{"id":12942,"date":"2021-06-23T10:33:15","date_gmt":"2021-06-23T08:33:15","guid":{"rendered":"https:\/\/lekolin.org\/?p=12942"},"modified":"2021-06-23T10:33:17","modified_gmt":"2021-06-23T08:33:17","slug":"turk-devletinin-cetelesme-tarihi-ve-kurt-soykirimda-cetelerin-rolu-bolum-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/turk-devletinin-cetelesme-tarihi-ve-kurt-soykirimda-cetelerin-rolu-bolum-2\/","title":{"rendered":"T\u00fcrk Devletinin \u00c7etele\u015fme Tarihi Ve K\u00fcrt Soyk\u0131r\u0131mda \u00c7etelerin Rol\u00fc- B\u00f6l\u00fcm 2"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>HABER MERKEZ\u0130<\/strong>&#8211; T\u00fcrk devleti \u00e7ete ili\u015fkisini anlayabilmek i\u00e7in \u00f6ncellikle TC ile ilgili her olguyu anlamak i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 gerekene yani d\u00f6n\u00fcp \u0130ttihat ve Teraki&#8217;ye bakmam\u0131z gerekir. \u0130ttihat ve Terakki, ba\u015fta Abd\u00fclhamit\u2019e kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eden bir\u00e7ok b\u00f6lgesel \u00f6rg\u00fctlenmenin bile\u015fimi \u015feklinde hayat buldu. Bu d\u00f6nemde bir\u00e7ok farkl\u0131 siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi farkl\u0131 halklar\u0131n temsilini de i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131r\u0131yordu. 2. Me\u015frutiyet\u2019in kurulu\u015fu olan 1908\u2019den darbe ile diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ilan etti\u011fi 1913 kadarki s\u00fcrede \u0130ttihat ve Terakki \u2019nin ge\u00e7irdi\u011fi evrim g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Dosyam\u0131z\u0131n bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde &nbsp;Devleti \u00e7eteden k\u0131smen ay\u0131ran evrensel hukuk ilkeleri TC i\u00e7in daha kurulu\u015fundan itibaren hi\u00e7bir zaman esas olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tarihten g\u00fcn\u00fcm\u00fcze TC-\u00c7ete ili\u015fkilerine i\u015fleyece\u011fiz. Ayr\u0131ca &nbsp;g\u00fcn\u00fcm\u00fczde faaliyetlerine devam eden bu \u00e7ete yap\u0131lanmalar\u0131n\u0131n \u00f6zel sava\u015f rejimi ile&nbsp; birlikte K\u00fcrt soyk\u0131r\u0131m\u0131nda nas\u0131l &nbsp;profesyonelle\u015fti\u011fini&nbsp; ortaya koyaca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u00dcRK DEVLET\u0130N\u0130N&nbsp; \u00c7ETELE\u015eME D\u00d6NEM\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Yasad\u0131\u015f\u0131 bir \u00f6rg\u00fctlenme olarak kurulmas\u0131 nedeniyle her zaman \u00f6rt\u00fck bir \u00e7ekirde\u011fe sahip olsa da \u0130ttihat ve Terakki bu be\u015f y\u0131la yine de siyasi bir parti olarak ba\u015flad\u0131. Ba\u015fta parti kongreleri olmak \u00fczere politika belirleyen organlar\u0131 vard\u0131. Bab\u0131ali Bask\u0131n\u0131 ile devlet iktidar\u0131n\u0131 tamamen ele ge\u00e7iren ise&nbsp; \u0130ttihat ve Terakki i\u00e7erisinde di\u011fer g\u00f6r\u00fc\u015fleri ve siyasi akt\u00f6rleri tasfiye eden proto fa\u015fist \u0131rk\u00e7\u0131 bir klikti. K\u0131saca Enver, Talat, Cemal \u00e7etesi olarak adland\u0131rabilece\u011fimiz bu grup sadece Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin iktidar\u0131n\u0131 de\u011fil, t\u00fcm \u0130ttihat ve Terakkiyi de ele ge\u00e7irdi. 1913 itibariyle art\u0131k \u0130ttihat Terakki siyasi bir partiden ziyade bu \u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcn