\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/3377-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
\t\t\t\t\t\t\u0130NSANLI\u011eIN KOM\u00dcNAL YA\u015eAM \u00d6Z\u00dc VE B\u0130R\u0130K\u0130M\u0130 <\/p>\n
\u2018\u2019Toplumsal varl\u0131\u011f\u0131n olu\u015fumundaki kom\u00fcnal nitelik, bi\u00e7ime de\u011fil \u00f6ze ili\u015fkin bir husustur. Toplumun ancak kom\u00fcnal tarzda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilece\u011fini kan\u0131tlar. Kom\u00fcnal niteli\u011fin yitirilmesi toplum olmaktan \u00e7\u0131kmakla \u00f6zde\u015ftir. Kom\u00fcnal de\u011ferlerin aleyhindeki her geli\u015fme toplumdan bir tak\u0131m de\u011ferlerin kayb\u0131 anlam\u0131na da gelir. O halde kom\u00fcn halindeki ya\u015fam\u0131 temel ya\u015fam bi\u00e7imi olarak de\u011ferlendirmek ger\u00e7ek\u00e7idir. \u0130nsan t\u00fcr\u00fc varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bu ya\u015fam bi\u00e7imi olmadan s\u00fcrd\u00fcremez. Bu ger\u00e7e\u011fi \u015fu yanl\u0131\u015f kan\u0131lar\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u0131srarla vurguluyoruz: Uygarl\u0131k s\u00f6ylemine g\u00f6re toplumu ya\u015fatan, y\u00fccelten hiyerar\u015fi ve iktidar de\u011ferlidir. Gerisi g\u00fcd\u00fclmesi gereken s\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Denebilir ki, bu anlay\u0131\u015f en eski oldu\u011fu kadar zihinleri en \u00e7ok i\u015fgal eden ilk b\u00fcy\u00fck ve sistematik yaland\u0131r. Toplum bu ideaya inand\u0131r\u0131ld\u0131k\u00e7a, aleyhine olan s\u00fcreci de me\u015frula\u015ft\u0131rm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. Bu \u00f6ylesine g\u00fc\u00e7l\u00fc bir idead\u0131r ki, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de buna kanmayan neredeyse yok gibidir. Kom\u00fcnal d\u00fczen toplumun var olu\u015f tarz\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, ya\u015fatan ve y\u00fccelten de\u011ferin hiyerar\u015fik ve iktidar g\u00fcc\u00fcne mal edilmesi, \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gereken \u00e7eli\u015fkilerin ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Toplumsal tarihin \u00e7arp\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bu s\u00f6ylem tarih, edebiyat ve politika ba\u015fta olmak \u00fczere t\u00fcm \u00fcstyap\u0131n\u0131n da temel anlay\u0131\u015f normu oluyor. Sonunda toplumun ger\u00e7ek var olu\u015f tarz\u0131 dilsiz, s\u00f6ylemsiz bir nesneye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. <\/p>\n
\u0130lkel topluma \u2018ilkel\u2019 demekten kurtulmad\u0131k\u00e7a, sosyal bilimin b\u00fct\u00fcn tespitleri yanl\u0131\u015f \u00fczerine bina edilmekten kurtulamaz. K\u00f6k h\u00fccre benzetmesine yine ba\u015fvurmal\u0131y\u0131z. T\u00fcm \u00e7e\u015fitlilik kazanan h\u00fccrelere g\u00f6re ana h\u00fccre ilkel olabilir. Ama bu ilkellik, gerilik a\u015f\u0131lmas\u0131 gereken anlamda bir ilkellik olmay\u0131p, ilke, esas anlam\u0131nda bir ilkelliktir. Kom\u00fcnal toplum de\u011ferlerine bu y\u00f6nl\u00fc bakmad\u0131k\u00e7a, di\u011fer t\u00fcm kurumlar\u0131n\u0131n analizi k\u00f6ks\u00fcz, kendi ba\u015f\u0131na ciddi anlam yoksunlu\u011fu i\u00e7inde de\u011ferlendirilecektir. <\/p>\n
