04 Kasım 2019 Pazartesi Saat 09:54 // Krdistan Stratejik Aratrmalar Merkezi
Zdebna Baregehn MTa Tirkiy Metirsiy Li Ser Baur Kurdistan Zde Dike

NAVENDA NEYAN - Dewleta Tirk a dagirker ji snor Rojhilat Kurdistan heta snor Rojavay Kurdistan cihek berfireh li Baur Kurdistan bin p kiriye bi dehan baregeh odeyn hevbe yn stixbaret ava kirine.

Di van baregehan de zdetir 5 hezar leker tmn taybet tev hem cor ekn giran alavn kar stixbar hene. Welatiyn Bar Kurdistan Parlamenteran gelek caran daxwaza derxistina arta Tirk ji Hikmeta Herma Kurdistan kirine, l hna hebna lekern Tirk li ser xaka Bar Kurdistan berdewame roj bi roj j leker ekn zdetir dine van baregehan.

rn dewleta Tirk n li ser Rojavay Kurdistan gefn serokkomar Tirk Recep Tayb Erdogan n li dij Herma Kurdistan carek din hebna baregehn arta Tirk n li Bar Kurdistan xist rojev nan da ku hebuna van baregehan li ser xaka Baur raq metirsiy ji bo gel xaka Kurdistan zde dike.

 

Droka ri hatina arta Tirk ya Bar Kurdistan

Dewleta Tirk ji beriya ku baregehn xwe li Bar Kurdistan avabike, gelek caran bi operasyonn leker ku jre digotin operasyonn dervey sinor li dij tevgera azadxwaz a gel Kurd algirn w lidardixist.

Dewleta Tirk cara yekem li sala 1983an, cara duyem di Mijdara 1984, cara syem 12 Tebax 1986 cara arem di  4 Adar 1987an bi hejmarek mezin ya lekeran snor xaka Baur Kurdistan raq derbaz kir. Dewleta Tirk di her operasyona xwe de b encam ma near ma ku unde vekie.

Dewleta Tirk a dagirker, di navbera saln 1988 heya 1991an tu operasyon li ser xaka Iraq Baur Kurdistan pk ne an. Ji ber ku hukumeta raq bi tu awayan destura dewleta Tirk neda ku snor xaka wan derbaz bike. L pit Raperna Gel a sala 1991an dewleta Tirk careke din dest bi plana xwe ya lekerkiy kir. Lekern Tirk v car bi armanca dagirkirin bicihkirina lekeran di xaka Baur de dest bi tevger kirin. Dewleta Tirk a dagirker ji Cotmeha 1992 nde zdetir 6 operasyonn leker bi bedariya sed hezaran leker li ser xaka Bar Kurdistan pkaniye.

Dewleta Tirk, ji ber binketin neariyn xwe, ji bo xwe kom serhev bike, navber da operasyonn xwe qao pvajoyn areseriy꒒ xistin rojev. Tirkiy, pit senaryoya areseriya pirsgirka Kurd, di sala 2018an de bi nav operasyona Pene careke din dest bi rian kir heya niha j berdewam dike. Bi berdewam leker ji bo hermn Biradost, Xakurk, iyay ekf Lolan kiandin gelek baregehn nu yn leker ava kirin.

 

Gelek Baregeh Navendn MT hatin avakirin

Dewleta Tirk, ji sala 1983yan ve bi rengn cur bi cur r xaka Bar Kurdistan dike ji sala 1994'an ve j bi erkirina rveberiya hukumeta herm, li 20 cihn cuda yn Bar Kurdistan baregehn leker navendn MT' vekirine. Li gor agahiyn apemeniya tirk spartine rayedarn dewlet j, li Bar ji 18 noqteyn leker, baregehn arta Tirk navendn Teklata stxbarata Tirk (MT) hene.

