\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/110-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
0<\/p>\n
21<\/p>\n
TR<\/p>\n
<\/p>\n
\t :” ” <\/p>\n
\t :”” <\/p>\n
\t ” “,”serif” <\/p>\n
Tarihte k\u00fclt\u00fcr ve uygarl\u0131\u011f\u0131 temel alan Y\u00f6ntem ve bilgi sistemine dair a\u00e7\u0131klamam\u0131za a- Aryen dil-k\u00fclt\u00fcr grubunun gerek dilin Bug\u00fcn bile yerel halk\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 bu b- \u00d6nemli bir yan kol olarak Semitik dil ve Semitik sahada yer almas\u0131na ra\u011fmen, M\u0131s\u0131r Fenike, Filistin ve hatta \u0130srail\u2019in Semitiklerin Aryen dil ve k\u00fclt\u00fcr sahas\u0131na S\u00fcmerleri g\u00f6\u00e7 eden gruplardan ziyade, Tel c- \u00d6nemli bir k\u00fclt\u00fcr sahas\u0131 olarak Nil Teorik varsay\u0131mlar D\u00fcnya geneline yay\u0131l\u0131m d- Aryen k\u00fclt\u00fcr\u00fcn Verimli Hilal\u2019de kendini Baz\u0131 ele\u015ftiriler bu tarz d\u00fc\u015f\u00fcnceyi a\u015f\u0131r\u0131 \u015e\u00fcphesiz bu alanlar\u0131n katk\u0131lar\u0131 olmu\u015ftur. e- Aryen k\u00fclt\u00fcrle ana \u00c7in k\u00fclt\u00fcrlerinin Neolitik k\u00fclt\u00fcr ve daha sonraki uygarl\u0131k f- Aryen dil-k\u00fclt\u00fcr grubuyla Hint-Avrupa Verimli Hilal\u2019deki hangi dil ve k\u00fclt\u00fcr \u2018S\u00fcre\u2019 \u00e7ok uzun, co\u011frafya \u00e7ok geni\u015f oldu\u011fu Avrupa neoliti\u011fi ve tar\u0131m devrimini K\u00fcrt Halk \u00d6nderi Abdullah \u00d6calan<\/span><\/strong><\/p>\n Demokratik Uygarl\u0131k Manifestosu\u2019ndan<\/span><\/strong><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/span><\/p>\n www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 \t<\/p>\n
\nyakla\u015f\u0131mlar s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Var olanlar da de\u011fi\u015fik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131na sahiptir. Burada
\n\u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z sorunlar\u0131 k\u00fclt\u00fcr ve uygarl\u0131k temelli olarak koymuyoruz.
\nToplumsal geli\u015fmede k\u00fclt\u00fcr ve uygarl\u0131\u011f\u0131n yerini ve zaman\u0131n\u0131, belirleyicili\u011fiyle
\nbirlikte katk\u0131s\u0131 oran\u0131nda de\u011ferlendirmek durumunday\u0131z. Aksi halde eldeki tarih
\n(ki, \u00e7o\u011funlukla b\u00f6yledir) \u2018olaylar y\u0131\u011f\u0131n\u0131ndan\u2019 \u00f6teye bir anlam ta\u015f\u0131maz. Tarih
\nbiliminin \u00f6\u011freten de\u011fil, \u00f6\u011frenmeden al\u0131koyan niteli\u011fi bu \u00f6zellikle yak\u0131ndan
\nba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Din, hanedan, kral, sava\u015f, kavim ve benzeri olgular\u0131n say\u0131sal
\nd\u00f6k\u00fcm\u00fcnden ibaret olan tarih toplumsal geli\u015fmeyi \u00f6\u011freten de\u011fil, \u00f6\u011frenilmesini
\nengellemek i\u00e7in bilin\u00e7lice \u00fcretilmi\u015f bir perdelemenin, zihni ve toplumsal
\nhaf\u0131zay\u0131 iktidar ve istismar sahipleri i\u00e7in haz\u0131rlaman\u0131n ideolojik \u00e7abalar\u0131d\u0131r.
\nBu tarz anlat\u0131mlar y\u00fcksek bir belirleyicilik oran\u0131nda ideolojik temelde
\nme\u015fruiyet sa\u011flaman\u0131n \u00e7ok eskiden kalma propaganda ara\u00e7lar\u0131d\u0131r.<\/strong><\/span><\/p>\n
\nba\u011fl\u0131 kalarak \u00e7\u00f6z\u00fcmlememizi biraz daha boyutland\u0131ral\u0131m. Aryen dil-k\u00fclt\u00fcr
\ngrubuna y\u00f6nelik bir ele\u015ftiri de, g\u00fcya Hitler de bu kavram\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in
\n\u2018\u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k\u2019 kokusu ta\u015f\u0131yabilece\u011fine ili\u015fkindir. Bunlara \u015funu s\u00f6ylemek gerekir:
\nHitler\u2019in partisinin isminde \u2018sosyalizm\u2019 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc de vard\u0131r. O zaman \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k
\nkokar deyip sosyalizmi terk etmek mi gerekir? Kald\u0131 ki, fa\u015fizm \u00e7ok farkl\u0131
\nbilimsel ve ideolojik kavramlar\u0131 ba\u015far\u0131yla kullanmada, yani \u2018demagojik\u2019
\n\u00e7abas\u0131nda son derece ba\u015far\u0131l\u0131d\u0131r. B\u00f6yle oldu\u011fu i\u00e7in herhalde bilim ve
\nideolojiyi b\u0131rakacak de\u011filiz. Aryen dil-k\u00fclt\u00fcr k\u00f6kenli milliyet\u00e7ilik yapmak
\nakl\u0131m\u0131z\u0131n k\u00f6\u015fesinden ge\u00e7medi\u011fi gibi, milliyet\u00e7ili\u011fe kar\u015f\u0131 en anlaml\u0131 yorum
\nsahiplerinden biri oldu\u011fumu da gururla, onurla belirtmek durumunday\u0131m. E\u011fer
\nbug\u00fcn bile Irak\u2019taki vah\u015feti anlamak istiyorsak, \u015fimdiye kadarki tarih ve
\nsosyoloji bilimimizin iflas etti\u011fini \u00f6ncelikle kabul etmeliyiz. Ondan sonra
\nele\u015ftiri ve yeni tarihsel-sosyolojik \u00f6neri hakk\u0131m\u0131z do\u011far. Yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z
\nda bu insanl\u0131k trajedisi i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck bir katk\u0131d\u0131r.\u2019\u00d6zg\u00fcr \u0130nsan Savunmas\u0131\u2019nda
\nuzunca anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m konuya ana hatlar\u0131yla yer vermek durumunday\u0131m:<\/span><\/p>\n
\nolu\u015fumunun, gerek k\u00f6kl\u00fc bir k\u00fclt\u00fcrel altyap\u0131ya temel te\u015fkil etmesinin tarihsel
\nve co\u011frafi ko\u015fuluna ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyoruz. M.\u00d6. 10000-4000 y\u0131llar\u0131 aras\u0131,
\nyakla\u015f\u0131k olarak bu dil ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn iyice kurumla\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u2018uzun d\u00f6nemi\u2019 ifade eder.
