D ROJHILATA NAVN DE ER MEZHEB ARESERIYA W
Okuyucudan / 16 Ocak 2016 Cumartesi Saat 12:58
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Rojhilata navn xwediy drok andeke pir kevnara gelek ol nijad li ser axa w jiyan kirne axa w j pir zengne gelek aristan ol ji wir derketine lewra hertim rast ran hatiye er ji xaka w bi daw ne b ye ji r Gilgam heya er mezheb ya ku nih gur bu ye

Rojhilata navn xwediy drok andeke pir kevnara gelek ol nijad li ser axa w jiyan kirne axa w j pir zengne gelek aristan ol ji wir derketine lewra hertim rast ran hatiye er ji xaka w bi daw ne b ye ji r Gilgam heya er mezheb ya ku nih gur bu ye.

Di er chana yekemn de Rojhilata navn hat dzayin kirin b ku taybetmendiyn ol, civak ,nijad yn galan ber avan re derbas bikin l bel ters w proje dolojiyn ji der ve li ser geln herem ferz kirin, Rojhilata navn li ser esas ol nijad hat perekrin netew dewlet ava kirin netew perest pxistin nakokiyn mezheb kur kirin wek awa li Srya. Hejmara Suniya bhtirin l Elew desthiladarin , li raq a bhtirin l Sun deshilatdar bn.

Bilokn Mezheb

Rojhilata navn zde neket bin bandoriya du bilokiya li chan  di dema er sar de di navber Emerka Rsya de ji ber ku rojhilata navn di nava xwe de du bilok bn , biloka sun biserkiya Erebistana Siud  biloka duwemn y A bi serkiya ran biloka Sun pengtiya w  Siudiya  Erebistan dike, di sala 1923 bi alkariya Birtanya hatiye damezrandin sstema dewlet bi fikr selef hatiye ava kir , ji ber ku hezeret Mihemed li Meke ji dayk bye ola slam ji wir deketye wek sembol t dtin ji aliy mislmanan ve ji ber v yek xwe wek berdefk mislmana di bne mudaxela rewn wan dike , di er navxwey y li Libnan destek da suniya , di er di navbera ran raq de destek da Sedam Huseyn hwd  .Erebistana Siudiya gelek komn slam av kirin destek da gelek hzn Sun li dewletn  slam chan mna Efganistan ,Pakistan ,Bsna Hirsik. Siudiya Erebistan Kendava Ereb gelek welatn slam bi al kariya Emerka NATO li heber Rsya dolojiya sosyalst xwe bi rxistin kirin Elqayda ava Kirin, ol perest li welatn slam  pxist r li piya hzn epgir demoqratk girtin ta ku ti guhartin di herm de ne be .

Biloka duwemn rane, heya ber sala 1979 stema ran bi Emerka ve girday b Tehran wek navendek bingehn ya CA b ti ol perest di ran de tune b l bel pit ku orea slam bi pengtiya Xumeyn bi serket rjma ah li ran hilweiye ol perestiya (A ) kr kirin , Sstem , zagon, perwerde hem bi rengeg ol bi rvebirin.

Deswerdann Li Ser Esasn Mezheb

Pit sekeftina ora slam li ran  Sun despk tu bertek nanedan l bel Pit ku Xumeyn ragihand ku ew ore li hem welatn slam belav bikin Suniyan ev wek gefek li hember xwe dtin hem hewldan kirin ta ku pirojeya Xumeyn p bikin ji ber ku armanca ran ewe ku desthiladariya xwe bi gihne heya derya sip . ran  mudaxela welatn Ereb kir ia bi rxstinkirin , li Libnan Huzbulah ava kiri li Yemen Hs birxistin kirin , li Sr ji ber ku Elew desthiladarin tkiliyn xwe bi Esed re xurt kirin bi tifaqn stratejk tevgeriyan l bel deswerdana ran  di raq de ne wek Libna Yemen b cdatir b ji ber ku bajarn Kerbela Necef  li raq ne hejmara A pirtin ran bi zirav mudaxela raq kir A li hember Sedam bi rxistin kirin  Sedam Huseyn ev li hem ber v deswerdan sekin bi al kariya Siudiya  Erebistan Kendava Ereb di sala 1982 de er di navbera ran raq de desp kir het salan berdewam kir ,  raq xeta parastnye ji bo Suniyan lewra Suniyan bi hem hza xwe pitgiriya Sedam kirin  l ya balk ewe ku Srya pitgiriya ran kir ji ber sedemn ol  , li heber helwesta Srya Sedam destek da xwan Elmuslimn li hember Esed dan er kirin her di nakokiyn di navbera wan de kr dib.