Li gor avkaniyan, Tirkiy cara yekem di sala 1994'an de li bajaroka Selehedn (Prmam) a 25 klometre nz Hewlr ye noqteya xwe ya leker vekirin. Li vir yekneyek tmn taybet a arta Tirk heye. Dewleta Tirk a dagirker pit w di sala 1997an de li hermn Hewlr, Zaxo, Silman, Duhok, Diyana, Batufa, Bamern, Amdiy, Kanmas gelek yekneyn xwe yn leker bich kirin.

Di nava 25 salan de baregehn ku arta Tirk li Bar vekirine wiha ne;

- Baregeha leker ya Batufa

- Baregeha leker ya Kanmas (Gir Barux)

- Baregeha leker, lojstk balefirxaneya li Bamern

- Baregeha leker ya Sink

- Baregeha leker ya Bgova (gir Biy)

- Baregeha leker geliy Zaxo

- Baregeha leker ya Sry (ladiz)

- Baregeha Leker ya Sr (rt)

- Baregeha leker ya Kupk

-Baregeha leker ya Qimr ya Berwar

- Baregeha leker ya Kox Sp

- Baregeha leker ya Deriy Dawetiya

- Baregeha leker ya iyay Serzr

- Baregeha leker ya nahyeya Zlkan ku dikeve binar iyay Meqlub

- Baregeha leker ya li Baqa (Bakr rojhilat Musil)

Li gor lkolnn hatine kirin li Parzgeha Dihok bi git 13 cihn ferm hene ku 980 lekern Tirk tde hatine bi cih kirin di nava her baregeh de cuda bea stixbaret heye.

Her wiha li gora hinek avkaniyn herm, li Baur gelek baregeh avahiyn MT yn veart ku kar tde di menin hene. Li gor van avkaniyan li herma eqlewa girday bajar Hewlr 3-4 cihn lekern Tirk hene ku bi Pmergeyn PDK re hevpar tn bi karann. Li van hermn veart piran yekneyn taybet n arta tirk cebilxane hene. Li baregeha Kanmas ji bil yekneya taybet, tabra leker, li Bamern tabra mekanzme, tang ekn giran hene. Dsa li Bamern balefirgehek j hatiye kirin.

Her wiha li gor agahiyn herm li herma Dyana ku dikeve snor Baur Tirkiy, stixbareta Tirkiy MT bi serbest tevger dike. Di v herm de li Binpitiy ku dikeve ser rya navbera Diyana Rewandz de baregehek leker ya Tirkiy heye.

Lekern Tirk, pit operasyona Pene bi alkariya PDK li herma Biradost pde un PDK baregehn xwe bi awayek akere radest lekern Tirk kirin. Ji ber w dewleta Tirk a dagirker, devern Llkan, Navmrgan, Xelkere, Bilasn, Gund Xelfan, Gely Re, Araqa, Xeme, Bezn, Bnavok, inaro, iyay Kitkin, Remel, apan, Kanire, Qungre, Sosn dagirkirin. Li gor agahiyn herm pit dagirkirina van deveran, dewleta Tirk 6 baregehn din ku piran li nz Bermze ne avakirin. L ji ber ku herm bi temam buye leker tevger kirina sivlan qedexeye bi zelal cihn wan nayn zann. T gotin ku hejmara lekern Tirk a li ser xaka Baur raq 5 hezar lekeran derbaz dike.


Welat daxwaza derxistina lekern Tirk dikin

Ji ber bombebaran rin dewleta Tirkiy, welatiyn Baur Kurdistan parlementern li parlementoya Herma Kurdistan gelek caran daxwaza derxistina lekern Tirkiy kirine. Parlementoya Herma Kurdistan cara yekem di sala 2003an de biryara jimare 38 derxist ku tde daxwaza derxistina lekern Tirkiy dihat kirin. Pit w parlementern partiyn cuda yn Herma Kurdistan ev mijar gelek caran birin parlementoy. Careke din di Adara sala 2018an de Rxirawa Inef ji bo derxistina arta Tirk ji Bar Kurdistan kampanyek mzeyan da destpkirin di kampanyay de 10 hezar mze li Bar Kurdistan hatin komkirin. Cara duyem di 3 Hezran de li dij dagirkeriya dewleta Tirk kampanya mzeyan hate destpkirin. Bi git 891 mze hatin komkirin, ev mze tev daxwaznameyek ya komta kampanya mzeyan radest Ofsa Parlamentoya Iraq ya li Silman hate kirin. Ji ber raste rast topbaran devern sivl xelk ladiz di 26 Mijdara 2018an de ser hildan li ladiz baregehn lekern Tirk dan ber agir.