\nHer t\u00fcr \u00e7\u00f6mlek\u00e7ilik, tar\u0131m i\u00e7in saban ve hayvan ko\u015fumu, tekerlek, dokuma, elle
\n\u00f6\u011f\u00fctme de\u011firmeni bulunmu\u015f, sanat ve din kurumla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7ok verimli bir
\nbitkisel ve hayvansal \u00fcr\u00fcn listesi, n\u00fcfusun b\u00fcy\u00fck art\u0131\u015f g\u00f6stermesinde kendini
\nkan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r. Sadece yeni ve geli\u015fkin yontma ta\u015flardan balta, b\u0131\u00e7ak, de\u011firmen,
\ntekerlek, mimari ve di\u011fer sanatsal ve dini eserler yap\u0131lm\u0131yor kalkolitik d\u00f6nem
\ndedi\u011fimiz d\u00f6nemde maden ta\u015f\u0131ndan da daha verimli eserler yap\u0131l\u0131yor. Bunlar\u0131n
\n\u00f6rneklerine g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bolca rastl\u0131yoruz. Zagros eteklerindeki Bradostiyan kaz\u0131
\nmerkezlerinden, \u00c7ay\u00f6n\u00fc ve en son Urfa yak\u0131nlar\u0131ndaki kaz\u0131 merkezlerinden
\n(G\u00f6beklitepe) on bir bin y\u0131l \u00f6ncesine dayand\u0131\u011f\u0131 kan\u0131tlanan muazzam yontulmu\u015f
\nta\u015ftan ev ve dini mimari \u00f6rneklerine, maden ta\u015f\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f bir\u00e7ok ara\u00e7
\ngerece rastlanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/span><\/p>\n
\nk\u00fclt\u00fcrel ara\u00e7lar ve onlar\u0131 ifade eden kelime gruplar\u0131 \u00e7ekirdek alan kimli\u011fine
\n\u0131\u015f\u0131k tutmaktad\u0131r. Ceo (Geo-yer), Erd (yer, toprak, tarla), jin (kad\u0131n, ya\u015fam),
\nroj (g\u00fcne\u015f), bra (karde\u015f), mur (\u00f6l\u00fcm), sol (ayakkab\u0131), neo (yeni), ga (\u00f6k\u00fcz),
\ngran (b\u00fcy\u00fck, a\u011f\u0131r), me\u015f (y\u00fcr\u00fcme), guda (tanr\u0131) ve daha onlarcas\u0131n\u0131
\nsayabilece\u011fimiz kelimelerin bug\u00fcn bile bir\u00e7ok Avrupa dilinde kullan\u0131lmas\u0131
\nkaynak meselesine \u0131\u015f\u0131k tutmaktad\u0131r. Otantik (en eski yerle\u015fik halklar) halk
\ngruplar\u0131 olan K\u00fcrt, Fars, Afgan, Beluci gibi tan\u0131nm\u0131\u015f olanlar\u0131n dillerinde de
\nhalen k\u00f6k olarak ya\u015fayan bu kelimeler Ari dil-k\u00fclt\u00fcr grubunun Avrupa ve Hint
\nkaynakl\u0131 olmay\u0131p, tersinin do\u011frulu\u011funu kan\u0131tlamaktad\u0131r. Tarihi k\u00f6klerini yaz\u0131l\u0131
\nolarak S\u00fcmer metinlerinde, arkeolojik olarak bir\u00e7ok b\u00f6lge merkezlerinde en
\naz\u0131ndan on iki bin y\u0131l \u00f6ncesine g\u00f6t\u00fcrebilece\u011fimiz bu k\u00fclt\u00fcr zaman\u0131nda Avrupa
\n\u2018eski ta\u015f devri\u2019ni ya\u015farken, Hindistan \u2018Pigmeler\u2019 d\u00f6nemini ya\u015f\u0131yordu. Aryen
\ndil-k\u00fclt\u00fcr\u00fcn bu \u2018uzun s\u00fcre\u2019 tarihinde insanl\u0131\u011f\u0131n bug\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm
\narg\u00fcmanlar\u0131n (temel ya\u015fam ara\u00e7lar\u0131n\u0131n) yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131ndan az olmayanlar\u0131n\u0131
\n\u00fcretip kurumla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 rahatl\u0131kla g\u00f6sterebilecek durumday\u0131z. Baz\u0131 \u00f6rneklerini
\nsundu\u011fumuz merkezler d\u0131\u015f\u0131nda binlercesi daha yer alt\u0131nda beklemektedir. Ayr\u0131ca
\nbug\u00fcn bile mevcudiyetini koruyan otantik d\u00f6nemden kalma halk gruplar\u0131 birer
\ncanl\u0131 arkeolojik merkez durumundad\u0131r. Bu halklar\u0131n kimlik olarak en az\u0131ndan
\nalt\u0131 bin y\u0131l \u00f6ncesinden varl\u0131klar\u0131na (etnik farkl\u0131la\u015fma) rastlamaktay\u0131z. Bir
\nkez daha belirtmeliyim ki, bu \u00e7ekirdek k\u00fclt\u00fcr mer-kezinde (Verimli Hilal) olup
\nbitenler b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle anlam olarak ifade edilmedik\u00e7e, tarih bilimi b\u00fcy\u00fck
\neksiklikler ta\u015f\u0131yacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n
\nk\u00fclt\u00fcr\u00fcn yerini kesinlikle g\u00f6z ard\u0131 edemeyiz. Tarih bak\u0131m\u0131ndan ayn\u0131 d\u00f6nemde
\nfark\u0131n\u0131 olu\u015fturan bu dil-k\u00fclt\u00fcr yap\u0131s\u0131n\u0131n zenginli\u011finden ku\u015fku duyulamaz.