Demek ki toplumsal m\u00fccadelede tutarl\u0131 olmak istiyorsak, \u00f6ncelikle toplumun var olma tarz\u0131na sayg\u0131l\u0131 olmal\u0131 ve ger\u00e7ek\u00e7i bakmal\u0131y\u0131z. En radikal \u00e7a\u011fda\u015f toplumcular\u0131n sadece \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerinde de\u011fil pratiklerinde de kom\u00fcnallikten ka\u00e7\u0131\u015f var. Kendisi \u00f6zel, d\u00fc\u015f\u00fcncesi kom\u00fcnal demek bir aldatmacad\u0131r. Bu, kapitalist sistemin toplumu ahlaktan yoksun b\u0131rakmas\u0131n\u0131n bir sonucudur. Neredeyse 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na kadar etnisite-kabile-a\u015firet-halk sosyal bilimin d\u0131\u015f\u0131nda gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. En az siyasal iktidar kadar etnisiteye de\u011fer vermeden, toplumsal sorunlara anlam vermek ve do\u011fru \u00e7\u00f6z\u00fcmlere gitmek olas\u0131 de\u011fildir. Kom\u00fcnal \u00f6z\u00fcn formu en yo\u011funluklu olarak etnisitede ifade bulur. Etnisiteyi ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda toplumdan geriye ne kal\u0131r? Daha d\u00fcne kadar Marksizm de dahil t\u00fcm \u00e7a\u011fda\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnce ekolleri etnisiteyi i\u015flevi olmayan, arkaik bir form olarak de\u011ferlendiriyorlard\u0131. Kom\u00fcnal \u00f6z\u00fc daha da i\u011freti, gerili\u011fe \u00f6zg\u00fc bir nitelik gibi yans\u0131t\u0131l\u0131yordu. Bireycilik ne kadar \u00f6ne \u00e7\u0131karsa, toplumsal de\u011ferlere h\u00e2kim olursa o denli \u00f6nemli, onurlu say\u0131l\u0131r oldu. Sosyal bilimciler rahiplere g\u00f6re \u00e7ok olumsuzdurlar derken, \u00e7ok \u00f6nemli bir husustan bahsediyoruz. Toplumun \u00f6nde gelen \u015fuurlusu olarak rahip, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp inand\u0131\u011f\u0131 gibi toplumla toplum i\u00e7in ya\u015far. Bilgisinin do\u011frulu\u011fu temel k\u0131stas de\u011fildir toplumun kom\u00fcnalli\u011fine ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 esas k\u0131stast\u0131r. \u2018Sosyal bilimci\u2019 ise, bilgisinin do\u011frulu\u011fu ne olursa olsun, toplumsal kom\u00fcnalli\u011fi esas almaz. Bir teknik eleman gibi yakla\u015f\u0131r. Felaket de b\u00f6yle ba\u015flar. Genelde t\u00fcm bilimciler, \u00f6zelde sosyal bilimciler toplum kom\u00fcnalli\u011finin kutsall\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131y\u0131p \u00f6l\u00fcm\u00fcne ba\u011fl\u0131 kalmad\u0131k\u00e7a, hakl\u0131 olarak \u2018b\u00fcy\u00fck ahlaks\u0131zlar s\u0131n\u0131f\u0131\u2019 olarak adland\u0131r\u0131lmaktan kurtulamayacaklard\u0131r. Toplum kom\u00fcnalli\u011fine ba\u011fl\u0131 olunsayd\u0131, ne sava\u015f ve iktidar, ne de s\u00f6m\u00fcr\u00fc ve istismar ya\u015fanan boyutlara gelirdi. Atom bombas\u0131n\u0131 hangi toplumsall\u0131kla izah edebiliriz? \u2018\u2019(A.\u00d6calan)<\/p>\n
Toplumsal ya\u015fam\u0131n hakikatleri kendi kavramlar\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ktidar kavramlar\u0131yla toplumsal alan\u0131n kavramlar\u0131 birbiriyle \u00e7at\u0131\u015f\u0131rken iktidar alan\u0131 toplumun kavramlar\u0131n\u0131 \u00e7arp\u0131t\u0131p kendine mal etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Toplumsal alan ise kendi kavramlar\u0131na sahip \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 oranda hakikatlerini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r. Kimi kavramlar da vard\u0131r ki iktidar alan\u0131 bunlara sald\u0131rsa, \u00e7arp\u0131tsa da kendine mal edemez, \u00e7\u00fcnk\u00fc her ko\u015fulda toplumsall\u0131\u011f\u0131 anlatan kavramlard\u0131r. Bu t\u00fcrden kavramlar\u0131n ba\u015f\u0131nda da KOM\u00dcN kavram\u0131 gelir. <\/p>\n
