JI EL PART HETA ENKS SIYASETA PDK LI ROJAVA
Aratrmalar / 24 Şubat 2014 Pazartesi Saat 08:43
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Rojavay Kurdistan ji destpka sedsala 20emn ve bye hlna kesayet, tevger rxistinn Kurdistan. Em ji Bedirxaniyan bigrin heya Nr Drsim, Osman Sebr, Partiya Demokrata Kurdistan (PDK) Yektiya Nitiman ya Kurdistan, xwedt ji gelek ore serhildanan re kiriye. Dsa Rojavay Kurdistan di destpka saln 1980an de hembza xwe ji pengn PKK' re vekir bi dilgerm ew xwed kirin.

Rojavay Kurdistan ji destpka sedsala 20emn ve bye hlna kesayet, tevger rxistinn Kurdistan. Em ji Bedirxaniyan bigrin heya Nr  Drsim, Osman Sebr, Partiya Demokrata Kurdistan (PDK) Yektiya Nitiman ya Kurdistan, xwedt ji gelek ore serhildanan re kiriye. Dsa Rojavay Kurdistan di destpka saln 1980an de hembza xwe ji pengn PKK' re vekir bi dilgerm ew xwed kirin.

Rojavay Kurdistan Sriy ne ten bne hlnn tkoern Kurd, her wiha tevgern oreger yn Turkiy muxalifn rejma Iraq j xwe bera nava dil v ax dan v axa proz ew hewandin.

Dibe ku hin ji xwendevann me bjin ku ev qedera Rojavay welat me ye dibe hineke din j bjin nexr, ev erka me ya netewey ye. Bi xwe her du nrnan j dipejirnim.  Welatek mna Kurdistan ku bi sed salan e bindest e, azarn nsann Kurd j li kjan parzemna cihan bin, weke hev e mna hest got girday hev e. L mixabin di sedsala 21emn de, ev rastiya ku hatiye jiyan kirin ji bo hin partiyn Kurd li Bar Rojavay Kurdistan hatiye guhertin. Ev partiyn mijara gotin, b ku li kevneopiya gel Rojava binrin ku awa ew hembz kirine mal can xwe kirine qurban; ketin nav helwestn erzan bi yek hevok keda gel Rojava ya salan nkar kirin gotin tita li Rojava t jiyan kirin ne ore e. Ji bo em karibin hn bi zelal rastiya rveberiya PDK'  fmbikin em bizanibin ima El Part, partiya Azad partiyn din dijayetiya orea Rojavay Kurdistan dikin div em droka wan bi kurt be j nas bikin.

Cara yekem li Sriy Rojavay Kurdistan di 14 Hezrana 1957an de, partiyeke siyas t avakirin kesayetn part avakirine ev in:
Osman Sebr, Ebdulhemd Hec Derw, Hemze El Niwran, x Mehemed sa Mele Mehmd, Red Hemo, Mehemed El Xoce, Xell Mehemed ewket Henan (beriya w endam partiya komunst ya Sriy yn ax Heleb j di nava wan de hebn).

Nreddn Zaza Weke Serok Partiye Hate Hilbijartin

Nav v partiye, Partiya Demokrata Kurdistan li Sriy b.  Armanca partiy, wek azadkirin yektiya Kurdistan hatib diyar kirin. Di v derbar de Osman Sebr digot: Di be aremn y rziknameya partiy de dibje ku partiyeke pket ji bo azadkirin tkon dike er dagirker hevalbendn w dike. Dema ku siya dagirkeriy bi daw be riyn mudexeleya derve bi daw bn, w dem partiya me ji bo 400 hezar Kurd ku li Rojavay Kurdistan ne, w rveber pergaleke taybet bixwaze

Ev yek j ji bo ku karibe mafn xwe yn siyas, and civak bide jiyankirin ye.  Ev t watey nimuneyeke daxwaza otonom ji bo Rojavay Kurdistan li Sriy. L bel hevaln Osman Sebr daxwaza  yekbn serxwebna ar pereyn Kurdistan dikirin. 

