\t\t\t\t\t\t\t ![](\"http:\/\/lekolin.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/213-1.jpg\")
\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n
12.00<\/p>\n
0<\/p>\n
21<\/p>\n
TR<\/p>\n
<\/p>\n
\t :” ” <\/p>\n
\t :”” <\/p>\n
\t ” “,” ” <\/p>\n
\t ” ” <\/p>\n
1979 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen \u0130ran \u0130slam Devrimi, muhteva olarak
\ntoplumsal alanda k\u00f6kten de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc y\u00f6ntem olarak yo\u011fun bir
\npropagandan\u0131n yan\u0131 s\u0131ra uzun s\u00fcreye yay\u0131lm\u0131\u015f \u015fiddet ve k\u0131y\u0131m uygulamas\u0131n\u0131 esas
\nald\u0131. Devrimin \u00fczerinden 30 y\u0131l ge\u00e7mesine ra\u011fmen \u015fiddet ve ter\u00f6r en etkin
\nbi\u00e7imde devam ediyor. Amiyane bir deyimle Ali Hamaney’in ve Ahmedinecad’\u0131n
\nsakallar\u0131nda \u0130ran \u00fczerine cehennem ate\u015fleri d\u00f6k\u00fclmeye devam ediyor.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u0130ran \u00e7ok kimlikli, \u00e7ok k\u00fclt\u00fcrl\u00fc ve farkl\u0131 halklar\u0131n bir
\narada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclkedir. \u015eahl\u0131k rejimi i\u00e7erideki halklar\u0131n ortak m\u00fccadelesi
\nsonucu devrildi. Farkl\u0131 siyasi e\u011filimlerin, devrimci demokratik \u00f6rg\u00fctlerin,
\nayd\u0131nlar\u0131n, \u0130ranl\u0131 demokratlar\u0131n, K\u00fcrtlerin, Farslar\u0131n, Beluci, ve Azerilerin
\nuzun s\u00fcreye dayanan m\u00fccadeleleriyle \u015fahl\u0131k sistemini y\u0131kt\u0131lar. \u015eaha kar\u015f\u0131
\nm\u00fccadelede \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc uzun s\u00fcre sol \u00f6rg\u00fctler, \u0130ranl\u0131 demokratlar ve ayd\u0131nlar
\nyapt\u0131. Bu kesimler \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir m\u00fccadele vermelerine ra\u011fmen rejime son vuru\u015fu
\nvurma g\u00fcc\u00fcne elde edemediler. Zafere \u00f6nc\u00fcl\u00fck yapacak konuma ula\u015fmad\u0131lar. Bu
\neksiklerinin bir sonucu olarak \u00f6nc\u00fcl\u00fck mollalar\u0131n eline ge\u00e7ti. Mollalar
\ndevrimin ba\u015f\u0131nda kendi d\u0131\u015f\u0131nda muhaliflerle ili\u015fki ve ittifak yapt\u0131lar.
\n\u0130ktidar\u0131 ele ge\u00e7irdiklerinde kendi d\u0131\u015f\u0131ndaki muhalefet g\u00fc\u00e7lerine \u00e7ok a\u011f\u0131r bir
\n\u015fekilde y\u00f6neldiler. Deyim yerindeyse k\u0131y\u0131mdan ge\u00e7irdiler. Suikastla,
\ni\u015fkenceyle, kur\u015funa dizmeyle ve idamlarla b\u00fcy\u00fck bir k\u0131y\u0131m yapt\u0131lar. \u00d6nemli bir
\nkitle de \u00fclkeden s\u00fcr\u00fcld\u00fc. \u0130ran muhalif kaynaklar\u0131na g\u00f6re bir milyonun \u00fczerinde
\ninsan \u00fclkeyi terk etmek zorunda kald\u0131 (79 ve 85 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki d\u00f6nem i\u00e7in
\nbelirtiliyor).<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Ortado\u011fu’da stratejik bir konuma sahip olan \u0130ran’da
\nger\u00e7ekle\u015fen ‘\u0130slam’ devrimi, b\u00f6lgedeki dengeleri derinden etkiledi. D\u00fcnya
\nkamuoyu, yeni y\u00f6netime, yeni rejime kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k tuttu. \u0130slamc\u0131lar
\n\u00f6nderli\u011finde de olsa \u00e7a\u011fda\u015f, demokratik, yay\u0131lmac\u0131 politika pe\u015finde ko\u015fmayan
\nbir \u0130ran \u0130slam rejimi ile ili\u015fkiye a\u00e7\u0131kt\u0131. Bu standartlar\u0131 ret eden \u0130ran’daki
\nmolla y\u00f6netimi, \u0130ran’\u0131 hem i\u00e7eride, hem d\u0131\u015far\u0131da sava\u015fa soktu. \u0130ran’\u0131 ABD’nin
\nSaddam ve \u0130srail’in ortak sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131n hedefi durumuna getirdi. 8 y\u0131ll\u0131k
\nIrak’la s\u00fcren sava\u015fta bir milyonun \u00fczerinde \u0130ranl\u0131’n\u0131n hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi
\nbelirtiliyor. \u0130ran devrimden sonra bir de kendi i\u00e7inde \u00f6rt\u00fcl\u00fc i\u00e7 sava\u015f ya\u015fand\u0131.
