00e7te Esad rejimi y\u00f6netimi b\u0131rakmad\u0131. Hala h\u00fckm\u00fcn\u00fc s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Belirlenen re\u00e7ete rejimin ciddi darbe almas\u0131na neden olmakla birlikte \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015ftir. Bunun ba\u015fl\u0131ca sebepleri birka\u00e7 ba\u015fl\u0131kla ifade etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bir; Suriye\u2019de beklenen rejim kar\u015f\u0131t\u0131 tepkiler di\u011fer Arap devletleri gibi etkili geli\u015fmemi\u015f, lokal ve genele yay\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ki; haz\u0131rlanan ve rol atfedilen Dai\u015f, Nusra, El Kaide \u00e7eteleri beklendi\u011fi gibi t\u00fcmden rejime y\u00f6nelmemi\u015flerdir. S\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde, TC ve baz\u0131 g\u00fc\u00e7lerce K\u00fcrt b\u00f6lgelerine y\u00f6nlendirilmi\u015f, bu \u00e7eteler K\u00fcrtlerle girdikleri sava\u015fta k\u0131r\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Dolays\u0131yla asli g\u00f6rev yerine getirilmemi\u015ftir. \u00dc\u00e7; rejim ciddi manada zorlansa da uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7lerin uygulad\u0131\u011f\u0131 siyasi, ekonomik ambargo, ceza ve tecritlerle ba\u015f edebilmi\u015ftir. D\u00f6rt; T\u00fcm bunlarda en \u00f6nemli fakt\u00f6rlerden biri \u0130ran, Rusya ve L\u00fcbnan Hizbullah\u2019\u0131n\u0131n Suriye rejimine olan askeri, ekonomik ve siyasi destek olmu\u015ftur. Rejimin i\u00e7yap\u0131s\u0131n\u0131n istihbaratla \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131n\u0131n da getirdi\u011fi \u00f6z dayanma ile rejim ciddi yaralar alm\u0131\u015f, ancak me\u015fruiyetini t\u00fcmden yitirmemi\u015f, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumu\u015ftur. Hala hakk\u0131 verilememekle birlikte K\u00fcrtlerin \u00e7eteleri tasfiye etmeleri rejimin ayakta kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan en temel fakt\u00f6rd\u00fcr. K\u00fcrtlerin direni\u015fi olmasa, devletlerin sava\u015fmadan milyonluk \u015fehirleri teslim etti\u011fi Dai\u015f \u00e7etelerinin, Suriye\u2019yi tuzla buz edece\u011fi, etti\u011fini Palmira, Rakka, Minbi\u00e7 gibi \u015fehirlerde g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Sonu\u00e7 itibariyle rejim ayakta kalabilmi\u015f, K\u00fcrtler \u00f6zerk y\u00f6netimlerini Suriye\u2019de kurabilmi\u015flerdir. Ancak TC\u2019nin destekledi\u011fi d\u00fcn\u00fcn Dai\u015f, El Kaidecileri bug\u00fcn \u00d6SO ve benzer adland\u0131rmalarla \u00f6nce \u0130dlib, Ezaz, Bab, Cerablus b\u00f6lgelerinde, daha sonra Efrin Gr\u00easpi, Ser\u00eakani b\u00f6lgelerine TC askerleri ile birlikte konumlanm\u0131\u015f durumdalar. Fakat daha da \u00f6nemlisi t\u00fcm soyk\u0131r\u0131mc\u0131 i\u015fgal sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131n Rojava devrimi \u00d6nderli\u011fin d\u00fcnya halklar\u0131na alternatif bir sistem sunan demokratik modernite paradigmas\u0131n\u0131n filizlenmesi olarak b\u00f6lgeyi derinden etkilemi\u015f, t\u00fcm d\u00fcnyada ise bilinir olmu\u015ftur. Soyk\u0131r\u0131m ve s\u00f6m\u00fcrgecilik tehdid ortadan kalkmamas\u0131na kar\u015f\u0131n 11. y\u0131l\u0131nda Rojava Devrimi K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n soyk\u0131r\u0131mc\u0131-s\u00f6m\u00fcrgeci stat\u00fckoya verdi\u011fi en \u00f6nemli cevap olarak geli\u015fimini s\u00fcrd\u00fcrmektedir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130ran bir \u00f6nce cephe sayd\u0131\u011f\u0131 Suriye\u2019de kendine yak\u0131n iktidar\u0131n savunulmas\u0131 i\u00e7in maddi-manevi destekte bulunmu\u015ftur. Halihaz\u0131rda