\n\u00c7obanl\u0131k ve a\u015firet k\u00fclt\u00fcr\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan belki daha da zengindir. Aryen dil-k\u00fclt\u00fcr
\ngrubundan bu y\u00f6n\u00fcyle daha geli\u015fkin olabilir. S\u00fcmer metinlerinde buna dair
\nizlere rastlamaktay\u0131z. Bu metinlerde \u00e7oban ve tarla k\u00f6kenlilerin iki ana kol
\nbi\u00e7iminde rekabet ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131ndan destans\u0131 olarak s\u00f6z edilmektedir. Bug\u00fcnk\u00fc
\nIrak\u2019a ne kadar da benziyor! Dil ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde destans\u0131 yap\u0131 geli\u015fkindir.
\nYeknesak \u00e7\u00f6l \u00f6zellikleri benzerlik arz etti\u011finden, g\u00f6ksel tanr\u0131 \u2018El, Allah\u2019
\nolu\u015fumu bu d\u00f6nemlere denk gelebilir. A\u015firet toplumunun harikulade ve ilk
\nfarkl\u0131la\u015fan kimli\u011fi g\u00f6kler misali y\u00fcceltilerek, \u2018El, Allah\u2019 olarak kutsal bir
\nkavrama kavu\u015fmu\u015f olabilir. Durkheim\u2019in tanr\u0131 kavram\u0131n\u0131 \u2018toplumsal kimlik\u2019
\nolarak yorumlamas\u0131n\u0131n \u2018El, Allah\u2019 \u00f6rne\u011finde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kan\u0131tla desteklenmesi
\nm\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Semitik k\u00fclt\u00fcrde en erkenden \u2018\u015feyh, seyyid\u2019 kavram ve kurumlar\u0131
\n\u015fekillenmi\u015f olsa gerekir. Uygarl\u0131k d\u00f6neminde bunlar \u2018peygamber ve emir\u2019
\nkurumlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015feceklerdir.<\/span><\/p>\n
\nFiravun uygarl\u0131\u011f\u0131nda Semitik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn katk\u0131s\u0131 g\u00f6zlemlenmemektedir. \u00c7oban
\nk\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn M.\u00d6. 4000\u2019lerde b\u00f6ylesi bir kent uygarl\u0131k k\u00fclt\u00fcr\u00fcne yol a\u00e7mas\u0131n\u0131n
\nmaddeten, kavram ve kurum olarak herhangi bir i\u00e7eri\u011fine rastlamamaktay\u0131z. Zaten
\nM\u0131s\u0131r belgeleri de bu k\u00fclt\u00fcr\u00fc kendine \u00e7ok yabanc\u0131 hissetmektedir. Dil yap\u0131s\u0131nda
\nda benzerlik yoktur. Semitik k\u00fclt\u00fcr ilk katmanda Akad, Babil, Asur, Kenan,
\n\u0130srail kimlikleriyle yakla\u015f\u0131k M.\u00d6. 2500\u2019lerde yaz\u0131l\u0131 tarihte yer bulmaktad\u0131r.
\nArap kimli\u011fi, \u00e7ok sonralar\u0131 yakla\u015f\u0131k M.\u00d6. 500\u2019lerde ad olarak belirmektedir.