\nBu \u00f6rt\u00fcl\u00fc sava\u015f y\u00f6netimin muhalefete hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck talebinde bulunan
\nkitlelere, toplumsal ve kimliksel dinamiklere kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc bir sava\u015ft\u0131r. Tek
\nyanl\u0131 bir sava\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Asayi\u015f ve g\u00fcvenlik<\/strong><\/p>\n \u0130ran’da asayi\u015f ve g\u00fcvenlik i\u015flerine birden fazla kurum ve \u00a0<\/p>\n \u0130nan\u00e7, din ve mezheplere yakla\u015f\u0131m<\/strong><\/p>\n Farkl\u0131 inan\u00e7, din ve mezheplere belirli \u00f6l\u00e7\u00fcde (S\u00f6z gelimi \u00a0<\/p>\n \u0130nsan haklar\u0131n\u0131n ihlali<\/strong><\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler insan haklar\u0131 temsilcileri dahi b\u00fct\u00fcn \u00a0<\/p>\n Yarg\u0131 ve mahkemeler<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u0130ran yarg\u0131 sistemi \u00e7e\u015fitli mahkemeler yolu ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u00a0<\/p>\n 1995 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kan bir yasa uyar\u0131nca yarg\u0131\u00e7lar ayn\u0131 zamanda \u00a0<\/p>\n Resmi politika do\u011frultusunda etnik inan\u00e7 ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve Resmi politika do\u011frultusunda etnik ayr\u0131mc\u0131l\u0131k ve asimilasyon \u00a0<\/p>\n Cinsel ayr\u0131mc\u0131l\u0131k ve kad\u0131n ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n Cinsel ayr\u0131mc\u0131l\u0131k ve kad\u0131n haklar\u0131n\u0131n budanmas\u0131 ve \u00a0<\/p>\n ‘G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u0130ran’daki ba\u015fat meselelerden biri de kad\u0131n \u00a0<\/p>\n \u0130ranl\u0131 kad\u0131nlar erkeklere e\u015fit haklara sahip olmak ve \u00a0<\/p>\n \u0130damlar<\/strong><\/p>\n \u0130ran’da idamlar \u00e7ok yayg\u0131nd\u0131r. \u00d6zellikle Belucistan ve K\u00fcrt \u00a0<\/p>\n Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n \u0130ran’da \u00e7ok yayg\u0131n insan haklar\u0131 ihlalleri, uluslararas\u0131 \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Not: Bu yaz\u0131daki bilgilerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Human Rigts Watch \u00a0<\/p>\n K\u00fcrdistan Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi<\/p>\n www.lekolin.org – www.lekolin.net \u2013 www.lekolin.info<\/p>\n \t<\/p>\n
\nkurulu\u015f bakar. \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131’na ba\u011fl\u0131 istihbarat birimi (SAVAK), \u0130ran
\nordusu, devrim muhaf\u0131zlar\u0131 (pas daran), g\u00f6n\u00fcll\u00fc milisler (besi\u00e7) ve Ensare
\nHizbullah (acil m\u00fcdahale birimleri). Besi\u00e7 ve Ensare Hizbullah birimleri
\nkitlesel g\u00f6steri ve ta\u015fk\u0131nl\u0131klar\u0131 bast\u0131rmak amac\u0131yla kurulmu\u015f birimlerdir.