Suriye\u2019de d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7 olarak en etkili ve g\u00fc\u00e7 sahibi devlet \u0130ran\u2019d\u0131r. ABD\u2019nin t\u00fcm itiraz ve tehditlerine, \u0130srail\u2019in hava sald\u0131r\u0131lar\u0131na ve Kas\u0131m S\u00fcleymani suikatine ra\u011fmen \u0130ran Suriye politikas\u0131n\u0131 kendisi i\u00e7in stratejik \u00f6nemde g\u00f6rmekte ve varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Bu durumu son aylarda ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi askeri-politik-toplumsal hamlelerden de g\u00f6rmekteyiz. Bu s\u00fcre\u00e7te \u0130ran askeri olarak daha \u00f6nce egemenli\u011finde olan alanlara takviyeler yapmakta bunun yan\u0131nda Rusya\u2019n\u0131 g\u00fc\u00e7 \u00e7ekti\u011fi noktalar\u0131 h\u0131zla doldurmaktad\u0131r. Nisan ve May\u0131s ay\u0131 boyunca bu ad\u0131mlar\u0131 \u00f6zellikle \u0130dlip ve Efrin\u2019in baz\u0131 cephelerinde g\u00f6zlemlemlemekteyiz. Bunun yan\u0131nda Esad ile Tahran\u2019da ge\u00e7en ay yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fme ile rejimi daha fazla kendine ba\u011flamay\u0131, Rusya ile aras\u0131ndaki ili\u015fki-rekabet denkleminde rejimin daha fazla kendisine eklemlenmesini ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131r. Askeri ve siyasi bu hamlelerin yan\u0131nda bir yandan Kuzey ve Do\u011fu Suriye\u2019deki genelde rejim yanl\u0131s\u0131 Sunni Arap i\u015faretlerle do\u011frudan ili\u015fkiye ge\u00e7mekte, onlar\u0131 kendi milislerine katmaya hi\u00e7 olmasa kendi \u00e7izgisine \u00e7ekmeyi sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. \u00d6te yandan G\u00fcney Suriye\u2019de yo\u011funla\u015fan Durzilerle rejimle problemlerini \u00e7\u00f6zme arguman\u0131yla diyalo\u011fa girerek onlar\u0131 kendi m\u00fcttefi\u011fi haline getirmek istemektedir.<\/p>\n\n\n\n
Rusya \u015fubat ay\u0131 ile ba\u015flayan Ukrayna sava\u015f\u0131 ile g\u00fc\u00e7 ve enerjisinin b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 bu sava\u015fa y\u00f6nlendirmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Sava\u015f\u0131n uzamas\u0131 Rusya\u2019y\u0131 olumsuz etkiledi\u011fi belirtilmekle birlikte Rusya d\u0131\u015f politikas\u0131nda ciddi bir de\u011fi\u015fim beklenmemektedir. Suriye, Libya ve benzer bi\u00e7imdeki konumunu korumaya \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. Rusya h\u00fck\u00fcmeti de d\u00fcnya genelinde ya\u015fanan sistemsel kriz ve yay\u0131lma politikalar\u0131n\u0131n fark\u0131nda, kendisi de bunlar\u0131n bir par\u00e7as\u0131 durumundad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla sistemler i\u00e7in durman\u0131n, gerileme, bunun ya\u015fanmamas\u0131 i\u00e7inde ilerlemenin yani yay\u0131lmac\u0131l\u0131\u011f\u0131n ilke oldu\u011funu bilecek tarihsel ve g\u00fcncel bilgi ile tecr\u00fcbeye sahiptir. Tart\u0131\u015fmalara konu olan Suriye\u2019den \u00e7ekilme konusu Rusya\u2019n\u0131n yeni s\u00fcre\u00e7te oyun kurucu ve temel akt\u00f6r olma stratejisiyle \u00f6rt\u00fc\u015fmemektedir. T\u00fcmden \u00e7ekilmek yerine kritik noktalarda g\u00fcc\u00fcn\u00fc niteliksel askeri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmle art\u0131rmak, arta kalan ve Suriye\u2019de tecr\u00fcbe kazanm\u0131\u015f baz\u0131 birliklerini Ukrayna\u2019da de\u011ferlendirme durumu s\u00f6z konusu olacakt\u0131r. Rusya\u2019n\u0131n Suriye\u2019deki etkisi askeri g\u00fc\u00e7 a\u00e7\u0131s\u0131ndan zay\u0131flayaca\u011f\u0131ndan de\u011fil, eskisi gibi dikkatini bu alana veremeyece\u011fi ve siyasi geli\u015fmelere eski oranla daha az etkide