\nAramiler, Aramitler, Apirular daha \u00e7ok S\u00fcmer ve M\u0131s\u0131r kavramla\u015ft\u0131rmalar\u0131d\u0131r. <\/span><\/p>\n
\nsonradan Semitik dil ve k\u00fclt\u00fcr i\u00e7inde eridikleri (M\u0131s\u0131r firavun k\u00fclt\u00fcr\u00fc gibi)
\nkuvvetle yorumlanmaktad\u0131r. Ba\u015flang\u0131\u00e7 noktalar\u0131 deniz ve Aryen k\u00fclt\u00fcrle i\u00e7
\ni\u00e7edir. Semitik g\u00f6\u00e7 dalgalar\u0131 i\u00e7inde ilk do\u011fal hallerini yitirdiklerine ili\u015fkin
\nkan\u0131tlar vard\u0131r. <\/span><\/p>\n
\ndalga dalga sald\u0131rd\u0131klar\u0131na veya g\u00f6\u00e7 ettiklerine ili\u015fkin S\u00fcmer kaynaklar\u0131yla
\narkeolojik kay\u0131tlar ve halen devam eden baz\u0131 otantik kal\u0131nt\u0131lar bol malzeme
\nsunmaktad\u0131r. Bu sald\u0131r\u0131 ve kolonile\u015fmeleri M.\u00d6. 5000\u2019lere kadar g\u00f6t\u00fcrmek
\nm\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00d6zellikle s\u0131ras\u0131yla Akad, Babil, Asur, Arami ve Arap kolonileri
\nizlerini katmanlar halinde Yukar\u0131 Mezopotamya\u2019da b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131r. Asur ve Arap
\netkileri daha g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Araplar \u0130slamiyet\u2019le birlikte yo\u011fun bir asimilasyonu
\nberaberinde ta\u015f\u0131yacakt\u0131r. \u0130slamla\u015fma Arapla\u015fmayla i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ecektir. Bu istila,
\nkolonile\u015ftirme ve asimilasyona kar\u015f\u0131 Aryen k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve dili b\u00fcy\u00fck direni\u015f
\ng\u00f6stermi\u015f ve zaman zaman kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131, istila, kolonile\u015ftirme ve asimilasyona
\ng\u00fc\u00e7 getirebilmi\u015ftir. S\u00fcmer uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk kurucular\u0131, M\u0131s\u0131r uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n
\n\u00f6nc\u00fclerini, Hiksoslar ve \u0130branileri tarihte bilinen \u00f6rnekler olarak
\nsunabiliriz. S\u00fcmerlerin ilk \u00f6nc\u00fclerinin Yukar\u0131 Mezopotamya Aryen \u00e7ekirdek
\nk\u00fclt\u00fcr\u00fcn en geli\u015fkin \u00e7a\u011f\u0131 olan Tel Halaf (M.\u00d6. 6000-4000) d\u00f6neminde A\u015fa\u011f\u0131
\nMezopotamya\u2019ya g\u00f6\u00e7le bu k\u00fclt\u00fcr\u00fc ta\u015f\u0131y\u0131p orada \u00fcst bir a\u015famaya u\u011fratt\u0131klar\u0131
\nkabule en yak\u0131n yorumdur. S\u00fcmerlerin dil ve k\u00fclt\u00fcr yap\u0131lanmas\u0131na Akad, Babil ve
\nAsur etkilerinin daha sonra dahil edildikleri gayet iyi bilinmektedir. <\/span><\/p>\n
\nHalaf \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcr yay\u0131lmas\u0131 olarak adland\u0131rmak tarihin do\u011fru yorumlanmas\u0131na
\ndaha \u00e7ok katk\u0131da bulunacakt\u0131r. Belki de Aryen k\u00fclt\u00fcr sahas\u0131ndan baz\u0131 gruplar
\ng\u00f6\u00e7 etmi\u015f olabilirler. Fakat as\u0131l etkileyici unsur, o d\u00f6nemde en g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00e7a\u011f\u0131n\u0131
\n(evrensel olarak) ya\u015fayan k\u00fclt\u00fcr\u00fcn yay\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bazen iddia edildi\u011fi gibi,
\nburada Orta Asya veya Kafkas etkileri aramak sa\u00e7mad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc S\u00fcmer kurulu\u015f
\n\u00e7a\u011f\u0131nda (M.\u00d6. 5000\u2019ler) bu alanlar daha eski ta\u015f d\u00f6nemini ya\u015famakta, Aryen
\nk\u00fclt\u00fcrle yeni tan\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. S\u00fcmer k\u00fclt\u00fcr\u00fc gibi \u00e7ok geli\u015fmi\u015f bir k\u00fclt\u00fcr\u00fc ne
\ni\u00e7erik, ne de bi\u00e7im bak\u0131m\u0131ndan besleyecek unsurlar\u0131 ta\u015f\u0131mamaktad\u0131rlar. Sald\u0131r\u0131
\ng\u00fc\u00e7leri de Aryen dil-k\u00fclt\u00fcr ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131 a\u015facak kadar geli\u015fmi\u015f olmaktan uzakt\u0131r.
\nK\u00fclt\u00fcrleri saf d\u00fc\u015f\u00fcnmek do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131ndan ve i\u00e7 i\u00e7eli\u011fin daima m\u00fcmk\u00fcn
\nolmas\u0131ndan dolay\u0131, baz\u0131 Kafkasik ve Orta Asyaik g\u00f6\u00e7 unsurlar\u0131 d\u00f6nemin Avrupa\u2019s\u0131
\nve ABD\u2019si olan Verimli Hilal\u2019e ve S\u00fcmer ku\u015fa\u011f\u0131na g\u00f6\u00e7 etmi\u015f olabilirler. Nitekim
\nd\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok alan\u0131ndan \u00e7ok farkl\u0131 ve \u00e7o\u011fu yoksul olan k\u00fclt\u00fcr gruplar\u0131
\nbug\u00fcnk\u00fc Avrupa\u2019ya ak\u0131n edip yerle\u015fmektedirler. Nas\u0131l ki g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Avrupa k\u00fclt\u00fcr\u00fc
\nD\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131na ta\u015f\u0131n\u0131yorsa, Aryen dil ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc de \u00f6zellikle kurumla\u015fma
\nve n\u00fcfus patlamas\u0131 a\u015famas\u0131ndan sonra (\u00f6zellikle Tel Halaf d\u00f6nemi: M.\u00d6.
\n6000-4000) benzer bir yay\u0131lmaya olanak sunmaktad\u0131r. Kendi i\u00e7lerine g\u00f6\u00e7lerini
\nise yoksul emek\u00e7ilerin Avrupa\u2019ya g\u00f6\u00e7lerine benzetebiliriz.<\/span><\/p>\n
\nvadisini do\u011fru yorumlamak \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Bu vadideki tar\u0131m k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc geli\u015ftirmek
\nve M\u0131s\u0131r firavun uygarl\u0131\u011f\u0131na ta\u015f\u0131mak Semitik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn dil ve yap\u0131s\u0131na yabanc\u0131
\nkalmaktad\u0131r. Semitik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn i\u00e7eri\u011fi bu yetenekten yoksun g\u00f6z\u00fckmektedir.