liderli\u011findeki bir \u00e7eteydi. Se\u00e7imler daha 1912 \u2019de anlams\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, siyasi ya da resmi prosed\u00fcrlerin bir anlam\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131. Ge\u00e7erli olan bu \u00e7eteninin verdi\u011fi kararlard\u0131. Nitekim Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131na girildi\u011finde bu \u00fc\u00e7l\u00fc herhangi bir organa de\u011fil ki dan\u0131\u015fmak haber verme gere\u011fi bile duymam\u0131\u015ft\u0131.&nbsp; Bu \u00e7etenin uzun zaman yasala\u015ft\u0131rma gere\u011fi bile duymad\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrk devletinin \u00f6zel sava\u015f ayg\u0131tlar\u0131n\u0131n \u00e7ekirde\u011fi olan Te\u015fkilat\u0131 Mahsusa\u2019y\u0131 da bu d\u00f6nem \u00f6rg\u00fctlemesi ku\u015fkusuz tesad\u00fcf de\u011fildi. Te\u015fkilat\u0131 Mahsusa ba\u015fta Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 olmak \u00fczere \u0130ttihat ve Terakki\u2019nin topluma kar\u015f\u0131 i\u015fledi\u011fi her su\u00e7ta ba\u015frol oynayan bu \u00f6rg\u00fct adi su\u00e7lular, katiller ve g\u00f6z\u00fc kan b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f subaylardan olu\u015fuyordu. Bu \u00e7etenin bireysel zenginle\u015fme i\u00e7in de kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 eklemek gerekir. Kendisi resmi unvanlar edinmi\u015f bir \u00e7ete imparatorlu\u011fu da \u00e7eteler eliyle y\u00f6netiyordu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u00dcRK DEVLET\u0130 \u00c7ETE ARTIKLARI TARAFINDAN KURULDU<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>TC\u2019de bu \u015fekle gelmi\u015f \u0130ttihat ve Terakki \u2019nin art\u0131klar\u0131 taraf\u0131ndan kuruldu. Bu nedenle ayn\u0131 y\u00f6ntemleri s\u00fcrd\u00fcrmelerinde bir gariplik yoktu. Enver Harbiye Naz\u0131r\u0131\u2019n\u0131 (Savunma Bakan\u0131) Yakup Cemil\u2019e \u00f6ld\u00fcr\u00fcyorsa Mustafa Kemal\u2019de milletvekilini Topal Osman\u2019a \u00f6ld\u00fcrt\u00fcyordu. Ayn\u0131 \u015fekilde kullan\u0131m s\u00fcresi bitti\u011finde ya da art\u0131k tehlike haline geldi\u011finde \u00e7etelerin tasfiye edilmesi gelene\u011fi de bakiydi. Enver Yakup Cemil\u2019i idam mangas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131rken, Mustafa Kemal daha sonra heykelini dikece\u011fi Topal Osman\u2019\u0131 meclisin kap\u0131s\u0131na aya\u011f\u0131ndan as\u0131yordu. T\u00fcrk egemenlerinin iktidar i\u00e7in yapmayaca\u011f\u0131 bir \u015fey, su\u00e7 olarak g\u00f6rd\u00fckleri bir eylem yoktu.&nbsp; TC\u2019nin ilk kurumsalla\u015fma evresindeki \u0130zmir Yang\u0131n\u0131ndan Ko\u00e7giri \u0130syan\u0131n\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131na kadar bir\u00e7ok olayda ve muhalifleri bast\u0131rma ve K\u00fcrt soyk\u0131r\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan Te\u015fkilat\u0131 Mahsusa\u2019dan geriye kalanlar \u00e7eteler ve az\u0131l\u0131 katilerdi. Mustafa Suphi\u2019ye yap\u0131lan provokasyon ve bu provokasyonu pratikle\u015ftiren Yahya Kahya\u2019ya da an\u0131msanabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>TC \u00e7eteleri temel devlet ayg\u0131tlar\u0131ndan biri olarak g\u00f6ren bir zihniyet \u00fczerinden \u015fekillenmi\u015fti. Devleti \u00e7eteden k\u0131smen ay\u0131ran evrensel hukuk ilkeleri TC i\u00e7in daha kurulu\u015fundan