Di er Mezheb De Helwesta Turkiya

Turkiya iqas ku xwe nan dida ku sstema w ne oliye lbel para w j di nav v er de heb bi rengek ekere cih xwe di nav biloka Sun de girt  ji ber ku nakokiyn di nav bera ran Turkiya de pir krin drokne hn ji serdma navne ji dema xlafeta Osman Sefew , ji ber ku navenda xlafeta muslimana li Stenbol b Osmaniya xwe wek nner Sniya di ttin l ji aliyek din ve  Sefew di xwestin Xlafet bi dest bixin lewra hertim r erd hev di kirin er dinavbera wan bi daw ne b ,ji ber v yek Turkiya hertim ji ran di tirsa lewra  xwe sipart biloka Suniyan, ji bo xwe  ji hundir j bi parze zextn xwe li ser Elwiyn li Turkiya zde kirin heya gihat asta komkojiyan li hember wan pkbnin di heman dem de ji ber ku li Sr elw desthiladarin Turkiya destek da xwean Elmuslimn li Sr di sala 1982 xwean Elmuslimn bi alKariya raq j li hember Esad  erk dijwar bi rve birin , li hember v rew  Esed civaka Elw li Sr tevl er kir li hember Suna dan er kirin ,di encama v er nz 40 hezar kesn Sun  li Hema Humis Heleb hatin kutin di encam de nakokiyn mezeheb di nav civaka Sr de kr tir bn dmografiya Sr ji aliy mezhb ve hat guhartin.

Destwerdana Emerka Di Herm De

Di saln not de  di encama deswerdana Emerka li herm de denge hatin guhartin, rjma raq ya Sun pir lawaz b ji ber v yek ran ev rew istismar kir dest xwe di raq de di rj tir kir l bel Snor rojhilat ran kete bin dest Talban de ya Sun ev b wek kefek metirsiyak ji ran re

Ti guhartinek mezin di dengeyn mezheb de neb  l bel pit ra Elqaida li hember navenda aboriya chan li Nwe york Rojhiatanav kete pvajoyeke n de ji ber ku Emerka er li hember teror ragihand , Efganistan raq dagir kirin   sstemn wan yn Sun  hilweandin . er Emerka li hember teror di bingeha xwe de li hember Suniya b Dewletn ku asteng bn ji ran re hilweiyan r ji ran re veb. .

Pit Ketina Sedam Rewa raq

raq b qadeke er mezheb hem dewletn li herm deswerdana raq kirin bi dehan rxistin ava kirin, welatn Sun Elqayda gelek rxitinn din li raq ava kirin  li heber Suniyan ran j gelek rxitinn ia av kirin mna arta El mihd Esaib Ehil  Elheq hwd, di heman dem Emerka avn xwe ji deswerdana dewletn herm di raq de girt nakokiyn mezheb krtir kir bi taybet pit ava kirina sstemeke n li ser esas mezheb ji raq re, dii sstema n de ia bn desthiladar ev nerzbnek li cem Suna kir er mezheb mezin tir b di encama er mezehb li raq zdetir milyonek nv hatin kutin cuxrafya mezehb ji aliy dmograf hat guhartin ia cixrafiya xwe fereh kirin Bajarn wek Smera, Bexdad, babil ji Suniyan hetin vala kirin ji ber v yek  biloka Suna hza wan belav lewaz bn beramber w biloka ran qezenc kir hzn bi w ve girday yn li herm hztir bn.