\nSadece M\u0131s\u0131r dil yap\u0131s\u0131 bile hi\u00e7 Semitik \u00f6\u011feler ta\u015f\u0131mamakla fark\u0131n\u0131 ortaya
\nkoymaktad\u0131r. Daha g\u00fcneydeki Sudan, Etiyopya ve di\u011fer Afrika sahalar\u0131ndaki
\nk\u00fclt\u00fcr de eski ta\u015f devrini a\u015fmaktan \u00e7ok uzakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla M\u0131s\u0131r k\u00fclt\u00fcr\u00fcne
\nyol a\u00e7malar\u0131 teorik olarak m\u00fcmk\u00fcn olmamakta, daha do\u011frusu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemektedir.
\nAfrika kabilelerinin devam\u0131 niteli\u011findeki g\u00f6\u00e7 eden gruplar\u0131n uzun s\u00fcre Nil
\nvadisinde geli\u015fim sa\u011flamalar\u0131 yine teorik olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemektedir. Zira
\ngerekli tar\u0131msal devrim \u00fcr\u00fcnleri ve ara\u00e7lar\u0131na ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. Verimli
\nHilal\u2019deki hi\u00e7bir tar\u0131m bitkisinin Nil vadisinde kendili\u011finden yeti\u015fti\u011fine dair
\nbir ize rastlamamaktay\u0131z. Hayvansal varl\u0131klar i\u00e7inde M\u0131s\u0131r e\u015fe\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda
\n\u00f6rneklere de pek rastlamamaktay\u0131z. <\/span><\/p>\n
\ng\u00f6steren Aryen k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ayn\u0131 d\u00f6nemde bir kolunun da bu b\u00f6lgeye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131
\nd\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir. Unutmamak gerekir ki, Do\u011fu Afrika Rif Vadisi Nil\u2019e yak\u0131nd\u0131r
\nve g\u00fcneyden kuzeye oldu\u011fu kadar kuzeyden de g\u00fcneye insan ak\u0131\u015flar\u0131 pek\u00e2l\u00e2 m\u00fcmk\u00fcn
\nve beklenirdir. \u00dcst\u00fcn k\u00fclt\u00fcrler hep bu eski yollarla kar\u015f\u0131 etkilerini
\nta\u015f\u0131m\u0131\u015flard\u0131r. M\u0131s\u0131r uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n M.\u00d6. 4000\u2019lere denk gelmesi, Verimli
\nHilal\u2019deki patlaman\u0131n S\u00fcmer k\u00fclt\u00fcr\u00fcne yol a\u00e7mas\u0131 gibi, M.\u00d6. 5000\u2019lere do\u011fru bir
\nyay\u0131lmas\u0131na dayanabilir. \u0130\u00e7erik, bi\u00e7im ve ula\u015f\u0131m olanaklar\u0131 buna elvermektedir.
\nNitekim ayn\u0131 yol \u00fczerinden M.\u00d6. 2000 ba\u015flar\u0131nda Hiksoslar\u0131n, ard\u0131ndan M.\u00d6.
\n1700\u2019lerde \u0130branilerin (tarihin yaz\u0131l\u0131 olarak kaydetti\u011fi kadar\u0131yla) M\u0131s\u0131r\u2019da
\nkoloni olu\u015fturmalar\u0131 ve hatta y\u00f6netici konumuna y\u00fckselmeleri d\u00fc\u015f\u00fcncemizi
\nkan\u0131tlayan \u00f6rneklerdir. Aryen sahas\u0131ndaki k\u00fclt\u00fcr\u00fcn yay\u0131lma g\u00fcc\u00fc giderek
\nzay\u0131flasa da, Semitik alanlara benzer ak\u0131\u015f\u0131 daha sonra da s\u00fcrd\u00fcrecektir.<\/span><\/p>\n
\nkan\u0131tlay\u0131p g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kurumla\u015fma sa\u011flamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan daha do\u011fuya, bug\u00fcnk\u00fc
\n\u0130ran, Afganistan, Pakistan ve Hindistan\u2019a do\u011fru yay\u0131l\u0131m\u0131 da olduk\u00e7a etkili
\nolmu\u015ftur. Tekrar vurgulamal\u0131y\u0131m ki, burada ta\u015f\u0131nan insan gruplar\u0131ndan ziyade
\nk\u00fclt\u00fcrd\u00fcr, fiziksel de\u011fil k\u00fclt\u00fcrel etkilerdir. \u0130lk belirtilerine \u0130ran
\nyaylalar\u0131nda M.\u00d6. 7000\u2019lerde rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z k\u00fclt\u00fcrel ta\u015f\u0131nma, Hindistan\u2019da
\ntakriben M.\u00d6. 4000\u2019lerde etkili olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkmenistan yaylalar\u0131nda
\nbu etki 5000\u2019lere eri\u015fmektedir. Daha \u00f6nceki k\u00fclt\u00fcrel katmanlar\u0131n eski Afrikal\u0131
\nk\u00f6kenlerden gelen ve halen eski ta\u015f devrinde \u00e7ak\u0131l\u0131 kalan \u00f6\u011feler olduklar\u0131
\nd\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. K\u00fclt\u00fcrel kal\u0131nt\u0131lar ve baz\u0131 gruplar\u0131n fiziki yap\u0131lar\u0131
\n(\u00f6zellikle Hindistan\u2019da) bu tezi g\u00fc\u00e7lendirmektedir. T\u0131pk\u0131 M\u0131s\u0131r ve S\u00fcmer\u2019de
\noldu\u011fu gibi yerel geli\u015fmelerin \u00fcr\u00fcn\u00fc bir k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fmenin teorik ve pratik
\nkan\u0131tlar\u0131 yoktur.<\/span><\/p>\n
\nindirgemeci saysa da, tarihte k\u00fclt\u00fcrel devrimlerin s\u0131n\u0131rl\u0131 ve \u00e7ok zor
\nger\u00e7ekle\u015ftiklerini \u00f6nemle hat\u0131rlamak gerekir. Bir Avrupa k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnelim.