\n\u00d6\u011frenci olaylar\u0131n\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131, K\u00fcrt co\u011frafyas\u0131ndaki etnik g\u00f6sterilerde 20
\nkadar insan\u0131n katledilmesi ve 2009 y\u0131l\u0131 ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imindeki hileleri protesto
\nedenlerin katledilmesi ve tutuklanmas\u0131n\u0131 devrim muhaf\u0131zlar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n
\nparlamentoda, Ermeni, S\u00fcryani, Zerd\u00fc\u015fti ve S\u00fcnni milletvekilleri bulunabiliyor)
\ntemsil yetkisi verilmekle birlikte \u0130ran’da ciddi oranda dinsel, mezhepsel
\nayr\u0131mc\u0131l\u0131k yap\u0131l\u0131yor. Bahi inanc\u0131ndakiler casus olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyorlar.
\nMensuplar\u0131n onlarcas\u0131 casusluk itham\u0131na maruz kal\u0131p yarg\u0131land\u0131lar,
\ncezaland\u0131r\u0131ld\u0131lar. Yine Evanjelik mezhebindeki H\u0131ristiyanlar ve Yahudiler de
\nbask\u0131lardan pay\u0131n\u0131 ald\u0131lar. 1994’de ve 1999’da ise 8 Evanjelist kimi istihbarat
\ng\u00f6revlileri taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Kas\u0131m 1997 ile 1998 Kas\u0131m aras\u0131nda toplam
\n38 H\u0131ristiyan’\u0131n ak\u0131beti belli olmad\u0131. Yine Temmuz 2000’de 10 \u0130ranl\u0131 Musevi,
\najanl\u0131kla su\u00e7lan\u0131p 2 ile 13 y\u0131l aras\u0131 hapis cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131lar. \u0130ran’daki
\nyasalar Gayrim\u00fcslimleri, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 kendi inanc\u0131na kazand\u0131rma faaliyetlerini
\nyasakl\u0131yor. Yine \u015feriat kurallar\u0131na uymayan kamu \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 cezaland\u0131r\u0131l\u0131yor.
\nSemavi dinlerini inkar edenler devlet memuru olamazlar. Okullarda ve
\n\u00fcniversitelerde t\u00fcm\u00fcyle \u0130slamile\u015ftirme politikalar\u0131 s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n
\ninsan haklar\u0131 kurulu\u015flar\u0131n\u0131n \u00fczerinde anla\u015ft\u0131\u011f\u0131 konu 1992 y\u0131l\u0131ndan bu yana
\n\u0130ran’da insan haklar\u0131 ihlalleri devam etmektedir. Sistemli bir bi\u00e7imde sistem
\nmuhaliflerine y\u00f6nelik suikast, ka\u00e7\u0131rma, faili me\u00e7hule kurban etme, yarg\u0131s\u0131z
\ninfaz, idamlar, i\u015fkence, eziyet, yarg\u0131lama, sans\u00fcr, susturma, ortadan kald\u0131rma,
\ns\u00fcrg\u00fcn etme, g\u00f6zalt\u0131na alma, tutuklama, su\u00e7suz yere aylarca ve y\u0131llarca tutuk
\nevinde bekletme, kay\u0131plar\u0131n ailelerine haber vermeme gibi uygulamalar s\u00fcrmektedir.
\nMuhalif \u00f6rg\u00fct\u00fc elemanlar\u0131 (halk\u0131n fedaileri, halk\u0131n m\u00fccahitleri, K\u00fcrtler,
\nBeluci gibi) aras\u0131nda 7 y\u0131l boyunca tutuk evinde ciddi bir su\u00e7lamayla
\nkar\u015f\u0131la\u015fmadan bekletildikten sonra idam edilen az\u0131msanamayacak say\u0131da insandan
\ns\u00f6zedilebilir. Yayg\u0131n i\u015fkence ve eziyetin yan\u0131 s\u0131ra cezaevlerindeki ya\u015fam
\nko\u015fullar\u0131 son derece k\u00f6t\u00fcd\u00fcr. \u0130htiyati ve idari tutukluluk ad\u0131 alt\u0131nda binlerce
\ninsan hapislerde tutulmaktad\u0131r. Kad\u0131n ve erkek tutuklulara uygulanan yayg\u0131n
\ncezalardan biri de sorgu esnas\u0131nda tutuklu ailelerin zorla getirilip onlar\u0131n
\ng\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde i\u015fkence yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. G\u00f6zalt\u0131 s\u00fcreleri belli de\u011fildir. G\u00f6zalt\u0131na
\nal\u0131nanlar\u0131n ailelerine asla bilgi verilmez. Muhalif ayd\u0131nlar gazeteciler,
\nayd\u0131nlar, avukatlar, siyaset\u00e7iler, din adamlar\u0131, insan ve kad\u0131n haklar\u0131 savunucular\u0131ndan
\ny\u00fczlercesi yok yere ve sudan bahanelerle mahkemelere sevk edilmektedirler.
