Gelo Statya Herma Kurdistan Di Metirsiy de ye?
Politik Analiz / 17 Kasım 2019 Pazar Saat 12:07
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Pit ku rveberiya Bexda encamn referandm red kir, bi zext navbeynkariya aliyn herm chan hukumeta Baur Kurdistan bi near careke din ber xwe dan Bexda hewildan ku bi hukumeta navend re danstandinn xwe p bixin.

Pit ku rveberiya Bexda encamn referandm red kir, bi zext navbeynkariya aliyn herm chan hukumeta Baur Kurdistan bi near careke din ber xwe dan Bexda hewildan ku bi hukumeta navend re danstandinn xwe p bixin. Li gor geedan encamn danstandinn di navbera Hewlr Bexda de pirsgirk li ser mijarn; kombuna hzn pmerge di bin ban Wezareta Pmerge de, Hermn Kurdistan yn bi nakok, mijara petrol dahata petrol, mueyn karmendn Herma Kurdistan pika salane ya herma Kurdistan de, heya astek mezin bibn.

Di demek ku geln Iraq li hemu bajarn Baur Iraq ji ber sedema nebna xizmetgozariy, bkar gendeliya di nava hukumet de, daketine kolanan daxwaza hilweandina hukumet dikin, meclis rveber gihitiye w biryar ku destra bingihn were guhertin hukumet ji nu ve were saz kirin. L heya niha j di v mijar de tu pngavn berbiav ne hatine avtin. alakiyn gel, hewildann hukumet yn ji bo areserkirina pirsgirkan berdewamin di heman dem de j mudaxeleya aliyn herm derve di nava hukumet de j berdewam dikin.

Di kliyek wisa de pirsn, gelo guhertina destra bingehn w bandoriyek ewan li Herma Kurdistana Federal bike? Bexda w di destra bingehn de i qas mafn Kurda nas bike? ji hemuy giringtir w Bexda di mijara hermn Kurdistan yn bi nakok de ewa danustandinan bi hukumeta Baur re bike? t hi mirov.

Di w dem de li darxistina Referanduma Baur Kurdistan, hilweandina encama v Referandum tavzdayna hukumeta Baur, aliyn Kurd xist di nava rewek giran de. Ji ber ku Baur Kurdistan weke hz ji bo referandum ne amadebun ji near bi awayek lewaz li hukumeta Bexda zivirn.

Hukumeta Iraq pit hilweandina encama referanduma Baur Kurdistan ma ima hukumetek weke Herma Kurdistan ku nde li wan vegeriyaye, mafn b snor ji wan re nas bike ji dest bide. Berovaj, dibe ku bi hilweandina hukumet guhertina destra bingihn re statuya Herma Kurdistan j ji hol rake sistema serokatiy bixe meryet. Hukumeta Iraq, di sala 2007an de li gel areser nekirina dareya hermn Kurdistan yn bi nakok (Benda 140.) hewil dide hemu hzn pmerge dibin ban Wezareta Pmerge de kom bike Wezareta Pmerge j bi arta Iraq ve bide girdan. Ji ber ku her andeya hukumeta Herma Kurdistan bi kijan ert projeyan ube Bexda, vale hatiye derxistin b areser unde vegiriya ye.

 

Devern bi nakok benda 140mn

Benda 140. di destra bingehn ya Iraq de ji bo diyarkirina sitatuya welayeta Kerkuk, Diyala, Selahedn Musil hatiye amade kirin.

Li gora v bend; W destpk li Kerkuk hermn din yn bi nakok, guhertinn demograf yn di dema rejma Seddam Husn pit 2003an hatn kirin, werin areser kirin, hejmara nufus were kirin pa ji bo diyarkirina biryara; welayeta Kerkuk bi hukumeta navend ya Iraq yan bi Hukumeta Herma Kurdistan ve were girdan, referandum bihatiba li darxistin. Li gora destra bingihn ev biryarana hemu w di ileya 2007an de bi hatiban encamdan. L komisyona w dem ku ji aliy Tirkmenn Kerkuk, nunern siyas yn Kurd Ereban pk hat ne gihitibn tu encaman ev bend heya dawiya sala 2007an ji hol hatibu rakirin.

Part aliyn siyas yn Kurd tu car rakirina v bend ne pejirandine her car diyar dikin ku div teqez bi taybeti sitatya Kerkuk hemu devern Kurdistan yn bi nakok li gor benda 140. were diyarkirin. L li gora Ereb Tirkmenn Kerkuk ev bend di sala 2007an de hatiye betal kirin pirsgirkn wisa nnin. Pit rakirina benda 140. aliyn Kurdistan bi taybet partiyn ku hukumeta Herm pk anne, ji bo diyarkirina dareya van naveyan tu pngav hewildann diyar ne avtine.