itibaren hi\u00e7bir zaman esas olmad\u0131. TC bir yandan K\u00fcrt soyk\u0131r\u0131m\u0131na di\u011fer yandan ise g\u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcn hakl\u0131 oldu\u011fu en \u00e7\u0131plak iktidar sava\u015f\u0131na dayal\u0131 kurulmu\u015ftu. Do\u011fal olarak hukuku hele evrensel hukuku dikkate alm\u0131yordu. Bir halk\u0131 yok etmeyi hukuksal bir k\u0131l\u0131fa sokulabilmesi ulus devlet i\u00e7in bile m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. K\u00fcrt halk\u0131 ancak yok say\u0131lmal\u0131 ve yok edilmeliydi. TC\u2019de ge\u00e7erli tek hukuk kural\u0131 buydu. Bu nedenle \u00e7etelerle hareket etmede bir an bile duraksam\u0131yordu. T\u00fcrkiye\u2019deki K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n ve demokrasi m\u00fccadelesi y\u00fcr\u00fctenler devleti s\u00fcrekli evrensel hukuka uymaya zorluyordu. Zaman zaman bu y\u00f6nde ad\u0131mlar at\u0131lsa da TC \u00e7ekirde\u011findeki bu ger\u00e7ekle y\u00fczle\u015fmedi\u011fi i\u00e7in daha do\u011frusu K\u00fcrt sorununu \u00e7\u00f6zmedi\u011fi i\u00e7in \u00e7etelerle i\u015f g\u00f6ren fa\u015fist niteli\u011fini her zaman s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. \u0130stisna olan demokrasiye duyarl\u0131 oldu\u011fu d\u00f6nemlerdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00d6ZEL SAVA\u015e REJ\u0130M\u0130NDE \u00c7ETELER PROFESYONELLE\u015eT\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>TC\u2019nin egemenli\u011fini sa\u011flamla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 1926\u2019dan sonra bu \u00e7eteler bir s\u00fcre tali konuma gelse de K\u00fcrt soyk\u0131r\u0131m\u0131nda A\u011fr\u0131\u2019dan Dersim\u2019e kadar yo\u011fun bir \u015fekilde kullan\u0131ld\u0131lar. K\u00fcrt soyk\u0131r\u0131m\u0131na odakl\u0131 olmas\u0131 TC\u2019yi \u00e7etelerden g\u00f6rece uzakla\u015fmas\u0131n\u0131 da engelliyordu. Soyk\u0131r\u0131m sistemi TC\u2019nin d\u00fcnyadaki di\u011fer devletlere benzer bi\u00e7ime d\u00f6n\u00fc\u015fmemesi anlam\u0131na geliyordu. Hukuktan e\u011fitime her alan K\u00fcrd\u00fcn yoklu\u011fu \u00fczerinden kuruldu\u011fundan ortaya \u00e7\u0131kan \u015fey bir \u00d6zel Sava\u015f rejimiydi. \u00d6zel Sava\u015f\u0131n merkezinde de her t\u00fcrl\u00fc su\u00e7u i\u015flemeye haz\u0131r resmi ya da resmi olmayan \u00e7eteler yer al\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n<p>1930\u2019lardan sonra b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde her zaman el alt\u0131nda \u00e7eteler besleniyordu. 1946\u2019daki Tan gazetesi bask\u0131n\u0131nda ya da 1948\u2019de Sabahattin Ali\u2019nin katledilmesinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi rejim her an seferber edebilece\u011fi \u00e7etelere sahipti. Fakat 50\u2019ler TC\u2019deki \u00e7ete \u00f6rg\u00fctlenmeleri i\u00e7in yap\u0131sal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm anlam\u0131na gelecekti.