 

rin li ser Rojava parlementern Herma Kurdistan xistin tevger

ri zextn Tirkiy li ser Rojavay Kurdistan nan da ku, armanca Tirkiy dagirkirina xaka Kurdistan bi gitiye. Ji xwe Serokkomar Tirk Recep Tayib Erdogan armanca dagirkirina tevahiya xaka Kurdistan bi awayek akere an ser ziman, ev daxuyaniya zelal ya Erdogan parlementern Herma Kurdistan xist nav tevger. Di 15 Cotmeh de Parlamentoya Herma Kurdistan ji ber rn dewleta Tirk n li ser Rojavay Kurdistan civnek taybet lidarxist. Di w civn de gelek parlamenteran daxwaza derxistina arta Tirk ji Bar Kurdistan kirin. Pit civn parlamentoy biryarek ji 11 xalan pkdihat derxist. L ne nav dewleta Tirk tde heb nej behsa derxistina lekern Tirk hebn. Sala derbasby 10 parlamenteran ji bo parlamento li ser mijara derxistina lekern Tirk rnitinek taybet lidarxe mze komkirin. Endam Desteya Serkirdayetiya PDK Edhem Barzan j metirsiya li ser Baur di hevpeyvnek de vegot diyar kir; Tirkiye nva xaka Bar Kurdistan dagir kiriye. Di pilana Tirkiye de heye ku pit ra Rojava dest bi ra li ser Bar Kurdistan j bike. L heya niha ne ji aliy hukumeta herma Kurdistan ne j ji aliy hukumeta navend ya raq ve t pngavn berbiav ne hatine avtin. Leker kana ser snor, topbaran zererdana xaka Baur berdewam dike.

 

Gel bi hem hza xwe li hember dagirkeriy di sekine

Gel Baur Kurdistan demek dirje li hember binpkirin rin dewleta Tirk li ser Baur Rojavay Kurdistan li ser piyane di nava alakiyan de ne. Pit ri dagirkirina Rojavay Kurdistan xelk Baur weke helwest daketin kolanan core alakiyn weke kampanya boykuta maln Tirk derxistina lekeran ji xaka Baur raq dan dest p kirin. Ciwanan destpk bi gurubek li ser tora medya civak kampanya da dest p kirin pit tevlbuna hejmarek mezin ya welatiyan kampanya bi awayek praktk li Silman, Kerkuk, Derbendxan, Ranya, Hewlr, Teqteq hema bje hemu bajar naveyn Baur belav bn. Gelek dikandar xwediyn Marketn mezin weke helwest maln Tirkiy pade vegerandin yn ku ne karn vegernin j ewitandin dan diyar kirin ku ew d maln Tirkiy na girin. Her wiha welatiyan di her axaftinek de metirsiya leekern Tirkiy li ser xaka Baur ann ziman diyar kirin ku div demildest leern Tirk ji xaka Baur derbikevin.

Rewenbr, Siyasetvan, xwedekar kesn zanayn herma Kurdistan didin zanin ku; Dagirkeriya Tirkiy bi ri tevgera xwe Kurdistan xistiye nava erek mezin hv dikin ku part berpirsn Kurd di demek nz de bersivek ern bidin banga KNK ya ji bo lidarxistina Kongreya Netew. Ji ber ku tekane rya bikare dagirkeriy tk bibe tekon yekbna gel Kurd e.


ek Botan

Navenda Lkolnn Stratejk a Kurdistan

www.lekolin.com - www.lekolin.org - www.lekolin.net www.lekolin.info -www.navendalekolin.com -http://kursam.org/index.html- http://kursam.net/index.html