{"id":1116,"date":"2020-03-15T00:06:58","date_gmt":"2020-03-14T21:06:58","guid":{"rendered":"http:\/\/lekolin.org\/ortadogunun-bitmeyen-kaosu\/"},"modified":"2020-03-15T00:06:58","modified_gmt":"2020-03-14T21:06:58","slug":"ortadogunun-bitmeyen-kaosu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/ortadogunun-bitmeyen-kaosu\/","title":{"rendered":"Ortado\u011fu\u2019nun Bitmeyen Kaosu"},"content":{"rendered":"<p>09 \u015eubat 2011 \u00c7ar\u015famba Saat 10:15<\/p>\n<\/p>\n<div class=\"detail content_14\" id=\"text_detail\">\n<div class=\"newsImage\">\n<b>Irak, Ortado\u011fu\u2019nun politik sahnesinde en hareketli ve en sorunlu yerlerinden biri olma unvan\u0131n\u0131 koruyor. ABD\u2019nin \u00e7\u0131karlar\u0131 gere\u011fi istikrar aray\u0131\u015flar\u0131na ra\u011fmen<\/b><\/p>\n<p>\t\t\t\t\t\t\t <img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1103-1.jpg\">\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n<p>Irak, Ortado\u011fu\u2019nun politik sahnesinde en hareketli ve en sorunlu yerlerinden biri olma unvan\u0131n\u0131 koruyor. ABD\u2019nin \u00e7\u0131karlar\u0131 gere\u011fi istikrar aray\u0131\u015flar\u0131na ra\u011fmen b\u00f6lge devletlerinin tersinden y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri politikalar sonucunda Irak\u2019ta kurulan dengeler ve buraya y\u00f6nelik politikalarda s\u00fcrekli de\u011fi\u015fime u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Irak uzun vadeli stratejilerin ve hesaplar\u0131n yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 kadar y\u00f6r\u00fcngesinden \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f, istikrars\u0131zl\u0131\u011fa mahk\u00fbm edilmi\u015ftir. \u0130stikrar ABD a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in bir y\u00f6ntem olurken, istikrars\u0131zl\u0131kta b\u00f6lge devletleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan ABD\u2019ye kar\u015f\u0131 m\u00fccadelede y\u00f6ntem olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>20 Mart 2003 tarihinde ABD Irak\u2019a m\u00fcdahale ederken, t\u00fcm d\u00fcnyaya diktat\u00f6r, eli kanl\u0131 ve ter\u00f6rist bir rejime kar\u015f\u0131 Irak ve Ortado\u011fu halklar\u0131n\u0131 \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirmek i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiriyordu. Temel slogan\u0131 daha fazla insan haklar\u0131, demokrasi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik ve ya\u015fam standartlar\u0131n\u0131 y\u00fckseltmeydi. Amerika Irak\u2019a girdikten bir iki ay sonra her yerde mantar gibi sivil kurum \u00f6rg\u00fctleri, yeni partiler, kad\u0131n kurulu\u015flar\u0131 kuruldu. B\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun arkas\u0131nda ABD ve AB \u00fclkeleri vard\u0131. Kimileri finans kaynaklar\u0131n\u0131 bu \u00fclkelerden al\u0131rken kimileri ise \u00fclke d\u0131\u015f\u0131nda birka\u00e7 ayl\u0131k e\u011fitimden sonra bu kurumlar\u0131n ba\u015f\u0131na ya da y\u00f6netimine getiriliyordu. ABD\u2019nin deste\u011fiyle bu kurumlar kurulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Bu d\u00f6nemde Avrupa, Amerika ve d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka \u00fclkelerinde bulunan bir\u00e7ok Irakl\u0131 tekrardan \u00fclkeye getirildi bunlar eliyle Irak\u2019ta \u0131smarlama bir demokratik anlay\u0131\u015f ya da ya\u015fam tarz\u0131 in\u015fa edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Irak\u2019ta ki halklar\u0131n k\u00fclt\u00fcrleri g\u00f6z ard\u0131 edilerek \u00fcsten d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcml\u00fc bir bi\u00e7imde Irak\u2019ta yeni bir k\u00fclt\u00fcr yarat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. \u00c7ok k\u0131sa zamanda Irak halk\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcrel dokular\u0131yla uyu\u015fmayan bu zihniyet ve k\u00fclt\u00fcrel anlay\u0131\u015f ciddi bir