<\/p>\n\n\n\n<p>TC 1950\u2019lerle birlikte kapitalist blokun reel sosyalizme kar\u015f\u0131 kurdu\u011fu NATO\u2019ya \u00fcye oluyordu. T\u00fcm di\u011fer yap\u0131sal de\u011fi\u015fimlerin yan\u0131nda NATO\u2019ya giri\u015f T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7ete \u00f6rg\u00fctlenmesinde ciddi de\u011fi\u015fimlere yol a\u00e7t\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc NATO \u0130talya \u00f6rg\u00fctlenmesinin ad\u0131 olan \u201cGladio\u201d ad\u0131yla simgele\u015fen \u00f6zel sava\u015f \u00f6rg\u00fctlenmelerini tek merkezden t\u00fcm \u00fcye devletlerde pratikle\u015ftiriyordu. TC\u2019de zaten var olan \u00e7ete yap\u0131lanmalar\u0131 bu \u00e7er\u00e7evede daha \u201cprofesyonel\u201d bi\u00e7imde d\u00fczenlendi. Resmi g\u00f6revlilerden adli su\u00e7lulara her t\u00fcr kirli odak toplumsal m\u00fccadeleye kar\u015f\u0131 bir araya getiriliyordu. Devlet mekanizmas\u0131nda \u201cSeferberlik Tetik Kurulu\u201d gibi \u00e7e\u015fitli adlara sahip \u00f6rg\u00fctlenmelerin \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda gizli \u00f6rg\u00fctlenmeler NATO direktifleri do\u011frultusunda \u00f6rg\u00fctlendi.&nbsp; Bu \u00e7eteler hukuki olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in eylemlerinde herhangi bir s\u0131n\u0131r yoktu. Ne eylemlerinde ne de kendilerini finanse etmede devlet bu yap\u0131lar\u0131n hi\u00e7bir fiilini \u201csu\u00e7\u201d kategorisinde ele alm\u0131yordu.&nbsp; Bu yap\u0131lara devlet b\u00fct\u00e7esinden daha do\u011frusu NATO b\u00fct\u00e7esinden b\u00fcy\u00fck miktarda paralar ak\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda uyu\u015fturucu ticaretinden kumarhanelere zenginle\u015fmenin her y\u00f6ntemi bu yap\u0131lara a\u00e7\u0131kt\u0131. TC\u2019de ise sadece yasad\u0131\u015f\u0131 su\u00e7 \u00f6rg\u00fctleri ile ortak i\u015f yap\u0131lm\u0131yordu. Yasa d\u0131\u015f\u0131 olarak ifade edilen alan\u0131 d\u00fczenleyen, \u00f6rg\u00fctleyen ve \u00e7eteler aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcren devletin kendisiydi.&nbsp; Kurulan yeni gizli \u00e7ete \u00f6rg\u00fctlenmesinin topluma sald\u0131r\u0131s\u0131 i\u00e7in ise \u00e7ok beklenmeyecekti. 6-7 Eyl\u00fcl 1955\u2019te \u0130stanbul Hristiyanlar\u0131na y\u00f6nelmi\u015f sald\u0131r\u0131 kapsaml\u0131 bu yap\u0131n\u0131n prati\u011fiydi. Yunanistan\u2019da Mustafa Kemal\u2019in do\u011fdu\u011fu eve bomba yerle\u015ftirmekten, Hristiyanlar\u0131n m\u00fclklerine yap\u0131lan sald\u0131r\u0131 b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir \u00f6zel sava\u015f uygulamas\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>1960\u2019lar da bu yap\u0131lar \u00e7ok daha \u00f6rg\u00fctl\u00fc ve yayg\u0131n hale gelecekti. Bunun \u00e7ok basit bir nedeni vard\u0131. 60\u2019lar t\u00fcm d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye\u2019de sosyalist hareketin at\u0131l\u0131m yapt\u0131\u011f\u0131 y\u0131llard\u0131. Sosyalist hareketin geli\u015fiminin de etkisiyle K\u00fcrt halk\u0131 da soyk\u0131r\u0131m sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 uzun sessizlik d\u00f6nemini yava\u015f yava\u015f a\u015fmaya ba\u015fl\u0131yordu. TC\u2019nin ve NATO\u2019nun buna cevab\u0131 \u00fclkenin her yerinde fa\u015fist komando kamplar\u0131 a\u00e7mak ve fa\u015fist hareketi bir siyasal \u00f6rg\u00fctlenmeye kavu\u015fturmak oldu. Gen\u00e7li\u011finde \u0131rk\u00e7\u0131 Turanc\u0131 \u00f6rg\u00fctlemelerde yer al\u0131p daha sonra ABD\u2019de askeri e\u011fitim al\u0131p 1960 darbesinde kritik bir rol oynayan T\u00fcrke\u015f fa\u015fist hareketin ba\u015fbu\u011fu haline getirildi. MHP\u2019nin kurulu\u015funun arka plan\u0131 bu \u015fekildedir. Yine bu d\u00f6nemde Kom\u00fcnizmle M\u00fccadele Dernekleri&nbsp; k\u0131l\u0131f\u0131 ile hem siyah T\u00fcrk fa\u015fizmi hem de ye\u015fil T\u00fcrk fa\u015fizmi geni\u015f \u00e7apta \u00f6rg\u00fctlenmeye ba\u015flad\u0131.