\nBa\u015fka yerde \u00f6rne\u011fi yoktur. Verimli Hilal\u2019deki k\u00fclt\u00fcr i\u00e7in de d\u00f6nemine g\u00f6re
\nbenzer bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi ileri s\u00fcrmek son derece yarat\u0131c\u0131d\u0131r. Y\u00fcz binlerce y\u0131ll\u0131k
\nal\u0131\u015fkanl\u0131klara \u00e7ak\u0131l\u0131 kalm\u0131\u015f, imhan\u0131n e\u015fi\u011findeki gruplardan b\u00fcy\u00fck k\u00fclt\u00fcr
\ndevrimini beklemek ve kendilerine bunu yak\u0131\u015ft\u0131rmak, teorik d\u00fc\u015f\u00fcnceyle ve
\nk\u00fclt\u00fcrel kal\u0131nt\u0131larla desteklenmemektedir. Do\u011fuya do\u011fru k\u00fclt\u00fcrel yay\u0131lma, M.\u00d6.
\n3000\u2019lerde \u0130ran\u2019\u0131n bat\u0131s\u0131nda Elam b\u00f6lgesinde, daha \u00e7ok bir S\u00fcmer kolonisini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren
\nSus merkezli \u015fehir uygarl\u0131\u011f\u0131na s\u0131\u00e7rama yapm\u0131\u015f gibidir. Kesinlikle S\u00fcmer
\netkisidir. Daha do\u011fuda bug\u00fcnk\u00fc Pakistan\u2019da bulunan Pen\u00e7av (Pen\u00e7ab) nehri
\nk\u0131y\u0131lar\u0131ndaki Harappa ve Mohanjadaro kent kurulu\u015flar\u0131 da M.\u00d6. 2500\u2019lere denk
\ngelmektedir. Bunlar\u0131n S\u00fcmerlerin izinde kurulu\u015flar oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Zorlama
\nteorilerle bunlar\u0131 ba\u015fka k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131lar\u0131n orijinal kurulu\u015flar\u0131 saymak benzer
\nnedenlerle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemektedir. Orijinal denilen k\u00fclt\u00fcr katman\u0131 neredeyse
\n\u2018Pigmelere\u2019 benzeyen bir d\u00fczeydeyken, onlardan orijinal kent uygarl\u0131\u011f\u0131 t\u00fcretmek
\ne\u015fe\u011fi at halinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek gibidir. Milyonlarca y\u0131l s\u00fcren ve benzer ya\u015fam
\nseviyelerinde olan binlerce grubun daha geli\u015fkin co\u011frafi b\u00f6lgelerde neden
\nuygarl\u0131k ve b\u00fcy\u00fck k\u00fclt\u00fcrel devrimler ger\u00e7ekle\u015ftiremediklerini hat\u0131rlamak,
\nd\u00fc\u015f\u00fcncemizin do\u011fru anla\u015f\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6\u011freticidir. <\/span><\/p>\n
\nBir\u00e7ok sentez ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Yay\u0131lma ve yerelle\u015fme i\u00e7 i\u00e7e ve daha \u00e7ok
\ng\u00f6n\u00fcll\u00fccedir. Kald\u0131 ki, yay\u0131lan s\u00f6m\u00fcrgeci gruplar de\u011fil, geli\u015ftirici maddi ve
\nmanevi \u00fcretim de\u011ferleridir. Kendini bu y\u00f6nl\u00fc kan\u0131tlam\u0131\u015f yay\u0131lmac\u0131 k\u00fclt\u00fcrler hep
\n\u2018tanr\u0131 vergisi kutsal mucizeler\u2019 gibi say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ya\u015fam\u0131n de\u011ferini maddi ve
\nmanevi olarak y\u00fccelten k\u00fclt\u00fcrel yay\u0131lmalar\u0131 s\u00f6m\u00fcrgecilik, istila ve zoraki
\nasimilasyonlarla kar\u0131\u015ft\u0131rmamak \u00f6nemlidir. K\u00fclt\u00fcrel yay\u0131lmalar\u0131n \u00e7ok az\u0131 vah\u015fi
\nsald\u0131r\u0131lar, s\u00f6m\u00fcrgecilik ve zoraki asimilasyon bi\u00e7iminde y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. B\u00fcy\u00fck
\nk\u0131sm\u0131 ya\u015fam kalitesinin \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kan\u0131tlamas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc co\u015fkuyla benimsenerek
\nkendine mal edilmi\u015ftir. Tarihe dar milliyet\u00e7i yakla\u015f\u0131mlar k\u00fclt\u00fcrel yay\u0131lma
\nmeselesini i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz hale getirmi\u015ftir. Milliyet\u00e7ili\u011fin ger\u00e7ek tarihsel
\nak\u0131\u015flar\u0131 \u00e7arp\u0131tan, perdeleyen, ink\u00e2r eden ve abartan tuzaklar\u0131na d\u00fc\u015fmemek,
\ny\u00f6ntem ve bilgi sistemi a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz etmektedir.<\/span><\/p>\n
\nkar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gereken hayli ilgin\u00e7 bir konu olsa gerekir.