Kom\u00fcn kavram\u0131 do\u011frudan toplumsal ya\u015fam\u0131n var olu\u015f tarz\u0131n\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in iktidar kendine mal edemez. Kom\u00fcnizm kavram\u0131yla \u00f6zde\u015fle\u015ftirilerek ne denli sald\u0131r\u0131ya u\u011frasa da kom\u00fcn insanl\u0131k tarihinde ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde insanca ya\u015faman\u0131n ad\u0131d\u0131r. Kom\u00fcnalizm toplumun var olu\u015f tarz\u0131 oldu\u011fu gibi kom\u00fcn de toplumsall\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruman\u0131n vazge\u00e7ilmez \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. \u0130nsan ve toplumsall\u0131\u011f\u0131yla bu denli \u00f6zde\u015fle\u015fmi\u015f kavram olan kom\u00fcn\u00fcn yeniden canland\u0131r\u0131lmaya ihtiyac\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n
Toplumsal ya\u015fam\u0131n var olu\u015f tarz\u0131n\u0131n kom\u00fcnal oldu\u011funu bilmenin \u00f6nemli sosyolojik sonu\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. KOM k\u00f6k\u00fc Aryenik dillerde ve K\u00fcrt\u00e7ede topluluk ve gurup anlam\u0131na gelir. Kom\u00fcnalite ortak\u00e7\u0131 ya\u015fam\u0131 anlat\u0131r. Kom\u00fcn bu ortak\u00e7\u0131 ya\u015fam\u0131n \u00f6rg\u00fctlenme formudur. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u00f6m\u00fcr\u00fc ger\u00e7e\u011fi yabanc\u0131la\u015fmay\u0131 do\u011furmu\u015f ve kom\u00fcnal ya\u015famdan uzakla\u015fma ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Kom\u00fcnal ya\u015famdan uzakla\u015fan yani toplumsall\u0131\u011f\u0131 da\u011f\u0131t\u0131lan insan\u0131n bask\u0131 ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc cenderesine al\u0131nmas\u0131 daha kolay olmu\u015ftur. Toplumu koruyan en b\u00fcy\u00fck savunma g\u00fcc\u00fc toplumsall\u0131\u011f\u0131n kendisidir. Toplumsall\u0131\u011f\u0131 bask\u0131lanmayan, geriletilemeyen bir toplulu\u011fu hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7 uzun s\u00fcreli olarak egemenli\u011fi alt\u0131na alamaz. Bu nedenledir ki egemenlerin ilk sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u015fey toplumsall\u0131\u011f\u0131n kendisidir. Yine, toplumsall\u0131\u011fa karakterini veren olgusall\u0131kta kad\u0131n ve erkek birbirini tamamlar, birbirine yabanc\u0131 de\u011fildir ve egemenlik\u00e7i bir ili\u015fki tarz\u0131 tan\u0131nmamaktad\u0131r. <\/p>\n
Kad\u0131n aleyhine ba\u015flayan k\u0131r\u0131lma s\u00fcreci toplumda yabanc\u0131la\u015fman\u0131n, hiyerar\u015fik egemenlik\u00e7i ili\u015fkinin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u00e7tir. Kad\u0131n ne derecede geriletilirse toplum o derecede kolay egemenlik alt\u0131na al\u0131n\u0131r. Bu a\u015famadan sonra kad\u0131n\u0131yla erke\u011fiyle toplum var olu\u015f \u00f6z\u00fcnden uzakla\u015fmaya ba\u015flar. Bunun i\u00e7in t\u00fcm egemenlik\u00e7i sistemler ilkin ve en \u00e7ok kad\u0131na sald\u0131r\u0131r. Kad\u0131n geriletilmeden toplum geriletilemez. Bunun bilincinde olan egemenler kad\u0131n\u0131 her \u00e7a\u011f\u0131n ilk hedefi haline getirmi\u015flerdir. Dolay\u0131s\u0131yla kom\u00fcnden bahsetmek ilkin kad\u0131n kimli\u011fi ve toplumsall\u0131ktaki \u00f6neminden bahsetmeyi gerektirir. <\/p>\n
\u0130lk insan topluluklar\u0131n\u0131n g\u00f6\u00e7ebe halde toplay\u0131c\u0131l\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131 ve kom\u00fcnal ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n bu a\u015famas\u0131na dair halen b\u00fcy\u00fck tarihi yalanlar uydurulmaktad\u0131r. Hem kom\u00fcnal toplumdan bahsedilmekte hem de ilkellik damgas\u0131yla geri bir toplum olarak ilan edilip k\u00f6lecilik me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. K\u00f6leci iktidar\u0131n topumu k\u0131sk\u0131vrak mahk\u00fbm etti\u011fi a\u015faman\u0131n ileri g\u00f6sterilmesi, kad\u0131n k\u00f6leli\u011finin sonraki y\u00fczy\u0131llarda derinle\u015ferek s\u00fcrmesinin temel sebeplerinin ba\u015f\u0131nda gelir. <\/p>\n