&nbsp; TC\u2019de topluma y\u00f6nelmi\u015f cephede devlet odakl\u0131 gizli \u00e7eteler, a\u00e7\u0131k fa\u015fist \u00f6rg\u00fctlenmeler ordu ve polisin yan\u0131nda g\u00f6r\u00fcn\u00fcr bir \u015fekilde konumlan\u0131yordu. Bu yap\u0131lar\u0131n t\u00fcm\u00fc \u00d6zel Sava\u015f \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda koordine edilecek ve topluma kar\u015f\u0131 al\u00e7ak\u00e7a su\u00e7 i\u015flemekte hi\u00e7bir beis g\u00f6rmeyeceklerdi.<\/p>\n\n\n\n<p>1968 sonras\u0131 bir\u00e7ok su\u00e7a imza atan bu cephe 71\u2019de darbeyle do\u011frudan iktidar\u0131 da alacakt\u0131. 12 Mart toplumsal m\u00fccadeleyi durdurmaya yetmedi. Aksine ge\u00e7ici bir duraklaman\u0131n ard\u0131ndan hem sosyalist hareketler hem de K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc daha kapsaml\u0131 bir at\u0131lama ge\u00e7icince fa\u015fist \u00f6zel sava\u015f sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n boyutu da artt\u0131. 12 Eyl\u00fcl 1980\u2019de ordu \u015fahs\u0131nda iktidar\u0131 do\u011frudan ele ge\u00e7irmeden \u00f6nce bu yap\u0131 1974-80 aras\u0131 bir\u00e7ok katliam\u0131 pratikle\u015ftirecekti.<\/p>\n\n\n\n<p>12 Eyl\u00fcl fa\u015fist darbesi TC\u2019yi yeniden bi\u00e7imlendirirken \u00e7ete sistemini de yeniden organize etti. \u00c7ok fazla te\u015fhir olan MHP\u2019li fa\u015fist \u00e7etelerden kimi zindanlarda tutulurken kimi zaman\u0131 geldi\u011finde kullan\u0131lmak \u00fczere yer alt\u0131na \u00e7ekildi. Abdullah \u00c7atl\u0131\u2019dan Haluk K\u0131rc\u0131\u2019ya fa\u015fist katiller 70\u2019lerdeki su\u00e7lar\u0131na 80\u2019ler ve 90\u2019larda farkl\u0131 bi\u00e7imlerde devam edecekti. K\u00fcrt \u00d6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesi y\u00fckseldik\u00e7e TC \u00e7etelerini daha geni\u015f \u00e7apta sahaya s\u00fcrmeye ba\u015flad\u0131. 93\u2019de \u00c7iller-G\u00fcre\u015f kli\u011finin iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmesinden sonra ise devletin temel organlar\u0131n\u0131 bu \u00e7eteler y\u00f6netmeye ba\u015flayacakt\u0131. 90\u2019larda \u00e7etele\u015fen devletin temel akt\u00f6rlerinden biri bug\u00fcn tekrar g\u00fcndeme gelen Mehmet A\u011far\u2019d\u0131. \u00c7etelerle yap\u0131lan her i\u015fin gerek emniyet m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc gerekse bakanl\u0131k yasal unvan\u0131n\u0131 kullanarak organize edilmesinde kilit bir rol oynayacakt\u0131. Susurluk kazas\u0131 ile ink\u00e2r edilmez bir \u015fekilde a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan devletin \u00e7etele\u015fmesi K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n imhas\u0131 ile kendini me\u015frula\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Ve bu \u00e7er\u00e7evede i\u015flenmedik su\u00e7 b\u0131rakm\u0131yordu. Bunun i\u00e7in J\u0130TEM\u00a0 gibi yar\u0131 yasal yar\u0131 gizli \u00f6rg\u00fctlenmelere de gidiliyordu. Her t\u00fcrl\u00fc adi su\u00e7u da bu \u00e7er\u00e7evede rahatl\u0131kla i\u015fleyen bu yap\u0131lar bu su\u00e7lardan b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 paralarda kazan\u0131yordu. Bug\u00fcn if\u015faatlar da bulunan Sedat Peker\u2019in aktifle\u015fmesi de tam bu d\u00f6nemlerdi. Susurluk