Kurdan Ber Tirk Ereban roka Modern Nivsandine
Krdistan Tarihi ve Dili / 05 Ocak 2011 arşamba Saat 16:54
12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Li gor lkolna nivskar Rnas Jiyan kurdan beriya tirk, ereb farisan rok bi awayek sstematk nivsandine.

Li gor lkolna nivskar Rnas Jiyan kurdan beriya tirk, ereb farisan rok bi awayek sstematk nivsandine. Melay Bazd destpka roknsiya Rojhilata Navn e. Li gor avkaniyn hey yekem pirtka rokan a sstematk “Decameron”a Boccaio’y tal ye. Boccaio di navbera saln 1313 1375’an de jiyaye.

Di “Decameron”a w de 10 kesn ku ji ber nexweiya “weba”y reviyane di malek de vedihewin di maweya 10 rojan de ji bo ku wensa xwe p bnin ji hev re bi dor 100 rok vedibjin. Mijara navenda van rokan “mirov” e; di van rokan de hestn sereke; pirsgirkn mirov, hrs, bengn xerab ye. Di chan de yekem nivskar ku bi “away modern” rok nivsine Edgar Allan Poe’y amerk ye; ji ber teknk, waz, tevnsaz, mijar vegotina xwe E.A. Poe (1809-1849) avakar roka njen e. Poe’y ku zarokek sw xwediy evneke nvcomay ye di rokn xwe de cih daye, nepen, avdr, alegor zanyariy. Ligel nasnameya xwe ya roknivsiy helbestkarek mezin e j, gava ku li Baltimor’ dimire peyva ku hem jiyana w rave dike “hejar” ye.

Pit Poe’y, y ku serboriya rok didomne bi rast j roknivsiyeke bilind derdixe hol Guy de Maupassant’ (1850-1893) frans ye. Maupassant’ ku meriv Flaubert’ mvan civnn wjey y mala Emile Zola’y ye qet bguman di lewn rok de hosteyek mezin e. waza w zelal, zexm bxeml e, w ji 260’ zdetir rok nivsne. Bi rebn naturalst n jiyan, bexlt hlekariyn mirov vedikole. Tgehn ku her pir j hez dike ba dilpak ye, di vegotin de balk efsn j re pir girng e. Kesayeteke obsesf zofren e, gava ku dimire ew j wek Poe’y hj ciwan e.

Melay Bazd j (1797-1867) wek Poe Maupassant’ roknivs nsanek sedsala 19’em e. Sedsala 19’em sedsala rok ye, di v sedsal de rok n ge dibe nasname karakterek ji xwe re peyda dike. Di dawiya heman sedsal de Rojhilata Navn j di bin bandora Rojavay/Ewropay de lewn rok nas dike; l ji Melay Bazd ji Kurdan derengtir; ji ber ku di nav ereban de roknivs yekem Muhammed Teymr’ Misr (1894-1973) roka w ya bi nav “Fi’l-Kitar” e, apa v rok 1915 e, l apa “il rokn” Mela Mehmd Bazd 1860 e. Di nav tirkan de destpka rok Ahmet Mthat Efend pirtka w ya bi nav “Letafe- Rvayet” e, droka apa v pirtk 1870 ye. Pit w Sam Paazade Seza bi awayek “rojavay” pirtka xwe ya bi nav “Kuuk eyler” ap dike ku apa v pirtk j 1892 ye, ev herdu roknivsn tirk j pit Melay Bazd ne. Gava ku mirov li roka faris ya njen dinihre mirov dibne ku “pexan”a faris di bin bandora Osmaniyan de di ser Stenbol re xwe ava kiriye, ji ber v yek, ji ber ku roka Tirk pit Bazd ye di her hal kar de roka faris j pit roka Kurd Bazd ye.

Di faris de yekem pirtka rok “Yek Bd Yek Nebd” e roknivs w Seyyd Muhammed Al Cemalzade ye, jidayikbna v nivskar 1891 e, pit w Sdiq Hdayet, Bozorg- Alew Sdiq- ek tn. Di navbera mirina Melay Bazd jidayikbna Cemalzade’y Faris de 24 sal ferq heye. Bi v away Melay Bazd ne bi ten destpka roka Kurd her weha destpka roka Rojhilata Navn e j. Melay Bazd, di rok de ji bo hem herm Kurdan “qonax” “qeder”ek e.-ANF

Navenda Lkolnn Stratejk a Kurdistan

www.navendalekolin.com www.lekolin.org -www.lekolin.net - www.lekolin.info
   

Parveke

TAGS(ETIKETLER):  

Bu Yazya Henz Yorum Eklenmemi.