Toplum neolitik a\u015famada kad\u0131n kimli\u011fi ve rol\u00fc etraf\u0131nda \u015fekillenirken k\u00f6y ya\u015fam\u0131n\u0131n temel karakteri yine kom\u00fcnal haldedir. S\u00f6m\u00fcr\u00fcye, bask\u0131ya yer yoktur. Neolitik k\u00fclt\u00fcr birikimleri adeta h\u0131rs\u0131zlanarak devletli uygarl\u0131\u011f\u0131n s\u00f6m\u00fcr\u00fc k\u00fclt\u00fcr\u00fc h\u00e2kim k\u0131l\u0131nsa da toplumun var olu\u015f karakteri yok edilemez ve bir diren\u00e7 kayna\u011f\u0131 olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. D\u0130REND\u0130K\u00c7E TOPLUMSALLA\u015eAN, TOPLUMSALLA\u015eTIK\u00c7A D\u0130REN\u0130\u015e\u0130N\u0130 G\u00dc\u00c7LEND\u0130REB\u0130LEN \u0130NSANIN KURTULU\u015eU KOM\u00dcNAL YA\u015eAM GELENE\u011e\u0130N\u0130 CANLANDIRMASINDAN GE\u00c7MEKTED\u0130R.<\/p>\n
Kom\u00fcnal ya\u015fam\u0131n yeniden \u00f6rg\u00fctlenmesi demek yeni bir toplum icat etmek de\u011fildir. Toplumun geriletilen, yabanc\u0131la\u015fmaya u\u011frat\u0131lan, bask\u0131lanan \u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmakt\u0131r. Bunun \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imi ise Kom\u00fcn ve Meclislere dayal\u0131 geli\u015ftirilirse ancak o zaman toplumun do\u011frudan demokrasi uygulamas\u0131yla iradesi a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kabilir. Kom\u00fcnler toplumun ekonomik-ekolojik ve ahlaki ya\u015fam birimleri olurken meclisler ise demokratik \u015fekilde kendi kimlik ve iradelerini yans\u0131tt\u0131klar\u0131 i\u00e7 ve d\u0131\u015f ili\u015fkilerini d\u00fczenledikleri ahlaki-politik birimlerdir.<\/p>\n
Tarih boyunca merkezi devletler kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumak isteyen topluluklar kendi aralar\u0131nda birlikler olu\u015fturmu\u015f ve temellerinin g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131 i\u00e7in kendilerini halk meclislerinde \u00f6rg\u00fctlemi\u015flerdir. <\/p>\n
Ortado\u011fu topraklar\u0131 hen\u00fcz ilk \u00e7a\u011flarda, S\u00fcmer topluluklar\u0131 i\u00e7inde bile belli bir halk kesimine dayal\u0131 meclisle\u015fmeye tan\u0131kl\u0131k etmi\u015f bir s\u00fcre sonra rahip kral egemenli\u011fi askeri otoriteyle ittifak halinde bu meclisleri yok etmi\u015fse de tarihte temel bir \u00f6rneklik te\u015fkil etmi\u015f ve sonraki uygarl\u0131klarda etkisini g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130lk merkezi devletlerin sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 a\u015firetlerin toplumsal bir savunma ve birlik mekanizmas\u0131 olarak konfederal birlikleri vard\u0131r. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak isteyen kentler halka dayal\u0131 meclislere sahiptir. Dinsel hareketler hep meclislerle y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015flerdir. En b\u00fcy\u00fck direni\u015f hareketleri meclislerden g\u00fc\u00e7 alm\u0131\u015flard\u0131r. Dini mabetler en ba\u015fta sava\u015f ve bar\u0131\u015f meselelerinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc meclisler konumunda olmu\u015flard\u0131r.