L Osman Sebr ev nrn red dikir di got: Ev daxwaz li gor ert mercn herm gel Kurd t de jiyan dike di navbera ar dewletan de ye"

Em dikarin bjin ev nakokiya yekemn a di navbera Osman Sebr heval w de b. Di sala 1960an de  Osman Sebr heta daw ji bo ramana xwe tekon kir, l heval w hemyan dev j berdan. L bel di w dem de, serok partiy Nreddn Zaza di got ku: "Ev ne partiyeke siyas ye, lbel komeleyeke and ye"

Di w dem de Ebdulhemd Hec Derw j digot: "Kurdn Sriy kmnetewe ne li Sriy dijn"

Ev hem nakokiyn ku em behsa wan dikin bne sedem ku di nava partiyan de heta roja me ya ro perebn b jiyan kirin.

Kongireya Adar Ya Sala 1964an

Endamn partiy yn w deme ev kesayet bn: Osman Sebr, Red Hemo, Kemal Ebd, Xalid Meayx, Ebdullah Mele El, Ezz Dawd, Mehemed Mele El 2 endamn yedek Mehmed Mustafa Mele Mehemed b. Ji ber nakok pirsgirkn navxwey mudexeleya Partiya Demokrata Kurdistan Mele Mustafa Berzan, di kongirey de biryar t girtin ku Nreddn Zaza, Mehmed sa Hemza Niwran 2 salan ji partiy bne dr xistin Hemd Hec Derw j 2 salan endamtiya w b sekinandin.

Partiya Demokrata Kurd Li Sriy

Pit v pvajoy rew zde naye guhertin sazkirina konferansa partiy ya sala 1969an de dikeve rojeva siyasetmedaran. Di v konferans de Osman Sebr bi xaneta li gel rejma raq t tawanbarkirin. Di w dem de Selah Bedreddn dibe sekreter partiy nakokiyn di navbera wan de her ku die zde dibe. L di sala 1970an de, li ser v bingeh Mele Mustafa Berzan wan vedixwne gel xwe, wana li gel xwe rehn digre bi fermana Mele Mustafa Berzan Partiya Demokrata Kurd li Sriy (El part) t damezrandin kesek bi nav Deham Mro j wek serok t diyar kirin. L ya balk ew e ku Deham Mro di p de wek serok desteya areserkirina nakokiyn nav partiy hatib nandan. Pitre bi biryara Mele Mustafa b serok partiy.

Berzan ew endamn Partiy yn ku 2 salan li cem xwe rehne girtibn pa serbest berdan. Partiya epgir hin endamn xwe bi tawana ku tawz dane Berzan, ji nava xwe drxistin. Di w dem de kesn ku hatibn drxistin Partiyeke n bi nav Hizb Itrak el Kurd f Sriye (Partiya Sosyalst a Kurd li Sriye) bi rveberiya Salih Gedo damezrandin. Ji ber hin sedem nakokiyn hundur yn sala 1975an sekreter git y v partiy t qewitandin. L Selah Bedreddn ji n ve partiyek bi nav Partiya Yektiya Gel a Kurd li Sriy saz dike. Ev part di sala 1976an de t damezrandin. Selah Bedreddn heta kongireya daw serokatiy ji partiy re dike pitre Mustafa Cuma partiy bi rve dibe.

Partiya ep j ji aliy smet Seyda ve hate birve birin. Hem partiyn ep di bin siwanek de, di nava demek de heta sala 1978an hate birve birin, l hevdin teheml nakin perebn dikeve nava wan. Ev swan b 5 part Fuad Elko, Hesen Tenur, Ismal Omer x Al hin kesayetn din her yek ji wan partiyn n avakirin. L dsa kesn ku perebn kirin bi hevre yek partiy ava dikin wek Partiya Yektiya Demokratn Kurd li Sriye bi nav dikin. Ev yek di sala 1992an de pk hat. L perebna van kesan her berdewam kir her yek ji wan di nava xwe de bn 3- 4 pere.