\nHaklar\u0131nda verilen kararlar \u00e7o\u011funlukla kan\u0131tlara dayanmaz soyut gerek\u00e7elerle
\nhukuk sistemi ihlal edilmektedir. S\u00f6z gelimi ayd\u0131nlar\u0131 susturmaya y\u00f6nelik temel
\ngerek\u00e7e ‘devletin g\u00fcvenli\u011fini bozmak, kamuoyunu huzursuz edici s\u00f6zler s\u00f6ylemek,
\nyalan yanl\u0131\u015f \u015feyler yazarak halk\u0131n huzurunu ka\u00e7\u0131rmak, \u0130slam kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131
\ndavranmakt\u0131r’ yarg\u0131 kesinlikle adil de\u011fildir. S\u0131n\u0131r Tan\u0131mayan Gazeteciler
\nad\u0131ndaki kurulu\u015f \u0130ran’\u0131 bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sald\u0131ran devletlerin ba\u015f\u0131nda
\ngeldi\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131.’ (\u0130ran Analiz web sitesi 7 Ocak 2010)<\/p>\n
\nUyu\u015fturucu, cinayet, h\u0131rs\u0131zl\u0131k ve buna benzer bir\u00e7ok su\u00e7 geleneksel mahkemeler
\ntaraf\u0131ndan ele al\u0131n\u0131r. Bas\u0131n davalar\u0131na bakan \u00f6zel mahkemeler vard\u0131r. Genelde
\nmedya bu mahkemeler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile denetim alt\u0131na al\u0131n\u0131r. \u0130ran’daki en \u00fcnl\u00fc
\nmahkemeler devrim mahkemeleridir. Genelde siyasi su\u00e7lara rejimin bekas\u0131 ile
\nilgili olaylara bak\u0131yorlar. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc yetkilerle donat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Adeta
\ns\u0131k\u0131y\u00f6netim ve Devlet G\u00fcvenlik Mahkemeleri veyahut 1920’lerde kurulan \u0130stiklal
\nMahkemeleri ayar\u0131nda mahkemelerdir. Bu mahkemeler bireysel ve toplu davalar\u0131
\nh\u0131zl\u0131, hukuksuz ve keyfi bi\u00e7imde sonuca ba\u011flanmakla \u00fcnlendiler. Yarg\u0131\u00e7
\nAyetullah Halhali’nin verdi\u011fi seri kararlarla \u0130ranl\u0131lar ‘cellat yarg\u0131\u00e7’
\nlakab\u0131n\u0131 takm\u0131\u015flard\u0131. \u0130slam Cumhuriyeti kurulu\u015fundan beri bu mahkemeler
\nbinlerce insan\u0131n idam\u0131na, milyonlarca \u0130ranl\u0131n\u0131n hapiste \u00e7\u00fcr\u00fcmesine ve
\nyurtd\u0131\u015f\u0131nda s\u00fcrg\u00fcn hayat\u0131 ya\u015famas\u0131na imza att\u0131lar. Bu uygulama g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de
\nyo\u011fun bir bi\u00e7imde s\u00fcrmektedir. \u0130ddianame san\u0131\u011fa g\u00f6sterilmiyor veya duru\u015fmadan
\nk\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce kendisine teslim ediliyor. Savunma i\u00e7in avukat verilmesine
\nili\u015fkin kural genelde ihlal ediliyor. Ayr\u0131ca kamuoyuna a\u00e7\u0131k olmas\u0131 gereken
\nduru\u015fmalar \u00e7o\u011funlukla kapal\u0131 bi\u00e7imde devam ediyor. San\u0131k en fazla 5 dakikal\u0131k
\nbir s\u00fcre i\u00e7inde yarg\u0131\u00e7 kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. G\u0131yab\u0131nda yarg\u0131lama yayg\u0131n bir
\nfaaliyettir. Ayr\u0131ca san\u0131klar\u0131n savunmadaki itiraf b\u00f6l\u00fcmleri \u00e7o\u011funlukla kamuoyuna