\u00a0\u00a0 Devletin de kurdu\u011fu meclisler vard\u0131r. Fakat di\u011ferlerinden temel bir farka sahiptir. Devlet \u00f6rg\u00fctlenmesinde demokrasi yerine \u00fcstten atamalar ve b\u00fcrokrasi h\u00e2kimdir. Bu nedenle devletin kurdu\u011fu meclisler hep egemenli\u011fi me\u015frula\u015ft\u0131rma kurumlar\u0131 olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Yine, K\u00fcrt Halk \u00d6nderi Abdullah \u00d6calan bu durumu savunmalar\u0131nda \u015fu \u015fekilde ifade etmektedir: “devlet \u00e7ok\u00e7a i\u015flendi\u011fi gibi \u00e7ok eski ve \u00fcst toplumun temel \u00f6rg\u00fct\u00fcd\u00fcr. Demokratik tarzda olu\u015fmaz. Geleneksel ve atamalarla y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. \u00dcst toplum kendi i\u00e7inde demokrasi uygulayabilir Buna \u00fcst s\u0131n\u0131flar\u0131n demokrasisi de denilebilir. Bu devlet i\u00e7in bir \u00f6rt\u00fc vazifesi g\u00f6r\u00fcr. \u00c7o\u011fu bat\u0131 cumhuriyet modelinde olan bu demokrasiler devleti esas al\u0131r. \u00d6nce devlet sonra demokrasi gelir devlet olmadan demokrasiyi d\u00fc\u015f\u00fcnemezler. Halk demokrasilerinde ise iktidar-devlet hedef edinilmez. Devlet olmay\u0131 hedefleyen demokrasi kendi eliyle varl\u0131\u011f\u0131na son vermi\u015f olur.”<\/p>\n
K\u00fcrtler tarih boyunca devlet olmaya de\u011fil demokrasisini kurmaya daha fazla meyilli olmu\u015flard\u0131r. Bug\u00fcnk\u00fc demokratik aray\u0131\u015flar\u0131n tarihi temelleri \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Halk demokrasilerinde konfederal bi\u00e7imdeki birlik uygulamalar\u0131 K\u00fcrdistan\u2019da hen\u00fcz kom\u00fcnal ya\u015fam de\u011ferlerinin h\u00e2kim oldu\u011fu a\u015firetler \u00e7a\u011f\u0131nda g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. A\u015firetlerin do\u011fal demokratik nitelikleri a\u015firet konfederasyonlar\u0131na ge\u00e7i\u015fte b\u00fcy\u00fck kolayl\u0131k sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
A\u015firet ya\u015fam\u0131 do\u011fal mera ve ekin alanlar\u0131na dayal\u0131 geli\u015fti\u011finden bu alanlar\u0131n korunmas\u0131 hayati \u00f6nemdedir. A\u015firet s\u0131n\u0131r\u0131 dokunulmazd\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc ya\u015famsald\u0131r. A\u015firet s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n ihlali t\u00fcm toplulu\u011fun ya\u015fam\u0131n\u0131n tehdit alt\u0131na girmesi demektir. A\u015firetler aras\u0131nda ya\u015fanan \u00e7at\u0131\u015fmalar t\u00fcm topluluk i\u00e7in \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olacakt\u0131r. O halde ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n ortakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve dokunulmaz s\u0131n\u0131rlar\u0131n demokratikle\u015ftirilmesi yoluna gitmek gerekir ki t\u00fcm topluluklar\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131 korunabilsin. Bunun i\u00e7in a\u015firetlerin toplan\u0131p sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zecekleri bir ortak meclise ihtiya\u00e7lar\u0131 olmu\u015ftur. \u00d6te yandan daha b\u00fcy\u00fck bir tehlike olarak uygarl\u0131k g\u00fc\u00e7lerinin sald\u0131r\u0131lar\u0131 s\u00f6z konusudur. \u0130\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 \u00f6nlemek ve d\u0131\u015ftan gelen sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 koyabilmek i\u00e7in birlikler olu\u015fturmu\u015flard\u0131r. Bu birli\u011fin olu\u015fumu demokratik \u00f6zellikler ta\u015f\u0131y\u0131p konfederal tarzda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n
A\u015firet konfederasyonlar\u0131 toplumun i\u00e7 ve d\u0131\u015f tehditlere kar\u015f\u0131 kendini koruyabilece\u011fi siyasi bir \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imi olmu\u015ftur. Bu birli\u011fe kat\u0131lan a\u015firetler e\u015fit haklara sahip olup sorumluluklar\u0131 da birlikte payla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Konfederasyon meclisi toplumsal sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlendi\u011fi, sava\u015f ve bar\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin kararla\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerdir.<\/p>\n