Di Partiya ep de smet Seyda hewl da ku bi rveberya partiy re di nava partiy de kombnek ke. Di astek de bi ser ket di nava droka partiy siyas li Rojavay Kurdistan Sriy de t gotin ku ev pvajo wek firsenda zrn t bi nav kirin.

Di sala 1982an de, di encama nakokiyn di navbera  smet Seyda ku sekreter partiy b birazay w Sevgat Seyda de perebn dikeve nava Partiya Yektiya Demokratn Kurd li Sriye Sevgat Seyda nav partiy wek Partiya exl ya Kurd diguherne. L temen Partiya exl ten 6 sal b di sala 1988an de pere dibe v car Ebdulbasit Seyda tevl partiy vedigere nava Partiya Yektiya Demokratn Kurd li Sriye. L pit sekreter partiy wefat dike serokatiya partiy dikeve dest Yusf Dbo.

Di sala 1990an de Partiya Yektiya Demokratn Kurd li Sriye careke din pere dibe Yusuf Dbo partiyeke din bi heman nav saz dike heta kongireya sala 1996an berdewam dike di kongirey de Mehmed Musa Mehmed dibe serok partiy be din y pereby bi partiya Yektiya Gel re peyman dike nav partiy dikin Partiya Azad ya Kurd serok w dibe Xredn Murad.

Sekreter v partiy dikar bi siyaseta xwe ya taybet, ji saln 1990 1996an piya perebn bigre . L pit re kes bi nav Tahir Sefk Ezz Daw perebn dixin nava partiy bi heman nav partiyeke n saz dikin. L perebna duyemn bi heman nav di sala 1996an de hate kirin. Serk v perebn Ezz daw ye nav partiy b Partiya Wekheviya Kurd.

Partiya Demokrata Kurdn Sriy (El Part)

Weke di ser de hate gotin ev part di sala 1970an de bi dest Mele Mustafa Berzan hate damezrandin. L qedera v partiy heman qedera partiyn din y Rojava b di war perebn de. Partiya Demokrata Kurd (El part) bi heman nav ji aliy Cemal x Baq pere b. Ji ber serok partiy Deham Mro di sala 1975an de ji aliy dewleta Sriy ve hate girtin, serokatiya el Part kete dest Kemal Derw Derw heta sala 1980an dewam kir. Pit re x Al hin heval w perebn xistin nava partiy. L her end perebn di nav partiy de t kirin j nakok pevn nava partiyan bi daw nabe. Di sala 1987an de smal Emo heval w perebn dixin nav partiy. Di sala 1997an de pit ku sekreter partiy di qezaya trafk de jiyana xwe ji dest dide kongireya El part t li darxistin. L heta pkanna kongir nakokiya di navbera Nesreddn brahm Suud Mele de li ser serokatiy didom. Di w dem de part dibe du be. Beek Nesreddn brahm be din Mehmed Nezr Mustafa serokatiy dikin, l bel ji be Mehmed Nezr Mustafa Ebdurehmen Wech cda dibe. Her daw serokatiya El part dikeve dest Ebdulhekm Bear.

Red Hemo Daxive

Red Hemo ku yek ji damezrner Partiya Demokrata Kurd li Sriye di nirxandineke xwe de wiha dibje: "Tkiliyn di navbera me Cemal Ebdulnasir gelek ba bn. Radyoya Kurd li Qahr di bin qontirola Fuad Mehsm de hate vekirin. W dem Ebdulhemd Serac ku wezr navxwe y Sriy berpirsiyar dosya bakur Sriy b ji rayedarn Kurdan re dibje ku eger Kurdn Bakur Kurdistan li hember Tirkiy tahrk bikin,  desteka ku bixwazin w b dayn.

Her wiha Hemo dibje: Min j ji Ebdulhemd Serac re got ku div hun j ji bo me li am kanaleka ragihandin apxaneyek vekin. Ebdul Hemd Serac muxabaratn Sriy daxwaza me qebul kir" L pit ku Kurdan helwesta xwe li hember Cemal Ebdulnasir guhert li gel Partiya Komunst cih xwe girtin, Ebdulhemd Serac rejma Sriy helwesta xwe li dij Kurdan guhertin.