direni\u015fle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131. S\u00f6z\u00fcm ona Amerika Irak halk\u0131n\u0131 \u201ck\u00fclt\u00fcrs\u00fcz geri ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerden noksan  g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in kolayl\u0131kla Amerika\u2019n\u0131n dayatm\u0131\u015f oldu\u011fu bu ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 kabul edece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Hatta Irakl\u0131lar\u0131n h\u0131zla o ya\u015fama do\u011fru ko\u015faca\u011f\u0131n\u0131 ve bundan dolay\u0131 Amerika Birle\u015fik Devletlerine minnet duyacaklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordular. Ama k\u0131sa zamanda bunun b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Yapay tarihi derinli\u011fi ve k\u00f6k\u00fc olmayan bu post modern k\u00fclt\u00fcr\u00fcn Irak ve Ortado\u011fu halklar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ge\u00e7ici bir heves d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey ifade etmedi\u011fini bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u00f6kleri binlerce y\u0131ll\u0131k tarihte gelen k\u00f6kl\u00fc bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn sahibi olan bu halklar\u0131n bu t\u00fcr bir \u015feye tenezz\u00fcl etmeyeceklerini ac\u0131da olsa anlam\u0131\u015f bulundular. Bu sefer onlar\u0131n deyimiyle demokratik yollarla kabul ettiremediklerini kan, i\u015fkence, bomba, y\u0131k\u0131m ve g\u00f6zya\u015f\u0131yla kabul ettirme yolunu se\u00e7tiler. Bunun sonucunda Irak tarihi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f kanl\u0131 bir s\u00fcrecin i\u00e7ine itildi.<\/p>\n<p>Irak\u2019ta bulunan insan haklar\u0131 kurulu\u015flar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131nda 2008&#8217;de \u00fclkedeki sivil kay\u0131plar\u0131n 9 bin 226 oldu\u011fu, 16 Aral\u0131k 2009 itibar\u0131yla bombalama, silahl\u0131 sald\u0131r\u0131 veya benzeri nedenlerle hayat\u0131n\u0131 kaybeden sivillerin say\u0131s\u0131n\u0131n 4 bin 497 oldu\u011fu ifade edilmektedir. T\u00fcm bu elde ki verilerden yola \u00e7\u0131karak direk \u015fiddette maruz kalarak ya\u015fam\u0131n\u0131 yitiren toplam insan say\u0131s\u0131: 1 milyon 235 bin 79 ki\u015fi oldu\u011fu tahmin edilmektedir. <\/p>\n<p>Yine s\u00f6z konusu raporlarda Irak\u2019ta i\u00e7 ve d\u0131\u015f g\u00f6\u00e7 toplam\u0131n\u0131n 28 milyon n\u00fcfuslu \u00fclkede toplam 6 milyona ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. Irak\u2019ta ki m\u00fclteci durumunun \u00e7arp\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seren bir di\u011fer \u015fey ise 07 Mart 2010 tarihinde Irak\u2019ta yap\u0131lan genel se\u00e7imlerde kullan\u0131lan oy say\u0131s\u0131 300 bine ula\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.\u00a0 <\/p>\n<p>ABD i\u015fgali alt\u0131nda bulunan Irak\u2019ta 7 Mart tarihinde Parlamento se\u00e7imleri yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Se\u00e7imlere, El Irakiye (\u0130yad Allavi), Hukuk listesi(Nuri El Maliki), Ulusal \u0130ttifak(Ammar El Hekim), K\u00fcrt Karde\u015flik Listesi(K\u00fcrtler) olmak \u00fczer 4 listesi kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Fakat se\u00e7imlerden bu yana yakla\u015f\u0131k olarak sekiz ay ge\u00e7mesine ra\u011fmen h\u00fck\u00fcmet kurulamad\u0131.<\/p>\n<p>Bunun en \u00f6nemli nedenlerinden biri, ABD\u2019nin Irak i\u015fgali sonras\u0131nda devlet y\u00f6netimi i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131dan ihra\u00e7 edilen yap\u0131lardan kaynaklanmaktad\u0131r.\u00a0 Irak devleti bir\u00e7ok kesimin zorla bir araya getirilerek kurulan bir devlettir. Bunlar  K\u00fcrtler, \u015eii ve S\u00fcnni Araplar bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00e7ok etkin olmasalar da T\u00fcrkmen, Asur\u00ee ve Ermenilerden olu\u015fmaktad\u0131r.