\n\u00c7in\u2019in kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde neolitik \u00fcst evreye M.\u00d6. 4000\u2019lerde ula\u015ft\u0131\u011f\u0131
\nd\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmekte ve kan\u0131tlanabil-mektedir. Ayn\u0131 tarihlerde Aryen k\u00fclt\u00fcr\u00fcn
\nAvrupa\u2019dan Hindistan\u2019a kadar ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, rahatl\u0131kla \u00c7in\u2019e de
\nta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek g\u00fc\u00e7l\u00fc bir tezdir. \u00c7in k\u00fclt\u00fcr\u00fc b\u00fcy\u00fck bir ihtimalle Aryen
\nk\u00fclt\u00fcrden beslenmi\u015f, fakat \u00f6zellikle co\u011frafyas\u0131 (Sar\u0131 Irmak k\u0131y\u0131lar\u0131) ve
\ntarihsel ko\u015fullar\u0131n\u0131n olduk\u00e7a kapal\u0131 ve kendine \u00f6zg\u00fc yap\u0131s\u0131 yerel geli\u015fmeye
\nba\u015fat bir rol vermi\u015ftir. Etkileme kesinlikle vard\u0131r. Fakat yerel k\u00fclt\u00fcrel
\n\u00f6zellikler kendine g\u00f6re bir \u2018neolitik\u2019 devrime yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. T\u0131pk\u0131 bug\u00fcnk\u00fc \u00c7in
\ngibidir. B\u00fcy\u00fck bir tarihsel geli\u015fme ve co\u011frafi, demografik ko\u015fullar\u0131n bir arada
\nkendine g\u00f6re bir \u2018kom\u00fcnizme\u2019 yol a\u00e7mas\u0131 gibi, \u2018kendine g\u00f6re bir kapitalizme\u2019 de
\nyol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Kom\u00fcnizm ve kapitalizm \u00c7in karakteriyle b\u00fct\u00fcnle\u015fmedik\u00e7e, \u00c7in
\nkom\u00fcnizmi ve kapitalizmi olamamaktad\u0131r. D\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc direni\u015f, bunun
\nba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra ise g\u00fc\u00e7l\u00fc ve h\u0131zl\u0131 bi\u00e7imde rakip k\u00fclt\u00fcr\u00fc
\nbenimsemek, \u00c7in ana k\u00fclt\u00fcr grubundaki kavimlerin (Japon, Kore, T\u00fcrk, Mo\u011fol,
\nVietnam ve di\u011ferleri) temel \u00f6zellikleri halindedir. \u00c7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc direni\u015f yanlar\u0131,
\nola\u011fan\u00fcst\u00fc taklit ve \u00f6z\u00fcmseme yetenekleriyle at ba\u015f\u0131 gitmektedir. Bu durum
\nk\u00fclt\u00fcrlerindeki derin ve ortak bir \u00f6zellik olsa gerekir.<\/span><\/p>\n
\na\u015famas\u0131 \u00c7in \u00fczerinden di\u011fer grup \u00fcyelerine ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7inlileri gruplar\u0131nda
\nSemitiklerin Araplar\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcnmek daha ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 olabilir. T\u0131pk\u0131 Semitik
\nk\u00fclt\u00fcr gibi, \u00c7in k\u00fclt\u00fcr grubu da Aryen k\u00fclt\u00fcr\u00fc gibi evrenselle\u015fme \u00f6zelli\u011fi
\ng\u00f6sterememi\u015ftir. Bu durumda birinci s\u0131rada Aryenleri, ikinci s\u0131rada Semitikleri
\nve ondan sonra \u00c7in\u2019i d\u00fc\u015f\u00fcnmek daha a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 olabilir.<\/span><\/p>\n
\ndil-k\u00fclt\u00fcr gruplar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi ayd\u0131nlatmak \u00e7ok daha \u00f6nemli olup, belki
\nde tarih biliminin temel sorunlar\u0131ndand\u0131r. Bu ili\u015fki, \u00fczerinde \u00e7ok spek\u00fclasyon
\nyap\u0131lan, ama ortak bir yoruma var\u0131lamayan bulan\u0131k halkad\u0131r. 19. y\u00fczy\u0131lda
\nHint-Avrupa dil gruplar\u0131n\u0131n ortakl\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda b\u00fcy\u00fck ara\u015ft\u0131rmalara
\ngiri\u015fildi. Gruplar\u0131n ana kayna\u011f\u0131, \u2018ata dili ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc\u2019 hakk\u0131nda \u00e7eli\u015fkili
\nyorumlar geli\u015ftirildi. Kimi Yunan k\u00fclt\u00fcr\u00fcne, kimi Hint, hatta Kuzey Avrupa
\nk\u00fclt\u00fcr\u00fcne, Almanlara kadar dayand\u0131r\u0131lan k\u00f6ken tart\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131ld\u0131. Fakat Do\u011fu
\nAfrika Rif\u2019indeki primattan (\u0130nsan \u00f6ncesindeki yarat\u0131k) kopu\u015fla Verimli
\nHilal\u2019deki neolitik-tar\u0131msal devrim kan\u0131tlan\u0131nca, ad\u0131 ge\u00e7en t\u00fcm varsay\u0131mlar
\nbo\u015fa \u00e7\u0131kt\u0131. \u0130nsanl\u0131k tarihindeki iki temel odak b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131. K\u0131sa \u00f6zetini
\nsunmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k.<\/span><\/p>\n
\ngrubunun otantik oldu\u011funa ili\u015fkin tart\u0131\u015fmalar daha \u00e7ok \u00f6nem ka-zand\u0131.
\nYorumlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bi\u00e7imiyle \u2018Aryen\u2019 gruplar\u0131 denen proto-K\u00fcrt, Fars, Afgan, Beluci
\ngruplar\u0131 \u00f6ncelik kazanmaya ba\u015flad\u0131. \u00d6zellikle proto-K\u00fcrtler olan Hurrilerin dil
\nyap\u0131s\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131nca, otantik halklara dayal\u0131 Aryen dil-k\u00fclt\u00fcr aidiyeti netlik
\nkazand\u0131. Benim de \u015fahsen do\u011fru buldu\u011fum tez, neolitik devrimin \u00e7ekirdek
\nb\u00f6lgesinin ancak bu dil ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc yaratabilece\u011fine ili\u015fkindir. \u00c7ekirdek
\nb\u00f6lgenin de Toros-Zagros sisteminin \u00e7izdi\u011fi kavis oldu\u011fu, Verimli Hilal olarak
\nda adland\u0131r\u0131lan b\u00f6lgenin Aryen dil ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn merkezini olu\u015fturdu\u011fu kesinlik
\nkazand\u0131. Son arkeolojik kaz\u0131lar ve etimolojik \u00e7al\u0131\u015fmalarla etnolojik
\nk\u0131yaslamalar bu tezi her ge\u00e7en g\u00fcn daha da g\u00fc\u00e7lendirmektedir. B\u00f6ylece
\nHint-Avrupa dil ve k\u00fclt\u00fcr gruplar\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck eden kaynak sorunu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde
\n\u00e7\u00f6z\u00fcmlendi. <\/span><\/p>\n
\ni\u00e7in, Aryen dil-k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yay\u0131l\u0131m haritas\u0131n\u0131 oldu\u011fu gibi vermek ger\u00e7ek\u00e7i olmaz.