Pit ku eteyn DAޒ heya sala 2014an xakek berfireh ya Iraq naveyn Kurdistan yn bi nakok dagirkir, lekern arta Iraq li gelek herman epern xwe berdan hzn Pmerge bi hinceta parastin li van snoran bi cih bibn. Her wiha pit zdebna rin eteyan hzn pmerge j li gelek hermn weke engal Mexmur pade vekiiyan xakek berfireh ket bin dest eteyn DAޒ. eteyn DAޒ li van herman her ku diu pde din, ji ber w yek bi alikariya hzn koalisyon, Pmerge, gerllayn PKK arta Iraq careke din eteyn DAޒ hatin ikandin ew xak careke din hatin paqij kirin. Arta Iraq bi alkariya hzn Hed eabi ku di bingeh xwe de girday ran ne, di 16 cotmeha 2017an de di serde Kerkuk ew naveyn dikevin nav xala 140. de dagirkirin hzn pmerge j  by berxwedan hem hzn xwe ji van herman pade kiandin. Bi dagirkeriya 16 cotmeh re, hviya careke din vegera sitatuya van naveyn xaka Kurdistan pir dr hat paxistin.

 

Devern bi nakok ku dikevin nav benda 140. kijanin?

Bi git ar welayetn mezin weke Diyala, Selahedn, Kerkuk Musil dikevin nav snor hermn bi nakok de.

Navenda bajar Kerkk li gel naveyn w Daqq, Hawce, Dubiz hem nave gundn girday Kerkuk.

Welayeta Diyale; Nahya Bedir, Casan, Zerbatiye 53 gundn girday van nahyan ku niha bi bajar Kut ve hatine girdan. Her wiha bajar Xaneqn nahyn Meydan, Koruta, Sadiye, Celawla 287 gund ku niha girday snor Diyalena ne.

Hermn Xurmat, Silman Beg, Amirl, Newcul Qadir Kerem ku bi Tikrt ve hatine girdan.

Naveya Mexmur, Karaca ku diketin nava snor Hewlr di sala 2016an de ji aliy arta Iraq ve hatin dagirkirin.

Nahya Kendnawa, Guwr, Hemdaniye, Sinun, Baqa li gel gundn girday wan bi Musil ve hatinine girdan.

engal nahyn pre girday, Tilafer nahiyeyn pre girday, xan nahyeyn pre girday dikevin nava snor benda 140. jre naveyn bi nakok dibjin.

Her wiha bi dagirkirina arta Iraq ya di sala 2017an de ememal, Kifr Kelar ji dest hukumeta Herma Kurdistan hatin derxistin ketin nava hermn Kurdistan yn bi nakok.

 

Li devern bi nakok avkaniyn xwezay

Bi git hilberna petrola Iraq ji sed 40 li Kerkuk ku dikeve di nava snor hermn bi nakok, derdikeve. Li v herm 5 brn petrol yn giring hene. Her wiha li naveya eyhan ya girday Musil j beek giring y petrola Iraq t derxistin. Li naveyn engal Mexmur girday Musil j lgerna petrol berdewam dike, her wiha li van herman gelek birn gaz petrol ku niha dixebitin hene. Ji ber derbazbna em Dicle li ser snga deta Musil, hem ji bo girtina elektirk hem ji ji bo andiniy xwed giringiyek mezine.

 

Gelo w arenusa hermn Kurdistan yn bi nakok i be?

Yek ji mijarn bingihn giring ku div aliyn Kurd ba xwe li ser amade bikin, mijara xaka Kurdistan ye ku di dem xwe de ji Kurdistan hatine veqetandin. Aliyn Kurdistan di w baweriy dene ku, mijara dareye van deveran w di aroveya benda 140an de were areserkirin, l heya niha bi tu awayan areseriyek di derbar mijar de ne hatiye pxistin. Li gora aliyn siyas yn hukumeta Bexda, Tirkmen Erebn Kerkuk pirsgirkk ya devern ku jre dibjin devern bi nakok nne. Ji xwe ev dever hem hatine parve kirin bi xaka Iraq ve hatine girdan.

W dem eger ku benda 140. hatibe rakirin w mijara snor ew naveyn bi nakok ewa were areser kirin? Eger ne hatibe rakirin w ev nave li gora benda 140an were areserkirin? yan j ji bo aliyn Kurdistan careke din dareya van herman bigirin plan projeyek wan heye? yan hukumeta Bexda i bi xwaze ew di aroveya berjewendiyn xwe de er bikin? Ji bo bersivdayna van hem pirsan div aliyn Kurd li hember hkumeta Bexda xwed sekin biryarek saxlem be.

Niha ji bo amadekirin sererastkirina destrek bingihn komisyonek t avakirin li gor agahiyan w aliyn Kurd j cih xwe tde bigirin. Eger ku aliyn Kurd di v qonax de di ser xalek her biuk re derbaz bibin her wiha nebin yek deng bi hevre nein biryarek diyar, by pilan proje bi hukumeta navend ya Bexda re rnin ew di demn p de bikevin aiyn mezin berdln giran bidin.

 

ek BOTAN

Navenda Lkolnn Stratejk a Kurdistan

www.lekolin.com - www.lekolin.org - www.lekolin.net www.lekolin.info -www.navendalekolin.com -http://kursam.org/index.html- http://kursam.net/index.html

TAGS(ETIKETLER):  

Bu Yazya Henz Yorum Eklenmemi.