ile olu\u015fan yo\u011fun kamuoyu tepkisini a\u015fmak i\u00e7in g\u00f6stermelik yarg\u0131 s\u00fcre\u00e7leri i\u015fletilse de bu sisteme dokunulmad\u0131. K\u00fcrt sorunun demokratikle\u015fme temelinde \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda bu sistemin a\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n bir imk\u00e2n\u0131 da zaten yoktu. Bu nedenle 2002\u2019de ba\u015flayan AKP iktidar\u0131 \u00e7etelerle her zaman ayn\u0131 bi\u00e7imde olmasa da s\u00fcrekli bir ili\u015fki kuracakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>HABER MERKEZ\u0130&#8211; T\u00fcrk devleti \u00e7ete ili\u015fkisini anlayabilmek i\u00e7in \u00f6ncellikle TC ile ilgili her olguyu anlamak i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 gerekene yani d\u00f6n\u00fcp \u0130ttihat ve Teraki&#8217;ye bakmam\u0131z gerekir. \u0130ttihat ve Terakki, ba\u015fta Abd\u00fclhamit\u2019e kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eden bir\u00e7ok b\u00f6lgesel \u00f6rg\u00fctlenmenin bile\u015fimi \u015feklinde hayat buldu. Bu d\u00f6nemde bir\u00e7ok farkl\u0131 siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi farkl\u0131 halklar\u0131n temsilini de i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131r\u0131yordu. 2. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":23,"featured_media":12943,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":{"subtitle":"","format":"standard","video":"","gallery":"","source_name":"","source_url":"","via_name":"","via_url":"","override":[{"single_blog_custom":"","sidebar":"","second_sidebar":"","share_position":"","share_float_style":"","post_date_format":"","post_date_format_custom":"","post_reading_time_wpm":"","zoom_button_out_step":"1","zoom_button_in_step":"1","number_popup_post":"1"}],"image_override":[{"single_post_thumbnail_size":"","single_post_gallery_size":""}],"trending_post_position":"","trending_post_label":"","sponsored_post_label":"","sponsored_post_name":"","sponsored_post_url":"","sponsored_post_logo":"","sponsored_post_desc":""},"jnews_primary_category":{"id":""},"jnews_social_meta":{"fb_title":"","fb_description":"","fb_image":"","twitter_title":"","twitter_description":"","twitter_image":""},"jnews_override_counter":{"view_counter_number":"0","share_counter_number":"0","like_counter_number":"0","dislike_counter_number":"0"},"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[6,13],"tags":[3203,3207,3202,3205,3037,3204,3206],"class_list":["post-12942","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arastirmalar","category-dizi-yazi","tag-2-mesrutiyet","tag-abdulhamid","tag-cete-devleti","tag-enver","tag-erdogan-2","tag-ittihat-ve-terakki","tag-talat-pasa"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12942","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/23"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12942"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12942\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12944,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12942\/revisions\/12944"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12943"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12942"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12942"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12942"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}