\nFakat g\u00fcney ve do\u011fuya do\u011fru yay\u0131lman\u0131n bir benzerinin de kuzey ve bat\u0131 y\u00f6n\u00fcnde
\nAvrupa\u2019ya do\u011fru geli\u015fti\u011fi rahatl\u0131kla yorumlanabilir. Tahminen M.\u00d6. 5000
\ny\u0131llar\u0131nda ba\u015flayan bu yay\u0131l\u0131m dalgalar\u0131n\u0131n M.\u00d6. 4000\u2019lerde Do\u011fu Avrupa\u2019ya,
\nM.\u00d6. 2000\u2019lerde de Bat\u0131 Avrupa\u2019ya tamamen yerle\u015fti\u011fi kabul g\u00f6ren temel
\ng\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. Ba\u015fta Gordon Childe olmak \u00fczere \u00f6nemli tarih\u00e7iler de Avrupa tarihini
\nbu y\u0131llara dayand\u0131rmaktad\u0131rlar. Daha \u00f6ncesi \u2018eski ta\u015f devri\u2019 d\u00f6nemini te\u015fkil
\netmektedir. Homo Sapiens\u2019in otuz bin y\u0131l \u00f6nce egemen t\u00fcr haline geldi\u011fi bug\u00fcnk\u00fc
\nG\u00fcney Fransa ve \u0130spanya aras\u0131nda Kuzey Afrika kaynakl\u0131 bir yay\u0131lma sonucunda en
\n\u00e7ok mezolitik (orta ta\u015f devri) d\u00f6nemin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 tahmin edil-mektedir.<\/span><\/p>\n
\ninceleyecek durumda de\u011filiz. Ama kaynak sorununun \u00f6neminden \u00f6t\u00fcr\u00fc
\nayd\u0131nlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131nday\u0131m. Yine buraya ili\u015fkin yay\u0131lman\u0131n fiziki, kolonici
\ntemelde de\u011fil, k\u00fclt\u00fcrel bir yay\u0131lma oldu\u011funu tahmin ediyorum. Avrupa\u2019n\u0131n
\n\u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc \u015furadad\u0131r: Neolitik d\u00f6nemi en yarat\u0131c\u0131 y\u00f6nleriyle haz\u0131r alm\u0131\u015ft\u0131r. On
\nbin y\u0131ll\u0131k birikimi birden veya k\u0131sa bir s\u00fcre say\u0131lacak d\u00f6nemde hazmetme
\n\u015fans\u0131na kavu\u015fmu\u015ftur. Denilebilir ki, Avrupa bug\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyay\u0131 d\u00f6rt y\u00fcz y\u0131ld\u0131r
\nnas\u0131l kendi k\u00fclt\u00fcrel yay\u0131lma alan\u0131 haline getirmi\u015fse, kendisi de \u00f6nce Neolitik
\ndevrimin, daha sonra Roma\u2019n\u0131n uygarl\u0131k ve H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n ruh-anlam devriminin
\nyay\u0131lma alan\u0131 olmu\u015ftur. \u00dc\u00e7 b\u00fcy\u00fck devrim de Avrupa\u2019ya daha \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrel temelde
\nyay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yay\u0131lma, Roma \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun \u00e7ok say\u0131da olmayan sava\u015flar\u0131
\nd\u0131\u015f\u0131nda s\u00f6m\u00fcrgecilik, kolonicilik ve zoraki asimilasyona dayanmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcst\u00fcn
\nk\u00fclt\u00fcrlerin \u2018tanr\u0131 vergisi\u2019 benimsenmesiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n
\nyakla\u015f\u0131k on bin y\u0131ll\u0131k b\u00fcy\u00fck k\u00fclt\u00fcrel birikimine bu t\u00fcr eri\u015fim sa\u011flan\u0131nca, daha
\nsonraki B\u00fcy\u00fck Avrupa devrimlerinin (R\u00f6nesans, Reformasyon ve Ayd\u0131nlana Politik,
\nEnd\u00fcstriyel ve Bilimsel Devrimler) temeli at\u0131lm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. Avrupa \u00f6zel
\nyetenekleriyle bu b\u00fcy\u00fck devrimleri ger\u00e7ekle\u015ftirmemi\u015ftir. Tarihin ana nehir ve
\nkollar\u0131n\u0131n debisinin artarak hep birden akmas\u0131yla bu temel kazan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n\u015e\u00fcphesiz ayn\u0131 d\u00f6neme denk gelen \u2018Buzul d\u00f6neminin\u2019 geri \u00e7ekilmesi, \u00e7ok elveri\u015fli
\niklim sayesinde taze ormanlar, yemye\u015fil ve humuslu verimli topraklarla donanm\u0131\u015f
\nAvrupa, t\u00fcm bu ko\u015fullar\u0131n senteziyle g\u00fcn\u00fcm\u00fcze damgas\u0131n\u0131 vuran b\u00fcy\u00fck uygarl\u0131k
\ns\u0131\u00e7ramas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. Yeri geldi\u011finde bu \u00f6yk\u00fcn\u00fcn ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 daha
\nyak\u0131ndan g\u00f6zlemleyece\u011fiz.<\/span><\/p>\n
\nwww.lekolin.info<\/span><\/p>\n