Tarihi temelleri olan bir edebi benzetmeyle K\u00fcrdistan toplumunun konfederalizm ve \u00f6zerk ya\u015fama hi\u00e7 de yabanc\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilebilir. Konfederalizm nedir denildi\u011finde a\u015firetler \u00e7a\u011f\u0131ndan verilecek temel bir \u00f6rnek her \u015feyi daha somut olarak g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serebilecek durumdad\u0131r.<\/p>\n
K\u00fcrt\u00e7ede topluluk Kom kelimesiyle ifade edilir. Bu toplulu\u011fun siyasi iradesini temsil eden meclis ise \u00c7ad\u0131r yani Kon etraf\u0131nda sembolize edilir. K\u00fcrt\u00e7e KON kelimesinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00c7ADIR\u2019d\u0131r ve her \u00e7ad\u0131r bir a\u015fireti temsil ediyorsa topland\u0131klar\u0131 meclis B\u00dcY\u00dcK \u00c7ADIR olarak adland\u0131r\u0131labilir. B\u00fcy\u00fck \u00c7ad\u0131r\u0131n alt\u0131nda toplan\u0131p t\u00fcm toplumsal meseleleri g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyorlar. B\u00fcy\u00fck \u00c7ad\u0131r\u0131n K\u00fcrt\u00e7edeki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedir? Kon\u00e9 Mez\u0131n ya da Kon\u00e9 G\u0131r! Kongre kelimesinin k\u00f6keni oldu\u011fu iddia edilmese de benzerli\u011fi dikkat \u00e7ekmektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn halk kongresi olan KONGRA GEL o g\u00fcn\u00fcn ko\u015fullar\u0131nda sembolik olarak b\u00fcy\u00fck halk \u00e7ad\u0131r\u0131 -\u00e7at\u0131s\u0131- bi\u00e7iminde temellenmektedir. B\u00fcy\u00fck \u00c7ad\u0131r \u2013\u00e7at\u0131-\u00a0 alt\u0131nda toplan\u0131p sava\u015f ve bar\u0131\u015f i\u015flerini, toplumdaki ihtilaflar\u0131 vs. g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcrler. Toplum i\u00e7inde a\u015f\u0131r\u0131 bir s\u0131n\u0131fla\u015fma, kat\u0131 bir hiyerar\u015fi olmad\u0131\u011f\u0131ndan demokratik kat\u0131l\u0131mla kararlar al\u0131n\u0131r. Bu uygulamalar \u00f6zerk ve \u00f6zg\u00fcr ya\u015fam tutkusundan kayna\u011f\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
Buradaki edebi benzetmelerden anla\u015f\u0131lmas\u0131 gereken konfederasyon uygulamas\u0131n\u0131n K\u00fcrdistan topraklar\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc temellerde hayat bulmu\u015f olmas\u0131 ve \u00e7ad\u0131rlar\u0131n birli\u011fi benzetmesinde oldu\u011fu gibi demokratik nitelik ta\u015f\u0131mas\u0131d\u0131r.\u00a0 B\u00fcy\u00fck \u00c7ad\u0131r alt\u0131nda toplanan a\u015firet temsilcileri aras\u0131nda hiyerar\u015fiden ziyade manevi g\u00fcc\u00fc a\u011f\u0131rl\u0131kta olan bir \u00f6nder vard\u0131r. Aralar\u0131ndaki ili\u015fki tarz\u0131 konfederaldir, esnektir, demokratik ve e\u015fittir. Ama\u00e7 \u00f6zg\u00fcr ya\u015fant\u0131n\u0131n korunmas\u0131d\u0131r ve devlet haline gelmeden kendini koruman\u0131n temel y\u00f6ntemi olarak \u015fekillenmi\u015ftir. Devlet mi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fc denildi\u011finde toplumun yan\u0131t\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten yana olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Kimi tarihi edebi eserler de bu ger\u00e7ekli\u011fi \u00e7arp\u0131c\u0131 olarak g\u00f6stermi\u015ftir.