Modla slama Siyas

er Emerka li hember teror ne ten di aroveya er leker de b l bel erek top yekbn meand wek er siyas, doloj ,civak. Emerka  ji bo r li piya Elqaida komn tndirew yn sun bigre siyaseteke pir zirav meand di rya erek doloj bi rveber slama siyas yan j slama nerim pxist gelek rxistin part av kirin mna AKP li Turkiy  , pit ku AKP b desthiladar ber w da  welatn slam xwe wek nimneyek pket da nandan , tkiliyn xwe bi welatn slam re fereh kir ji ber v yek b stargehek ji gelek rxistin part slam re weke xwan Elmuslimn di bin kontrola wan tevgeriyan , pirpjeya Emerk Heya astek bi ser ket l ne gihat armanca ji ber ku er mezheb bi hert di krtir di b .

Nakokiya Biloka Sun

ji ber nakokiyn  di navbera Qeter Siudiya Erebistana ,Qeter j xwest rolek di herm de bileyz nnerertiya Elema slam ji dest Erebistana Siudiya derxe lewra kete nav hewldana tkliyn xwe bi Turkiya xwan Muslimn xut kirin gelek rxistin ava kirin gelek j bi xwe ve girdan.

Pvajoya oren Gelan

ber ku oren gelan di sala 2010 desp bikin hem hzn slam yn Sun li Tnis, Misr, Lbya, Srya lewaz bn heya gele ji wan ko welatn europa kir bn. bi despkirina oren gelan biloka Sun mudaxela orea kirin  ji cewher wan derixstin hem derfetn mad ( Ragihandin, ek, pere hwd.)  bi kar ann ji bo slam bibin desthiladar ji bo biloka xwe xurt ber fereh  bikin li hember ran l v car Qeter Turkiya j ketin ser xet xwe wek alternatf li heber Siudiy nana dan di vnavber de Emerka hzn xwe ji raq vekianidin lewra qad  ji er mezhebre vala b er mezin b . ore ji Tns despk  gel Tns ji ber ku ne bi rxistin kir b pit rjma bin El hilweiye welat di valehiyek de derbas b ji ber v yek biloka Sun destek da tevgera Elnehda ya slam b serthiladar Elnehda civaka Tnis bi dolojiya islama nerim birvbir zextn xwe li ser hzn demorat dijwr kirin hin kesayetn ku li dij siyaseta wan derketin ew tesfiye kirin ji ber v yek Tnis b bingehek ji komn ete re li gor hin agahiyan ku di s saln despk de ji kirza Sr zdetir 13 hezar ciwann Tnis tevl El Nusra DAޒ bn.

Li Lbya, Qeter Turkiya  destek dan muxalefeta Lb ya islam di encam de Qezaf kutin xwan Elmuslimn dann li ser desthiladariya Lbya li hember v yek beek ji milet Lbya qebl nekir er nav xwey di nav bera islamiya dijbern wan de  derket di encam de Lbya b du pare bek ket bin dest DA hnj er wan ber dewame. .

Li Misir ti rla xwa muslimn di orea Misir de tune b wan j valehiya siyas stismar kirin desteka ( madd ragihandin siyas ) ji Qeter Turkiya girt t gotin ku Qeter 300 milyon dolar alkar da xwan muslim l bel rewa Misir wisa berdewam nekir arta w bi alkariya Birtanya Erebistana Siud derba leker  lihember xwa muslimn pk an di encam de pirojeya Qeter Turkiya tk .

ran ev tevlhev ba nirxand , alkariya ia yn li Behryn, Yemen, Erebistana Siud kir li hember van dewleta bi dest alekiya kirin rewa Suniya ser bin kirin li hember v yek Kendava Ereb ji bo xwe bi parzin Lekern xwe li Behr bi cih kirin lbel di Yemen de Hus derbeyeke leker li hember hukumet li darxistin bn dest hiladar li hember gavn ran koalisyona Ereb hat damezrandin erek top yekbn li hember Husiyan dan despkirin di encam de Yemen b du pare wran b heya niha j er wan berdewama b ku tu al bi ser bikeve.