\u00a0 Irak\u2019\u0131n temel yap\u0131 ta\u015flar\u0131 olan K\u00fcrtler, \u015eii ve S\u00fcnni Araplar zorla bir araya getirilerek Irak devleti olu\u015fturulmu\u015ftur.<br \/>\u00a0<br \/>Ayr\u0131ca buna bir de ABD, \u0130ran, Suriye, T\u00fcrkiye, Suudi Arabistan, M\u0131s\u0131r, \u00dcrd\u00fcn ve di\u011fer devletlerin kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 temelinde bu kesimler \u00fczerindeki planlar\u0131, mevcut istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve kopuklu\u011fu daha da derinle\u015ftirmektedir.<\/p>\n<p>H\u00fck\u00fcmet kurma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u0130ran k\u0131smen de olsa ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015ftur. \u0130ran kendi aralar\u0131nda anla\u015famayan Hukuk Devleti Listesi (Nuri El Maliki), Mukteda El Sadr ve Ammar El Hekim gruplar\u0131yla \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde temasa ge\u00e7erek bu gruplar\u0131n asgari d\u00fczeyde de olsa anla\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Irak\u2019ta hi\u00e7bir grup taraf\u0131ndan Ba\u015fbakanl\u0131\u011fa istenmeyen Nuri El Maliki\u2019nin \u0130ran taraf\u0131ndan \u0131srar edilmesine kar\u015f\u0131l\u0131k ABD, S\u00fcnni Arap \u00fclkeleri ve T\u00fcrkiye, Nuri El Maliki\u2019nin ba\u015fbakan olmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r. H\u00fck\u00fcmet kurulamamas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli nedenlerinden biri de bu olmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Fakat b\u00fct\u00fcn bu u\u011fra\u015flara ra\u011fmen Nuri El Maliki\u2019nin ba\u015fbakan olmas\u0131na raz\u0131 olunmu\u015ftur. Irak H\u00fck\u00fcmet s\u00f6zc\u00fcs\u00fc Ali Debba\u011f, Irak&#8217;ta taraflar\u0131n h\u00fck\u00fcmet konusunda anla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131, iktidar payla\u015f\u0131m\u0131nda Devlet Ba\u015fkan\u0131n\u0131n Celal Talabani, Ba\u015fbakan\u0131n Nuri Maliki ve Parlamento Ba\u015fkan\u0131n ise \u0130yad Allavi olaca\u011f\u0131 konusunda anla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 ifade etmi\u015fti. Bu geli\u015fme ard\u0131ndan uzun bir s\u00fcredir \u0130ran\u2019da olan Mukteda El Sadr\u2019\u0131n tekrar Irak\u2019a d\u00f6nmesi sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Yasin Yal\u00e7\u0131nkaya<\/p>\n<p>K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n<p>www.navendalekolin.com &#8211; www.lekolin.org &#8211; www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info<\/p>\n<p>\t<!-- parveke begin --><\/p>\n<div>\n<div class=\"sharethis-inline-share-buttons\"><\/div>\n<p><!-- parveke END -->\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p><b>Irak, Ortado\u011fu\u2019nun politik sahnesinde en hareketli ve en sorunlu yerlerinden biri olma unvan\u0131n\u0131 koruyor. ABD\u2019nin \u00e7\u0131karlar\u0131 gere\u011fi istikrar aray\u0131\u015flar\u0131na ra\u011fmen<\/b><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1117,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"jnews_social_meta":[],"jnews_override_counter":[],"jnews_post_split":[],"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[32,31,36,33,30,35,34],"class_list":["post-1116","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politik-analiz","tag-arastirma","tag-kurdi","tag-kurdish","tag-kurdistan","tag-lekolin","tag-turkish","tag-turkiye"],"acf":[],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1116","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1116"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1116\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1117"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1116"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1116"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lekolin.org\/ku\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1116"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}