bulunabilece\u011fi \u015feklinde yorumlamak daha ger\u00e7ek\u00e7i olacakt\u0131r. Bu anlamda sahay\u0131 \u0130ran\u2019a b\u0131rakmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Zira burada yapt\u0131\u011f\u0131 uzun y\u0131llar\u0131 kapsayan stratejik anla\u015fmalar vard\u0131r. Yine b\u00f6lge d\u00fczeyinde s\u00f6z sahibi olmak i\u00e7in Suriye\u2019de etki sahibi olmak \u00f6nemlidir. \u00d6zellikle de NATO-ABD ile y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc so\u011fuk sava\u015f\u0131n devam\u0131 ve dolayl\u0131 y\u00fcr\u00fcyen sava\u015fta Suriye stratejik bir mevzidir.<\/p>\n\n\n\n
Suriye\u2019de as\u0131l tehlike ve belirsizlik TC ve besledi\u011fi \u00e7etelerin varl\u0131\u011f\u0131 ve durumudur. TC\u2019nin hedefi Irak\u2019ta oldu\u011fu gibi Suriye\u2019de de k\u0131sa vadede K\u00fcrt kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 yok etmek, bir sonraki ad\u0131mda Halep\u2019tir. Hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 gibi Suriye sava\u015f\u0131 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda Fa\u015fist diktat\u00f6r Erdo\u011fan bu gayeyi a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmi\u015fti. Ancak geli\u015fmeler beklendi\u011fi gibi olmay\u0131nca K\u00fcrt kazan\u0131mlar\u0131 daha fazla dile gelmi\u015ftir. Ancak stratejilerinde bir de\u011fi\u015fimin olmad\u0131\u011f\u0131, bunun i\u00e7in zaman ve zemin kollad\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Buna ra\u011fmen hem Suriye rejimi, hem de Rusya TC\u2019nin K\u00fcrtleri hedeflenmesinden faydalanmak, K\u00fcrtleri teslim alma amac\u0131yla T\u00fcrk devletinin Efrin, Gr\u00easpi, Ser\u00eakaniy\u00ea sald\u0131r\u0131lar\u0131na onay vermi\u015ftir. Bu g\u00fc\u00e7lerin belirtilen pragmatik ve \u015fantaj siyasetinde somut bir de\u011fi\u015fim g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Son s\u00fcre\u00e7te K\u00fcrtlere verilen baz\u0131 pozitif mesajlar\u0131 PKK direni\u015fi ve baz\u0131 g\u00fcncel geli\u015fmeler ekseninde d\u00f6nemsel de\u011ferlendirmeler olarak g\u00f6rmek daha objektif bir yorum olacakt\u0131r. D\u00fcnya \u00f6rneklerinde de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi siyasi \u00e7\u00f6z\u00fcm ve bunun yasal aya\u011f\u0131 geli\u015fmedi\u011fi s\u00fcrece her \u015fey konjekt\u00f6rel olabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n
ABD \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye devam eden koalisyon g\u00fc\u00e7lerinin askeri a\u00e7\u0131dan Suriye\u2019de olmalar\u0131 de\u011ferlendirme konusudur. Dai\u015f benzeri \u00e7etelerle m\u00fccadele gerek\u00e7esi olarak konumlanan bu g\u00fcc\u00fcn Suriye siyaseti \u00fczerinde etkisi olmamakla birlikte, Rusya ve \u0130ran\u2019\u0131n dengelenmesinde rol sahibi oldu\u011fu bilinmektedir. Ge\u00e7mi\u015f s\u00fcre\u00e7 TC\u2019nin bunu Suriye, Rusya ve \u0130ran\u2019a kar\u015f\u0131 bir avantaj olarak de\u011ferlendirdi\u011fini, K\u00fcrtlere sald\u0131r\u0131da da bu g\u00fcc\u00fcn engel te\u015fkil etmedi\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc. \u015e\u00fcphesiz bunda ba\u011fl\u0131 bulunduklar\u0131 siyasi erkin rol\u00fc esast\u0131r. Ancak olu\u015fturulan yanl\u0131\u015f alg\u0131 ciddi bir sorgulama gerektirir. Hakeza bu g\u00fcc\u00fcn Rojava\u2019ya d\u00f6n\u00fck sald\u0131r\u0131 giri\u015fimlerinde engel te\u015fkil etti\u011fi y\u00f6n\u00fcnde ger\u00e7e\u011fi perdeleyen g\u00f6r\u00fc\u015f t\u00fcm geli\u015fmelere ra\u011fmen var olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. ABD-AB\u2019nin bu ba\u011flamda yakla\u015f\u0131mlar\u0131 ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda Suriye\u2019yi eskisi gibi g\u00fcndemine almad\u0131\u011f\u0131, rejim de\u011fi\u015fimini eskisi gibi dillendirmedi\u011fi, Be\u015far Esad i\u00e7in iktidardan uzakla\u015ft\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 s\u00f6ylenen tarihleri \u00e7oktan geride kald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu g\u00fc\u00e7lerin elinde kalan yegane \u2018ba\u015far\u0131\u2019, K\u00fcrtlerin b\u00fcy\u00fck bedel \u00f6deyerek elde ettikleri ve d\u00fcnya devletlerinin g\u00f6rmezden geldi\u011fi DA\u0130\u015e ile di\u011fer \u00e7etelere kar\u015f\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131 zafere ortak olmad\u0131r. 50 y\u0131ld\u0131r m\u00fccadele ettikleri \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Hareketinin zaferini haks\u0131zca sahiplenerek BM ve NATO toplant\u0131lar\u0131nda nara atmaktad\u0131rlar.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Ali KASIM<\/strong><\/p>\n\n\n\n K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Irak ger\u00e7e\u011finde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi stat\u00fckocu yakla\u015f\u0131mlarla geli\u015fmeler engellenememekte, g\u00f6sterilen diren\u00e7ler bir s\u00fcre sonra yerini y\u0131k\u0131ma b\u0131rakabilmektir. Fakat stat\u00fckocu zihniyetlerin olu\u015fumlar\u0131n\u0131n kat\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 i\u00e7 dinamiklerin do\u011fasal dayatmas\u0131 ile normal, evrimsel de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm sa\u011flanmaz, bunun yerine i\u00e7 ve d\u0131\u015f\u0131n dayatmalar\u0131n\u0131n devrimci, var olan\u0131 k\u0131ran tarz\u0131yla d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm sa\u011flanmaktad\u0131r. Savunma ne kadar kat\u0131ysa, vurucu g\u00fc\u00e7 o derece sert […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13661,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"subtitle":"","format":"standard","video":"","gallery":"","source_name":"","source_url":"","via_name":"","via_url":"","override":[{"single_blog_custom":"","sidebar":"","second_sidebar":"","share_position":"","share_float_style":"","post_date_format":"","post_date_format_custom":"","post_reading_time_wpm":"","zoom_button_out_step":"1","zoom_button_in_step":"1","number_popup_post":"1"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"","single_post_gallery_size":""}],"trending_post_position":"","trending_post_label":"","sponsored_post_label":"","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":""},"jnews_primary_category":{"id":""},"jnews_social_meta":{"fb_title":"","fb_description":"","fb_image":"","twitter_title":"","twitter_description":"","twitter_image":""},"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[6,13],"tags":[3549,129,3025,3551,3062,3550],"class_list":["post-13658","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arastirmalar","category-dizi-yazi","tag-3-dunya-savasi-2","tag-irak","tag-iran-2","tag-kdp-barzani","tag-ortadogu-2","tag-siiler"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13658","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13658"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13658\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13662,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13658\/revisions\/13662"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13661"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13658"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13658"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13658"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}