\na\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde yap\u0131l\u0131yor. B\u00f6ylelikle mahkeme siyasi davran\u0131p kamuoyunu
\nolu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Rejim kar\u015f\u0131t\u0131 Ahvaz Demokratik Dayan\u0131\u015fma Partisi siyasi
\nb\u00fcro sorumlusu Adnan Selman’\u0131n deyimi ile \u0130ran mahkemeleri Ahvaz b\u00f6lgesindeki
\nmahkemeler kapal\u0131 kap\u0131lar arkas\u0131nda duru\u015fmalara bak\u0131yorlar. Baz\u0131 duru\u015fmalar
\nbirka\u00e7 dakikay\u0131 ge\u00e7miyor (El Re\u015fid Ara\u015ft\u0131rma Merkezi). \u0130\u015fin k\u00f6t\u00fc yan\u0131 siyasi
\ndavalar\u0131n hemen hemen t\u00fcm\u00fc mahkeme taraf\u0131ndan adli\/adi bir su\u00e7mu\u015f gibi
\ng\u00f6steriliyor.<\/p>\n
\nsavc\u0131l\u0131k g\u00f6revini yerine getiriyorlard\u0131. \u0130ddia makam\u0131 ve yarg\u0131 makam\u0131
\naras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r b\u00f6ylelikle kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f oluyor. Yine 1987 y\u0131l\u0131nda kurulan \u00f6zel
\n\u015feriat mahkemeleri muhalif olan din adamlar\u0131, Ayetullahlar ve Mollalar\u0131
\nsusturmalar\u0131n\u0131n birer arac\u0131 haline getirdiler. Humeyni’nin dini ve siyasi
\n\u00e7izgisine ters d\u00fc\u015fen Mollalar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc bu mahkeme taraf\u0131ndan cezaya
\n\u00e7arp\u0131t\u0131l\u0131yorlar.<\/p>\n
\nasimilasyon<\/strong><\/p>\n
\nhat safhadad\u0131r. Bu politikaya en fazla maruz kalan kesimler K\u00fcrtler, Avaz
\nb\u00f6lgesindeki Araplar ile Pakistan s\u0131n\u0131r b\u00f6lgesindeki Beluciler’dir. Azerilere
\ny\u00f6nelik bask\u0131larda yo\u011fundur. Yine farkl\u0131 mezheplere kar\u015f\u0131da ayn\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir.
\n\u0130ran’daki S\u00fcnnilerin ba\u015fvuru makam\u0131ndaki \u015eeyh Abd\u00fclhamit El Zahi y\u00f6netimi
\nmezhep ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapmakla su\u00e7land\u0131. El Zahi \u015f\u00f6yle dedi ‘S\u00fcnnilerde bu \u00fclkenin
\nasli vatanda\u015f\u0131 ve unsurlar\u0131d\u0131r. \u0130cab\u0131nda bu vatan i\u00e7in kendilerini feda
\nettiler. Yabanc\u0131lara ve \u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 direndiler. Buna ra\u011fmen S\u00fcnni
\nme\u015frepli insanlar\u0131m\u0131za y\u00f6netim kademelerinin de g\u00f6rev verilmemektedir.
\nAnayasaya g\u00f6re \u015eii – S\u00fcnni ayr\u0131m\u0131 yap\u0131lm\u0131yor. Ancak bu kural g\u00f6zetilmiyor.’
\n(S\u00fcnni Online web sitesi Ocak 2010) Ayn\u0131 sitenin bildirdi\u011fine g\u00f6re \u0130ran y\u00f6netim
\n\u00e7e\u015fitli bahane ve su\u00e7lamalar neticesinde Horasan ve K\u00fcrt eyaletlerinde bir\u00e7ok
\ndin \u2030limini tutuklay\u0131p hapse att\u0131. \u00d6rne\u011fin K\u00fcrt b\u00f6lgesinde Senendej \u015fehrinde
\nKur-an Derne\u011fi’nin b\u00fcrosu \u00fcyelerinden Sehy Sadiqi ile Z\u00fcfikar Seid tutukland\u0131lar.