\u00a0 Bu konuda Zalo\u011flu R\u00fcstem destan\u0131 incelenebilir. Firdevsi \u015eahname adl\u0131 kitab\u0131n\u0131 \u0130ran \u015eah\u0131na sunmu\u015f oldu\u011fundan ve d\u00f6neminde milliyetler temelinde fazla ayr\u0131\u015fma ya\u015fanmad\u0131\u011f\u0131ndan olsa gerek K\u00fcrdistan\u0131 ve K\u00fcrtleri do\u011frudan de\u011fil dolayl\u0131 anlat\u0131r. Zal ve o\u011flu R\u00fcstem karakter olarak incelendi\u011finde ve kitapta anlat\u0131lan ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lge g\u00f6z \u00f6n\u00fcne getirildi\u011finde asl\u0131nda a\u015firetler \u00e7a\u011f\u0131ndaki iki K\u00fcrt kahraman\u0131 olduklar\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. K\u00fcrtlerin kahramanl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131 destanlara konu olmu\u015ftur. Hatta Sasanilerin ilk kurucusu olan K\u00fcrt Arde\u015fir Papekan\u2019a atfen anlat\u0131lan kahramanl\u0131k \u00f6yk\u00fclerinin \u015eahnameye kaynakl\u0131k etmesi de bu iddiay\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmektedir.<\/p>\n
\u00a0\u0130ran s\u00fcrekli Turan\u00eelerin sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011framaktad\u0131r ve \u015fehin\u015fah taht\u0131n\u0131 kaybedebilmektedir. Her seferinde Zal ve R\u00fcstem yard\u0131mlar\u0131na yeti\u015fir, h\u00fck\u00fcmdara taht\u0131 geri verip \u00fclkelerine d\u00f6nerler. Taht\u0131 Turanlardan alm\u0131\u015fken kendileri bu tahta niye oturmazlar? Soruya yan\u0131tlar\u0131 K\u00fcrtlerin tarihsel e\u011filimini g\u00f6stermektedir: \u2018Kendi topraklar\u0131m\u0131zda \u00f6zg\u00fcrce ya\u015f\u0131yoruz, tac\u0131 \u2013 taht\u0131 ne yapaca\u011f\u0131z ki?\u2019<\/p>\n
\u0130ktidar ve devlet gelene\u011fine mesafeli yakla\u015fmak bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck karakteri olarak tarihte yerini alm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fbirlik\u00e7i \u00fcst tabaka her d\u00f6nemde devlete eklemlenirken halk direni\u015f mek\u00e2n\u0131 olarak k\u0131ra dayal\u0131 ya\u015fam\u0131\u015f ve devlet sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n merkezi oldu\u011fundan kentlere mesafeli olmu\u015flard\u0131r. S\u00fcrekli istila ve talan seferlerine maruz kalsalar da zozanlarda, da\u011f ba\u015flar\u0131nda direni\u015flerle \u00f6zg\u00fcrl\u00fck e\u011filimini ve do\u011fal ya\u015fam geleneklerini koruyarak kendilerini bug\u00fcne dek var etmi\u015flerdir. K\u00fcrtler bug\u00fcn ya\u015fad\u0131klar\u0131 kentlerde de konfederal \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fckleriyle iktidar alanlar\u0131n\u0131 zorlamaktad\u0131rlar. K\u00f6y \u00e7ad\u0131r\u0131ndan kent \u00e7at\u0131s\u0131na ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 deneyimle di\u011fer halk ve toplum kesimleriyle birlikte \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alanlar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmektedirler. Kentler egemenlerindir denildi\u011finde kentsel direni\u015flerin tarihi bir \u00e7\u0131rp\u0131da yok say\u0131l\u0131r. Bu nedenle k\u0131r ve kent direni\u015flerini birbirinden koparmamak gerekir.<\/p>\n
D\u00fcnyan\u0131n t\u00fcm b\u00f6lgelerinde gerek k\u0131rsal alanlarda gerekse kentlerde merkezi devletler kar\u015f\u0131s\u0131nda her d\u00f6nemde mutlaka yerel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri savunan inisiyatifler ve direni\u015fler s\u00f6z konusu olmu\u015ftur. Bu anlamda kentler t\u00fcm\u00fcyle egemenlerindi demek ger\u00e7e\u011fi tam ifade etmez. Kent kom\u00fcn ve meclisleri direni\u015f kadar demokrasi ve demokrasi kadar sava\u015f ve bar\u0131\u015f konular\u0131nda her zaman temel bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n
www.navendalekolin.com – www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\t<\/p>\n