Pit guhertina helwesta Ebdulhemd Serac am cara yekemn nakok di navbera rayedarn partiya Kurd de derdikeve ser av. Di navbera Mehmed sa Ebdulhemd Hec Derw li herma Hesek nakok derdikeve li ser desthilatdariya partiy li v herm p dikeve. Li pit wan nakokiyan Mele Ebdulhekm Mele Ebdulferd li bajar Hesek pitgir didan Mehmed sa li Qamilo Dirbesiy j pitgiriya xwe didan Ebdulhemd Derw. Li gor hin rovekarn siyas dibjin ku nakokiyn ro yn di navbera partiy Kurd de bingeha xwe ji vir digre.

Agahiyn Kronolojik

- Cara yek di 14 Hezrana 1957an Partiya Demokrata Kurdistan li Sriy hate avakirin.

- Di 12 Tebaxa 1960an de, piraniya rvebern partiy ji aliy Komara Hevbe (Sriye-Misir) ve hatin girtin.

- Di sala 1961an de nav partiy hate guhertin. Bi v guhertin peyva Kurdistan hate derxistin b Kurd.

- Di 5 Tebaxa 1965an  Part t perekirin. Yn epgir rastgir derdikevin hol. Ev perebn di encama nakokiyn di navbera Berzan Teleban de hate kirin. Yn epgir bi serkiya Osman Sebr bi pitgiriya Berzan yn rastgir j bi serkiya Ebdulhemd Hec Derw bi pitgiriya Teleban kar dikirin.

- Di 26 Tebaxa 1970an de mudexeleya Berzan t kirin lijneyek t sazkirin ku her du aliyn epgir rastgir bigihne hev, l ev lijne bi ser nakeve bi fermana Berzan rveberiyeke dem (qiyada merheliye) ji partiy re t avakirin.

- Di sala 1973an de gelek rvebern partiy yn rveberiya dem tne girtin ku bi sedema li hember derketina pirojeya asmlesyona kembera Ereb ku di sala 1974an de pk hat.

- Di sala 1975an de bi nakokiyan perebna partiy t kirin. Partiya Demokrat a Kurd bi serokatiya Hemd Sno ya din bi nav Partiya Demokrat ya Sriy bi serokatiya x Mehmed Baq.

- Di sala 1981an de x Al ji partiya x Mehmed Baq qut dibe nav w dibe Partiya Karker yn Demokrat a Kurd li Sriy pit v yek ev part dibe partiya Yekt.

- Di sala 1995an de di kongireya heftemn ya partiy de Kemal Ehmed Derw bi pitgiriya Berzan, dibe serok partiya Demokrata Kurd li Sriy. Di kongireya 8. de ya 30 Nsana 1998an de careke din perebn dibe bi heman nav du part didomin. Yek bi serokatiya Nesredn brahm ya din bi serokatiya Mehemed Nezr Mustafa. Perebna daw ya v partiy ji aliy Ebdulrehman Wech ji Mehmed Nezr Mustafa qut dibe partiyeke bi nav El part Dimokrat El Kurd sazdike.

Navn Partiyn Rojava Ku Ji Kevneopiya Bar Kurdistan Tn


Navn git yn partiyn kurd ku ji kevneopiya Bar Kurdistan bi taybet PDK tn niha hebna xwe didomin.

1- Partiya Demokratn Pver ya Kurd li Sriye (Ebdulhemd Hec Derw)

Li ser kevneopiya YNK' ye l niha nzk PDK ye.