\nZ\u00fcfikar Seid hayat\u0131n\u0131 kaybetti.<\/p>\n
\nk\u0131s\u0131tlanmas\u0131 \u0130ran’daki yayg\u0131n uygulamalardand\u0131r. ‘ Kad\u0131nlara y\u00f6nelik ayr\u0131mc\u0131l\u0131k
\nyap\u0131lmaktad\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck giyim ve ku\u015fanmalar\u0131 ve s\u00fcslenmeleri \u015feriat
\nile belirlenmi\u015ftir. G\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri g\u00fcnl\u00fck hayatta ve \u00f6zelde kad\u0131nlar\u0131n
\nfaaliyet, davran\u0131\u015f ve ya\u015famlar\u0131na s\u0131k\u00e7a m\u00fcdahale etmektedirler. Sorgulama
\ns\u0131ras\u0131nda ve tutuklu evlerinde kad\u0131nlara tecav\u00fcz olaylar\u0131 nerdeyse s\u0131radan olaylar
\nhaline gelmektedir. \u0130slam \u015feriat kurallar\u0131 ve feodal gelenekler nedeniyle
\nkad\u0131nlar ikinci s\u0131n\u0131f vatanda\u015f muamelesi g\u00f6rebiliyor. Erkekler kad\u0131nlar\u0131
\nbo\u015fayabiliyor, kad\u0131nlar e\u015fleri hakk\u0131nda bo\u015fanma davas\u0131 a\u00e7t\u0131klar\u0131nda kendilerine
\nnikah kural\u0131 gere\u011fi verilen tazminat \u00f6denmiyor’. Faik Buluk, Kad\u0131n ve Tesett\u00fcr,
\n2008)<\/p>\n
\nmeselesidir. \u00dclkenin kurucu lideri \u0130mam Humeyni, ba\u015f\u0131ndan beri, kad\u0131n haklar\u0131
\ni\u00e7in m\u00fccadele verenleri, ‘kad\u0131n haklar\u0131 prensibini pazarlay\u0131p yaymak suretiyle
\n\u0130slam \u015eeriat\u0131 ile oynay\u0131p, ona helal getirmemek’ konusunda uyarm\u0131\u015ft\u0131. \u00dclkenin
\ndini lideri Ali Hamaney, Temmuz 2007’de, \u015f\u00f6yle demi\u015fti: \u00dclkemizde baz\u0131 erkek ve
\nkad\u0131nlar\u0131n \u015feriata ayk\u0131r\u0131 davrand\u0131klar\u0131na tan\u0131k oluyoruz. Maksat bellidir \u0130ran
\nyasalar\u0131n\u0131n, kad\u0131nlar hakk\u0131nda kabul edilmi\u015f uluslar aras\u0131 s\u00f6zle\u015fmelere
\nuyarlamak. Bu hatad\u0131r. Bu kesimlerin \u00f6ne s\u00fcrd\u00fckleri \u00e7\u00f6z\u00fcmler, \u015feriat kurlar\u0131n
\nde\u011fi\u015ftirmekle e\u015fde\u011ferdir.’ (F. Bulut, age.)<\/p>\n
\nk\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 yasalar\u0131 ortadan kald\u0131rmak amac\u0131yla Eyl\u00fcl 2006 alt\u0131da 1 milyon
\nkad\u0131n imzas\u0131 kampanyas\u0131n\u0131 ba\u015flatt\u0131lar bu nedenle bir\u00e7ok kad\u0131n hareketi \u00f6nderi
\nsokaklarda kolluk kuvvetlerinden dayak yedi g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nd\u0131 ve haklar\u0131nda dava
\na\u00e7\u0131ld\u0131.<\/p>\n
\nb\u00f6lgelerinde eylemci siyasetleri benimseyen \u00f6rg\u00fct eleman\u0131 olmak idam nedeni
\nsay\u0131l\u0131yor. 2009 y\u0131l\u0131nda her iki b\u00f6lgede onlarca idam infaz edildi. \u0130damlar\u0131n
\nbir k\u0131sm\u0131 adlidir. Genelde halka a\u00e7\u0131k meydanlarda yap\u0131lan siyasi ve adli
\nidamlar eskiden bas\u0131nda yer alabiliyordu. 1992’den itibaren \u0130ran rejimi medyada
\nidamlar\u0131 haber olarak vermeme, verileri sunmama yolunda uyard\u0131. Bu nedenle o
\ntarihten bu yana ger\u00e7ek idam verilerine ve haberlerine nadiren rastlanmaktad\u0131r.