er Li Srya

Rewa Srya cdatir b ji ber ku civaka w ji  pir netw, ol, mezeb pk t lewra plana li dij Srya cdatir b di heman dem de desthiladar Elewiye tkiliyn Srya bi ran re pir krin setratjkin, qutib Sun ber ku oea Srya destp bike xwean Elmuslimn ann Turkya ew bi hz kirin ew di hermn Suna de li Srya xurt kir ji ber ku Sun dixwazin tola saln het hilne desthilat bidest bixin, biloka Sun ore veguherandin erek ekdar ber hezaran ete dane Sr  bi sedan komn islam ava kirin mna Elnusra Arta slam ...hwd   li hember v ran pitgiriya Esed kir arta xwe rkir Sr Hizbulah komn ia li raq j beda v er bn , Srya b qadeke hisab lpirsn erek b snor hat meandin bi sed hezaran kes hatin Kutin ji ber nasnama xwe ya mezheb heya niha kes bi serneketiye. .

Pirojeya biloka Sun di Sr de xetim lewra ser li r rbazn d dan ji bo xwe xurtir bikin biloka Sun li Urdun civiyan setratjiyek n ava DA xurtir kirin di ser Msil hem erd Suniyan li raq Srya bi dest xist rveberiyeke slam ava kir di v navber de er mezheb zelal b herkes mewziya xwe xurt kir ji ber v yek ran bi rengek leker mudaxela raq , Srya, Yemen kir , her du biloka xwe ragihandin   raq , Srya Huzblah Yemen  biloka ia ne   li hember v yek  Suniya di  bi pengtiye  Erebistana Siud av kirina kiwalisyona Sun Ragihand , koalisyon ji 45 dewletan pkt niha gelek ji wan li Yemen Srya er dikin .

Pirojeya Netewa Demokratk

Di sed sala 20 de netew dewlet hatin ava kirin netew perest pxistin gotin ku areser azad di ava kirina dewleta qewm de ye l bel ters w tu piriskirk areser ne bn  di encam de gelek  dewletn ne rewa hatin damezrandin bi milyonan mirov ji ber nasnama xwe ya nijad hatin kutin, di darvekirina Sedam Husyin pirojey netew  dewlet di Rojhilata navn de tk , herm kete qunaxeke nde erek n li ser gelan barandin v car  er mezhebiye desthiladar ji bo hekemoniya xwe bi parzin berdewam bikin hertim nakokiyan eran derdixin gelan ji xwe re di kin zing ji ber v yek pwistiya Rojhilata navn bi doloj Pirojeyeke siyas ya n heye v car di v Piroje rada elan esas bi gire yektiya wan xurt bike  da ku rijandina xwn rawestn jiyaneke aram peyda bike ji ber v yeke netwa demokratk sstema her guncawa ji ber ku ev di bingeha xwe de sstemeke drokiye li gor pvan anda civak ye azadiya jin  ava kirin civaka exlaq politk ji xwe re esas digre hem ben civak cih xwe di nav de digre xwe birve dibin cih hem netew ol mezeb t de heye dikarin bi nasnameya xwe ya  netew ol  xweser bijn ji ber v yek pwst bi tekonek zihn brdoz heye ta ku gel Rojhilata navn azad bibe xwe ji brdoziyn ol netew berest rizgar bike plann ku li se tn birveberin b gemiya xwe bighn ber av ji ber v yek div gel rojhilata navn yektiya xwe saz bike droka ya xwe kevnar njen bike.

Ciwan   Mirkan

Krdistan Stratejik Aratrmalar Merkezi

www.lekolin.com - www.lekolin.org - www.lekolin.net www.lekolin.info - www.navendalekolin.com

 

Parveke

TAGS(ETIKETLER): DI  ROJHILATA  NAVIN  DE  SERE  MEZHEBI  U  CARESERIYA  WE  

Bu Yazya Henz Yorum Eklenmemi.