2- Partiya Netew ya Sriy (Tahir Sifk)

3- Partiya Wekheviya Kurd (Nimet Dawud)

4- Partiya Demokrata Kurd li Sriy -Elpart (Nesredn Ibrahm)

5- Partiya Demokrata Kurd li Sriy Elpart ( Ebdulhekm Bear)

6- Partiya Demokrata El Kurd li Sriy (Ebdurehmen Wech) yn niha Ebdulkerim Siko Lezgn Fexr

7- Partiya Yektiya Demokratn Kurd li Sriye (smal Emo) pa x Al, Zerdet Mehmed Hebb brahm. L sekreter partiy y v dem x Al ye. (Ji ber hem serokn partiyan ji herma Cizr ne di nava v partiy de nakok derket. V nakokiy perebnek bi xwe re an. Be partiy y Cizr serok w smail Emo pit smal Omer Zerdet Mehmed serkiya v nakokiy kiand be Herma Efrn x Al ye. Kesn din yn nav wan hatiye ziman j bi ser xwe, xwe serok partiy ilan kirine. L tu tkiliya wan bi hev re nne her yek ji wan dibjin yn rast em in.

8 - Partiya Yektiya Kurd (smal Emo) Fuad Eliko, Hesen Tenur, Ismail Hem her dawiy Ibrahm Biro sekreteriya v partiy kirine.

9- Partiya Yektiya Kurdistan (Ebdulbaset Hemo)

10- Partiya Demokrata Kurd  li Sriye (Cemal x Baq)

11- Partiya Azad ya Kurd (Xredn Murad) niha Mustafa Cuma sekreter v partiy ye

12- Partiya Azad ya Kurd (Mustafa Oso ye ji Mustafa Cuma qut b)

13- Teyar Musteqbel (Meel Temo) pit kutina Meel Temo kar xebata v partiy li ser erd nema, ten di war ragihandin li Ewrupa xebata wan t dtin.

Encam

Li gor di nexeya partiyn Kurd t diyar kirin tu partiyn ku hatine damezrandin pere nebne nne. Her weha hin part bi PDK' ve hin part j bi YNK' ve girdayne. Em dikarin bjin partiyn ku qao meyln wan epgir in xwe weke epgir bi nav dikin li pey opa Deham Mro ne ku girday Mustafa Berzan PDK' ne. Partiyn ku qao xwe rastgir bi nav dikin pketin weke reform bi nav dikin, partiyn ku mrasa xwe ji Partiya Demokratk a Pveru a Kurdn Sriy digrin ku serokatiya w Hemd Hec Derw dike, ev j li ser xeta YNK' b.

L di dema daw de her iqas serok nner partiyan nhatina Bar Kurdistan (Hewlr) dikin j PDK' Ebdulhekm Bear weke serok hemyan dibn rolek wiha daye v exs.

Wek Din:

- Ji partiyn hatine ziman 13 part bedar Encmena Nitiman a Kurd (ENKS) bne.

- Partiy kurd yn cih xwe di Meclis El Wetan Sriye de digrin, Partiya Azad Kurd Partiya Yekt Kurdistan hin kesn weke Selah Bedredn Ebdulbasit Seyda ne. Di demn dawiy de ENKS j bedar hzn muxalefeta Sriy b ya bi nav tlafa Sriy ku navenda xwe li Stenbol ye.

- Hin partiyn din yn weke Elpart Dmorat Kurd (Ebdulhekm Bear), Teyar Musteqbel, Wfaq Hevgirtin Ciwana ku di heman dem de endamn ENKS ne, dixwestin eniyek ya hzn demoratk saz bikin l bi ser neketine. Ev kom yekser tkiliya wan bi Tirkiy Emerka re heye.

Dsa Partiya Azad ya Mustafa Cuma, Partiya Azad ya Mustafa Oso Elpart ya Ebdulhekm Bear y Yektiya Siyas weke eltarnatfa Desteya Bilind a Kurd avakirin yekser bi telmata PDK kar dike xwed tkliyen ba bi Tirkiy re ne.

Adnan Mustafa 

Navenda Lkolnn Stratejk a Kurdistan

www.lekolin.org - www.navendalekolin.com -www.lekolin.net - www.lekolin.info

Parveke

TAGS(ETIKETLER): JI  EL  PARTI  HETA  ENKS  SIYASETA  PDK  LI  ROJAVA  

Bu Yazya Henz Yorum Eklenmemi.