\nSon bir y\u0131l i\u00e7erisinde onlarca PAJK \u00fcyesine idam cezas\u0131 verildi. Bunlardan 3
\ntanesini infaz etti. 2009 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndan beri 266 ki\u015finin rejim taraf\u0131ndan
\nidam edildi\u011fi \u00e7e\u015fitli insan haklar\u0131 kurulu\u015flar\u0131n\u0131n raporlar\u0131nda dile
\ngetirilmektedir ama ger\u00e7ek say\u0131n\u0131n bunun \u00e7ok \u00fcst\u00fcnde oldu\u011fu s\u00f6yleniyor. En son
\nOcak ay\u0131nda Fesih Yasemini isminde bir K\u00fcrt gencini daha idam ettiler, hi\u00e7bir
\neylemde bulunmam\u0131\u015f, \u015fiddetle ili\u015fkisi olmam\u0131\u015f, buna ra\u011fmen idam verilmi\u015f ve
\ninfaz edilmi\u015ftir. Bir zamanlar insanl\u0131k camias\u0131nda roman\u0131yla, \u015fiiriyle,
\ndestan\u0131, sanat\u0131 ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile vizyon kuran bir \u0130ran yerine gencecik insanlar\u0131n
\nidam\u0131yla t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n bedduas\u0131n\u0131 hak eden bir rejim vard\u0131r. \u0130ran y\u00f6netiminin
\nidamlar\u0131 durdurmas\u0131 ve insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 uygulamalardan vazge\u00e7mesi her \u015feyden \u00f6nce
\nkendisinin yarar\u0131nad\u0131r.<\/p>\n
\nkurumlar\u0131n raporlar\u0131yla somuttur. Buna ra\u011fmen ne yaz\u0131k ki uluslararas\u0131
\nkamuoyunda yeterli bir tepki ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f de\u011fil. T\u00fcrkiye kamuoyunda medyada,
\nayd\u0131n camias\u0131nda ve sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerinde bir tepki g\u00f6stermiyor. Yine
\ndevlet yetkililerinde \u0130ran’\u0131n insan haklar\u0131ndaki insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar\u0131
\nbahis konusu dahi edilmiyor. \u0130srail’in insan haklar\u0131 alan\u0131nda olumsuz
\nuygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 AKP h\u00fck\u00fcmetinin g\u00f6sterdi\u011fi hakl\u0131 ve duyarl\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00e7ok
\nk\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u0130ran’a kar\u015f\u0131 g\u00f6stermiyor. Yine \u0130slamc\u0131 \u00e7evreler, ayd\u0131nlar ve
\nmedya b\u00fcy\u00fck bir suskunluk i\u00e7inde ne bir imza kampanyas\u0131 ne bir protesto, ne bir
\nbildiri ne de bir k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131 veya panel, konferans s\u00f6z konusudur. Bu
\nyakla\u015f\u0131mda bilgisizli\u011fin pay\u0131 olsa da, bilin\u00e7li bir bi\u00e7imde g\u00f6rmeme durumu g\u00f6ze
\n\u00e7arpmaktad\u0131r. Bu tavr\u0131n T\u00fcrkiye’deki demokrasi dinamiklerine ve insan haklar\u0131
\nsavunucular\u0131na yak\u0131\u015fan bir tav\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131 ortadad\u0131r.<\/p>\n
\nisimli kurulu\u015f ile Birle\u015fmi\u015f Milletler \u0130nsan Haklar\u0131 Komisyonu, ABD’ye ba\u011fl\u0131
\ninsan haklar\u0131 b\u00fcrosunun de\u011ferlendirmelerinden yararlan\u0131larak yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.- Gunluk
\nGazetesi<\/p>\n